Trendanalyse 2015 Economic Board Utrecht (EBU) Februari 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Trendanalyse 2015 Economic Board Utrecht (EBU) Februari 2015"

Transcriptie

1 Trendanalyse 2015 Economic Board Utrecht (EBU) Februari 2015 "Complexity, fragility and uncertainty are potentially ending an era of economic integration and international partnership that began in What is clear is that we are confronted by profound political, economic, social and, above all, technological transformations. They are altering longstanding assumptions about our prospects, resulting in an entirely "new global context" for decision-making." Aldus de inleiding op het World Economic Forum dat van januari 2015 plaatsvond in Davos. Volgens opinieleiders liggen er grote opgaven te wachten op een slimme oplossing: economische groei, duurzaamheid en milieu, financiële systemen, gezondheid voor iedereen, sociale ontwikkeling, en veiligheid in de meest brede zin. Oplossingen vragen nieuwe allianties, nieuwe vormen van samenwerking en nieuwe vormen van financiering. Technische oplossingen zijn vaak al voorhanden, maar wie giet die in nieuwe toepassingen? En wie is bereid om rondom die nieuwe toepassingen zijn businessmodel opnieuw in te richten? Wie is bereid om voor die nieuwe toepassingen zijn medewerkers nieuwe kennis te laten aanleren? Wie is bereid om voor deze nieuwe toepassingen oude wet- en regelgeving in de ijskast te zetten of zelfs te veranderen? Het nieuwe jaar biedt voldoende uitdagingen en kansen voor wie wil werken aan vernieuwing. De EBU schakelt in deze eerste trendanalyse bewust op verschillende niveaus. We stippen een aantal mondiale trends aan die ook zullen landen in Nederland en Utrecht. We gaan in op een aantal trends die kenmerkend zijn voor Nederland en die zullen landen in Utrecht. Waar dat kan, op basis van beschikbare cijfers of signalen, gaan we in op vooruitzichten voor Utrecht. Vooruitzichten 2015: algemeen Economie Het Centraal Planbureau (CPB) voorziet voor 2015 in Nederland een broos herstel van de economie. Na een zeer magere economische groei van 0,75% in 2014, klimt deze in 2015 weer op naar 1,5%. De consumptie van huishoudens klimt van 0% naar 1,25%. Daarmee krijgt het economisch herstel ook een breder draagvlak: ze wordt niet alleen gestut door export maar nu ook door bedrijfsinvesteringen en consumptie van huishoudens. De economie van provincie Utrecht toonde zich de afgelopen jaren minder veerkrachtig dan de landelijke economie: door de beperkte export kon Utrecht niet profiteren van een herstel van de buitenlandse handel. ING en Rabobank voorspellen voor Utrecht in 2015 een

2 economische groei die boven het landelijk gemiddelde van 1,5% ligt. Aanjagers zijn de ICTsector, zakelijke diensten en de groothandel. Een op de vijf Utrechtse ondernemers verwacht een stijging van de omzet in het eerste kwartaal van Door de grote invloed van de groothandel in de economie van Gooi en Vechtstreek wordt deze regio volgens Rabobank de groeikampioen van Arbeidsmarkt Het CPB verwacht landelijk een lichte daling van de werkloosheid van 6,75% in 2014 naar 6,5% 1 in Dat betekent dat nog steeds mensen geen werk hebben, meer dan het aantal inwoners van de gemeenten Utrecht en Eindhoven samen. De werkgelegenheid in de marktsector groeit in 2015 met 0,75%. Fluctuaties in de productie zijn opgevangen met groei van de flexibele schil en met productiviteitsstijging van het zittende personeel. Deze productiviteitsstijging is positief: Nederland loopt op dit punt internationaal gezien namelijk achter. Het aantal banen in de provincie Utrecht nam af sinds het hoogtepunt in Tussen gingen banen verloren. Zowel CBS als UWV becijferden dat vooral banen op middelbaar niveau verdwenen. Door het economisch herstel voorspelt ING voor provincie Utrecht een daling van de werkloosheid met 0,3%-punt in Het UWV ziet het aantal vacatures -soms forsstijgen. In arbeidsmarktregio Midden-Utrecht steeg het aantal nieuwe vacatures met 35,2%, in regio Amersfoort met 15,9% (december 2014 t.o.v. december 2013). In zowel de arbeidsmarktregio Amersfoort als Midden-Utrecht zijn de meeste vacatures te vinden in de 1 CPB hanteert de internationale definitie van werkloosheid: een werkzoekende die voor minimaal 1 uur/wk op zoek en beschikbaar is voor werk. Ook het CBS hanteert met ingang van 2015 deze definitie; voorheen lag de grens bij 12u/week. technische en industrieberoepen, in economischadministratieve beroepen en in verzorgende en dienstverlenende beroepen. Een zeer snelle stijging is zichtbaar in de IT-vacatures; voor de hele Randstad is het moeilijk om te voorzien in voldoende IT ers. Actie is hier geboden. Technologieën Digitale connectiviteit is het sleutelbegrip voor Het 'internet of things' staat op het punt van doorbreken - al werd dat enige jaren geleden ook gepredikt. Maar de prijzen van chips en sensors zijn gedaald en de noodzakelijke wired en wireless connectivity is nu beter op orde dan toen. Internet of Things focust nu op sport, gezondheid, mobiliteit en smart homes. Internetgigant Google investeert in wearables, slimme energiemeters en zelfsturende auto's. Autoconcerns (Volvo, Daimler, Audi, BMW, Nissan) houden proeven met autonoom rijdende voertuigen; Singapore én Wageningen bieden hun publieke wegennet hiervoor aan. De simpelste toepassing is vanaf oktober 2015 verplicht in nieuwe auto's: ecall geeft bij calamiteiten automatisch een signaal af aan hulpdiensten. Ook Utrecht heeft belangstelling voor autonoom vervoer. Connectiviteit is ook een drager voor de verdere adoptie van 3D-printers, zowel voor particulier als zakelijk gebruik. Open netwerken van 3D-printers kunnen voorzien in productiecapaciteit-ondemand, waarbij ook software en designs publiek beschikbaar zijn. Smart industry, waarin connectiviteit van productiesystemen en robots centraal staan, heeft vergaande consequenties voor ook de regionale maakindustrie. Connectiviteit is tevens essentieel bij de doorontwikkeling van 'smart cities', waar slimmer met energie, afvalstromen, mobiliteit, veiligheid en publieke diensten wordt omgegaan. Adviseur Deloitte wijst er echter op dat het internet of things van grotere betekenis is voor bedrijven dan voor consumenten. Inzicht in real time energieverbruik of (mobiliteits)gedrag van grote aantallen gebruikers vormt basismateriaal voor ontwikkelaars van producten en diensten. Het gebruik van 3D printers zal m.n. in industrie en medische technologie ingang vinden, niet in particuliere huishoudens. Deze afhankelijkheid van digitale connectiviteit stelt hoge eisen aan digitale infrastructuur. Veel aandacht is in Nederland tot dusver uitgegaan 2 In bijvoorbeeld Spanje bedraagt de werkloosheid 23,9%, in Italië 13,4%, in Oostenrijk 4,9% (bron: OECD) 2

3 naar aanleg van glasvezel, maar de nieuwe connectiviteit leunt ook op snel mobiel internet. Nu de uitrol van het 4G-mobiel netwerk nagenoeg is voltooid, wil Londen al in 2020 het eerste stedelijke 5G-netwerk in de lucht hebben. De groeiende connectiviteit roept ook urgente vragen op over dataveiligheid, datatoegankelijkheid en privacy, en de mate waarin wetten en regels mee-ademen met digitalisering (bv. big data voor veiligheid, energie en zorg), nieuwe businessmodellen (bv. autodelen via SnappCar en Uber, woningverhuur via Airbnb) en nieuwe technologie (bv. autonoom vervoer en chauffeursaansprakelijkheid). Management en ondernemerschap De toenemende afhankelijkheid van (digitale) technologieën leidt tot een groei van het aantal managers en ondernemers met zowel een technische als een bedrijfskundige achtergrond. Succesvolle managementteams verenigen deze kennis, laten ook Nederlandse voorbeelden als Adyen (online micropayments) zien. Tevens groeit echter het aantal ondernemers en managers dat aandacht heeft voor waardecreatie op zowel zakelijk als maatschappelijk vlak. Zij zien brood in een verschuiving van shareholder value naar stakeholder value. Groen en sociaal ondernemen zijn geen thema's meer voor idealisten zonder commercieel gevoel. De markten voor duurzaam ondernemen groeien door de toenemende aandacht voor grondstoffen en energie. De markten voor sociaal ondernemen groeien met de inwerkingtreding van het nieuwe arbeidsmarktbeleid per 1 januari Ook financieringsvormen bewegen inmiddels mee. Traditionele bancaire financiering en venture capital worden inmiddels aangevuld met crowdfunding: rechtstreeks vanuit particulieren via bottom-up platforms (zoals het Utrechtse geldvoorelkaar.nl) of via platforms van bijvoorbeeld verzekeraars als ASR/De Amersfoortse (doorgaan.nl) en banken (seeds.nl van ABN Amro). Kredietunies bemiddelen tussen ondernemers met kredietbehoefte en ondernemers met cash. Het stapelen van financiering wordt voor ondernemers gemeengoed. Groeiende aandacht is er voor impact investing door bedrijven (bv. social impact bonds van ABN Amro), pensioenfondsen (Pensioenfonds Zorg en Welzijn) en welgestelde particulieren of families. Fondsbeheerders zoeken hier wel naar schaal en meetbaar rendement. die zich richten op snelle groei op de korte termijn, naast (familie)bedrijven die vernieuwing koppelen aan voortbestaan op de lange termijn, naast ondernemers die gericht zijn op fundamentele transities in productie en samenleving. Sommige ondernemers willen groeien in omzet, anderen willen groeien in deskundigheid, anderen willen bijdragen aan een andere wijze van zaken doen. Sommige ondernemers zijn bewust kleinschalig en zeer innovatief, andere kiezen voor grootschaligheid en massa. Ondernemers zoeken naar effectieve vormen van samenwerking voor innovatie, over de grenzen heen van sectoren en schaalgrootte. Het Utrecht University Social Entrepreneurship Initiative bundelt kennis over deze nieuwere vormen van ondernemerschap. Economisch beleid Het traditionele beeld van "de" ondernemer gericht op groei en winstmaximalisatie is dus niet langer houdbaar, en daarmee ook menig beleidsen financieringsinstrument. De technologische ontwikkelingen halen oude businessmodellen en sectoren onderuit. Ze dwingen echter ook tot permanente verversing van net nieuwe businessmodellen, producten en diensten. Nederland staat internationaal bekend als een goede proeftuin voor digitale diensten: nagenoeg iedereen heeft (breedband)internet, consumenten adopteren snel nieuwe gadgets en producten, bovengemiddeld veel Nederlandse ondernemers zijn bezig met e-business. Nieuwe technologieën hebben ook gevolgen voor arbeidsmarktkwalificaties. Curricula op alle niveaus moeten daarvoor worden aangepast, geflexibiliseerd en beter worden geïntegreerd met de praktijk. Een leven lang leren wordt serieuze noodzaak, en dat kan op veel meer manieren dan alleen in de schoolbanken. Een duidelijke trend in ondernemerschap is toenemende kleinschaligheid. In de provincie Utrecht bestaat inmiddels 70% van het totaal aantal bedrijven uit zzp'ers. Soms is dat noodzaak, vaker is dat een bewuste keuze. Innovatieve ondernemers hoeven niet per sé te groeien in omvang. Steeds vaker werken ze op projectbasis samen, of kiezen ze voor bijvoorbeeld een coöperatievorm waarin specialisten elkaar aanvullen. Deze diversiteit in ondernemerschap heeft ook een ruimtelijke component: er is groeiende behoefte aan kleinschalige en flexibele ruimten die fungeren als kantoor, flexibele werk- en ontmoetingsplek. Daarmee ontstaat een veel diverser palet aan ondernemers dan ooit. Er blijven ondernemers 3

4 Samenleving Met het economisch herstel schuiven ook de zorgen over de economie bij burgers naar de achtergrond. Toch zijn die niet geheel verdwenen. Uit het permanente onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) komt naar voren dat in het vierde kwartaal van 2014 slechts 13% van de lageropgeleiden en mensen met een laag inkomen een verbetering van hun economische situatie verwachtten. Onder hoogopgeleiden lag dit percentage op 33%. Burgers zijn angstiger over de veranderingen in het zorgstelsel, over integratie en immigratie. Hoewel de internationale economie zich in meer (Amerika, Azië) en mindere (Europa) mate herstelt, worden de perspectieven gekleurd door verdere technologisering van arbeid en het beeld van baanloze groei; dat maakt onzeker, het vraagt vernieuwing van samenwerking tussen actoren op de arbeidsmarkt en misschien ook een andere kijk op de betekenis van het hebben van werk. Evenzeer is er gebrek aan overeenstemming hoe met name in de geïndustrialiseerde landen de economische groei weer kan worden gestimuleerd. Vervuiling, extreem weer en gebrek aan schoon water doen een beroep op probleemoplossend vermogen. Wereldwijd groeit tenslotte de behoefte aan goede gezondheidszorg; dit wordt gezien als een van de grootste groeimarkten. Steden blijven groeien: hier concentreren zich economische kansen maar ook ecologische uitdagingen. Openbaar bestuur Hoewel burgers minder weten over thema's in de gemeenteraad, zijn ze wel tevredener over hun gemeentebesturen dan over bijvoorbeeld de Tweede Kamer, blijkt uit eerder genoemd onderzoek van SCP. 60% van de bevolking volgt het lokale nieuws, terwijl 29% er ook met vrienden of familie over spreekt. Politiek, zorg en vervoer/infrastructuur zijn veelbesproken thema's, net als onderhoud. De decentralisaties op het terrein van werk, jeugd en zorg plaatsen gemeenten voor een driedubbele opdracht: een nieuw takenpakket, waarbij meer maatwerk voor minder geld moet worden geleverd. Ook de invoering van de Participatiewet per 1 januari stelt gemeenten voor nieuwe opgaven: een groter beroep op werkgevers om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (arbeidsgehandicapten, mensen in de bijstand, Wajongers met arbeidsvermogen) een zinvolle plaats op de werkvloer te geven. Om deze transities te realiseren, organiseren gemeenten regionale, intergemeentelijke samenwerking op ambtelijk en bestuurlijk niveau. Gemeenten zoeken ook naar vormen om meer initiatieven vanuit de samenleving en bedrijfsleven te faciliteren, meer ruimte te creëren voor publiek-privaat opdrachtgeverschap. Vooruitzichten 2015: Sectoren en thema s Zakelijke en financiële dienstverlening Voor Utrecht vormen de zakelijke en financiële dienstverlening belangrijke dragers van de regionale economie: ze zijn goed voor 23% van het bruto regionaal product. Beide sectoren stonden de afgelopen jaren fors onder druk. Met het voorzichtig economisch herstel in Nederland dat nu ook doordringt tot de niet-exportsectoren, herstelt ook de zakelijke dienstverlening langzaam. Uitzendbureaus profiteren daar momenteel als eerste van, net als specialistische adviseurs. Wel vragen klanten betere dienstverlening, bv. met inzet van ICT (zoals Transparency Lab) en via servicecontracten. Financiële dienstverleners transformeren naar een nieuwe rol als online dienstverleners. Online bankieren vervangt filialen, baliemedewerkers en callcenters, terwijl veiligheid en stabiliteit van de digitale systemen sleutelfactoren zijn geworden, net als adoptie van nieuwe technologieën (bv. contactloos betalen). Alternatieve financieringsvormen zoals crowdfunding en peerto-peer lending (Kredietunie Midden-Nederland) schudden het financieringsveld op. IT en telecom De informatie- en communicatiesector vormt bijna 10% van de Utrechtse economie. Meer aandacht voor cybersecurity, intensiever gebruik van data-analyse en transitie naar cloudoplossingen stimuleren de verkoop en ontwikkeling van software. Verwacht wordt dat ook traditionele IT-diensten weer een plus kunnen noteren na jarenlange stabilisatie; Rabobank denkt in Nederland aan 5%. Deloitte verwacht dat in 2015 wereldwijd 60% van de apparaten die data met elkaar kunnen uitwisselen (internet of things) zal worden gekocht door bedrijven. De omzet in hardware en infrastructuur voor het internet of things stijgt met 10-20% per jaar; de omzet in apps, data-analyse en diensten hiervoor stijgt met 40-50% per jaar. Hardware wordt goedkoper (PC's, tablets maar bovenal smartphones). M-health en m-commerce (mobiele apps voor zorg, fitness maar ook online winkelen) nemen een verdere vlucht. In

5 wordt het internationale congres Games4Health weer in Utrecht gehouden. Groot- en detailhandel De groot- en detailhandel maken 13% van de Utrechtse economie uit, en zijn goed voor ruim 17% van de banen. De groothandel profiteert nu weer mee van de aantrekkende wereldhandel. Tegelijkertijd staan marges onder druk doordat retailers haasje-over spelen en de groothandel bij inkoop overslaan. Nog meer dan in het verleden moet worden ingezet op automatisering en digitalisering, niet alleen om kosten te besparen maar ook om klanten sneller en beter op maat te kunnen bedienen. Daarmee stijgt ook het opleidingsniveau van de medewerkers, bijvoorbeeld in geautomatiseerde magazijnen. De detailhandel heeft in 2014 verschillende ketens zien omvallen (Halfords, Mexx, Siebel); dat zal ook in 2015 nog gebeuren (Thom Broekman). Door de kopersstaking gedurende de crisisjaren zijn winkelformules door hun reserves heen, terwijl ook de verschuiving van offline naar online winkelen slachtoffers eist. Een omnichannelstrategie biedt perspectief maar vraagt forse investeringen in IT en logistiek. Bouw en vastgoed Ook de bouw- en vastgoedsector is goed voor 13% van de Utrechtse economie; de regio telt een aantal grote bouwbedrijven (Ballast Nedam, BAM, Van Wijnen). De omzet kromp sinds Ook de werkgelegenheid is teruggelopen, in Utrecht van ruim in 2007 naar in Het jaar 2014 leverde weer kleine lichtpuntjes op met een aantrekkende woningmarkt, en transformatie van kantoren naar woningen. De verwachting is dat vanaf de tweede helft van 2015 de bouw de weg naar boven weer vindt, zowel in de woning- als utiliteitsbouw. Ondanks de groei van de markt voor duurzame energiesystemen, hebben installatiebedrijven lastige jaren achter zich, mede door overcapaciteit in de markt. Groei blijft in de markt voor energiesystemen, maar ook in de inbouw van woningautomatisering (domotica). Energie De lage olieprijs is goed voor de wereldeconomie maar problematisch voor de verdere uitrol van hernieuwbare energie: de druk ontbreekt om te investeren in alternatieven voor fossiele brandstoffen. Nederland heeft internationaal een achterstand in te halen op het vlak van hernieuwbare energie, ook in het licht van het Nationaal Energieakkoord. Bedrijven en onderzoeksinstellingen ontwikkelen bouwmaterialen (glas, beton) die kunnen worden ingezet voor energieproductie. Minister Blok (Wonen) werkt in de eerste helft van 2015 met marktpartijen de routekaart voor bijnaenergieneutrale nieuwbouw uit. Hypotheekverstrekkers kunnen sinds 1 januari 2015 voor investeringen in nul-op-demeterwoningen euro buiten de inkomenstoetsing houden. Utrecht wil in 2015 de allianties samenstellen om nul-op-demeterwoningen in de provincie te realiseren. Zorg en life sciences De groeiende welvaart en vergrijzing in de rest van de wereld zorgt ook voor groeiende vraag naar gezondheidszorg. De zorgkosten stijgen dan ook het snelst in Afrika, Azië en het Midden- Oosten. Beheersing van de zorgkosten wordt wereldwijd een belangrijk thema. Gezondheid wordt ook een thema dat steeds dichter bij mensen zelf staat en waarover mensen via internet ook steeds meer weten; niet voor niets verwachten techproducenten veel van zogeheten wearables, waarmee mensen hun eigen gezondheid permanent kunnen monitoren (voeding, beweging, slaap, hartslag, bloedsuikerspiegel etc). Dit wordt in de sector al aangeduid met doe-het-zelf -zorg. De zorg die door zorgverleners wordt geleverd, moet steeds beter en steeds goedkoper zijn. Dat opent de weg naar ondersteunende technologie in instellingen en in huis: sensoren, monitoring, hulp-op-afstand, robots, bewegingsgames. Voor grootschalige toepassing moet de meerwaarde voor zorgverlener en cliënt wel aantoonbaar zijn. Big data en open data bieden kansen om (formele en informele) vraag en aanbod te matchen en beter te prognosticeren; tegelijkertijd is gebruik ervan omkleed met een groot aantal juridische vraagtekens. Voor marktvorsers was 2014 een jaar vol fusies en acquisities in de farma-industrie. Daarmee willen de bedrijven zich vooral voorbereiden op een periode waarin miljarden moeten worden geïnvesteerd in onderzoek naar nieuwe medicijnen omdat oude patenten aflopen. Aanvullingen? Dit overzicht is gebaseerd op publicaties van o.a. nationale planbureaus, UWV, banken, strategisch adviseurs en internationale organisaties. De tekst is afgesloten op 31 januari Suggesties? Mail onderzoekscoördinator van de Economic Board Utrecht Monique Goddijn: 5

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Bijeenkomst Rabobank Noord- en Oost- Achterhoek Monique van Plateringen & Annemarie Kuijer 9 februari 2015 Introductie Sprekers Annemarie Kuijer, sectormanager

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In de Gooi en Vechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

The Netherlands of

The Netherlands of The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij Hartelijk welkom Even voorstellen Rabobank Breda Samen sterker Duurzaam nieuw hoofdkantoor Rabobank Breda 1509142 Duurzaam nieuw hoofdkantoor: film MKB-visie Alexander

Nadere informatie

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee?

Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? Prognoses en trends in 2015 Groeit u mee? MKB Eindhoven & Rabobank Rabobank Nederland; Kaya Kocak, Véronique Bulthuis 5 februari 2015 Rabobank Sectormanagement Véronique Bulthuis Sectormanager Groothandel

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Samenvatting Meer banen in Rijk van Nijmegen, vooral in zakelijke diensten In Rijk van Nijmegen groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Midden-Utrecht groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 2015. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio

Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 2015. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio Highlights uit de monitor Economische Verkenningen 215. Een Groene, Gezonde en Slimme Regio 1 Economische ontwikkeling PAGINA 4 In dit overzicht vindt u de highlights uit de monitor Economische Verkenningen

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2012-2013 Inleiding Begin juni 2012 verscheen de rapportage UWV Arbeidsmarktprognose 2012-2013 Met een doorkijk naar 2017". Hierin worden

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Achterhoek Samenvatting Meer banen in marktsector, maar minder in collectieve sector De economie in de Achterhoek herstelt, maar de werkgelegenheidsontwikkeling

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2011-2012 Inleiding Begin juni 2011 verscheen de rapportage UWV WERKbedrijf Arbeidsmarktprognose 2011-2012 Met een doorkijk naar 2016".

Nadere informatie

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018

Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Met een doorkijk naar 2018 Samenvatting UWV Arbeidsmarktprognose 2013-2014 Een belangrijke taak van UWV is het bij elkaar brengen van vraag en aanbod op

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio West-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In West-Brabant groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

VISIE OP WERK. Jeroen Zwinkels 23 november 2015

VISIE OP WERK. Jeroen Zwinkels 23 november 2015 VISIE OP WERK Jeroen Zwinkels 23 november 2015 WAT ZIEN WE IN DE BOUW? 2016 6.000 meer banen in de bouw; ook het aantal vacatures groeit UWV, Jobfeed 38% flexibele contracten in de Beroepsbevolking (landelijk)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Midden-Gelderland groeit en dat leidt ook tot

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijnmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Rijnmond groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuidoost-Brabant groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Noord-Holland Noord groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Food Valley

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Food Valley Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Food Valley Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Food Valley herstelt en dat leidt ook tot meer banen.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014 De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant UWV Gerald Ahn 9 september 2014 Recente persberichten (CBS) Wisselende berichten over de markt Werkloosheid in juli verder gedaald Stijging WW-uitkeringen Consumptie

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Drenthe Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Drenthe groeit het aantal banen van werknemers beperkt. Structurele

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 Vier Trends rond Regio Zwolle Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 1. Waar verdienen we ons geld? In de Stad (maar ga niet te makkelijk uit van trends) Aan de ene kant Dynamiek

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Regionale economische prognoses 2016

Regionale economische prognoses 2016 Regionale economische prognoses 2016 Themabericht Rogier Aalders De breed gedragen economische groei in 2016 leidt tot productiegroei in alle sectoren en in alle regio s De Randstad, en daarbinnen vooral

Nadere informatie

Bijlage 2 Inventarisatie trends

Bijlage 2 Inventarisatie trends Bijlage 2 Inventarisatie trends In de motie van de Raad wordt gevraagd de belangrijkste trends en de impact daarvan op de Utrechtse Heuvelrug te beschrijven. Hieronder wordt dit verder uitgewerkt. Trends

Nadere informatie

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen! Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Presentatie voor de Conferentie Inclusieve Arbeidsmarkt georganiseerd door Venturaplus en Zowelwerk, De Lawei, Drachten, 4 april 2016 Jouke van Dijk, Hoogleraar

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015 EPLAN User group Siemens in Nederland siemens.nl Wereldwijde aanwezigheid Dicht bij de klant overal ter wereld 10,9 115.000 69 Omzet (in miljard ) 2 15% van wereldwijd totaal Werknemers 3 33 % van wereldwijd

Nadere informatie

De binnenstad verandert

De binnenstad verandert De binnenstad verandert Winkelfunctie onder druk Toerisme groeit De (winkel)voorzieningen staan in veel binnensteden onder druk. Winkelketens, maar ook maatschappelijke voorzieningen als de rechtbank,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognoses 2016-2017. 31 mei 2016, UWV, Afdeling Arbeidsmarktinformatie en advies, Bert van de Geijn

Regionale arbeidsmarktprognoses 2016-2017. 31 mei 2016, UWV, Afdeling Arbeidsmarktinformatie en advies, Bert van de Geijn Regionale arbeidsmarktprognoses 2016-2017 31 mei 2016, UWV, Afdeling Arbeidsmarktinformatie en advies, Bert van de Geijn Inhoud Huidige regionale arbeidsmarkt: WW-uitkeringen en vacatures Landelijke prognose

Nadere informatie

Par=cipa=emaaatschappij. Veranderende arbeidsmarkt. Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers. *: projectnaam

Par=cipa=emaaatschappij. Veranderende arbeidsmarkt. Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers. *: projectnaam Terugtredende overheid Veranderende regelgeving Veranderende arbeidsmarkt Par=cipa=emaaatschappij Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers *: projectnaam Aanleiding Onze samenleving verandert.

Nadere informatie

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan De Retailscan 2014 is 350 x ingevuld. 24% van de respondenten is werkzaam in de foodsector en 76% in de non food. Van de respondenten

Nadere informatie

Een goede opleiding werkt!

Een goede opleiding werkt! Een goede opleiding werkt! aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Amsterdam, 18 september 2014 Maikel Volkerink www.seo.nl m.volkerink@seo.nl - +31 20 525 1643 Inhoud 1. Hoe komen HO-alumni terecht op de arbeidsmarkt?

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Limburg groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Retail2020 en de effecten op de binnenstad

Retail2020 en de effecten op de binnenstad Vereniging van Onroerend Goed Onderzoekers Nederland Retail2020 en de effecten op de binnenstad Drs. M.H.J. Evers Manager Leden & Advies bij CBW Mitex Retail 2020 en de effecten op de binnenstad VOGON

Nadere informatie

Doelbedrag campagne EUR Streefbedrag campagne EUR Rente 7%

Doelbedrag campagne EUR Streefbedrag campagne EUR Rente 7% Crowdfundingproject Oneplanetcrowd Bedrijfsnaam Website Oneplanetcrowd B.V. www.oneplanetcrowd.com Doelbedrag campagne EUR 250.000 Streefbedrag campagne EUR 1.000.000 Financieringsvorm Achtergestelde converteerbare

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

Internet Of Things & Sensorrevolutie

Internet Of Things & Sensorrevolutie Internet Of Things & Sensorrevolutie Smart Farming in de Veehouderij Bennie van der Fels, WUR Livestock Research Wageningen, 27 mei 2013 Smart Farming Agenda: IoT en de Sensor Revolutie Perspectieven Smart

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

De kracht van platformen

De kracht van platformen De kracht van platformen Maurits Kreijveld Boek & Festival OOA, 19 mei 2015 Maurits Kreijveld, 2015 Over mij wisdomofthecrowd.nl @wisdomofcrowd 2 Apple App Store 3 Airbnb, Uber 4 Platformen in opkomst

Nadere informatie

Metaal- en foodindustrie naar 2020

Metaal- en foodindustrie naar 2020 Metaal- en foodindustrie naar 2020 Lunch & learn, 24 september 2014 Rabobank LVC en Maasduinen Henri Cocu, Sectormanager Industrie Hans van Haaren Sectormanager Food Sectormanagement als inspiratie Hans

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city ICT-ontwikkelingen Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city Wouter van de Kasteele, Hoofd van de sector I&B en Johannes van Veen, Strategisch adviseur, CIO office, sector Strategie

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

De consument kiest zelf, grip op eigen energiedata!

De consument kiest zelf, grip op eigen energiedata! De consument kiest zelf, grip op eigen energiedata! HelloData een service van MPARE MPARE faciliteert standaardisatie van energiedata. Maatschappelijk doel: versnellen energietransitie. HelloData: maatschappelijke

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

ING & Tiel. Betrokken bij ondernemend Nederland. Annerie Vreugdenhil 5 juni 2014 VERTROUWELIJK

ING & Tiel. Betrokken bij ondernemend Nederland. Annerie Vreugdenhil 5 juni 2014 VERTROUWELIJK ING & Tiel Betrokken bij ondernemend Nederland Annerie Vreugdenhil 5 juni 2014 Onderliggend herstel Economische groei Nederland BBP in % kwartaal-op-kwartaal 1.0 0.5 0.0-0.5-1.0-1.5 Onderliggende trend*

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

DWSI Trendalert S E P T E D

DWSI Trendalert S E P T E D Dutch Water Sector Intelligence Vier Scenario's voor de Circulaire Economie DWSI Trendalert Vier Scenario's voor de Circulaire Economie Inleiding Het KIDV is op 1 januari 2013 opgericht naar aanleiding

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Groothandel in computers, randapparatuur en software Computergroothandels richten zich doorgaans op bedrijfsmatige afnemers. Ze leveren hardware, software en toebehoren. Ook service- en adviesdiensten

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Communicatiebureaus Communicatie-/reclamebureaus verrichten advies-, ontwerp- en andere dienstverlenende werkzaamheden. Communicatie bestaat uit commerciële- en non-profit communicatie. Bureaus zijn onder

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Slimme Mobiliteit de toekomst begint in het heden. Prof. Henk Meurs Radboud Universiteit

Slimme Mobiliteit de toekomst begint in het heden. Prof. Henk Meurs Radboud Universiteit Slimme Mobiliteit de toekomst begint in het heden Prof. Henk Meurs Radboud Universiteit Doel en opzet Trends in mobiliteit Toekomst is nu al zichtbaar Gevolgen voor opgaven Bijdrage van Slimme Mobiliteit

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15 Technologische innovatie Strategische visie BRV over Technologische innovatie 20/11/2015 2 Technologische innovatie, een kans Meer te doen met minder

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan - Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan Annette de Groot, directeur Utrechtzorg Erna Laclé, projectleider sectorplan IVVU, 8 september 2015 Missie Utrechtzorg Bijdragen

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

TRENDS IN MOBILITEIT! Kans of bedreiging voor bestaande businessmodellen!

TRENDS IN MOBILITEIT! Kans of bedreiging voor bestaande businessmodellen! ! H.J.Blink Emerged B.V. TRENDS IN MOBILITEIT! Kans of bedreiging voor bestaande businessmodellen! welke trends herkennen we welke nieuwe behoe0en/producten ontstaan daardoor wat is de invloed op bestaande

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009 ALDUS BESLOTEN 9 JULI Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009 ALDUS BESLOTEN 9 JULI Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 ALDUS BESLOTEN 9 JULI 2009 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Doetinchem, 4 juli 2009 Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

ISATIS GROUP OVER OP CLOUDSOFTWARE OM KLANTEN CENTRAAL TE STELLEN

ISATIS GROUP OVER OP CLOUDSOFTWARE OM KLANTEN CENTRAAL TE STELLEN Exact Online CASE STUDY ISATIS GROUP OVER OP CLOUDSOFTWARE OM KLANTEN CENTRAAL TE STELLEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ZAKELIJKE DIENSTVERLENING GROEI REALISEREN DOOR TE INVESTEREN IN LEUKE

Nadere informatie

Projectgroep Gemeentesupport

Projectgroep Gemeentesupport Projectgroep Gemeentesupport Samenwerking tussen Stedenlink en het esociety Platform Nederland Dick van Schooneveld, voorzitter Slimme Steden, verhalen uit de praktijk Amsterdam, 6 februari 2013 Waar loopt

Nadere informatie

SRA-Bouwscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Bouwscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Bouwscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Bouwscan De Bouwscan 2014 is 430 x ingevuld. 87% van de respondenten is dga of eigenaar. 62% heeft een kleine bouwonderneming met minder dan 10 fte,

Nadere informatie

Groeiversnelling in Midden-Brabant

Groeiversnelling in Midden-Brabant Regiovisie Midden-Brabant Groeiversnelling in Midden-Brabant De economische groei in Midden-Brabant houdt aan en ligt in 2015 boven de 2,5%. De toenemende vraag naar producten en diensten levert ondernemers

Nadere informatie

@ONL @BiesheuvelHans. Vitaal Bedrijvig Veghel. Bijeenkomst Financiering en alternatieve financieringsvormen. 9 juli 2015.

@ONL @BiesheuvelHans. Vitaal Bedrijvig Veghel. Bijeenkomst Financiering en alternatieve financieringsvormen. 9 juli 2015. @ONL @BiesheuvelHans Vitaal Bedrijvig Veghel Bijeenkomst Financiering en alternatieve financieringsvormen 9 juli 2015 Hans Biesheuvel Hans Biesheuvel: Ondernemer Investeerder Initiatiefnemer ONL voor Ondernemers

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Voor het eerst in zeven jaar stijgt het aantal snelgroeiende bedrijven weer in Nederland

Voor het eerst in zeven jaar stijgt het aantal snelgroeiende bedrijven weer in Nederland Voor het eerst in zeven jaar stijgt het aantal snelgroeiende bedrijven weer in Nederland Voornamelijk binnen de zakelijke dienstverlening neemt het aandeel snelgroeiende bedrijven snel toe. Binnen de topsectoren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 503 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie