Netvervuiling zorgt voor kwaliteitsdaling van de elektriciteitsvoorziening

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Netvervuiling zorgt voor kwaliteitsdaling van de elektriciteitsvoorziening"

Transcriptie

1 Netvervuiling zorgt voor kwaliteitsdaling van de elektriciteitsvoorziening Auteur: ir M. van der Starre, ISSO Gevaar van nieuwe lichtbronnen wordt onderschat Een hoger energiegebruik, sterke warmteontwikkeling en storingen in het elektriciteitsnet of in apparaten die op het net zijn aangesloten. Het zijn stuk voor stuk problemen die nu, maar zeker in de komende jaren, vaker zullen optreden door een afnemende power quality. Tijd dus om de noodklok te luiden en aandacht te vragen voor de veroorzakers van deze afnemende power quality. Vooral de vakman zal nieuwe kennis in huis moeten halen om de signalen te herkennen en installaties te vrijwaren van problemen met power quality. De belangrijkste verlichtingstrend in het eerste decennium van deze eeuw is de zoektocht naar steeds energiezuiniger lichtbronnen. De gewone gloeilamp van de voorbije eeuw verspilt energie, zo realiseert iedereen zich inmiddels, dus zoeken we alternatieven. De spaarlamp deed al in de 20 ste eeuw zijn intrede, maar deze bleek slechts het startschot van de zoektocht. Meer en beter licht voor minder energie was en is het motto dat als stuwende kracht leidde naar nieuwe type verlichtingsbronnen. Het resultaat is dat we nu een zeer breed assortiment verlichtingtypes hebben, met sterk verschillende eigenschappen, waardoor het maken van een keuze lastiger wordt. Soms zo moeilijk dat velen juist weer vasthouden aan de vertrouwde lichtbronnen of juist worden verleid door de leverancier die het beste inspeelt op modetrends of de meest veelbelovende reclame maakt. Waar de kopers - consumenten én vakmensen - niet of te weinig naar kijken zijn de technische specificaties van al die nieuwe lampen. Terwijl juist die technische specificaties zeer bepalend zijn voor het besparen van energie en het voorkomen van storingen. Technische eigenschappen Elk type lamp heeft zijn eigen karakteristieken. Zaken als kleurtemperatuur, levensduur, efficiency en prijs zijn meestal bekend of staan op de verpakking. Maar dat geldt niet voor technische details als Power Factor (PF) en Harmonic Distortion (HD). Terwijl juist deze zaken erg belangrijk zijn bij het ontwerp van de installatie en voor de netkwaliteit, de power quality (PQ). Vooral vakmensen zouden vaker stil moeten staan bij de invloed van verlichtingsystemen op de power quality in woningen en gebouwen en bij openbare verlichting. Het is een feit dat diverse nieuwe lichtbronnen specifieke problemen veroorzaken waarvoor in veel gevallen meerdere oplossingsrichtingen zijn. De noodzaak om nieuwe verlichtingsbronnen te gaan gebruiken ontstaat door nieuwe wetgeving die bepaalt dat, vanwege het lage rendement van de klassieke gloeilampen, dit product binnen drie jaar uit de Europese winkelrekken moet verdwijnen. Een vergelijking van het lichtrendement en de levensduur van veelgebruikte lichtbronnen staat weergegeven in tabel 1. Zowel de CFL als de TL-verlichting valt onder de groep fluorescentieverlichting. Dit type verlichting werkt met een elektronisch voorschakelapparaat (VSA) die soms extern is geplaatst. Deze wordt vooral in de utiliteit gebruikt. Maar er is ook een groep lampen die beschikt over een geïntegreerde VSA. Meestal worden deze in huishoudelijke toepassingen gebruikt. De meeste mensen kennen deze lichtbronnen onder de naam spaarlamp. In de Europese Ecodesignverodening gebruikt men de term spaarlamp voor alle huishoudelijke, matte lampen met een hoge energie efficiency (lampen met energielabel A en B). Dus ook led-lampen vallen daar onder. Lamptype Gloeilamp Halogeenlamp CFL Led Metaalhalide Eigenschap Lichtrendement 6-15 lm/w lm/w lm/w lm/w lm/w Levensduur 1000 h h h

2 20000h 50000h Tabel 1. Vergelijking van een tweetal eigenschappen van diverse type lichtbronnen. Bepaling van het rendement Het rendement van spaarlampen en led-lampen is onmiskenbaar hoger in vergelijking tot gloeilampen. Maar binnen het assortiment spaar- en led-lampen zijn er wel flinke verschillen in rendement. Zo is bijvoorbeeld het rendement van led-lampen met een warmere kleurtemperatuur in het algemeen lager dan koude leds. Voor de beoordeling van de efficiency van een verlichtingsinstallatie kijkt men vaak alleen naar de lumen/wattverhouding. Maar in praktijk is het belangrijker om te kijken of de juiste hoeveelheid licht op de juiste plaats terecht komt. In dat geval speelt ook het armatuur en de lichtverdeling een belangrijk rol. Bepaalt men het rendement vanuit de lumen/watt (l/w)-verhouding dan is dit voor lampen die - vanuit het net gezien - een zuivere weerstand zijn (met een zogeheten resistieve belasting, zoals gloeilampen en halogeenlampen) een correcte benadering. Ook gaat dit goed bij andere lampen met een goed voorschakelapparaat (VSA), waarvan het gedrag een resistieve belasting benadert. Maar vooral de nieuwe generatie lampen, zowel leds als CFL, zijn soms verkrijgbaar met kwalitatief veel minder VSA (bij led-lampen vaak ook driver genoemd) die zowel los als geïntegreerd aan de lamp is gekoppeld. Vooral bij lampen met een geïntegreerd VSA is het rendement niet zo eenvoudig vanuit de l/w-verhouding te bepalen. Dit komt doordat een dergelijk VSA nadelige bijverschijnselen kent die de efficiëntie van dergelijke lampen nadelig beïnvloedt. Bron van netvervuiling VSA s oftewel drivers met een capacitieve (condensator), inductieve (spoel) en/of nietlineaire (elektronica) werking hebben een stroomafname die niet in fase en/of gelijkvormig is met de spanning. In dat geval is sprake van een Power Factor (PF) lager dan 1. Naast het werkelijk opgenomen vermogen (W) is er dan ook sprake van het schijnbaar vermogen (S). Daarbij gaat het om stroom dat niet door de lamp wordt afgenomen, maar weer terug het net opgaat. Zo n afwijking kan ontstaan door een faseverschuiving tussen stroom en spanning ( ) of een stroomafname die niet sinusvormig is of een combinatie van beide verschijnselen. Als de stroomafname een andere vorm heeft dan de spanning veroorzaakt de niet lineaire belasting harmonische stromen in het net. Harmonische stromen zijn nutteloze stromen op veelvouden van de 50 Hz netfrequentie. In al deze gevallen spreekt men van netvervuiling. Het is van belang dat apparaten die op het publieke net zijn aangesloten de netvervuiling zoveel mogelijk beperken. Netvervuiling veroorzaakt veel negatieve effecten zoals extra energiegebruik, warmteontwikkeling en storingen. De Power Factor is de verhouding tussen het werkelijk opgenomen vermogen (P) en het schijnbaar vermogen (S), oftwel PF = P/S, waarbij S = U RMS x I RMS. De PF is altijd een getal tussen 0 en 1. Een faseverschuiving veroorzaakt een kleinere PF, bekend als cos φ (Displacement Power Factor). In het ideale geval bedraagt de cos φ van een verlichtingsbron één. Het vermogen dat niet opgenomen wordt, noemt men blindvermogen (Q). Bij lineaire belastingen geldt Q = S x sin φ. Power Factor en cos φ De spanning U, in Volt (V), aangeboden aan een verlichtingsapparaat, heeft normaal een sinusvorm. Bij een resistieve belasting zal de stroom I, in Ampére (A), opgenomen door een apparaat, de spanning volledig volgen. We spreken dan van een lineaire belasting zonder faseverschuiving (cos φ =1). Zodra de afgenomen stroom wel sinusvormig is maar niet in fase met de spanning (zoals bij motoren en klassieke TL-verlichting), spreken we van een lineaire belasting met een faseverschuiving. De fasehoek tussen de spanning en de afgenomen stroom is Phi (φ) (zie figuur 1). Als men de effectieve- of RMS-stroom (Root Mean Square) meet van klassieke TL-verlichting met een lamp van 36W, komt men makkelijk aan 0,33 Ampère. 230V x 0,33A = 76VA. De lamp vraagt dus dubbel zoveel stroom als verwacht. Een deel van de stroom wordt echter niet opgenomen, maar gaat weer terug het elektriciteitsnet op (het reactieve deel van de stroom). Het actief opgenomen

3 vermogen (36W) is dan kleiner dan het schijnbaar vermogen S = U RMS x I RMS (76VA). De klant betaalt dan wel alleen voor het werkelijk opgenomen vermogen (en een industriële klant betaalt ook nog een opslag bij te lage cos φ), maar de gemeten, hogere RMS-stroom belast wel degelijk het net. Deze hogere RMS-stroom veroorzaakt hogere netverliezen. Dit betekent hogere kosten voor de netbeheerder. Bij grootschalig gebruik van led-verlichting met een slechte PF nemen deze netverliezen toe. S S P (+) P (+) U I U I Q (-) Figuur 1. Verklaring faseverschuiving φ, actief of Watt vermogen P, reactief of blindvermogen Q en het werkelijk of schijnbaar vermogen S Power Factor en harmonischen De Power Factor (PF) is niet alleen afhankelijk van de cos φ. Als de stroom niet dezelfde vorm heeft als de sinusvormige spanning, spreken we van een niet-lineaire belasting. Deze gebruikt ook maar een deel van het opgewekte vermogen én veroorzaakt harmonische stromen in het net, op veelvouden van de 50 Hz netfrequentie. Harmonische stromen hebben geen nuttige inhoud maar belasten wel het net met een harmonische vervorming (THD). De THD, ofwel de totale harmonische vervorming, geeft een indicatie van de harmonische inhoud van de stroom of spanning en is dus een maat voor de vervorming van de spanning ten opzichte van de normale sinusvorm. Naast de THD, die een maat is voor de totale harmonische vervorming van de stroom of spanning, is de crestfactor een maat voor de verhouding tussen de piekwaarde van de stroom of spanning en zijn RMS-waarde. Zo is de crestfactor van een sinusvormig signaal 1,4. Bij elektronische voorschakelapparatuur die de stroom vooral in de pieken van de spanning trekt, is de crestfactor hoger. Figuur 2. Berekening van de crestfactor: voor sinusvormige signalen is deze 1,4. Bij het ontwerp van een installatie moet men rekening houden met de totale RMS-stroom die bij het schijnbaar vermogen (S) hoort. De PF van de lichtbronnen zou dan de 1 moeten benaderen.

4 Problemen met led-lampen Vooral de led-lampen die we thuis gebruiken, hebben, zo blijkt in de praktijk, een lage PF die tussen de 0,1 en 0,6 ligt. Een PF van 0,1 betekent dat het werkelijk vermogen (S) dat de installatie opneemt tien keer zo groot is als het Watt-vermogen (P) dat de lamp nodig heeft. Een dergelijk lage PF wordt vooral veroorzaakt door de aanwezigheid van harmonische stromen die niet voldoen aan de gestelde normen. Maar ook bij een gecoördineerde evaluatie van een pilot met openbare led-verlichting zijn tien led-armaturen van acht leveranciers doorgemeten. Uit die metingen blijkt dat er nogal wat verschil is in de elektrische prestaties. De gemeten PF-waarden bij deze armaturen liggen tussen de 0,8 en 0,97 met één uitschieter naar 0,53. Dit toont aan dat ook bij deze voorschakelapparaten nog een optimaliseringslag mogelijk en nodig is. Toch is de PF van deze led-armaturen voor openbare verlichting al duidelijk beter dan de led-lampen die voor huishoudelijk gebruik worden aangeboden. Dit komt omdat bij openbare verlichting meer ruimte is voor de inbouw van elektronische componenten (zoals harmonische filters) in het armatuur in vergelijking tot de gloeilampvervangers in woningen. Te weinig richtlijnen Er zijn internationale normen (IEC-normen) die limieten stellen aan de mate waarin apparaten het net mogen vervuilen. Zo geven de Ecodesignverodening en de aansluitvoorwaarden van netbedrijven grens- en minimumwaarden voor bijvoorbeeld de PF van apparaten. Maar vaak gaat het dan om apparaten boven de 25 W. Voor led-lampen, die meestal met kleinere vermogens dan 25 W werken, zijn er (nog) geen wettelijke eisen. Internationaal bekijkt men nu wel of dit bij de aangekondigde herziening van de Ecodesignverordeningen moet worden ingebracht. Voor dit moment echter voldoen veel ledlampen voor huishoudelijke verlichting, in tegenstelling tot conventionele spaarlampen, niet aan gestelde limieten. Figuur 3 toont een voorbeeld van de opgenomen stroom door een goede en slechte led-lamp. Maar niet alleen de lampen, ook elektronische dimmers veroorzaken harmonischen, doordat een niet-sinusvormige stroom wordt opgenomen. Deze dimmers nemen namelijk niet tijdens de gehele sinus vermogen op, maar alleen gedurende een deel van de sinusspanning. Dit wordt veroorzaakt door de niet-lineaire elementen in deze dimmers, zogeheten thyristoren of transistoren. Zij regelen het vermogen door het afkappen van de spanning, wat leidt tot een niet-sinusvormige stroom en harmonischen (zie figuur 4). Figuur 3. De vorm van de stroom bepaalt de harmonische inhoud; links de grafiek een goede ledlamp en rechts van een slechte.

5 Thyristordimmer / leading edge Transistordimmer / trailing edge Figuur 4. Een schematische weergave van het afkappen van de spanning in elektronische dimmers, dat op twee manieren kan gebeuren. Beperken van netvervuiling Dat een goede kwaliteit van de spanning op het publieke elektriciteitsnet essentieel is voor de correcte werking van alle aangesloten apparaten staat buiten enige twijfel. Belangrijk hierbij is dat alle belastingen op het net zich zo resistief mogelijk gedragen (PF 1). Bij uitgebreide verlichtingsinstallaties met klassieke voorschakelapparaten corrigeert men de PF (cos φ) met condensatoren in de zogenoemde duo-schakelingen. Maar het corrigeren van de PF die door harmonische vervorming wordt beïnvloed, is via compensatie van harmonische erg lastig. Preventie van het ontstaan van de harmonische vervorming bij de bron is veruit de beste oplossing. De netvervuiling zorgt, bij grootschalige toepassing, voor extra netverliezen maar kan ook problemen veroorzaken bij andere apparatuur dat op diezelfde vervuilde netspanning is aangesloten. Ook wordt de installatie, waarin deze verlichtingssystemen zijn opgenomen, onnodig zwaar belast. Het schijnbaar vermogen (S) dat de installatie moet verwerken is namelijk enkele malen groter dan het Watt-vermogen van alle apparaten (lampen) samen. Ontwerpers zullen hiermee rekening moeten houden. Het meeste risico treedt op bij ledlampen waar het voorschakelapparaat erg klein is. Dat betekent dat bij led-lampen waarin een VSA is ingebouwd of bij led-armaturen waarbij bijvoorbeeld de lampvoet de VSA bevat, de kans zeer groot is dat er harmonische stromen ontstaan (zie figuur 5). De fabrikant kan dit vermijden met filtering, maar dan zou het product groter en duurder worden. In het algemeen geldt dat led-lampen en armaturen met een externe driver een betere PF hebben dan leds met ingebouwde driver. Dit leidt tot de conclusie dat vooral de huishoudelijke, compacte ledlampen van enkele Watts het meest te wantrouwen zijn.

6 Figuur 5. Stroomverloop van een ongefilterd voorschakelapparaat voor bijvoorbeeld een ledof spaarlamp. [In KADER] Cursus Power Quality ISSO heeft, in opdracht van OTIB, voor de installatiesector een speciale cursus Power Quality ontwikkeld. Hier worden de problemen die zich voordoen op het terrein van onder meer de verlichting uitgebreid behandeld, evenals de oplossingen die de installateur kan bieden. De cursus is vooral bedoeld voor bedrijven die zich op de markt van Power Quality (PQ) willen begeven. De cursusduur is 4 dagen (1 dag per week). Ieder dag bestaat uit een theoriedeel en een practicum. Met name de practicummodellen die verschillende oplossingmethodieken behandelen, bieden belangrijke informatie. Meer informatie vindt u op [einde kader] 350V 300V 250V 200V 150V 100V 50V 0V -50V -100V -150V -200V -250V -300V -350V U 1.4A I(L) 1.2A I(C=5.25µF) 1.0A I(L)+I(C=5.25µF) 0.8A 0.6A 0.4A t 0.2A 0.0A 0ms 5ms 10ms 15ms 20ms-0.2A -0.4A u i -0.6A -0.8A -1.0A -1.2A -1.4A Figuur 6. Blindvermogencompensatie bij TL-verlichting werkt. Hier is te zien dat de stroom uit het net maar nog maar een klein faseverschil heeft met de netspanning.

Aspecten en gevolgen van netvervuiling ten gevolge van lichtbronnen en verlichtingsystemen Gemaakt in opdracht van Agentschap NL, maart 2010

Aspecten en gevolgen van netvervuiling ten gevolge van lichtbronnen en verlichtingsystemen Gemaakt in opdracht van Agentschap NL, maart 2010 Aspecten en gevolgen van netvervuiling ten gevolge van lichtbronnen en verlichtingsystemen Gemaakt in opdracht van Agentschap NL, maart 2010 1. INLEIDING... 3 2. FACTS... 4 3. NETVERVUILING TEN GEVOLGE

Nadere informatie

Welkom Copyr y igh t HyT Hy EP E S P S B.V. B.V

Welkom Copyr y igh t HyT Hy EP E S P S B.V. B.V Welkom 1 Inhoud Introductie van Hyteps Introductie in Power Quality Verantwoordelijkheden Normen Harmonische vervormingen Waardoor ontstaan harmonische vervormingen Wat zijn harmonische vervormingen Gevolgen

Nadere informatie

Zx - ronde 27 februari 2011

Zx - ronde 27 februari 2011 Zx - ronde 27 februari 2011 Meten van Elektriciteitsverbruik Het elektriciteitsverbruik is het product van elektrisch vermogen en tijd. Het elektrisch vermogen is het product van elektrische spanning en

Nadere informatie

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld!

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! (On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! De verantwoordelijkheid voor een voldoende kwaliteit van de spanning en de stroom is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van netbeheerders, fabrikanten en

Nadere informatie

P ow er Quality metingen: Harmonischen

P ow er Quality metingen: Harmonischen P ow er Quality metingen: n Focus Power Quality is een begrip dat de laatste decennia enorm aan belangstelling heeft gewonnen. Power Quality behelst het garanderen van een sinusvormige spannings en stroomgolfvorm,

Nadere informatie

Harmonischen in de netstroom

Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom - Inleiding - Lineaire en niet-lineaire belastingen - Fourieranalyse en THD - Bronnen van stroomharmonischen Inleiding We bekeken al eerder als

Nadere informatie

PQ en EMC Deel 1 verhaaltje ZX ronde 19mei 2013

PQ en EMC Deel 1 verhaaltje ZX ronde 19mei 2013 PQ en EMC Deel 1 verhaaltje ZX ronde 19mei 2013 In toenemende mate worden we steeds meer geconfronteerd met S9 aan storing. ( S9 = 50 micro Volt op de antenne ingang ) We hebben het onderwerp EMC al diverse

Nadere informatie

Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design

Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design INHOUD Baseren leds op hoger algebra? Criteria voor duurzame led verlichting Kwaliteit van verlichting Elektrische veiligheid

Nadere informatie

Magneetschakelaars: technische eigenschappen

Magneetschakelaars: technische eigenschappen Magneetschakelaars: technische eigenschappen Elektrische eigenschappen omschrijving modulaire magneetschakelaars voor DIN-rail montage hulpcontact norm IEC 61095 type Magn.schak Magneetschakelaar handbediening

Nadere informatie

Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening

Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening Het bewaken en verbeteren van de netspanningskwaliteit in de energievoorziening De decentrale invoeding van duurzame energie en de sterke toename van de toepassing van zuinige elektronische belastingen

Nadere informatie

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS Amplitude Harmonischen: een virus op het net? FOCUS In het kader van rationale energieverbruik (REG) wordt steeds gezocht om verbruikers energie efficiënter te maken. Hierdoor gaan verbruikers steeds meer

Nadere informatie

Power Factor Cos phi Harmonischen THD-... Iedereen spreekt er over maar weten we waarover we spreken? ECL 2011 LearnShop - 22 september 2011

Power Factor Cos phi Harmonischen THD-... Iedereen spreekt er over maar weten we waarover we spreken? ECL 2011 LearnShop - 22 september 2011 Power Factor Cos phi Harmonischen THD-... Iedereen spreekt er over maar weten we waarover we spreken? ECL 2011 LearnShop - 22 september 2011 Wouter Ryckaert Wouter.Ryckaert@kahosl.be 09 265 87 13 KAHO

Nadere informatie

Wat betekent Power Factor?

Wat betekent Power Factor? Wat betekent Power Factor? Door: Wouter Ryckaert (Laboratorium voor Lichttechnologie/Groen Licht Vlaanderen), Koen Putteman (Eandis) en Dirk Van Kerckhoven (Infrax) Inleiding In de verlichtingswereld is

Nadere informatie

Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit. 29 januari 2014 Hoevelaken

Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit. 29 januari 2014 Hoevelaken Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit 29 januari 2014 Hoevelaken Led Gilde Verrijkt Lichtkwaliteit Commissie led Innovatie Een samenwerking tussen Stichting KIEN en NSVV Voorzitter Hoe bereiken wij transparantie

Nadere informatie

Het testen van led s en drivers

Het testen van led s en drivers Het testen van led s en drivers Parameters en testmethoden Door het steeds toenemende gebruik van led s is er een behoefte ontstaan aan nieuwe metingen, op basis van de eigenschappen van de led en alle

Nadere informatie

Checklist: 10 tips bij keuze led-verlichting

Checklist: 10 tips bij keuze led-verlichting Checklist: 10 tips bij keuze led-verlichting 10 tips 1. Energie besparing 2. Lichtopbrengst 3. Levensduur 4. Garantie 5. Kleurtemperatuur 6. Electrotechnische eigenschappen 7. Installatie 8. Prijs 9. Terugverdientijd

Nadere informatie

09 april 2015 Joulz, Utrecht. Maintenance for Energy

09 april 2015 Joulz, Utrecht. Maintenance for Energy 09 april 2015 Joulz, Utrecht Maintenance for Energy Uitdagingen van de Netbeheerder Verantwoord investeren in onzekerheid. (Th.A.M. de Bruin) CAPEX realisatie programma Voorjaar 2015 Vanzelfsprekend, toch?

Nadere informatie

PRODUCTINFORMATIE. Schakelen en dimmen van energiezuinige lampen

PRODUCTINFORMATIE. Schakelen en dimmen van energiezuinige lampen Schakelen en dimmen van energiezuinige lampen Langs deze weg willen wij als fabrikant van schakelmateriaal en woningautomatiseringssystemen duidelijkheid scheppen over de gevolgen van het schakelen en

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

Actieve filters. 1 Power Quality

Actieve filters. 1 Power Quality Actieve filters De ontwikkeling van elektronica zorgt ervoor dat compensatietechnieken steeds intelligenter worden. Sinds een aantal jaren zien we dat een actief dynamisch filter (ADF) steeds vaker wordt

Nadere informatie

White paper Hogere harmonischen

White paper Hogere harmonischen White paper Hogere harmonischen fortop 2013 White paper Hogere harmonischen auteur: Arjan Pit sales manager energy control fortop inhoud 1 Wat zijn hogere harmonischen? 03 2 Sub- en interharmonischen 05

Nadere informatie

LED en Verlichting. Van fakkel naar oled. Pieter Ledeganck Charlotte Claessens.

LED en Verlichting. Van fakkel naar oled. Pieter Ledeganck Charlotte Claessens. LED en Verlichting Pieter Ledeganck Charlotte Claessens energieconsulent@gezinsbond.be Van fakkel naar oled Natuurlijk licht Vuur -400.000-13000 400 1500 1816 1814 1783 Elektrisch licht 1809 1959 1879

Nadere informatie

Het verantwoorde gebruik van LED.. INHOUD 25-9-2014. Baseren led op hoger algebra? Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design

Het verantwoorde gebruik van LED.. INHOUD 25-9-2014. Baseren led op hoger algebra? Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design INHOUD Baseren leds op hoger algebra? Criteria voor duurzame led verlichting Kwaliteit van verlichting Elektrische veiligheid

Nadere informatie

Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht. Bespaar geld met elektrische energie van goede kwaliteit

Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht. Bespaar geld met elektrische energie van goede kwaliteit Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht Bespaar geld met elektrische energie van goede kwaliteit Ook in uw bedrijf verdient Power Quality aandacht Bespaar geld met elektrische energie van goede

Nadere informatie

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning verlichting Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning Overzicht soorten lampen Uitleg over informatie verpakking Welke gloeilamp waardoor vervangen Lampen brengen sfeer Met lampen verandert de sfeer van

Nadere informatie

June 22, 2011. Project Harmonische Vervuiling en Power Quality. Ervaringen in het veld. Even voorstellen. Den Haag, 16 juni 2011

June 22, 2011. Project Harmonische Vervuiling en Power Quality. Ervaringen in het veld. Even voorstellen. Den Haag, 16 juni 2011 Project Harmonische Vervuiling en Power Quality Ervaringen in het veld Den Haag, 16 juni 2011 Even voorstellen Bruis Lodder Deputy General Manager Technical Services APM Terminals wereldwijd: 61 terminals

Nadere informatie

Levensduur van lampen

Levensduur van lampen Levensduur van lampen Hugo Blom Lumilab B.V. 24-7-2013 hugo@lumilab.nl 1 Samenvatting Sinds de uitvinding van de gloeilamp in 1879 zijn er de nodige nieuwe methoden ontdekt waarmee licht opgewekt kan worden.

Nadere informatie

Lichtsturing Dimt waaier aan lampen

Lichtsturing Dimt waaier aan lampen ichtsturing Dimt waaier aan lampen De tijd dat verlichting nog gewoon bestond uit het aan en uitknippen van lampen, ligt ver achter ons. Tegenwoordig kun je er veel creatiever mee omspringen. Je programmeert

Nadere informatie

Dimmen/regelen van verlichting

Dimmen/regelen van verlichting Dimmen/regelen van verlichting ONTWIKKELING Het dimmen cq regelen van professionele verlichting is soms een lastige zaak. In het vroegere gloeilamptijdperk kon men relatief eenvoudig de lichtintensiteit

Nadere informatie

SDWT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit

SDWT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit Onderhoudsprotocol SDWT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit the shop lighting company Onderhoudsprotocol SDWT KVG juni 2013 1 Naast het schoonmaken van reflectoren en beschermingsglazen

Nadere informatie

Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties

Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties Bart Verhelst Karybel bvba Inhoud Inleiding: Korte voorstelling Karybel Case 1: Storingen op elektrische installatie door energie-efficiënte

Nadere informatie

Beschrijving. Hoe weet u of u conventionele TL hebt?

Beschrijving. Hoe weet u of u conventionele TL hebt? Beschrijving Vaak is de basisverlichting in een bedrijf TL-verlichting. Daarbij wordt het energieverbruik veroorzaakt door de TL-buis én het voorschakelapparaat (ook wel starter genoemd). Er zijn zuinige

Nadere informatie

the shop lighting company Onderhoudsprotocol HIT KVG augustus 2013 1

the shop lighting company Onderhoudsprotocol HIT KVG augustus 2013 1 Onderhoudsprotocol HIT verlichtingsinstallatie met conventionele voorschakelunit the shop lighting company Onderhoudsprotocol HIT KVG augustus 2013 1 Naast het schoonmaken van reflectoren en beschermingsglazen

Nadere informatie

Uw energieverbruik optimaliseren. www.optivolt.com

Uw energieverbruik optimaliseren. www.optivolt.com Uw energieverbruik optimaliseren www.optivolt.com Goede redenen om contact met ons op te nemen: Verbetering van de stroom en spanningskwaliteit Verbetering van het rendement van alle huishoudelijke apparaten

Nadere informatie

PRODUCTINFORMATIE VERVANG JE GLOEILAMP

PRODUCTINFORMATIE VERVANG JE GLOEILAMP PRODUCTINFORMATIE VERVANG JE GLOEILAMP 373905_Lichtbronnen.indd 1 30-05-11 11:33 Einde van de gloeilamp is in zicht De gloeilamp zet 90 tot 95% van al zijn gebruikte elektriciteit om in warmte in plaats

Nadere informatie

Power quality: een breed domein

Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein - Inleiding - Harmonischen in stroom en spanning - Amplitude van de netspanningen - Driefasige netspanningen - De netfrequentie - Alles behandeld?

Nadere informatie

ECO-TL besparingset. De belangrijkste voordelen op een rij:

ECO-TL besparingset. De belangrijkste voordelen op een rij: ECO-TL besparingset De belangrijkste voordelen op een rij: 40 tot 50% besparing op uw energiekosten De T5 TL lamp gaat tot 3x langer mee dan de oude T8 TL lamp Zeer korte terugverdientijd Prettiger licht

Nadere informatie

Lighting Energy Controller. Distributie, advies & service in Benelux / Duitsland / Frankrijk

Lighting Energy Controller. Distributie, advies & service in Benelux / Duitsland / Frankrijk LEC Lighting Energy Controller Distributie, advies & service in Benelux / Duitsland / Frankrijk Energiereductie verlichtingsinstallaties de kenmerken van de LEC toepassing: Specifiek voor fluorescentie

Nadere informatie

Overstappen naar energiezuinige lichtbronnen

Overstappen naar energiezuinige lichtbronnen Overstappen naar energiezuinige lichtbronnen Productinformatie Folder 68 18.7 Hoe gebruikt u deze folder? Blader door de pagina s om naar de productcategorie te gaan die u zoekt. Daar vindt u de beste

Nadere informatie

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3 1 Inleiding... 1 2 Gewenste lichtsterkte... 2 3 Verlichtingssystemen... 3 3.1 Lichtbronnen... 3 3.2 Voorschakelapparaten (ballasten)... 4 3.3 Verlichtingsarmaturen... 4 4 Regelingen... 5 1 Inleiding i

Nadere informatie

Introductie --------------------------------------------------------------- 4 1. Totstandkoming --------------------------------------------------- 9

Introductie --------------------------------------------------------------- 4 1. Totstandkoming --------------------------------------------------- 9 Introductie In de afgelopen jaren is de ledverlichting sterk aan het opkomen. Gedreven door de noodzaak het milieu minder te belasten en dus om energie te besparen, is er een snelle ontwikkeling ontstaan.

Nadere informatie

Zuinig licht, heldere keuze

Zuinig licht, heldere keuze Zuinig licht, heldere keuze Het Wereld Natuur Fonds ondersteunt energiezuinige verlichting omdat dit bijdraagt aan een beter klimaat. Geef de aarde door. [Deze slogan kan alleen gedurende de campagneperiode

Nadere informatie

Slimme woningen & power quality SmartgridNL 4 juni 2013 Hoofddorp

Slimme woningen & power quality SmartgridNL 4 juni 2013 Hoofddorp Slimme woningen & power quality SmartgridNL 4 juni 2013 Hoofddorp Ron Visser Movares Energy Contactgegevens: Ron.Visser@movares.nl, 030-2654576, www.movares.nl/energy Slimme woningen & power quality Kenmerken

Nadere informatie

Douwe Wagenaar Sinamics & Simotion Promoter 070-333 3329 Douwe.Wagenaar@siemens.com

Douwe Wagenaar Sinamics & Simotion Promoter 070-333 3329 Douwe.Wagenaar@siemens.com Douwe Wagenaar Sinamics & Simotion Promoter 070-333 3329 Douwe.Wagenaar@siemens.com For internal use only / Copyright Siemens AG 2006. All rights reserved. Duurzaamheid Life Cycle kosten van AC motor Voorbeeld:

Nadere informatie

1) Waar op letten bij het opstellen van een verlichtingsplan? (tekst van interieurdesigners.be)

1) Waar op letten bij het opstellen van een verlichtingsplan? (tekst van interieurdesigners.be) Welke verlichting Alvorens de ruwbouw aan te vatten, dient u best een idee te hebben van de verlichting. Als je samen met ons je elektriciteitsplan hebt ingetekend, dan zullen we je ook het nodige licht

Nadere informatie

LEC - Light Energy Controller

LEC - Light Energy Controller LEC - Light Energy Controller Energiebesparing voor al uw gasontladingslampen met conventioneel voorschakelapparaat LEC - Spanningsregeling Bewezen oplossing in 18,000 installaties Regelt, optimaliseert

Nadere informatie

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013 ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN 18 april 2013 EUROPESE DOELSTELLING tegen 2020 en tov 1990 CO2-uitstoot verlagen met 20% energieverbruik met 20% verlagen aandeel hernieuwbare energie +20% STEUNMAATREGELEN

Nadere informatie

Energiezuinige verlichting

Energiezuinige verlichting Energiezuinige verlichting Op het gebied van verlichting zijn vele besparingsmogelijkheden. Van het vervangen van lampen tot het aanpassen van de armaturen en het gebruik van een daglichtafhankelijke-

Nadere informatie

Gebruik voor een goed begrip de woordenlijst. Waarom moet het lichtnet gereinigd worden?

Gebruik voor een goed begrip de woordenlijst. Waarom moet het lichtnet gereinigd worden? Gebruik voor een goed begrip de woordenlijst Waarom moet het lichtnet gereinigd worden? Het idee achter iedere goede muziekinstallatie is om u zo dichtbij mogelijk bij de originele uitvoering te brengen.

Nadere informatie

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom

Nadere informatie

Nieuwe technologie: Nieuwe ontwerpregels Deel 1. 6 november 2014 Bunnik

Nieuwe technologie: Nieuwe ontwerpregels Deel 1. 6 november 2014 Bunnik Nieuwe technologie: Nieuwe ontwerpregels Deel 1 6 november 2014 Bunnik Nieuwe techniek smart. meter, trafo, building, grid,. Is het allemaal wel zo slim? Programma 13.30 inleiding betreffende Ontwerpcriteria

Nadere informatie

Harmonischen: gevolgen

Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen - Spanning- en stroomharmonischen - Geleiders: skin en proximiteitseffect - De nulgeleider - Transformatoren - Inductiemotoren - Diversen Spanning en stroomharmonischen

Nadere informatie

Jan Meutzner Directeur MLO/MLD www.meutznerlichtdesign.nl NIEUWE LICHTBRONNEN IN RELATIE TOT GEBRUIK EN REGELGEVING

Jan Meutzner Directeur MLO/MLD www.meutznerlichtdesign.nl NIEUWE LICHTBRONNEN IN RELATIE TOT GEBRUIK EN REGELGEVING Jan Meutzner Directeur MLO/MLD www.meutznerlichtdesign.nl NIEUWE LICHTBRONNEN IN RELATIE TOT GEBRUIK EN REGELGEVING Even voorstellen. Jan Meutzner Directeur MLO/MLD Lid NEN commissie 0351 Verlichting Vz.

Nadere informatie

Controle en onderhoud van assimilatiebelichting

Controle en onderhoud van assimilatiebelichting Controle en onderhoud van assimilatiebelichting Inhoudsopgave Regelmatig onderhoud maximaliseert opbrengsten 3 4 6 7 8 10 11 Regelmatig onderhoud maximaliseert opbrengsten Lampen en Armaturen Aandachtspunten

Nadere informatie

Netbeheer Nederland Spanningskwaliteit

Netbeheer Nederland Spanningskwaliteit gskwaliteit spanningskwaliteit spa Netbeheer Nederland Inleiding Deze brochure is bedoeld voor de consument en geeft een toelichting op het begrip spanningskwaliteit. Er wordt antwoord gegeven op vragen

Nadere informatie

SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN

SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN TECHNOLOGIEWACHT: ENERGIE SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN FOCUS: In een driefasig symmetrisch belast net leveren alle fasen even grote sinusvormige stromen die onderling

Nadere informatie

White paper Meetnauwkeurigheid

White paper Meetnauwkeurigheid White paper Meetnauwkeurigheid fortop 2013 White paper Meetnauwkeurigheid auteur: Arjan Pit sales manager energy control fortop inhoud 1 Meetcircuit xx 2 Meetnauwkeurigheid meettransformatoren xx 3 Meetnauwkeurigheid

Nadere informatie

Power Quality Een te weinig onderkend probleem in de verduurzaming van vastgoed

Power Quality Een te weinig onderkend probleem in de verduurzaming van vastgoed Power Quality Een te weinig onderkend probleem in de verduurzaming van vastgoed Legrand Nederland i.s.m. Studenten van de Faculteit Electrical Engineering TU Delft Power Quality; een te weinig onderkend

Nadere informatie

50% energiebesparing Terugverdientijd < 1 jaar Past in bestaande armaturen

50% energiebesparing Terugverdientijd < 1 jaar Past in bestaande armaturen 50% energiebesparing Terugverdientijd < 1 jaar Past in bestaande armaturen EcoTL4you Slijpkruikweg 54 6712 DL Ede E info@ecotl4you.nl T +31 (0)318-463191 F +31 (0)318-416922 KVK 09190364 Onderdeel van

Nadere informatie

Infoblad LED verlichting

Infoblad LED verlichting Infoblad verlichting Dit document is bedoeld om onafhankelijke en duidelijke informatie te verschaffen en is opgesteld door Jan Linssen i.s.m. gebruikers, installateurs, docenten en iedereen die daar een

Nadere informatie

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 3590 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk situeren we eerste in het algemeen

Nadere informatie

+31 (0)900 1200 003 E:

+31 (0)900 1200 003 E: Driefasige harmonische analyser PCE-GPA 62 Netwerk analyser / vermogensmeter en energiemeter (real-time) met data logging, grafisch scherm, interface voor PC en software De driefasige harmonische analyser

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Actie Groenlicht Luxerna Power TL600

Actie Groenlicht Luxerna Power TL600 Actie Groenlicht Luxerna Power TL600 Pagina 1 van 1 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 6661 K Felwit. Lichtsterkte I v 365 Cd Stralingshoek 91 deg Vermogen P 9.9

Nadere informatie

Qualistar Krachttermen in Power Quality

Qualistar Krachttermen in Power Quality Smart solutions Power Quality Definities! Qualistar Krachttermen in Power Quality Harmonischen? Power factor? Flicker? TRMS (ac+dc)? Crest factor? Krachttermen in Power Quality Toepassing van elektronische

Nadere informatie

BIJLAGE 1 - DEFINITIES EN EENHEDEN

BIJLAGE 1 - DEFINITIES EN EENHEDEN BIJLAGE 1 - DEFINITIES EN EENHEDEN Energie De basiseenheid voor energie is de Joule (J). Bij elektriciteitslevering wordt echter bijna uitsluitend gebruik gemaakt van de eenheid kwh (kilowattuur), gelijk

Nadere informatie

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Waarom leren over energiezuinige verlichting in je huis? Het is uitgewezen dat we ongeveer 90% van ons leven binnenshuis doorbrengen. Een goed verlichte

Nadere informatie

Project Lumen. Het vermogen van licht. Auteur: Miguel Agterberg

Project Lumen. Het vermogen van licht. Auteur: Miguel Agterberg 4 Project Lumen Het vermogen van licht Auteur: Miguel Agterberg 5 Project Lumen Het vermogen van licht Auteur: Miguel Agterberg Plaats: Delft Datum: 6 februari 2013 Organisatie: Haagse Hogeschool Delft

Nadere informatie

L 76/24 Publicatieblad van de Europese Unie 24.3.2009 BIJLAGE III

L 76/24 Publicatieblad van de Europese Unie 24.3.2009 BIJLAGE III L 76/24 Publicatieblad van de Europese Unie 24.3.2009 BIJLAGE III Eisen inzake ecologisch ontwerp voor fluorescentielampen en hogedrukgasontladingslampen en voor voorschakelapparaten en armaturen die deze

Nadere informatie

50% energiebesparing Terugverdientijd < 1 jaar Past in bestaande armaturen

50% energiebesparing Terugverdientijd < 1 jaar Past in bestaande armaturen 50% energiebesparing Terugverdientijd < 1 jaar Past in bestaande armaturen EcoTL4you Slijpkruikweg 54 6712 DL Ede E info@ecotl4you.nl T +31 (0)318-463191 F +31 (0)318-416922 KVK 09190364 Onderdeel van

Nadere informatie

Lampmeetrapport 17 maart 2009 voor Lioris. Lioris Tubo 23. Pagina 1 van 16

Lampmeetrapport 17 maart 2009 voor Lioris. Lioris Tubo 23. Pagina 1 van 16 Lioris Tubo 23 Pagina 1 van 16 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 5939 K Felwit. Lichtsterkte I v 617 Cd Tevens is als extra meting de verlichtingssterkte gemeten

Nadere informatie

Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren

Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren OPTIVENT achtergrondbijlage 12 Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren Paul Van den Bossche Samuel Caillou Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroep ventilatie

Nadere informatie

Flood Light Ledlamp 140W CW door Ledverlichting Soest

Flood Light Ledlamp 140W CW door Ledverlichting Soest Flood Light Ledlamp 140W CW door Ledverlichting Soest Pagina 1 van 23 Samenvatting meetgegevens parameter meting opmerking lamp Kleurtemperatuur 8285 K Koudwit Lichtsterkte I v 2603 Cd Gemeten recht onder

Nadere informatie

Herken de kwaliteit van Leddrivers. Rob Snoek - R&D manager Lumotech B.V. - Heerhugowaard

Herken de kwaliteit van Leddrivers. Rob Snoek - R&D manager Lumotech B.V. - Heerhugowaard Herken de kwaliteit van Leddrivers Rob Snoek - R&D manager Lumotech B.V. - Heerhugowaard Factoren waar de technologie van drivers bepalend zijn Veiligheid Compliance Voeding en bekabeling Low inrush High

Nadere informatie

Product naam: MM04812

Product naam: MM04812 Product naam: MM04812 Specificaties MM04812: Levensduur: 25000u Diameter: 80 mm Wattage: 8.00W Spanning: 230 V Kleur armatuur: Wit Inbouwmaat: 68 mm Bundelbreedte: 36 graden Beschermingsklasse: IP23 Power

Nadere informatie

Product naam: MM03943

Product naam: MM03943 Product naam: MM03943 Specificaties MM03943: Levensduur: 25000u Diameter: 172 mm Wattage: 20.50W Spanning: 230 V Kleur armatuur: Wit Inbouwmaat: 150 mm Bundelbreedte: 90 graden Beschermingsklasse: IP44

Nadere informatie

Licht wijzer. Ledverlichting De grootste kansen en misverstanden. Maak het verschil met licht

Licht wijzer. Ledverlichting De grootste kansen en misverstanden. Maak het verschil met licht Licht wijzer Ledverlichting De grootste kansen en misverstanden Maak het verschil met licht Echt besparen doe je als je het licht uitdoet... De lichtmarkt is in beweging. De trend van morgen is overmorgen

Nadere informatie

Vakdag Lichtreclame LED Display Centers

Vakdag Lichtreclame LED Display Centers Vakdag Lichtreclame LED Display Centers KIEN KNOOPPUNT INTEGRATIE ELEKTROTECHNIEK NEDERLAND JAN MEUTZNER PROJECTLEIDER VERLICHTING KIEN Horsten 1 5612 AX Eindhoven T 040-247 33 71 E kantoor@stichtingkien.nl

Nadere informatie

Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties. Bart Verhelst Karybel bvba

Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties. Bart Verhelst Karybel bvba Storingsanalyses en predictieve energielogging in hedendaagse installaties Bart Verhelst Karybel bvba 1 Inhoud Inleiding: Korte voorstelling Karybel Case 1: Storingen op elektrische installatie door energie-efficiënte

Nadere informatie

++Van Gloeilamp naar Ledlamp uitgave: 24-2- 2014 JS

++Van Gloeilamp naar Ledlamp uitgave: 24-2- 2014 JS ++Van Gloeilamp naar Ledlamp uitgave: 24-2- 2014 JS Het is raadzaam om over te schakelen van de gloeilamp naar de ledlamp, maar helaas is de voorlichting verre van optimaal. Aanbiedingen te over, maar

Nadere informatie

Versterking Principe van de versterking

Versterking Principe van de versterking 6. 6.1.a Versterking Principe van de versterking Signalen worden versterkt door lampen of halfgeleiders. Halfgeleiders worden gemaakt van halfgeleidende materialen ( bv. silicium of germanium ) waar onzuiverheden

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2003

Examenopgaven VMBO-BB 2003 Examenopgaven VMBO-BB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-15.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Het gebruik van de formulelijst is

Nadere informatie

Superia CMI. Verbluffende prestaties. Hoogstaand elliptisch branderontwerp uit één stuk.

Superia CMI. Verbluffende prestaties. Hoogstaand elliptisch branderontwerp uit één stuk. Superia CMI Verbluffende prestaties. Hoogstaand elliptisch branderontwerp uit één stuk. SuperiaCMI De eerste indruk telt CMI-T CMI-TC CMI-TD De nieuwe generatie keramische metaalhalogeenlampen. Nu, meer

Nadere informatie

Energiebesparing met leds

Energiebesparing met leds Energiebesparing met leds Enkele aandachtspunten Docent SBM : Alain Floree Leds Newlighting Relighting Zijn leds nu echt de wonderoplossing hiervoor? Kritische en ook logische benadering van de ledverlichting.

Nadere informatie

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIES http://www.cma-science.nl Korte beschrijving De Stroomsensor BT21i is een veelzijdige sensor, die de stroomsterkte kan meten

Nadere informatie

GU10 high power 3W ledlamp XQ door Tevea

GU10 high power 3W ledlamp XQ door Tevea GU10 high power 3W ledlamp XQ door Tevea Pagina 1 van 21 Samenvatting meetgegevens parameter meting opmerking lamp Kleurtemperatuur 3028 K Warmwit Lichtsterkte I v 385 Cd Gemeten recht onder de lamp. Verlichtingssterkt

Nadere informatie

Actieve filters. - Inleiding. - Actieve filters. - Hybride filters. - Interne bouw en werkingsprincipes. - Stuurstrategieën

Actieve filters. - Inleiding. - Actieve filters. - Hybride filters. - Interne bouw en werkingsprincipes. - Stuurstrategieën Actieve filters Actieve filters - Inleiding - Actieve filters - Hybride filters - Interne bouw en werkingsprincipes - Stuurstrategieën Inleiding We zagen al eerder dat een passieve RLC-filter in staat

Nadere informatie

Product naam: MM05340

Product naam: MM05340 Product naam: MM05340 Specificaties MM05340: Levensduur: 15000u Lengte: 152 mm Wattage: 3.00W Diameter: 59 mm Kleur: 2200K (MellowLight de LED Kooldraad kleur) Gewicht: 287 gr Lumen: 210 lu Spanning: 230

Nadere informatie

BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK. Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen

BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK. Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen Voorwoord Led verlichting is duur! Het is een veel voorkomende opmerking. Terecht

Nadere informatie

LED-verlichting voor dreven in Lelystad Productverkenning

LED-verlichting voor dreven in Lelystad Productverkenning Gemeente Lelystad LED-verlichting voor dreven in Lelystad Productverkenning Afdeling Ingenieurs Bureau en Projectmanagement R. Schelhaas 17-12-2013 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. LICHTTECHNISCHE KWALITEIT...

Nadere informatie

Folder 68 18.6. Lichtbronnen. Productinformatie

Folder 68 18.6. Lichtbronnen. Productinformatie Folder 68 18.6 Lichtbronnen Productinformatie Lichtbronnen Het middelpunt van uw wereld is uw huis. In deze folder vindt u ideeën om uw huis een heel andere uitstraling te geven door het subtiele gebruik

Nadere informatie

Altijd de juiste. LEDtube. LEDlampen

Altijd de juiste. LEDtube. LEDlampen LEDlampen LEDtube Altijd de juiste LEDtube Welke LEDtube u ook nodig hebt, u vindt deze altijd in het Philips MASTER LEDtube portfolio. Van optimaal energierendement tot de hoogste, toepasbaar in elke

Nadere informatie

Handreiking voor RETROFIT-verlichtingsproducten in de utiliteitsbouw

Handreiking voor RETROFIT-verlichtingsproducten in de utiliteitsbouw Handreiking voor RETROFIT-verlichtingsproducten in de utiliteitsbouw Opdrachtgever : Agentschap NL Opdrachtnemer : Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde Auteurs : Rob van Heur Robert Jan Vos Datum

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

LVS C36 downlighter door Ledverlichting Soest

LVS C36 downlighter door Ledverlichting Soest LVS C36 downlighter door Ledverlichting Soest Pagina 1 van 23 Samenvatting meetgegevens parameter meting opmerking lamp Kleurtemperatuur 4662 K Neutraalwit Lichtsterkte I v 577 Cd Gemeten recht onder de

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

Onderzoek spanning en stroomvormen van een computer

Onderzoek spanning en stroomvormen van een computer Onderzoek spanning en stroomvormen van een computer Spring verstandig om met het elektriciteitsverbruik van uw computer. De leerlingen van de elektronica afdeling (5TEE) van het VTI onderzoeken het stroomverbruik

Nadere informatie

Product naam: MM04402

Product naam: MM04402 Product naam: MM04402 Specificaties MM04402: Levensduur: 25000u Wattage: 5.50W Kleur: 2800K (warmwit) Lumen: 470 lu RA: 80 Bundelbreedte: 360 graden Bedrijfstemperatuur: -30 tot + 40 graden Lamp soort:

Nadere informatie