Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel"

Transcriptie

1 Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel Jo Noppe, Bram Wauters en Bart Maddens Afdeling Politologie K.U.Leuven I. Situering Op 13 juni 2004 moeten we naar de stembus om te kiezen voor het Vlaams Parlement en het Europees Parlement. Intussen woedt de discussie over een mogelijke aanpassing van het kiesstelsel voor het Vlaams Parlement nog volop. In deze nota worden een aantal scenario's op een rijtje gezet en wordt nagegaan wat de gevolgen van deze scenario's zijn inzake zetelverdeling en coalitievorming. De basis voor deze simulaties zijn telkens de verkiezingsuitslagen van 18 mei II. Huidige situatie A. Zetelverdeling Vlaams Parlement in 1999 Vertrekpunt is de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement zoals ze werd vastgelegd bij de vorige verkiezingen voor het Vlaams Parlement, in Ervan uitgaande dat het cordon sanitaire behouden blijft, was het aantal coalities met een meerderheid in het Vlaams Parlement zeer beperkt in

2 Tabel I.a : Zetelverdeling voor het Vlaams Parlement na de verkiezingen van 13 juni 1999 Agalev SP VLD Vl. Blok VU-ID CVP UF Tabel I.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling in 1999 VLD-SP-Agalev-VU-ID 71 OK VLD-SP-Agalev 59 VLD-SP 47 CVP-VLD 57 CVP-VLD-VU-ID 69 OK CVP-SP 50 CVP-SP-Agalev 62 B. Zetelverdeling Vlaams Parlement eind oktober 2003 Intussen is er echter één en ander veranderd. De Volksunie hield op te bestaan en haar 12 parlementsleden gingen alle richtingen uit. 1 In het Vlaams Parlement bleef omwille van praktische en financiële redenen wel een zogenaamde technische VU-ID-fractie bestaan. Deze fractie telt 9 leden. In de praktijk gaat het echter om drie N-VA ers (Loones, Van Dijck en Vandenbroecke), 4 Spiritisten (Bex, De Cock, Lauwers en Roegiers) en 2 leden die zich (nog) niet bij een van beide of een andere partijen hebben aangesloten (Van Vaerenbergh en Bogaert). Drie van de 12 in 1999 verkozen VU-ID ers zetelen niet in deze technische VU-ID-fractie. Officieel zetelen zij als onafhankelijke in het Vlaams Parlement, maar de facto zijn zij aangesloten bij een andere partij. Het gaat om Sven Gatz (VLD), Margriet Hermans (VLD) en Johan Sauwens (CD&V). Hierna wordt nagegaan welke coalities door deze verschuivingen mogelijk zijn geworden. De Spirit-parlementsleden werden bij SP.A-Spirit gerekend, Gatz en Hermans bij de VLD en Sauwens bij CD&V. De N-VA ers worden apart in de onderstaande tabel weergegeven. Aangezien Van Vaerenbergh en Bogaert zich bij (nog) geen enkele partij hebben aangesloten, worden zij in de tabel als onafhankelijke weergegeven. 1 Zie: NOPPE, J. en WAUTERS, B., Het uiteenvallen van de Volksunie en het ontstaan van de N-VA en Spirit: een chronologisch en morfologisch overzicht (juni 1999-juli 2002), Res Publica, 2002, nr. 2-3, pp

3 Tabel II.a : Zetelverdeling Vlaams Parlement eind oktober 2003 (door personen die van partij veranderd zijn) tegenover 1999 Oktober 2003 Juni 1999 Agalev SP.A-Spirit VLD Vl. Blok VU-ID N-VA CD&V UF 1-1 Onafh Tabel II.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling van eind oktober 2003 VLD-SP.A-Spirit-Agalev-N-VA 68 OK VLD-SP.A-Spirit-Agalev 65 OK VLD-SP.A-Spirit 53 CD&V-VLD 60 CD&V-VLD-N-VA 63 OK CD&V-SP.A-Spirit 55 CD&V-SP.A-Spirit-Agalev 67 OK Paars-groen heeft nu de facto een meerderheid in het Vlaams Parlement, zij het dat deze meerderheid niet erg ruim is. Als Agalev uit de Vlaamse regering zou stappen, heeft paars enkel nog een meerderheid als de CD&V de regering komt depanneren. III. Simulaties zetelverdeling Vlaams Parlement op basis van de verkiezingen van 18 mei 2003 Hierna volgen naast een basissimulatie op basis van de bestaande regeling, drie simulaties die de effecten proberen na te gaan van een aantal vanuit diverse hoeken voorgestelde wijzigingen aan het kiesstelsel. Dat gebeurt telkens op basis van de uitslag van de Kamerverkiezingen van 18 mei 3

4 2003. Op de juridische haalbaarheid van de verschillende scenario s wordt in deze nota niet ingegaan. Er wordt enkel gekeken naar hun effect op de zetelverdeling in het Vlaams Parlement. Voor Brussel wordt ervan uitgegaan dat als gevolg van de Lambertmont-akkoorden de 6 vertegenwoordigers rechtstreeks worden verkozen. Hiervoor hebben we gewerkt met de uitslag van de Senaatsverkiezingen in Brussel, omdat de kiezer daar, net als voor het Vlaams Parlement, expliciet de keuze moet maken tussen een stem voor een Franstalige partij dan wel voor een Vlaamse partij alvorens daadwerkelijk een bepaalde partij kan worden gekozen. Voor de kieskring Halle-Vilvoorde zijn we ervan uitgegaan dat de UF (Union des francophones) voor het Vlaams Parlement 50 % van de stemmen van alle grote Franstalige partijen voor de Kamer in die kieskring zal halen, zijnde stemmen. Dit is een percentage dat overeenstemt met de verhouding tussen beiden bij de verkiezingen van Nog belangrijk tenslotte: de zetelaanpassing op basis van de bevolkingscijfers, die recent bekrachtigd werd en op 28 oktober 2003 in het Staatsblad werd gepubliceerd, wordt in de verschillende simulaties mee in rekening gebracht. 2 Het akkoord over de zetelaanpassing houdt in dat de kieskring Gent-Eeklo (Oost-Vlaanderen) één zetel verliest en de kieskring Limburg er één zetel bij krijgt. A. Basissimulatie: zetelverdeling Vlaams Parlement volgens bestaande regeling In de eerste simulatie wordt gewerkt met het kiessysteem zoals dit momenteel van kracht is voor het Vlaams Parlement. Dit wil zeggen dat er wordt gewerkt met verschillende kieskringen per provincie, met apparentering en met een quorum (0,66) in plaats van met een kiesdrempel. Tabel III.a : Simulatie zetelverdeling Vlaams Parlement op basis van de uitslagen van de verkiezingen van 18 mei 2003 met okt Agalev SP.A-Spirit VLD Vl. Blok N-VA CD&V UF Onafh Besluit van de Vlaamse regering van 26 september 2003 houdende indeling van het aantal te verkiezen Vlaamse volksvertegenwoordigers per kieskring, Belgisch Staatsblad, 28 oktober

5 In vergelijking met de situatie van oktober 2003, valt Agalev terug van 12 op 2 zetels. SP.A-Spirit behaalt 32 zetels (winst van 8). Ook de VLD gaat sterk vooruit met vijf zetels. Het Vlaams Blok haalt twee zetels meer, CD&V verliest twee zetels. De N-VA verliest een zetel en de UF behoudt haar zetel. Tabel III.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling volgens simulatie met uitslag van 2003 VLD-SP.A-Spirit-Agalev-N-VA 70 OK VLD-SP.A-Spirit-Agalev 68 OK VLD-SP.A-Spirit 66 OK CD&V-VLD 63 OK CD&V-VLD-N-VA 65 OK CD&V-SP.A-Spirit 61 CD&V-SP.A-Spirit-Agalev 63 OK Mochten de uitslagen van 18 mei 2003 zich doorzetten voor het Vlaams Parlement, dan zou onder de bestaande kieswet paars op Vlaams niveau ook over een meerderheid beschikken. Politiek relevant is ook dat rooms-blauw over een nipte meerderheid beschikt, rooms-rood niet. 3 B. Simulatie zetelverdeling met kieskringen en kiesdrempel Aanvankelijk was het de bedoeling om net als op federaal niveau, ook op Vlaams niveau kieskringen en een kiesdrempel van vijf procent in te voeren. Het lijkt er echter op dat dit scenario omwille van juridische en partijpolitieke redenen nog moeilijk haalbaar is. Hierna wordt op basis van de uitslag van 18 mei 2003 nagegaan wat het effect zou geweest zijn van deze hervorming. Tabel IV.a : Zetelverdeling Vlaams Parlement met kieskringen en kiesdrempel van 5% met basissim. Agalev SP.A-Spirit VLD Vl. Blok Opvallend: in zekere zin is deze rooms-blauwe meerderheid mogelijk gemaakt door het hiervoor genoemde besluit van de Vlaamse regering van 26 september 2003 inzake de verdeling van de zetels over de kieskringen. Door dit besluit is er in vergelijking met 1999 in Limburg een zetel meer te verdelen. Uit onze simulatie blijkt dat de laatste Limburgse zetel naar de VLD gaat. De zetel die verloren gaat in Oost-Vlaanderen (Gent-Eeklo), zou naar SP.A-Spirit gegaan zijn. 5

6 N-VA CD&V UF In vergelijking met de basissimulatie (de bestaande kieswet), zouden kieskringen gecombineerd met een kiesdrempel een slechte zaak zijn voor Agalev en de N-VA. Beide partijen zouden respectievelijk twee en een zetel verliezen. Die zetels zouden in handen komen van SP.A- Spirit, het Vlaams Blok en de CD&V. Opvallend: zoals blijkt uit volgende tabel heeft dat als gevolg dat alle vermelde coalities zij het sommige coalities slechts nipt - over een parlementaire meerderheid zouden beschikken. Tabel IV.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling volgens simulatie met kieskringen en een kiesdrempel van 5% VLD-SP.A-Spirit-N-VA 68 OK VLD-SP.A-Spirit 67 OK CD&V-VLD 64 OK CD&V-VLD-N-VA 65 OK CD&V-SP.A-Spirit 63 OK C. Simulatie met kieskringen Een mogelijk alternatief voor het hierboven genoemde scenario is de invoering van kieskringen, maar zonder de invoering van een kiesdrempel van vijf procent. In dit scenario valt de apparentering weg, evenals het bijhorende quorum. Dit komt vooral de N-VA ten goede. Tabel V.a : Zetelverdeling Vlaams Parlement met kieskringen, zonder kiesdrempel met basissim. Agalev SP.A-Spirit VLD Vl. Blok N-VA CD&V UF In vergelijking met het bestaande kiessysteem, wint de N-VA twee zetels bij. Agalev blijft op twee zetels. De twee zetels winst van de N-VA komen van het Vlaams Blok en van CD&V. 6

7 Zoals te zien is in de volgende tabel, zijn in dit scenario enkel de verschillende paarse coalities mogelijk en rooms-blauw-geel. Tabel V.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling volgens kieskringen, zonder kiesdrempel VLD-SP.A-Spirit-Agalev-N-VA 72 OK VLD-SP.A-Spirit-Agalev 68 OK VLD-SP.A-Spirit 66 OK CD&V-VLD 62 CD&V-VLD-N-VA 66 OK CD&V-SP.A-Spirit 60 CD&V-SP.A-Spirit-Agalev 62 D. Simulatie met drempel op arrondissementeel en provinciaal niveau Een laatste scenario dat in deze nota behandeld wordt, neemt de bestaande situatie als vertrekpunt: arrondissementele kieskringen (dus verschillende kieskringen per provincie) met apparentering. Maar tegelijk wordt op arrondissementeel niveau een kiesdrempel ingevoerd van vijf procent. De partijen die daardoor op arrondissementeel niveau een rechtstreekse zetel mislopen, kunnen wel nog meedoen in de apparentering op voorwaarde dat zij op provinciaal niveau meer dan vijf procent van de stemmen hebben gehaald. M.a.w. enkel die partijen worden in eerste instantie in rekening gebracht die op arrondissementeel niveau meer dan vijf procent van de stemmen hebben gehaald. Enkel die partijen die op provinciaal niveau meer dan vijf procent hebben gehaald, komen in aanmerking om nog bijkomende zetels te halen via de apparentering. Tabel VI.a : Zetelverdeling Vlaams Parlement met 5%-drempel op arrondissementeel niveau en bij de apparentering met basissim. Agalev SP.A-Spirit VLD Vl. Blok N-VA CD&V UF

8 Opvallend: dit scenario heeft exact hetzelfde effect als de invoering van kieskringen gecombineerd met een kiesdrempel van vijf procent. M.a.w. tegenover de basissimulatie verliezen Agalev en de N-VA respectievelijk twee en een zetel. Die zetels zouden in handen komen van SP.A-Spirit, het Vlaams Blok en de CD&V. Wederom zijn dan alle hieronder vermelde coalities mogelijk. Tabel VI.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling volgens simulatie met 5%- drempel op arrondissementeel niveau en bij de apparentering VLD-SP.A-Spirit-N-VA 68 OK VLD-SP.A-Spirit 67 OK CD&V-VLD 64 OK CD&V-VLD-N-VA 65 OK CD&V-SP.A-Spirit 63 OK IV. Besluit De scenario s die vanuit verschillende hoeken worden opgeworpen om het Vlaamse kiessysteem te wijzigen, missen hun effect niet. Enerzijds hebben de verschillende voorgestelde hervormingen een grote invloed op de parlementaire vertegenwoordiging van de kleine partijen (en dus ook op hun overlevingskansen), anderzijds zorgen zij ervoor dat bepaalde coalities mogelijk worden en andere worden uitgesloten. Op basis van de verkiezingsuitslag van 18 mei 2003 werden in deze nota een aantal van dergelijke voorgestelde hervormingen uitgetest. Dat houdt meteen ook de grootste beperking in van deze simulaties: de resultaten blijven slechts geldig in zoverre de uitslag van juni 2004 identiek dezelfde is als die van mei Tabel VII.a : Simulatie zetelverdeling Vlaams Parlement aan de hand van verschillende scenario's huidige regeling (arrond. kieskringen en apparentering) kieskring met 5%-drempel kieskringen zonder drempel arrond. kieskringen en apparentering, met 5%- drempel op beide niveaus Agalev SP.A-Spirit VLD Vl. Blok N-VA CD&V UF

9 Niettemin kan uit de hier doorgevoerde simulaties het een en ander worden afgeleid. Zoals te verwachten was, behalen de kleinere partijen duidelijk het meeste voordeel bij grotere kieskringen zonder kiesdrempel. Agalev krijgt hierdoor twee zetels (evenveel als in het bestaande systeem), de N-VA zelfs vier (twee meer dan in het bestaande systeem). In de andere scenario s wordt hun parlementaire vertegenwoordiging eerder problematisch. Bij de grotere partijen is het uiteraard omgekeerd: wat er bij de kleine partijen aan zetels bijkomt, gaat er bij de grotere af. Tabel VII.b : Mogelijke coalities op basis van de zetelverdeling volgens verschillende simulaties huidige regeling (arrond. kieskringen en apparentering) kieskring met 5%- drempel kieskringen zonder drempel arrond. kieskringen en apparentering, met 5%-drempel op beide niveaus VLD-SP.A-Spirit-Agalev-N-VA 70 OK OK - VLD-SP.A-Spirit-Agalev 68 OK - 68 OK - VLD-SP.A-Spirit-N-VA 68 OK 68 OK 70 OK 68 OK VLD-SP.A-Spirit 66 OK 67 OK 66 OK 67 OK CD&V-VLD 63 OK 64 OK OK CD&V-VLD-N-VA 65 OK 65 OK 66 OK 65 OK CD&V-SP.A-Spirit OK OK CD&V-SP.A-Spirit-Agalev 63 OK Interessant ook zijn de mogelijke coalities onder de verschillende scenario s. Opvallend: bij een ongewijzigd kiessysteem is enkel rooms-rood niet mogelijk. Bij de andere scenario s worden alle coalities mogelijk. Enkel bij het voorgestelde systeem van kieskringen zonder drempel dat vooral interessant is voor de N-VA is dat niet het geval. In dat geval beschikken noch rooms-rood, noch rooms-blauw over een parlementaire meerderheid. Nog opmerkelijk tenslotte: het effect van de aanvankelijk bedoelde kieskringen met bijhorende kiesdrempel, kan evengoed verkregen worden via de invoering van een kiesdrempel van vijf procent op niveau van de arrondissementen en een tweede drempel van vijf procent bij de apparentering. 4 In de gevallen waar een - staat, is Agalev niet meer vertegenwoordigd in het Vlaams Parlement. Een Vlaamse regering waarin Agalev vertegenwoordigd is, is dan niet langer relevant. 9

(licht aangepaste versie, september 2003)

(licht aangepaste versie, september 2003) Simulatie zetelverdeling voor het Vlaams Parlement op basis van de uitslagen van 18 mei 2003 en Een korte analyse van het effect van de kiesdrempel voor de Kamer (licht aangepaste versie, september 2003)

Nadere informatie

Een aantal simulaties op basis van de Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen van 13 juni 2004

Een aantal simulaties op basis van de Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen van 13 juni 2004 Een aantal simulaties op basis van de Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen van 13 juni 2004 Jo Noppe Afdeling Politologie K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politologie/ Op basis van de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 25 mei 2014 voor de Vlaamse politieke partijen. Jef Smulders en Bart Maddens

De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 25 mei 2014 voor de Vlaamse politieke partijen. Jef Smulders en Bart Maddens De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 25 mei 2014 voor de Vlaamse politieke partijen Jef Smulders en Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid 26 mei 2014 Inleiding en belangrijkste

Nadere informatie

De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 25 mei 2014 voor de Vlaamse politieke partijen. Jef Smulders en Bart Maddens

De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 25 mei 2014 voor de Vlaamse politieke partijen. Jef Smulders en Bart Maddens De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 25 mei 2014 voor de Vlaamse politieke partijen Jef Smulders en Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid 25 juni 2014 Geactualiseerde versie

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 13 juni 2010 voor de Vlaamse politieke partijen

De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 13 juni 2010 voor de Vlaamse politieke partijen De financiële gevolgen van de verkiezingsuitslag van 13 juni 2010 voor de Vlaamse politieke partijen Karolien Weekers en Bart Maddens Centrum voor Politicologie K.U.Leuven In deze nota berekenen we wat

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

Een simulatie van de toekomstige verdeling van zetels over de provincies bij Kamerverkiezingen ( )

Een simulatie van de toekomstige verdeling van zetels over de provincies bij Kamerverkiezingen ( ) VIVES BRIEFING 2017/08 Een simulatie van de toekomstige verdeling van zetels over de provincies bij Kamerverkiezingen (2013-2061) Gert-Jan Put KU Leuven, Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen, VIVES

Nadere informatie

Hoeveel mogen de partijen in totaal uitgeven voor de komende verkiezingscampagne?

Hoeveel mogen de partijen in totaal uitgeven voor de komende verkiezingscampagne? Hoeveel mogen de partijen in totaal uitgeven voor de komende verkiezingscampagne? Bart Maddens & Jef Smulders KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70

Nadere informatie

Analysenota politieke situatie Centrumgemeenten +30.000 inwoners in Vlaanderen

Analysenota politieke situatie Centrumgemeenten +30.000 inwoners in Vlaanderen Analysenota politieke situatie Centrumgemeenten +30.000 inwoners in Vlaanderen BASISGEGEVENS - de Vlaamse Centrumsteden die minstens 30.000 inwoners tellen (32 in totaal), bepaald volgens het Ruimtelijk

Nadere informatie

De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 zetels minder voor Vlaamse partijen...

De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 zetels minder voor Vlaamse partijen... DRAFT 1 De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 minder voor Vlaamse partijen... Er is al veel gezegd en geschreven over de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde maar weinig gerekend over

Nadere informatie

LIJST VAN HET VERKIEZINGSDRUKWERK VOOR DE BELGISCHE SENAAT EN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS Laatst gewijzigd op 27 september 2014

LIJST VAN HET VERKIEZINGSDRUKWERK VOOR DE BELGISCHE SENAAT EN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS Laatst gewijzigd op 27 september 2014 PROVINCIALE BIBLIOTHEEK LIMBURG HIPLimburg LIJST VAN HET VERKIEZINGSDRUKWERK VOOR DE BELGISCHE SENAAT EN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS Laatst gewijzigd op 27 september 2014 VERKIEZINGEN SENAAT EN KAMER

Nadere informatie

De geografische spreiding van de kandidaten voor de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met Gert-Jan Put, Jef Smulders en Bart Maddens

De geografische spreiding van de kandidaten voor de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met Gert-Jan Put, Jef Smulders en Bart Maddens De geografische spreiding van de kandidaten voor de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met 2014 Gert-Jan Put, Jef Smulders en Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid 1 mei 2014 Belangrijkste resultaten

Nadere informatie

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven).

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven). Akkoord BHV Wat staat er in het akkoord? In grote lijnen: 1) BHV wordt zuiver gesplitst De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten, 2 maart Inhoud: 1. Opkomst 2. Winnaars en verliezers 3. Zetelverdeling Provinciale Staten 4. Verschil tussen gemeenten Bijlage 1 De VVD heeft bij deze verkiezingen

Nadere informatie

De spiegel van de samenleving? Deel II. Het profiel van de effectief verkozenen bij de parlementsverkiezingen van 18 mei Samenvatting

De spiegel van de samenleving? Deel II. Het profiel van de effectief verkozenen bij de parlementsverkiezingen van 18 mei Samenvatting De spiegel van de samenleving? Deel II Het profiel van de effectief verkozenen bij de parlementsverkiezingen van 18 mei 2003 - Samenvatting Jo Noppe en Stefaan Fiers Afdeling Politologie K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politologie/

Nadere informatie

De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen,

De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, Marc Hooghe Joris Boonen De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1970-2014 Centrum voor Politicologie KU Leuven 30.10.2014 Open VLD telt volgens de meest recente cijfers

Nadere informatie

Verkiezingen 2014 Kieskring Brussel- Hoofdstad

Verkiezingen 2014 Kieskring Brussel- Hoofdstad Verkiezingen 2014 Kieskring Brussel- Hoofdstad Inleiding Op 25 mei 2014 kon het Brusselse kiezerskorps mee de nieuwe samenstelling bepalen van het Brusselse, het federale en het Europese parlement en desgewenst

Nadere informatie

De politieke deelname van de vrouwen na de verkiezingen van 18 mei 2003

De politieke deelname van de vrouwen na de verkiezingen van 18 mei 2003 De politieke deelname van de vrouwen na de verkiezingen van 18 mei 2003 Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen Inhoudstafel 1. Inleiding 4 Context 4 De hoofdkenmerken van het Belgisch kiesstelsel

Nadere informatie

De vernieuwing van de Senaat bij de samenvallende verkiezingen van 25 mei 2014

De vernieuwing van de Senaat bij de samenvallende verkiezingen van 25 mei 2014 De vernieuwing van de Senaat bij de samenvallende verkiezingen van 25 mei 2014 1. Samenstelling van de Senaat De Senaat telt 60 leden: 50 deelstaatsenatoren en 10 gecoöpteerde senatoren. De deelstaatsenatoren

Nadere informatie

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Inleiding Een zuivere splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde De splitsing van de kieskring BHV is ruim 50 jaar de eis van de

Nadere informatie

Het Vlaams Regeerakkoord is duidelijk over de splitsing

Het Vlaams Regeerakkoord is duidelijk over de splitsing DOSSIER CD&V (overgenomen van webstek CD&V op 5-2-2005) SPLITSING BRUSSEL-HALLE-VILVOORDE De splitsing van het kiesarrondissement én het gerechtelijke arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde staat gezien

Nadere informatie

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is veel beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen?

Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen? Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen? Bart Maddens, Gert-Jan Put en Ine Vanlangenakker Centrum voor Politicologie K.U.Leuven Mei 2010 Op basis van een databestand van 4.481 kandidaatstellingen

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

Splitsing van BHV zonder toegevingen

Splitsing van BHV zonder toegevingen Motie ter voorlegging aan de gemeenteraden van Vlaams-Brabant Splitsing van BHV zonder toegevingen Bevestiging van de engagementen van de Vlaamse partijen in de federale en Vlaamse regering: december 2009

Nadere informatie

Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

De Directie Verkiezingen

De Directie Verkiezingen G De Directie Verkiezingen G.1. Inleiding 54 2004 ACTIVITEITENRAPPORT De Directie Verkiezingen waakt over de uitvoering van de wetgeving en de reglementering betreffende de Europese, de nationale en de

Nadere informatie

De verkiezing van de Belgische Europarlementsleden

De verkiezing van de Belgische Europarlementsleden De verkiezing van de Belgische Europarlementsleden Wouter Wolfs en Steven Van Hecke www.kuleuven.be/verkiezingen2014 KU Leuven Instituut voor de Overheid 18 juli 2014 Op 25 mei trokken de Belgen naar de

Nadere informatie

Gewesten en gemeenschappen

Gewesten en gemeenschappen Staten en kiesstelsels België België is, anders dan Nederland, een federatie. Juist ook omdat België een land is met verschillende taalgebieden, is de structuur van deze staat veel ingewikkelder dan die

Nadere informatie

Een vergelijking tussen het zetelverdelingssysteem d Hondt (Parlement, Provincie) en het zetelsverdelingssysteem Imperiali (Gemeenteraad)

Een vergelijking tussen het zetelverdelingssysteem d Hondt (Parlement, Provincie) en het zetelsverdelingssysteem Imperiali (Gemeenteraad) Een vergelijking tussen het zetelverdelingssysteem d Hondt (Parlement, Provincie) en het zetelsverdelingssysteem Imperiali (Gemeenteraad) Wim Van Roy, stafmedewerker De Wakkere Burger vzw De regels van

Nadere informatie

De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009

De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009 KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN 1425 De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009 Ellen Quintelier en Marc Hooghe Centrum voor Politicologie KU Leuven September 2010

Nadere informatie

De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers

De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers A. Kiezers 1. Aantal kiezers (die in België verblijven) op de kiezerslijsten op 7 mei 2010 Belgische kiezers die in België verblijven: 7.726.632

Nadere informatie

DE POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING VAN VROUWEN NA DE

DE POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING VAN VROUWEN NA DE DE POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING VAN VROUWEN NA DE VERKIEZINGEN VAN 25 MEI 2014 1 INHOUDSTAFEL INLEIDING ---------------------------------------------------------------------------------------------- 4

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN.

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. 1. Algemene procedure. a. Inleiding. De stemprocedure wordt op gedetailleerde wijze beschreven in artikel 7 van de wet van 11 april 1994 houdende

Nadere informatie

ingediend door mevrouw Veerle Wouters en de heer Hendrik Vuye

ingediend door mevrouw Veerle Wouters en de heer Hendrik Vuye Voorstel tot wijziging van de wet van 4 juli 1989 betreffende de beperking en de controle van de verkiezingsuitgaven van de Kamer van volksvertegenwoordigers, de financiering en de open boekhouding van

Nadere informatie

Onpartijdigheid van de VRT gewikt en gewogen

Onpartijdigheid van de VRT gewikt en gewogen Onpartijdigheid van de VRT gewikt en gewogen Analyse van de aanwezigheid van politici in enkele politieke praatprogramma s Filip van Laenen Dit boek is te koop bij http://leanpub.com/onpartijdigheidvrt

Nadere informatie

VERKIEZINGSUITSLAG 2017

VERKIEZINGSUITSLAG 2017 VERKIEZINGSUITSLAG 2017 MAART 2017 AAN DE SLAG MET #1 DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen krijgen twee werkbladen. Ze verdiepen zich eerst in de zetelverdeling voor de verkiezingen. Daarna bekijken ze

Nadere informatie

Een analyse van het profiel van de Vlaamse verkozenen bij de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met Gert-Jan Put, Jef Smulders en Bart Maddens

Een analyse van het profiel van de Vlaamse verkozenen bij de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met Gert-Jan Put, Jef Smulders en Bart Maddens Een analyse van het profiel van de Vlaamse verkozenen bij de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met 2014 Gert-Jan Put, Jef Smulders en Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid 26 mei 2014 Inleiding

Nadere informatie

De spiegel van de samenleving? Het profiel van de kandidaten op de lijsten bij de parlementsverkiezingen van 18 mei Samenvatting

De spiegel van de samenleving? Het profiel van de kandidaten op de lijsten bij de parlementsverkiezingen van 18 mei Samenvatting De spiegel van de samenleving? Het profiel van de kandidaten op de lijsten bij de parlementsverkiezingen van 18 mei 2003 - Samenvatting Stefaan Fiers en Jo Noppe Afdeling Politologie K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politologie/

Nadere informatie

Het profiel van de gekozenen bij de federale verkiezingen van 10 juni

Het profiel van de gekozenen bij de federale verkiezingen van 10 juni Het profiel van de gekozenen bij de federale verkiezingen van 10 juni 2007 1 I. Vanlangenakker, K. Weekers, B. Maddens en S. Fiers Centrum voor Politicologie, K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politicologie

Nadere informatie

Henk van der Kolk Leerstoel politicologie Faculteit BBT Postbus 217, 7500AE Enschede Universiteit Twente

Henk van der Kolk Leerstoel politicologie Faculteit BBT Postbus 217, 7500AE Enschede Universiteit Twente De consequenties van een gemengd stelsel met meervoudige districten en een gedeeltelijk personenstelsel voor de zetelverdeling van de Tweede Kamer: kiesdrempels en districtsomvang Henk van der Kolk H.vanderkolk@utwente.nl

Nadere informatie

Contents. Politieke Barometer Methodiek 4. Potentieel politici 20. Kiesintenties: Voorkeur 7. Vertrouwen in de regering 24

Contents. Politieke Barometer Methodiek 4. Potentieel politici 20. Kiesintenties: Voorkeur 7. Vertrouwen in de regering 24 Contents 1 Methodiek 4 2 Kiesintenties: Voorkeur 7 3 Kiesintenties: Potentieel 15 4 Potentieel politici 20 5 Vertrouwen in de regering 24 6 Actuele thema s 35 2 Politieke Barometer VRT & De Standaard Lentepeiling

Nadere informatie

Voorstel van bijzonder decreet. houdende de organisatie van volksraadplegingen in het Vlaamse Gewest

Voorstel van bijzonder decreet. houdende de organisatie van volksraadplegingen in het Vlaamse Gewest ingediend op 471 (2014-2015) Nr. 1 16 september 2015 (2014-2015) Voorstel van bijzonder decreet van Wouter Vanbesien houdende de organisatie van volksraadplegingen in het Vlaamse Gewest Dit voorstel van

Nadere informatie

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag.

Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. In beeld: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Ongelijkheden en gemeenteraadsverkiezingen

Ongelijkheden en gemeenteraadsverkiezingen Ongelijkheden en gemeenteraadsverkiezingen Ronald Cools 14 oktober 2006 1 Inleiding Elke zes jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen in België. In de weken die daar aan vooraf gaan horen we regelmatig iets

Nadere informatie

Overzicht laatste opiniepeilingen in Vlaanderen

Overzicht laatste opiniepeilingen in Vlaanderen Overzicht laatste opiniepeilingen in Vlaanderen Vlaams Lijst Datum CD&V-N-VA CD&V Belang OpenVLD sp.a Dedecker Groen! N-VA SLP Peiler 13.06.2004 26,1% 24,1% 19,8% 19,7% 7,6% VlaamsParlement 08.10.2006

Nadere informatie

Politieke Barometer VRT & De Standaard RTBF & La Libre

Politieke Barometer VRT & De Standaard RTBF & La Libre Politieke Barometer VRT & De Standaard RTBF & La Libre Herfstpeiling 2017 (Golf 45): Vlaanderen Opiniepeilingen vragen om vakmanschap en openheid van de peilers, om kennis en voorzichtigheid van journalisten

Nadere informatie

Het profiel van de kandidaten voor de Europese verkiezingen ( )

Het profiel van de kandidaten voor de Europese verkiezingen ( ) 1 Het profiel van de kandidaten voor de Europese verkiezingen (2004-2014) Wouter Wolfs, Jef Smulders, Stef Commers en Steven Van Hecke www.kuleuven.be/verkiezingen2014 KU Leuven Instituut voor de Overheid

Nadere informatie

Een vergelijkende analyse van het profiel van de kandidaten voor de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met 2014

Een vergelijkende analyse van het profiel van de kandidaten voor de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met 2014 Een vergelijkende analyse van het profiel van de kandidaten voor de Kamerverkiezingen van 1987 tot en met 214 Jef Smulders, Gert-Jan Put en Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid 7 mei 214 Inleiding

Nadere informatie

Analyse Duitse verkiezingen 24 september 2017

Analyse Duitse verkiezingen 24 september 2017 Analyse Duitse verkiezingen 24 september 2017 Auteur: Boudewijn Steur 1. Inleiding Op 24 september 2017 kozen de Duitse kiezers voor de 19 e keer een Bondsdag. In deze nota wordt eerst ingegaan op het

Nadere informatie

Eerste Kamerverkiezingen systematiek voorkeurstemmen en lijstverbindingen

Eerste Kamerverkiezingen systematiek voorkeurstemmen en lijstverbindingen Voorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA Den Haag Inlichtingen Diana van Driel T 070-3613156 F Uw kenmerk Onderwerp Eerste Kamerverkiezingen systematiek voorkeurstemmen en lijstverbindingen

Nadere informatie

Het gebruik van de voorkeurstem bij de federale parlementsverkiezingen van 13 juni 2010

Het gebruik van de voorkeurstem bij de federale parlementsverkiezingen van 13 juni 2010 Onderzoeksnota Het gebruik van de voorkeurstem bij de federale parlementsverkiezingen van 13 juni 2010 Bram Wauters Hogeschool Gent Bram.wauters@hogent.be 0484 / 403 338 Belangrijkste conclusies: - De

Nadere informatie

Verkiezingen. Wat gebeurt er op 07/06/09? Vlaamse - en Europese verkiezingen. Van-A-3 gesteld aan een grote groep. A-3 zal in deze editie proberen het

Verkiezingen. Wat gebeurt er op 07/06/09? Vlaamse - en Europese verkiezingen. Van-A-3 gesteld aan een grote groep. A-3 zal in deze editie proberen het Wat gebeurt er op 07/06/09? Deze vraag werd door de redactie van Van-A-3 gesteld aan een grote groep jongeren tussen 11 en 13 jaar. De meeste kinderen wisten spontaan te vertellen dat er die dag verkiezingen

Nadere informatie

De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose

De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose Aanvankelijk leek deze verkiezingen zich te voltrekken op een manier waarbij VVD en PvdA ieder steeds meer kiezers weg gingen trekken van andere partijen.

Nadere informatie

traditionele partijen?

traditionele partijen? Waar gaat het politieke landschap naar toe? Een analyse van de verkiezingen van 2007 en hun nasleep Stefaan Walgrave 19 november 2007 Vier vragen? 1. Welke evoluties hebben de verkiezingen van 10 juni

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2012

LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2012 LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2012 Actualiteit ORIËNTEREN De slimste kiezer. Los de verschillende puzzels op en maak kennis met de verschillende politieke partijen in België. In deze fotopuzzel zie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 191 Wijziging van de Kieswet houdende verhoging van de voorkeurdrempel, beperking van de mogelijkheid tot het aangaan van lijstencombinaties

Nadere informatie

Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014

Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014 Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014 Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen, op basis van gegevens van Bureau Verkiezingen. Meer statistische informatie kunt u aanvragen

Nadere informatie

Aan: Leden en duo-commissieleden van de Provinciale Staten van Noord-Holland Leden van de Tweede Kamer

Aan: Leden en duo-commissieleden van de Provinciale Staten van Noord-Holland Leden van de Tweede Kamer 14 september 2015 www.ouderenpartij-nh.nl Aan: Leden en duo-commissieleden van de Provinciale Staten van Noord-Holland Leden van de Tweede Kamer Onderwerp: De integriteit van de restzetelverdeling bij

Nadere informatie

Puzzel: De stem van de Statenleden

Puzzel: De stem van de Statenleden Puzzel: De stem van de Statenleden Korte omschrijving werkvorm De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn geweest, de uitslag is bekend en de volgende verkiezingen staan alweer voor de deur: die van

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Gemeenteraadsverkiezingen 19 maart Zet de daling in opkomst zich door? En is er in de regio ook winst voor de lokale partijen en D66 te zien? Het Onderzoekcentrum zet in deze factsheet

Nadere informatie

Inleiding. A. analyse per programma

Inleiding. A. analyse per programma Inleiding De Vlaams-fractie in het Vlaams Parlement heeft een analyse gemaakt van de voornaamste VRT-programma s waarin politici worden uitgenodigd. Tijdens de periode 1-11- 2006 t.e.m. 29-04-2007 werden

Nadere informatie

Vlaamse politica s in cijfers.

Vlaamse politica s in cijfers. Vlaamse politica s in cijfers. De RoSa-factsheets maken u wegwijs in het gelijke kansenlandschap in Vlaanderen. Telkens wordt er op een bepaald terrein nagegaan wat de situatie is. Zowel bredere thema

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Besluit van de raad voor verkiezingsbetwistingen.

Besluit van de raad voor verkiezingsbetwistingen. 1/5 Besluit van de raad voor verkiezingsbetwistingen. kenmerk: Ronsebesluitraad betreft: Ronse Gemeenteraadsverkiezingen bezwaar De heer Joost Hysselinckx De Raad voor Verkiezingsbetwistingen (hierna te

Nadere informatie

PAV [VERKIEZINGEN 2014]

PAV [VERKIEZINGEN 2014] PAV [VERKIEZINGEN 2014] INLEIDING Als je 18 jaar bent, moet je in ons land voor het eerst gaan stemmen. Dat brengt vaak vragen met zich mee. Op wie moet ik stemmen? Hoe zit ons land precies in elkaar?

Nadere informatie

Enquête bij partijleden van N-VA en OpenVLD: eerste resultaten

Enquête bij partijleden van N-VA en OpenVLD: eerste resultaten Onderzoeksnota Enquête bij partijleden van en : eerste resultaten Bram Wauters Docent Hogeschool Gent / Universiteit Gent Bram.wauters@hogent.be Belangrijkste conclusies: - Meer dan de helft van de -leden

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

STUDIE. Faillissementen januari 2017

STUDIE. Faillissementen januari 2017 STUDIE Faillissementen januari 2017 01/02/2017 Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding Graydon Belgium. Deze brochure is louter ter informatie opgesteld. De gegevens zijn

Nadere informatie

Het gebruik van de voorkeurstem bij de parlementsverkiezingen van 25 mei 2014

Het gebruik van de voorkeurstem bij de parlementsverkiezingen van 25 mei 2014 Onderzoeksnota Het gebruik van de voorkeurstem bij de parlementsverkiezingen van 25 mei 2014 Bram Wauters Bram.wauters@ugent.be Johannes Rodenbach Johannes.rodenbach@ugent.be www.gaspar.ugent.be Belangrijkste

Nadere informatie

Democratie en Restzetelverdeling bij d Hondt en Hare geen lijstcombinaties. Provinciale Verkiezingen 18 maart Datum 15 juni 2016

Democratie en Restzetelverdeling bij d Hondt en Hare geen lijstcombinaties. Provinciale Verkiezingen 18 maart Datum 15 juni 2016 Onderzoek: Onderzoeker: Democratie en Restzetelverdeling bij d Hondt en Hare geen lijstcombinaties Drs. C. Kruijmer (Kees) Onderzoeksmateriaal: Het resultaat van de Provinciale Verkiezingen 18 maart 2015

Nadere informatie

STUDIE Faillissementen 1 december Maand november sluit af met stijging van 3,69% In Brussel een stijging van 25,17%.

STUDIE Faillissementen 1 december Maand november sluit af met stijging van 3,69% In Brussel een stijging van 25,17%. STUDIE Faillissementen 1 december 2016 Maand november sluit af met stijging van 3,69% In Brussel een stijging van 25,17%. 1 september 2016 2 Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding

Nadere informatie

De uitgaven van de Vlaamse partijen voor de federale verkiezingen van 13 juni Bart Maddens, Gert-Jan Put en Ine Vanlangenakker

De uitgaven van de Vlaamse partijen voor de federale verkiezingen van 13 juni Bart Maddens, Gert-Jan Put en Ine Vanlangenakker Naamsestraat 61 - bus 3550 B-3000 Leuven - BELGIUM Tel : 32-16-326661 vives@econ.kuleuven.be VIVES Briefings 7 oktober 2010 De uitgaven van de Vlaamse partijen voor de federale verkiezingen van 13 juni

Nadere informatie

OPINIEONDERZOEK VLAANDEREN: ACTUELE MAATSCHAPPELIJKE THEMA S OKTOBER 2013 TECHNISCH-STATISTISCH RAPPORT

OPINIEONDERZOEK VLAANDEREN: ACTUELE MAATSCHAPPELIJKE THEMA S OKTOBER 2013 TECHNISCH-STATISTISCH RAPPORT OPINIEONDERZOEK VLAANDEREN: ACTUELE MAATSCHAPPELIJKE THEMA S OKTOBER 2013 TECHNISCH-STATISTISCH RAPPORT Dit technisch-statistisch rapport omvat de technische specificaties, conform de aanbevelingen van

Nadere informatie

De Kiesraad. Organisatie en taken

De Kiesraad. Organisatie en taken De Kiesraad Organisatie en taken Taken Kiesraad De Kiesraad is centraal stembureau voor de verkiezingen van Tweede Kamer, Eerste Kamer en Europees Parlement, en: stelt de officiële verkiezingsuitslagen

Nadere informatie

betreffende een belangenconflict

betreffende een belangenconflict stuk ingediend op 1704 (2011-2012) Nr. 1 5 juli 2012 (2011-2012) Motie van de heren Joris Van Hauthem en Wim Van Dijck betreffende een belangenconflict verzendcode: IED 2 Stuk 1704 (2011-2012) Nr. 1 TOELICHTING

Nadere informatie

GECOÖRDINEERDE STATUTEN

GECOÖRDINEERDE STATUTEN GECOÖRDINEERDE STATUTEN Statuten van de vzw Interdiocesane Dienst voor het Katholiek Godsdienstonderwijs zoals gewijzigd door de algemene vergadering op 11 september 2003. N. 4999 [S-C 46030] Interdiocesane

Nadere informatie

Veranderen quota het gedrag van partijen?

Veranderen quota het gedrag van partijen? Bram Wauters, Bart Maddens & Gert-Jan Put 1. Inleiding Bram Wauters is als docent verbonden aan de onderzoeksgroep GASPAR (Ghent Association for the Study of Parties and Representation) van de UGent. Zijn

Nadere informatie

Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen jan

Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen jan Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen 2011-31 jan. 2011- Resultaten 1e peiling Provinciale Statenverkiezingen 2011 31 januari 2011 Soort onderzoek : Opiniepeiling Uitgevoerd door : Right

Nadere informatie

Vlaamse Partijen 30 % 20 % 10 % 0 % Filip van Laenen

Vlaamse Partijen 30 % 20 % 10 % 0 % Filip van Laenen Vlaamse Partijen 30 % 20 % 10 % 0 % 2004-01-01 2005-01-01 2006-01-01 2007-01-01 2008-01-01 2009-01-01 2010-01-01 Vlaamse Partijen, 12 26% 26 % 24 % 22 % 20 % 18 % 16 % 14 % 12 % 2007-01-01 2008-01-01 2009-01-01

Nadere informatie

Opvolgers in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en het Vlaams Parlement. Een stand van zaken

Opvolgers in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en het Vlaams Parlement. Een stand van zaken Opvolgers in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en het Vlaams Parlement Een stand van zaken Frederik Verleden Centrum voor Politicologie, K.U.Leuven http://soc.kuleuven.be/pol/ Inleiding Op 30 juni 2009

Nadere informatie

III. CHRONOLOGISCHE SCHEMA S VANAF DE 40 STE DAG VOOR DE STEMMING.

III. CHRONOLOGISCHE SCHEMA S VANAF DE 40 STE DAG VOOR DE STEMMING. 51 III. CHRONOLOGISCHE SCHEMA S VANAF DE 40 STE DAG VOOR DE STEMMING. dinsdag, 40 ste dag : vervroegde stemmingsdag via besluit tot ontbinding federaal Parlement en oproeping kiezers Opstellen officiële

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal. Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen

VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal. Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen Nederlands kiescollege FORMULIER B/17 Collegehoofdbureau VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen Heden, op..., om...

Nadere informatie

Openbare bibliotheken en de gereglementeerde boekenprijs

Openbare bibliotheken en de gereglementeerde boekenprijs a Openbare bibliotheken en de gereglementeerde boekenprijs 1 Managementsamenvatting 181 respondenten (58,) Informatie opgevraagd over maximaal 10 collectieonderdelen (uitsluitend boeken, geen audiovisuele

Nadere informatie

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek?

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? 29 november 2016 Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

Infographic: De uitslag

Infographic: De uitslag Infographic: De uitslag Korte omschrijving werkvorm Aan de hand van grafieken bespreekt u met de leerlingen verschillende aspecten van de verkiezingsuitslag. Leerdoel Kennis opdoen over peilingen en over

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2008 AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2008 AMENDEMENTEN Zitting 2007-2008 27 november 2007 ONTWERP VAN DECREET houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2008 AMENDEMENTEN Zie: 1368 (2007-2008) Nr. 1: Ontwerp van decreet Nr. 2: Amendementen Nr. 3:

Nadere informatie

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011 Resultaten 3e Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Opdrachtgever: RTV Oost maart 2011 Derde Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Bent u ervan op de hoogte dat er begin maart

Nadere informatie

Een federale kieskring: alweer een stap vooruit

Een federale kieskring: alweer een stap vooruit OPINIE Een federale kieskring: alweer een stap vooruit In een ingezonden bijdrage tonen Kris Deschouwer en Philippe Van Parijs, woordvoerders van de Paviagroep, zich verheugd over het voornemen de federale

Nadere informatie

de nieuwe 2 0 1 5 SENAAT

de nieuwe 2 0 1 5 SENAAT 2015 de nieuwe SENAAT 2 De Senaat is hervormd. De zesde staatshervorming is een nieuwe stap in de federalisering van België. De gevolgen voor de Senaat zijn ingrijpend. Ontdek in deze folder de nieuwe

Nadere informatie

FORMULIER A/3 KIESKRING :... VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS. Voordracht van Kandidaten (*)

FORMULIER A/3 KIESKRING :... VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS. Voordracht van Kandidaten (*) FORMULIER A/ KIESKRING :......... VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN. Voordracht van Kandidaten (*) Wij, ondergetekenden, kiezers in de kieskring....... dragen voor als kandidaten

Nadere informatie

VR DOC.0332/2BIS

VR DOC.0332/2BIS VR 2017 3103 DOC.0332/2BIS Voorontwerp van decreet tot oprichting van het Overlegcomité Welzijn, Volksgezondheid en Gezin DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid

Nadere informatie

Polen. Staten en kiesstelsels

Polen. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Polen Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Polen in staatkundig opzicht grootschalige hervormingen doorgevoerd. Ook het kiesstelsel heeft verschillende wijzigingen ondergaan.

Nadere informatie

De week waarin alles anders werd (of niet?)

De week waarin alles anders werd (of niet?) De week waarin alles anders werd (of niet?) Er is waarschijnlijk geen week geweest in de Nederlandse politieke geschiedenis waar in een korte tijd zoveel veranderde als de afgelopen 7 dagen. In die periode

Nadere informatie

Toelichting bij het Kiesreglement voor de Bondsraad

Toelichting bij het Kiesreglement voor de Bondsraad Toelichting bij het Kiesreglement voor de Bondsraad I. Beschouwingen over doel en functie van het Kiesreglement: - Een kiesreglement is geen doel op zich, zelfs verkiezingen zijn geen doel, beiden zijn

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN...

VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN... Kieskring :... FORMULIER A/19 Kieskringhoofdbureau VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN... Proces-verbaal ( * ) Algemene optelling van de stemmen Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen.

Nadere informatie