C-Infrastructuur & Vervoer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "C-Infrastructuur & Vervoer"

Transcriptie

1 C-Infrastructuur & Vervoer Markt, technologie en toekomstige thema s Auteur: Chris Maliepaard Versie: 1.0 Datum: 1 december 2014 Status: Definitieve versie

2 Versieoverzicht Versie Datum Reflectiegroep Commentaar juli 2014 RG, EvD, RS Eerste aanzet augustus 2014 RG, EvD, RS Inleiding + TU Delft perspectief september 2014 RG, EvD, RS Nederlands perspectief september 2014 RG, EvD, RS Nederlands perspectief verder beschreven november 2014 RG, EvD, RS Beperking tot de civieltechnische infrastructuur en daaraan gerelateerde vervoersmodaliteiten en onderwerpen. Digitale infrastructuur wordt onderdeel van de MTC ICT Hoofdstuk thema s, uitdagingen en valorisatiekansen beschreven op basis van twee interviews Transcripten als bijlagen toegevoegd december 2014 Upload to U://business intelligence/mtc Page 2

3 Samenvatting Aanleiding en doel Dit document beschrijft het resultaat van een verkenning van de civieltechnische infrastructuur en vervoer sector. Het beoogde doel is om de strategische kennisbasis van de TU Delft van de civieltechnische infrastructuur en vervoer sector te versterken en te verbreden, en zo een bijdrage te leveren aan de kwaliteit en realisatie van de kennisvalorisatiedoelstellingen zoals beschreven in de Roadmap2020. De basis van deze sectorstudie wordt gevormd door de bestudering van verschillende publicaties, het raadplegen van diverse databanken en het voeren van expertinterviews. Beeld op hoofdlijnen STAND VAN ZAKEN De huidige stand van zaken van de Nederlandse Infrastructuur en Vervoerssector kan als volgt worden gekenschetst: INFRASTRUCTUUR Nederland kent drie grote infrastructurele mainport van wereldformaat: Schiphol, de Rotterdamse haven en de digitale infrastructuur (p.6) De infrastructuurmarkt is een vrij starre markt, waar innovatieve technologische ontwikkelingen worden geremd door een conservatieve en op prijs-sturende opdrachtgever (p. 15) Op jaarbasis wordt er 18 miljard uitgegeven aan onze civiele infrastructuur, waarvan ongeveer de helft aan onderhoud (p.15) De verwachting is dat over de periode tussen 2012 en 2014 het volume van de civiele infrastructuurmarkt met circa 3% gedaald zal zijn als gevolg van bezuinigingen door de (lagere) overheid (p.16) Om innovatie en kostenbesparingen te realiseren gaat het ministerie van Infrastructuur en Milieu zich meer richten op: o Innovatief aanbesteden op basis van een Design-Build-Finance-Maintain-Operate (DBFMO) contractvorm (p. 25) o Innovatief inkopen waarbij er ruimte aan opdrachtnemers wordt gelaten om een innovatieve oplossing aan te bieden (p.25) o Het openstellen van overheidsgegevens (open data) om de investeringsdrempel voor nieuwe innovatieve producten en diensten te verlagen (p.25). Het lange termijn infrastructuur beleid van het ministerie van Infrastructuur en Milieu is gericht op: o Nieuw te ontwikkelen financieringsinstrumenten, verdienmodellen en marktbenaderingen (p.25) o Het beïnvloeden van het keuze- en beslissingsgedrag van bedrijven en burgers (p.25). o Een leefbare delta die op wereldniveau kan concurreren met andere regio s (p.27). o Het streven om economische kerngebieden met mainports, brainports en greenports duurzaam en betrouwbaar bereikbaar te houden (p.27). o Inzicht te verwerven in de wijze waarop mobiliteit, transport en logistiek vorm gegeven kan worden zonder dat dat ten koste gaat van de aarde en leefomgeving en bijdraagt aan een prettige woonomgeving en economische voorspoed (p.27). Page 3

4 VERVOER Hoewel Nederland niet direct te boek staat voor haar automotive industrie is heeft het door de jaren heen wel een sterke innovatiekracht ontwikkelt door een hoge organisatiegraad en sterke industriële vertegenwoordiging (p.17) De automotive sector heeft als reactie op de economische crisis van een aantal wijzigingen doorgevoerd om hernieuwd technologische innovatiekracht te ontwikkelen en om zich meer te richten op strategische samenwerkingsverbanden (p.19). De vrachtwagenproductie in Nederland laat een afnemende trend zien. De productie voor interne Nederlandse markt is door de jaren sterk gedaald maar de productie voor buitenlandse markt stijgt gestaag maar compenseert het verlies binnen de interne markt niet voldoende (p.21) De verwachting is dat de toegevoegde waarde van de transport en logistieksector in 2014 weer gaat groeien maar dat deze groei zal worden bereikt door volumevergroting en niet door een hogere tarifering (p.23) De toekomst van de logistieke dienstverlening wordt in het algemeen als kansrijk gezien. Maar de innovatiegraad moet sterk verhoogd worden om het concurrentievermogen van de sector op peil te houden (p.23/24) BEDRIJVEN De bedrijven die het sterkst bijdragen aan de ontwikkeling van de Nederlandse Infrastructuur sector: Aannemers Ingenieursbureau Toeleveranciers De bedrijven die sterk bijdragen aan de ontwikkeling van de Nederlandse Vervoer sector: Automotive sector Watersector Logistiek Startups / SMEs OEMs Hardware/software Page 4

5 TECHNOLOGIE VERVOER De Nederlandse automotive sector heeft in 2009 op basis van eigen expertise, internationale competitie en marktkansen gekozen om binnen vijf technologische innovatiegebieden te excelleren (p.35): De Nederlandse binnenvaart heeft vier actiegebieden gedefinieerd waar binnen het kader van Horizon2020 nieuwe sleuteltechnologieën of sleutelmethodes moeten worden toegepast of ontwikkelt om die doelstellingen te realiseren (p.36, 37). Logistieke efficiëntie Een volledig geïntegreerd transport management systeem Integratie van de binnenvaart met de zeescheepvaart en de maritieme zeevaart Automatisering van overslaghandelingen Nieuwe marktontwikkeling en businessmodellen Infrastructuur Klimaatbestendige infrastructuur Tanknetwerk van duurzame energie Ontwikkeling van innovatieve RIS verkeer en transport systemen Schepen Groene technologieën rond emissie-beperkende voorzieningen, schone en hernieuwbare voortstuwing, nieuwe ontwerpen en materialen schip, geavanceerde navigatie-ondersteuning en design Klimaatbestendige schepen die extreme nautische condities kunnen weerstaan Tooling De ontwikkeling van energiebesparende navigatiesystemen gebaseerd op real-time vaarwaterinformatie De ontwikkeling en implementatie van binnenvaartschipsimulators ter ondersteuning van opleidingen en onderwijs om energie-efficiënt en veilig varen op diverse waterwegen en schepen te simuleren. Thema s en valorisatiekansen Door de respondenten zijn de volgende onderwerpen geïdentificeerd als richtinggevend voor de huidige en toekomstige ontwikkeling van de Infrastructuur en Vervoer sector als geheel. Page 5

6 THEMA s en UITDAGINGEN (p.38, 39) 1. BUS: Vergroening van binnensteden wordt gerealiseerd door inzet van elektrisch aangedreven bussen 2. RAIL: Decision support systemen ondersteunen bij vraagstukken rond lifecycle management en lifecycle costing 3. RAIL: Onderhoudsmodellen ondersteunen bij vraagstukken rond assetmanagement 4. RAIL: De kwantificatie van trillingshinder en oplossingen als basis voor trillingsvermindering 5. RAIL: Attractieve business case ontwikkleing ter onderbouwing van het ERTMS level 3 systeem 6. RAIL: Infrastructuur en rollend vervoer worden als één systeem gezien en optimalisaties worden op systeemniveau uitgevoerd 7. RAIL: Ontwikkeling van het Advanced traffic management system als onderdeel van ERTMS 8. LOGISTIEK: De ontsluiting van up-to-date (capaciteits)informatie van meerdere modaliteiten als basis voor synchromodaliteit. MARKTGESTUURDE ONTWIKKELING (p.39) 1. BUS: De ontwikkeling van Koppelbare busmodules zouden een oplossing kunnen bieden om de vraag naar (elektrisch) busvervoer en het aanbod van busvervoer zo efficiënt en TCO-positief mogelijk te maken. 2. LOGISTIEK: Synchromodaliteit en multimodaliteit worden nu nog vaak geblokkeerd doordat contractueel is vastgelegd welke modaliteit wordt gebruikt bij het transport. Een nieuwe te ontwikkelen contracttype dat een flexibele keuze van modaliteiten faciliteert is noodzakelijk. TECHNOLOGIEGESTUURDE ONTWIKKELING (p.40) 1. BUS: De introductie van elektrische bussen verandert ook de energiehuishouding. Er is geen sprake van restwarmte meer. Een technologische uitdaging binnen deze context is het verwarmen en koelen van het interieur van de bus. 2. BUS: Bij een afdoende volume van elektrische bussen zou een opslag- en stabilisatiefunctie binnen het energienet mogelijk zijn. 3. BUS: Alternatieve brandstoffen en materialen ter ondersteuning van CO2 emissieresuctie en gewicht 4. LOGISTIEK: Het toepassen van additive manufactoring leidt tot de nodige proceswijzigingen in de totale logistieke waardeketen. VALORISATIEKANSEN (p.40, 41) Door de respondenten is het volgende genoemd wat betreft de bijdrage van universitaire kennisinstellingen aan de ontwikkeling van de infrastructuur en vervoer sector als geheel 1. BUS: Businesscase ontwikkeling ter ondersteuning van elektrische busgebruik Onderzoek is gewenst naar de manier waarop het huidige Nederlandse tenderproces (gebaseerd op diesel vervoer) moet worden her-gedefinieerd om ook elektrisch busgebruik in Nederland te stimuleren en te realiseren. 2. BUS: Multidisciplinaire ondersteuning tijdens vooronderzoeken Innovatieve technologische ontwikkelingen en belangrijke inzichten zijn door de jaren heen verkregen door een proactieve wisselwerking tussen het bedrijfsleven en studenten/professoren vanuit verschillende faculteiten en vakgroepen. 3. RAIL: Deelname aan het Europese Shift2Rail innovatie programma De Technische Universiteit Delft kan via open calls deelnemen aan het Shift2Rail programma. De multidisciplinaire aanpak die de TUD met negen verschillende faculteiten kan bieden vormt een groot oplossingspotentieel voor de technische uitdagingen die op het gebied van procesoptimalisaties, systeeminnovaties en nieuwe materialen bestaan. 4. RAIL: Ontwikkelen van 3KV DC expertise 3KV DC is de facto meer een Europese standaard dan het huidige Nederlandse 1500V system. Een gebrek aan 3KV DC expertise, in de vorm van geschoolde kennismedewerkers op allerlei niveau, zal zeker de ontwikkeling en een snelle en efficiënte uitrol vertragen. Page 6

7 5. LOGISTIEK: Optimalisatie last mile delivery Last mile delivery kent normaal veel logistieke vervoersbewegingen en kenmerkt zich in het algemeen door veel suboptimalisaties. Onderzoek zou moeten worden gedaan naar de wijze waarop last mile delivery nog veel verbeterd en geoptimaliseerd kan worden. 6. LOGISTIEK: Ontwikkeling van simulatiesoftware Logistieke innovaties richten zich voornamelijk op procesoptimalisaties binnen de gehele logistiek waardeketen als over de logistieke waardeketen heen. De impact van optimalisatie-initiatieven vereisen de beschikbaarheid van simulatiesoftware, die inzicht geeft in de dynamisch gedrag van de het gehele logistieke traject inclusief alle wisselwerkingen. Page 7

8 Inhoudsopgave VERSIEOVERZICHT... 2 SAMENVATTING... 3 INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE AFBAKENING VAN DE SECTOR DEFINITIE VAN EEN INVLOEDRIJK BEDRIJF OPMERKINGEN BIJ GERAADPLEEGDE BRONNEN Derwent Innovations Index SM TU DELFT PERSPECTIEF DELFT RESEARCH-BASED INITIATIVE PATENTEN TU DELFT GELIEERDE BEDRIJVEN YES!DELFT STARTUPS TU DELFT SPINOFFS NEDERLANDS PERSPECTIEF BEELD OP HOOFDLIJNEN Infrastructuurmarkt Vervoersmarkt Vervoersmiddelen Transport & logistieke dienstverleningssector Beleid rond infrastructuur en vervoer INVLOEDRIJKSTE NEDERLANDSE BEDRIJVEN Infrastructuurmarkt Aannemers Ingenieursbureaus Toeleveranciers Vervoersmarkt Vervoermiddelen Vervoersdiensten Patenten TECHNOLOGISCH PERSPECTIEF AUTOMOTIVE SECTOR BINNENVAART THEMA S, UITDAGINGEN EN KENNISVALORISATIE CONTEXT EN SELECTIE HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE THEMA S MARKT-GESTUURDE ONTWIKKELING TECHNOLOGIE-GESTUURDE ONTWIKKELING VALORISATIEKANSEN GERAADPLEEGDE BRONNEN BIJLAGE 1. TOP 50 NEDERLANDSE INGENIEURSBUREAUS BIJLAGE 2. NEDERLANDSE PATENTEN VERVOERSSECTOR BIJLAGE 3. EXPERTINTERVIEWS Page 8

9 B3.1 VDL BUS & COACH PETER CREMERS B3.2 PRORAIL/TUD RAILBOUWKUNDE ARJEN ZOETEMAN B3.3 DINALOG LIESBETH STAPS Page 9

10 1. Introductie Nederland is een handelsland met een open economie die sterk afhankelijk is van export (2011: 479 miljard) en import (2011: 430 miljard) activiteiten. Daarbij is een goede infrastructuur als ruggengraat en zijn goede vervoerssystemen van cruciaal belang. De kwaliteit van de Nederlandse infrastructuur behoort volgens de WEF ((World Economic Forum) tot de wereldtop en omvat verschillende modaliteiten variërend van wegen, zeevaart, binnenvaart, luchtvaart en het railnetwerk: groot en aanwezig en zichtbaar, tot aan de digitale infrastructuur: groot maar niet-opvallend en veelal onzichtbaar. Het eerste ondersteunt voornamelijk in directe en indirecte zin de tastbare economie door veelal fysieke en onderscheidbare activiteiten. De digitale infrastructuur heeft, weliswaar meer indirect dan direct, een even zo grote, zo niet een grotere impact op diezelfde Nederlandse economie (Deloitte 2013). Binnen dat kader wordt dan ook vaak gesteld dat Nederland niet twee maar drie belangrijke economische infrastructurele mainports heeft namelijk Schiphol, de Rotterdamse haven en de digitale infrastructuur. Binnen deze drie infrastructurele mainports houdt Nederland in de periode respectievelijk een top 14, top 11 en top 1 positie (tabel 1). Nederland was volgens het EU Transport Scoreboard in 2013 het beste transportland van Europa (http://ec.europa.eu/transport/facts-fundings/scoreboard/index_en.htm). In 2010 verdiende de gehele BV Nederland 67,7 miljard met verschillende transportactiviteiten rond goederen en materialen over de verschillende activiteiten, waren er bedrijven actief en waren er mensen werkzaam binnen de sectorsector. En Nederland is ook een mobiel land. Gemiddeld reist iedere Nederlander elke dag meer dan één uur en 30 kilometer. In 2011 werd er per Nederlands huishouden gemiddeld aan mobiliteit uitgegeven, variërend van de aankoop van een nieuw vervoermiddel tot het gebruik van openbaar vervoer. Mobiliteit is een domein waar op dit moment grote paradigmaverschuivingen worden waargenomen. Op de eerste plaats wordt het openbaar vervoer steeds meer ingericht op de deur-tot-deur reis; het openbaar vervoer wordt vraag-gericht in plaats van aanbod-gericht. Daarnaast vindt in de autobranche ook een grote verandering plaats. Waar de auto tot voor kort nog een belangrijk bezit was, vindt de nieuwe generatie Nederlanders het veel belangrijker om een auto te kunnen gebruiken in plaats van te bezitten. Tabel 1. Positie van Nederland binnen de drie belangrijkste infrastructurele mainports (bron: Page 10

11 Dit document heeft tot doel om de hedendaagse ontwikkelingen binnen de infrastructuur en vervoerssector te beschrijven door inzicht te geven in voornamelijk markt- en technologieontwikkelingen die binnen deze sector plaatsvinden. Daarbij wordt het onderzoeksgebied beperkt tot het civieltechnische deel van de infrastructuur en vervoerssector. De digitale kant van deze sector, de elektronische infrastructuur en verschillende vormen van datatransport, zal beschreven binnen de Markt-Technologie- Combinatie E-Infrastructuur & ICT. Wanneer in dit document dan ook de term infrastructuur wordt gebruikt dan wordt daarmee een civieltechnische infrastructuur bedoeld. Voor het vervoersdeel wordt dat deel bedoeld dat fysiek gebruik maakt van een civieltechnische infrastructuur. De sector infrastructuur en vervoer kan beschouwd worden vanuit een nationaal, Europees en internationaal perspectief. Ook hierin wordt om reden van onderzoekstijd een beperking ingebouwd en zal in dit document deze sector vanuit een nationaal en Europees perspectief worden beschreven. In dit document staat vijf strategische kennisvragen centraal: i. Wat is de huidige stand van zaken van infrastructuur en vervoer sector en in welke richting gaat de sector zich binnen Nederland en Europa de aankomende jaren ontwikkelen? ii. Welke bedrijven dragen sterk bij aan de ontwikkeling van de infrastructuur en vervoer sector? iii. Welke technologieën dragen sterk bij aan de ontwikkeling van de infrastructuur en vervoer sector? iv. Welke marktbehoeften (market pull) en technologieontwikkeling (technology push) spelen een belangrijke rol binnen de infrastructuur en vervoer sector? v. Welke ontwikkelingen binnen de infrastructuur en vervoer sector bieden kansen voor kennisvalorisatie en technology-transfer door kennisinstellingen? De vraagstukken rond en ontwikkeling van de infrastructuur en vervoer sector kunnen niet los gezien worden van nationale en internationale vraagstukken rond klimaatverandering, milieu, verstedelijking, demografische en delta-gerelateerde aspecten. Al deze thema s hebben invloed op de richting waarin de infrastructuur en vervoerssector zich nu en in de toekomst gaat ontwikkelt. In dit document wordt geprobeerd om de invloed van deze thema s op de ontwikkeling van deze sector waar mogelijk inzichtelijk te maken. Inzicht in de infrastructuur en vervoerssector biedt de TU Delft de mogelijkheid om de analyse van trends en ontwikkelingen af te zetten tegen haar eigen ambitieuze technologisch initiatieven en kennisvalorisatiedoelstellingen zoals beschreven in de Roadmap2020. Page 11

12 2. Afbakening en aanpak 2.1 Afbakening van de sector Om op een pragmatische en met voldoende grondslag naar de infrastructuur en vervoer sector te kijken is het allereerst noodzakelijk om het onderzoeks- c.q. werkterrein af te bakenen. De infrastructuur en vervoer markt bestaat uit twee deelmarkten die een grote wederzijdse afhankelijkheid kennen. De infrastructuurdeelmarkt vormt namelijk de basis voor de vervoersdeelmarkt. De infrastructuur faciliteert door het beschikbaar stellen van vervoerscapaciteit over een langere tijd. Vervoer biedt vervolgens de mogelijkheden om op die infrastructuur vrij te bewegen. Binnen de term vervoer maakt men vaak onderscheid tussen fysieke en non-fysieke zaken en binnen de fysieke zaken wordt er weer een onderverdeling gemaakt in vervoer van goederen (transport) en vervoer van personen (mobiliteit). Wat opmerkelijk is, is dat de termen verkeer, vervoer, transport en mobiliteit vaak door elkaar gebruikt worden. In dit document wordt geprobeerd om in een algemene context altijd over vervoer te spreken maar in specifieke contexten zal er over transport en mobiliteit worden gesproken. Er zijn geen officiële of algemeen gebruikte definities van de infrastructuurmarkt, vervoersmarkt, transportmarkt en/of mobiliteitsmarkt. De definities die in verschillende publicaties gebruik worden richten meer op de voorgestelde doelen van de markten en niet zozeer op de precieze inhoud (CE 2002). In het algemeen kan gesteld worden dat: Met infrastructuur wordt meestal het totaal van onroerende voorzieningen zoals (spoor)wegen, vliegvelden, havens, bekabeling, riolering et cetera bedoeld. Veelal is de overheid verantwoordelijk voor de aanleg en het beheer van de infrastructuur. Daarbij is het Rijk in Nederland verantwoordelijk voor de aanleg van rijkswegen en spoorlijnen. Regionale overheden, zoals gemeenten en provincies hebben daarbij verantwoordelijkheden voor de lokale infrastructuur. Soms wordt het beheer van infrastructuur van de ene overheid naar de andere overgeheveld (bron: Wikipedia). Met vervoer wordt bedoeld het verplaatsen van personen of goederen (juridisch "zaken"). Bij vervoer kan het gaan om tastbare zaken van dingen (bijvoorbeeld goederenvervoer), vloeistoffen (bijvoorbeeld olietransport), gassen (bijvoorbeeld aardgas), dieren (bijvoorbeeld veetransport) of mensen (personenvervoer), maar ook om niet direct tastbare zaken zoals energie (bijvoorbeeld elektriciteitstransport of warmtetransport) of informatie (bijvoorbeeld datatransport) (bron: Wikipedia). Wat betreft marktdefinities biedt de volgende definitie enige houvast: Met de mobiliteitsmarkt wordt bedoeld het mechanisme dat de verplaatsingsbehoefte en -mogelijkheden van consumenten op elkaar afstemt, onder de randvoorwaarden van veiligheid en leefbaarheid (bron: CE 2002). Het volgende overzicht van de infrastructuur en vervoer sectoren en subsectoren is samengesteld uit meerdere informatiebronnen, waaronder analyserapporten en presentaties, om een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van het hedendaagse invulling van de infrastructuur & vervoer markt (tabel 2). Zoals in de introductie al genoemd omvat de infrastructuur en vervoer markt een groot scala aan sectoren en subsectoren die grofweg te verdelen zijn in groot en aanwezig en zichtbaar deel en groot maar nietopvallend en veelal onzichtbaar deel, waarbij aangetekend dient te worden dat beide elkaar zeker niet uitsluiten. Civieltechnische werken vereisen doorgaans ook elektrotechnische werken en vice versa. In dit document wordt echter primair gekeken naar de civieltechnische kant van de infrastructuur en vervoer. Page 12

13 Tabel 2. Overzicht van de infrastructuur en vervoer markt, sectoren en subsectoren Deelmarkt Sector Subsector Infrastructuur Modaliteiten Wegen Waterwegen, zeewegen Spoorlijnen Luchtvaart Dijken Rioleringen Industriële netwerken Distributienetwerken: gas, water, elektra, spoorkabels, warmte, smartgrids Telecomnetwerken: glasvezel, coax, koper, mobiel Mainports Havens Luchthavens Internetexchange Constucties Bruggen Tunnels Stations Terminals Management Asset management Water and flood management Duurzame bouwomgevingen Engineering Ontwerp Materialen Vervoer Fysieke vervoerswijzen Personenvervoer Goederenvervoer Openbaar vervoer Materiaalvervoer Niet-fysieke vervoerswijzen Informatietransport Energietransport Beheersing Parkeren Verkeersmanagement Observation and Monitoring Logistiek Engineering Ontwerp Materialen 2.2 Definitie van een invloedrijk bedrijf Dit document richt zich in de hoofdstukken 3, 4 en 5 op het identificeren van de invloedrijkste bedrijven binnen de infrastructuur en vervoerssector. Met de term invloedrijkste bedrijven wordt gekeken naar de mate waarin de activiteiten van deze bedrijven impact hebben op de infrastructuur en vervoer markt- en technologieontwikkeling. Impact wordt in deze context afgeleid uit de indicator innovatiepotentieel uitgedrukt in de mate waar naar bedrijven wordt gerefereerd in visiedocumenten van brancheorganisaties en het eigenaarschap van patenten. 2.3 Opmerkingen bij geraadpleegde bronnen Dit document is gebaseerd op het combineren van externe informatie verkregen uit publicaties, databanken en expertsinterviews. De sectie geraadpleegde bronnen geeft het volledige overzicht van deze informatiebronnen Derwent Innovations Index SM Voor het patentonderzoek is gebruik gemaakt van de Derwent Innovation index SM database van Thomson Reuters. De patentgegevens in deze database zijn afkomstig van verschillende openbare octrooidatabases zoals Espacenet, USPTO, WIPO etc. en zijn gerangschikt volgens een classificatie die beschreven is in de Derwent World Patent Index (DWPI 2012). Deze classificatie en in dit document gebruikte Page 13

14 marktsegmentatie kunnen niet één-op-één worden ge-mapped. Daarnaast levert de door Derwent bijgeleverde zoekfunctie geen uitgebreide zoekmogelijkheid. In het patentonderzoek is daarom tegen deze achtergrond gekozen voor een aanpak die als redelijk hoog over valt te betitelen maar die toch beoogd een zo volledig mogelijk beeld geeft van de verschillende eigenaren van technologie in beschreven vorm binnen de infrastructuur en mobiliteit sector. In tabel 3 is de aanpak als een combinatie van zoektermen en gebruikte Derwent classificatie weergegeven. Dit overzicht is tot stand gekomen in overleg met het TU Delft patentenbureau. De data-acquisitie en analyse zijn uitgevoerd in de periode 8 23 september Tabel 3. Patentonderzoek: Derwent classificatie en gebruikte zoektermen Derwent klasse Klassebeschrijving Zoek termen A93 Polymers and Plastics Applications Roads, building, construction flooring A95 Polymers and Plastics Applications - Transport including vehicle parts, tyres and armaments L02 Includes manufacturing methods, limes, soil preparation for (road) building, magnesias and slags, cements, mortars, concretes, abrasives, thermal or acoustic insulation (non)oxide ceramics and ceramic composites, but not brick making, concrete mixers or casting or potters wheels (C04) Q15 Mechanical Engineering Vehicles in General Vehicle arrangements for transporting special loads Q17 Mechanical Engineering Vehicles in General Vehicle construction, fittings, propulsion arrangements Q19 Mechanical Engineering Vehicles in General Vehicle applications Q21 Mechanical Engineering - Special vehicles - Road, Rail and bridge constructions Q24 Mechanical Engineering Special vehicles Ships, waterborne vessels, related equipment Q25 Mechanical Engineering Special vehicles Aircraft, aviation, cosmonautics Q37 Mechanical Engineering Conveying, Packaging, Storing Container traffic Q41 Mechanical Engineering - Buildings, construction - Road, Rail and bridge construction Q51 Mechanical Engineering Engines, Pumps, compressors, fluid pressure actuators Internal combustion engines, reciprocating engines, rotary engines T07 Computing and Control Traffic Control Systems Traffic light systems, flow control, electronic indicators W06 Communications Aviations, Marine and Radar systems Radar, Sonar and Lidar, Velocity and depth measuring equipment, Airport control systems, Ship and aircraft control and instrumentation, Flight simulators, Space vehicles, including satellites X21 Electric Power Engineering Electric Vehicles Electric cars, Trolley buses, Propulsion, Braking, Power supply lines, current collectors, Traction batteries, Control equipment. X22 Electric Power Engineering Automotive electronics Vehicle accessories, vehicle lightning, IC engine recognition, IC engine controllers, Batteries and charging etc. X23 Electric Power Engineering Electric Railways and Signalling - Propulsion, power and distribution, signalling, control Road* Transport* Civiele infra structuur X X X X X Vervoer X X X X X X X X X X X X Page 14

15 3. TU Delft perspectief 3.1 Delft Research-Based Initiative Binnen de Technische Universiteit in Delft richt de Delft Research-Based Initiative - Infrastructure & Mobility (DIMI) zich op het leveren van een wetenschappelijke bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken rond infrastructuur en mobiliteit (figuur 1). Figuur 1. DIMI rolbeschrijving (Bron: TU Delft - DIMI website) In het interfacultaire onderzoeksprogramma genaamd: Vital Infrastructures for Water Safety and Smart Mobility (DIMI 2013) beschrijft de DIMI haar ambities voor de periode 2014 t/m Binnen dit programma richt zij zich op de volgende relevante thema s: 1. Sustainable, efficient transport, logistics and mainports (Mobility) 2. Safe, sustainable deltas and metropolises (Water) 3. Resilient and durable infrastuctures (overkoepelende thema) Om overlap met de overige drie DRI s te voorkomen richt DIMI zich op civil and vital infrastructures like roads, waterways, railways, flood defenses and constructions like bridges, tunnels, stations, terminals as embedded components of deltas, cities, ports and airports. This focus and scope on objects will be coupled by a focus on activities related to water safety and mobility and by a focus on the relationship with the natural and built environment. Binnen de kaders van de volgende twee typen infrastructuren: 1. Hydraulic infrastructure Beveiliging van personen en van de delta- en steden 2. Transport infrastructuren Mobiliteit van personen en goederen zowel op lokaal als globaal niveau Page 15

16 ziet het DIMI de volgende observaties als sterk richtinggevend en bepalend voor verdere ontwikkeling van de I&V markt: 1. Population growth Doordat een steeds grotere populatie gebruik kan cq moet maken en is zelfs afhankelijk geworden van de verschillende infrastructuursystemen wordt de veerkracht en robuustheid danig op de proef gesteld. 2. On-going urbanisation Verstedelijking doet een grote aanslag op de natuurlijke omgeving en kan het ecosysteem en gerelateerde eco-processen danig verstoren. 3. Climate change Klimaatverandering zorgt voor warmer zeewater en hoger zeewaterniveau. Extreem weer leidt normaliter tot meer neerslag en hogere rivierwaterstanden wat de kans op overstromingen vergroot. 4. Emerging economies De snelle ontwikkeling ondersteunt door grote investeringen, hebben geleid tot grote infrastructurele aanpassingen die op hun beurt weer tot veel sociale en economische activiteiten (autobezit, hogere consumentenvraag etc.) hebben geleid. Een neveneffect is echter de grote druk op de natuurlijke omgeving binnen deze groeiende economieën. 3.2 Patenten In de periode zijn er op het gebied van infrastructuur en vervoer de volgende patenten door de TU Delft aangevraagd en door verschillende patentenbureaus toegekend (tabel 4). Tabel 4. TU Delft aangevraagde en toegekende patenten (Cursief is aangevraagd) (bron: Derwent) Page 16

17 3.3 TU Delft gelieerde bedrijven Yes!Delft Startups In de periode zijn de volgende startup-bedrijven binnen de infrastuctuur en vervoerssector gestart onder de begeleiding van Yes!Delft (tabel 5). Tabel 5. Yes!Delft Infrastructuur en Vervoer startups (Bron: Sector Bedrijfs naam Jaar van oprichting Omschrijving Infrastructure - Management Mobiliteit Fysieke vervoerswijzen Mobiliteit Fysieke vervoerswijzen Infrastructure - Management Alert Solutions 2008 Development of innovative measurement systems for continuous monitoring of infrastructural works. Airocam 2009 A development company creating new products and services around sensors in combination with data analysis. The core development is a new technical validation method of transportation systems within hospitals, branded as Qcapsule Carice 2008 Development of lightweight microcars DeltaSync 2007 DeltaSync is developing key aspects, such as utilities, floating structures and concepts for mobility, in order to take the next step in floating urbanization. Mobiliteit - Engineering Infrastructure - Modaliteiten Ephicas (Wabco) Epyon (ABB) 2008 Development of aerodynamic products for semi-trailers Internet-based charging infrastructure for all EV charging standards. Mobiliteit - Fysieke vervoerswijzen Mobiliteit - Fysieke vervoerswijzen Mobiliteit - Fysieke vervoerswijze Mobiliteit - Fysieke vervoerswijze Mobiliteit - Beheersing Fly Aeolus 2006 Fly Aeolus offers private flights within West Europe. HCI T-Minus Type 22 weride The HCI Foldable Container can be folded to 25% of the original volume, allowing 4 folded containers to be stacked and connected to form exactly one standard container again. These can then be stored, transported and handled as one package. T-Minus Engineering focuses on developing and operating Automated Aerial and Space Vehicles, mainly on rockets. Type22 delivers baggage handling products for airports and airlines that make hassle-free baggage handling become the standard. ParkBee, your new, real-time parking service makes efficient use of the private parking spots that are vacant. Page 17

18 3.3.2 TU Delft Spinoffs In 2013 zijn de volgende infrastrucctuur en vervoer gerelateerde bedrijven gestart als spinoffs vanuit de TU Delft (tabel 6). Tabel 6. TU Delft Infrastructuur en Vervoer spinoffs (bron: Sector Bedrijfs naam Jaar van oprichting Omschrijving Infrastructure Management Infrastructure - Management Infrastructure - Management Mobile Canal Control Disdrometrics B.V. Selkermetrics Europe B.V. A monitoring method registering water levels, groundwater levels, gate openings and water quality tests by simply taking a picture with a mobile device Development and deployment of dense rain gauge networks in urban environments. These networks provide detailed information about precipitation at a high spatial resolution. Together with the customer (e.g. municipality, water board) this information is used to make the use and control of water in urban areas more efficient, and to provide early flood warnings Specialized in planning, analysis, and design of environmental monitoring projects. It is formed by a multidisciplinary team of engineers, hydrologists, and scientists creating measurement and analysis solutions to provide clear and quantitative views of the environment that help our clients. It process excels at translating data into easily understood, customer specific metrics to help address environmental challenges. Page 18

19 4. Nederlands perspectief Het doel van deze sectie is om vanuit verschillende informatiebronnen een beeld van de Nederlandse infrastructuur en vervoersmarkt te vormen. 4.1 Beeld op hoofdlijnen Infrastructuurmarkt In deze sectie wordt de stand van zaken rond de Nederlandse civieltechnische infrastructuur beschreven. Marktpartijen en marktwerking Het unieke aan de Nederlandse civieltechnische infrastructuurmarkt is dat er in principe maar één entiteit is die de rol van opdrachtgever mag vervullen. De Nederlandse overheid is juridisch gezien, soms via juridische entiteiten zoals Rijkswaterstaat, Tennet de Nederlandse Gasunie, Prorail en Keyrail, de eigenaar van het overgrote deel van de civiele infrastructuur die Nederland rijk is en is wettelijk verantwoordelijk voor aanleg, onderhoud, beheer en veiligheid. Een uitzondering daarop vormen de Trans-Europese (TEN-T) netwerken (SER 2001) en commerciële telecommunicatienetwerken. De civiele infrastructuurmarkt is in veel gevallen een Nederlandse aangelegenheid waarbij er eigenlijk niet gesproken kan worden van een markt of zelfs enige mate van marktwerking. Daarnaast kan in zijn algemeenheid gesteld worden dat de infrastructuurmarkt een vrij starre markt is, waar innovatieve technologische ontwikkelingen worden geremd door een conservatieve en op prijs-sturende opdrachtgever welke ook een conservatieve houding van de verschillende infrastructuurorganisaties en bedrijven tot gevolg heeft. Om aan haar wettelijk verplichting te voldoen spelen de Nederlandse landelijke en lokale overheden binnen de infrastructuurmarkt verschillende rollen. Zo vervult de overheid in verschillende hoedanigheden de rol van beleidsmaker, adviseur, uitvoerder en beheerder. Zij laat zich daarbij bijstaan door verschillende organisaties en bedrijven. In figuur 2 wordt een schematisch overzicht gegeven van de verschillende marktpartijen die binnen de Nederlandse civiele infrastructuurmarkt actief zijn. Figuur 2. Marktpartijen die actief zijn binnen de infrastructuurmarkt Onderhoud, aanbesteding en innovatie Een goede infrastructuur is van vitaal belang voor de open Nederlandse economie. Op jaarbasis wordt er 18 miljard uitgegeven aan onze civiele infrastructuur, waarvan ongeveer de helft aan onderhoud. Het goed onderhouden van de Nederlandse infrastructuur is gezien het intensieve gebruik ervan essentieel. Er Page 19

20 wordt op dit moment periodiek en steekproefsgewijs gecontroleerd of de infrastructuur nog in goede staat is. Daarbij worden er reactief herstelwerkzaamheden verricht. Er zijn andere manieren om aan informatie hierover te komen. Op sommige plaatsen in Nederland is begonnen met het plaatsen van sensoren om een actueler beeld van de staat van de infrastructuur te verkrijgen. Heel langzaam is er ook een verandering waarneembaar in de wijze van aanbesteding en inkoop van diensten waarbij de overheid c.q. Rijkswaterstaat op het gebied van uitvoering, realisatie, onderhoud en beheer van de drie beheerde netwerken (wegen, vaarwegen en watersystemen) de verantwoordelijkheid voor deze gebieden wat meer bij commerciële marktpartijen legt. De basis van onze huidige Nederlandse infrastructuur is voornamelijk gelegd in de periode na de 2 e wereldoorlog. De infrastructuur is zo ontwikkelt dat het een lange afschrijfperiode heeft. Mede daardoor hebben er in de afgelopen jaren maar een beperkt aantal technische innovaties hun toepassing gevonden binnen dit segment. Met innovatie projecten gericht op innovatief aanbesteden en innovatiegericht inkopen wil het ministerie van Infrastructuur en Milieu hieraan invulling geven. In sectie zullen deze twee ontwikkelingen verder worden toegelicht als onderdeel van de kennis- en innovatieagenda van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Korte termijn vooruitzicht Het volume van de grond, weg en waterwerken bleef in Nederland in de periode tot 2012 goed op niveau. De stimuleringsmaatregelen van de Nederlandse overheid in die periode waren hier mede debet aan. Voor de huidige infrastructuurmarkt geldt dat deze vooralsnog voor 65% uit nieuwbouw bestaat (KMPG 2102). De verwachting is dat over de periode tussen 2012 en 2014 het volume van de civiele infrastructuurmarkt met circa 3% gedaald zal zijn als gevolg van bezuinigingen door de (lagere) overheid (figuur 3). De overheid zet bij infrastructuur in op een betere benutting van de infrastructuur en geen nieuwbouw. Daarnaast draagt de afnemende nieuwbouw van woonwijken en industrieterreinen sterk bij de afname aan de bijbehorende infrastructuur. Voor 2014 verwacht de ING (ING 2014) daarom een krimp van 2% voor infrastructuurnieuwbouw en een stabilisatie voor infrastructuuronderhoud. Figuur 3. Groeioverzicht (%j.o.j) van de Nederlandse civiele infrastructuursector (bron: ING 2014) Vervoersmarkt Binnen de vervoersmarkt zijn een aantal onderling samenhangende- deelmarkten te onderscheiden: De deelmarkt voor vervoersmiddelen (rollend, vliegend, varend materieel e.d.) De deelmarkt voor de vervoersdiensten (gebruik van vervoersmiddelen en infrastructuur) De deelmarkt voor energiedragers (elektriciteit, waterstof, aardgas, LNG e.d.) Page 20

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie 25/02/2013 Olav Luyckx Project Officer Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie (EACI) Brugge, 26 Februari 2013 EACI IEE - STEER

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Elektrisch Rijden in Nederland: het beleid

Elektrisch Rijden in Nederland: het beleid Elektrisch Rijden in Nederland: het beleid Julia Williams 27 Januari 2015 2 Elektrisch Rijden: Een brede innovatie (transportmiddelen, energie, smart grids, gedrag etc.) die vooral plaatsvindt in de markt.

Nadere informatie

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken Innovatie en RWS Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken In today s business environment, Innovation means survival. David Gann. 2 RWS Innovatie Innovatie Innovation is the process by

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020 Gerard Blom & Patrick Essers Contents Koepelvisie Strategic Board Delta Region Strategische Innovatie Agenda Innovatiethema

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Heating the Flowers A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Agenda 2 FloraHolland Shareholders Project in a nutshell Coöperatie 3 Kwekerscoöperatie met als doel: Krachtenbundeling en versterking

Nadere informatie

Paul de Vos. paul.de.vos@rhdhv.com. in voor in relatie tot

Paul de Vos. paul.de.vos@rhdhv.com. in voor in relatie tot Trends en ontwikkelingen Paul de Vos paul.de.vos@rhdhv.com in voor in relatie tot railvervoer Bruggen bouwen Bruggen bouwen voor de toekomst van het spoor Page 2 Is of wordt het beter op het spoor? Dienstverlening?

Nadere informatie

Logistieke top-100: bouwsteen in waarde logistieke sector voor Nederland

Logistieke top-100: bouwsteen in waarde logistieke sector voor Nederland Logistieke top-100: bouwsteen in waarde logistieke sector voor Nederland TNO, Kees Verweij, Teamleider Logistiek TLN Top-100 bijeenkomst, 8 april 2010 Logistieke kosten stijgen als % omzet bedrijfsleven

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Production technology & mechatronics. Bedrijfsgroep Industrial Automation

Production technology & mechatronics. Bedrijfsgroep Industrial Automation Production technology & mechatronics Bedrijfsgroep Industrial Automation 4 Vlaanderen Wallonië Brussel Beleidscellen 14 Business Communities 1700 leden ICT Building Technology Contracting Materials Technology

Nadere informatie

Any color so long as it is green

Any color so long as it is green Any color so long as it is green Duurzame mobiliteit op lokaal niveau Richard Smokers Attero Minisymposium, Duurzame mobiliteit, Wijster, 2 Any color so long as it is green Inhoud Uitdagingen Wat valt

Nadere informatie

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Invalshoeken 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Sociaal 14-10-2015 Jaarcongres BI 3 Sociaal Fabriek van de Toekomst Boeien, binden en behouden van technisch

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Geachte commissarissen, leden van het Europees Parlement, collega s,

Geachte commissarissen, leden van het Europees Parlement, collega s, Speech door staatssecretaris Dijksma van Milieu op de Klimaatsessie over burgerluchtvaart en zeescheepvaart tijdens de gezamenlijke Informele Transport- en Milieuraad op 15 april 2016. Geachte commissarissen,

Nadere informatie

Innoveren maakt het verschil

Innoveren maakt het verschil Innoveren maakt het verschil De logistieke dienstverlener van vandaag bestaat niet meer in 2020! Pascal van Beek Supply chain strategie ontwikkeling & implementatie Business development Customer focussed

Nadere informatie

Since 1987 Duurzaam, betaalbaar en op tijd!

Since 1987 Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Since 1987 Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Who we are? BCTN was the first intermodal barge operator in the Netherlands. With more than 25 years of experience BCTN is the leading intermodal barge operator

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making 12-11-2013 2 Operatie Tactiek Strategie Integrated decision making Integrated

Nadere informatie

Technologie & Maatschappij

Technologie & Maatschappij Technologie & Maatschappij 2 november 2015 Voorlopige Resultaten Technologie & Maatschappij Doel en werkwijze Inventariseren welke technologische en maatschappelijke ontwikkelingen zich de komende periode

Nadere informatie

Schenker Logistics Nederland Fit for the Future. DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek

Schenker Logistics Nederland Fit for the Future. DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek Schenker Logistics Nederland Fit for the Future DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek Paul Boers 6 november 2011 Introductie Schenker Logistics Nederland Fit for the future De wereld

Nadere informatie

Bronnenlijst Monitor Logistiek & Goederenvervoer

Bronnenlijst Monitor Logistiek & Goederenvervoer Bronnenlijst Monitor Logistiek & Goederenvervoer Bron Naam figuur / tabel publicatie Indicator Publicatiejaar (jaar van toegang) Link (indien mogelijk) A.1 CBS Vervoerd gewicht door beroeps- en eigen vervoer

Nadere informatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15 Technologische innovatie Strategische visie BRV over Technologische innovatie 20/11/2015 2 Technologische innovatie, een kans Meer te doen met minder

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Waterstof als transportbrandstof

Waterstof als transportbrandstof Waterstof als transportbrandstof Valkuilen en aanbevelingen Hans van Wermeskerken Rotterdam, 9 oktober 2013 NWBA/Ecomobiel Discipline naam [1] Ballast Nedam Oorsprong Ballast (1877) en Nedam (1899) Fusie

Nadere informatie

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft

Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Project Transumo A15 Van Maasvlakte naar Achterland Innovatie input TU Delft Satish K. Beella, René van Someren september 2008 Inhoudsopgave Introductie 3 Schematisch overzicht transportpreventie (goederen)

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Prof. dr. Iris F.A. Vis. i.f.a.vis@rug.nl. www.cargohitching.com. 21 maart 2013, Krimpcafé XL. Supported by:

Prof. dr. Iris F.A. Vis. i.f.a.vis@rug.nl. www.cargohitching.com. 21 maart 2013, Krimpcafé XL. Supported by: Workshop: Slim transport t in een krimpregio Prof. dr. Iris F.A. Vis Hoogleraar Industrial Engineering i.f.a.vis@rug.nl 050-3637491 www.cargohitching.com 21 maart 2013, Krimpcafé XL Supported by: Inhoud

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Integrating your online business with your logistics operations. Door: Ed Pieters Algemeen Directeur Cadran André van Rijn Managing Director Diract

Integrating your online business with your logistics operations. Door: Ed Pieters Algemeen Directeur Cadran André van Rijn Managing Director Diract Integrating your online business with your logistics operations Door: Ed Pieters Algemeen Directeur Cadran André van Rijn Managing Director Diract Agenda Introductie Cadran Diract De samenwerking Ontwikkelingen

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Digitalisering van de voedselketen

Digitalisering van de voedselketen Digitalisering van de voedselketen Patrick Roelandt Director Strategy, Technology & Business Innovation @PatrickRoelandt 26/11/2014 http://nl.linkedin.com/in/patrickroelandt Version: [###] Classification:

Nadere informatie

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c.

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c. A15 Corridor Conclusies A15 1. Een gegarandeerde doorstroming van het verkeer op de A15 is noodzakelijk voor de continuïteit en ontwikkeling van de regionale economie rond de corridor en voor de BV Nederland.

Nadere informatie

Vlaams afval- en materialencongres 6 april

Vlaams afval- en materialencongres 6 april Vlaams afval- en materialencongres 6 april Erik de Baedts Directeur NVRD President MWE Board member ISWA Strategisch omgaan met grondstoffen Nederlandse vereniging van gemeenten ogv afvalbeheer & reiniging

Nadere informatie

Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven

Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven Best Practices binnen de TU Delft: Ervaringen en Resultaten met Shell Gebaseerd op informatie van Marco Waas en het advies van IJsbrand Haagsma

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Michiel de van der Schueren

Michiel de van der Schueren Michiel de van der Schueren Voorzitter Business Solutions Sales Manager @ Verizon Business mail: michiel.devanderschueren@nl.verizonbusiness.com twitter: @michieldevander Het stelt zich tot doel SaaS-

Nadere informatie

De groene delta van Nijmegen

De groene delta van Nijmegen GDF SUEZ LNG Solutions Workshop GDF SUEZ LNG Solutions - 10 oktober 2014 Leon Sluiman Manager operations & Technology De groene delta van Nijmegen GDF SUEZ LNG Solutions WAT IS LNG LNG: HET PRODUCT Vloeibaar

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Vijf manieren om binnenvaart te bevorderen 1. Het havenalliantiemodel

Nadere informatie

Better cities, better lives. De bijdrage van ondergronds ruimtegebruik aan duurzame stedelijke ontwikkeling

Better cities, better lives. De bijdrage van ondergronds ruimtegebruik aan duurzame stedelijke ontwikkeling Better cities, better lives De bijdrage van ondergronds ruimtegebruik aan duurzame stedelijke ontwikkeling Introductie Han Admiraal Zelfstandig adviseur op het gebied van ondergronds ruimtegebruik en omgevingsmanagement

Nadere informatie

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Wladimir Moen Director Business Development wmoen@agtinternational.com 0031 6 31 95 48 77 A leader

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Inhoud Productontwikkelingomgeving Waar zijn we goed in? Producten pakket en product beleid. Strategische opties Innovatie? Product innoveren Synthem Philips

Nadere informatie

Intentieverklaring Opstart Digitale Delta. 16 mei 2012

Intentieverklaring Opstart Digitale Delta. 16 mei 2012 Intentieverklaring Opstart Digitale Delta 16 mei 2012 1 Intentieverklaring Opstart Digitale Delta ambitie De Digitale Delta heeft als ambitie om een open platform, gebaseerd op open standaarden, te realiseren

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Investeringen door buitenlandse bedrijven hebben een belangrijke toe gevoegde

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

TenT corridors. Adriaan Roest Crollius 22 januari 2014

TenT corridors. Adriaan Roest Crollius 22 januari 2014 TenT corridors Adriaan Roest Crollius 22 januari 2014 Panteia NEA, EIM, RVB, Stratus Transport onderzoek & advies (spoor/wegtransport, binnenvaart) Beleidsvragen/kosten/CBA,s/research Een van de grootste

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

De internationale concurrentiepositie van Nederland als logistiek land

De internationale concurrentiepositie van Nederland als logistiek land De internationale concurrentiepositie van Nederland als logistiek land Algemene Ledenvergadering NDL Amsterdam, 22 april 2016 Drs. René Buck Directeur Buck Consultants International Buck Consultants International

Nadere informatie

"WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen. 13 October 2015

WAAR STAAN WIJ?... Internationale BIM ontwikkelingen. 13 October 2015 "WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen 13 October 2015 "WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen Inhoud "Waar staan wij?..." De BIM Levels Internationale BIM ontwikkelingen

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van

Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van Inter-Steunpunten Transitieplatform Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van belang in transport Hilde Meersman, Cathy Macharis, a Christa Sys, Eddy Van de Voorde, Thierry Vanelslander, Ann Verhetsel

Nadere informatie

De derde industriële revolutie is de redding van de Nederlandse Economie

De derde industriële revolutie is de redding van de Nederlandse Economie is de redding van de Nederlandse Economie 3D printing als voorbeeld van een nieuw industrieel paradigma Managing Director Industrial Innovation 2 Hier de RTL video over 3D-printen invoegen 3 De vraag Een

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

DHL Export Trophy. Michiel Greeven VP Marketing & Sales - DHL Express

DHL Export Trophy. Michiel Greeven VP Marketing & Sales - DHL Express DHL Export Trophy Michiel Greeven VP Marketing & Sales - DHL Express Export is onze levensader DPDHL: een global company met een uniek portfolio Nummer 1 in internationale expresleveringen Europa s grootste

Nadere informatie

UITDAGINGEN BINNENVAART

UITDAGINGEN BINNENVAART UITDAGINGEN BINNENVAART PROMOTIE BINNENVAART VLAANDEREN 2012 09 18 WATERWEGEN West Europa heeft het dichtste waterwegennetwerk van de EU 90 miljoen inwoners EUR 910 miljard BBP 320 miljoen ton via Rijn

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Managing Aircraft Maintenance in a global economic recession. Seminar Asset Management Control Gilze-Rijen 8 november 2012

Managing Aircraft Maintenance in a global economic recession. Seminar Asset Management Control Gilze-Rijen 8 november 2012 Managing Aircraft Maintenance in a global economic recession Seminar Asset Management Control Gilze-Rijen 8 november 2012 Leo van Rijn Vice President Base Maintenance KLM Engineering & Maintenance 40 years

Nadere informatie

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015 EPLAN User group Siemens in Nederland siemens.nl Wereldwijde aanwezigheid Dicht bij de klant overal ter wereld 10,9 115.000 69 Omzet (in miljard ) 2 15% van wereldwijd totaal Werknemers 3 33 % van wereldwijd

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI

BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI BIM + DCIM = optimaal ontwerpen, bouwen en beheren (+ een gunstige TCO) Leo van Ruijven Principal Systems Engineer Croon Elektrotechniek BV TBI TBI is een groep van ondernemingen die onze leefomgeving

Nadere informatie

7 Februari 2013 Paul Rooijmans. 4e Practical Knowledge Café

7 Februari 2013 Paul Rooijmans. 4e Practical Knowledge Café 7 Februari 2013 Paul Rooijmans 4e Practical Knowledge Café Stellingen voor vanmiddag Hoe kan OV-chipkaart informatie tot nut zijn? Waarom zijn jaarkaarten en leaseauto s dramatisch? Waarom is het nu anders

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Presentatie halfjaarcijfers 2012

Presentatie halfjaarcijfers 2012 Logistics Healthcare Automotive Industrial Automation Machine & Systems Energy & Utilities Presentatie halfjaarcijfers 2012 Amsterdam, 27 augustus 2012 Agenda Kerncijfers eerste helft 2012 Operationele

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Workshop Community Service Logistiek

Workshop Community Service Logistiek Workshop Community Service Logistiek vlm Voorjaarscongres Houten, 28 april 2010 Organisatie community Service Logistiek: Maarten Pruijmboom Jürgen Donders Programma Inleiding 13.00 13.10 Trends in service-

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Wet- en regelgeving voor internationaal zakendoen. DESCARTES - klantendag 22 januari 2015 Presentatie: Henk Wolthaus

Wet- en regelgeving voor internationaal zakendoen. DESCARTES - klantendag 22 januari 2015 Presentatie: Henk Wolthaus Wet- en regelgeving voor internationaal zakendoen DESCARTES - klantendag 22 januari 2015 Presentatie: Henk Wolthaus Inhoud presentatie Introductie Managen van fiscale risico s binnen de supply chain Risk

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Op zoek naar rendabele logistieke groei

Op zoek naar rendabele logistieke groei Kwartaalbericht Transport en Logistiek ING Economisch Bureau Op zoek naar rendabele logistieke groei Het ondernemersklimaat in transport en logistiek verbetert; de sector realiseert weer groei in 2014.

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid IT is deel van het CO2 probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA en Vancis Waarom Green IT? 50% meer energie

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie