Een leernetwerk voor ervaringswerkers Ontmoeten en leren in een digitaal netwerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een leernetwerk voor ervaringswerkers Ontmoeten en leren in een digitaal netwerk"

Transcriptie

1 Herman Snijders David Hidajattoellah Een leernetwerk voor ervaringswerkers Ontmoeten en leren in een digitaal netwerk

2 Samenvatting Steeds meer mensen die zelf min of meer hersteld zijn van psychische ziekte, zetten hun ervaringen in om anderen te helpen. In algemene zin is er een positief beleid om deze ervaringswerkers in te zetten. In de praktijk stuiten ervaringswerkers echter nog op problemen. Zo werken deze ervaringswerkers vaak solo in een team met reguliere hulpverleners. Zij moeten dan opboksen tegen de heersende organisatiecultuur. Soms worden hun competenties niet serieus genomen. Er zijn wel opleidingen ervaringsdeskundigheid, maar vaak is er geen goede aansluiting op de werkpraktijk. Wij denken dat een zogenaamd leernetwerk een oplossing is voor deze problemen. Een leernetwerk is een digitaal sociaal netwerk dat het leren vanuit de praktijk en ontwikkelen van competenties ondersteunt. Graag willen wij een pilot opzetten om te onderzoeken of een dergelijk leernetwerk inderdaad een goed middel is om de problemen die ervaringswerkers ondervinden op te lossen. Met deze pilot willen wij herstel, cliëntsturing en ervaringsdeskundigheid bevorderen binnen een aantal samenwerkende organisaties. De pilot zal een aangrijpingspunt zijn om het leernetwerk landelijk uit te zetten. Hiermee willen wij de kennisuitwisseling tussen cliëntgestuurde initiatieven en professionalisering van ervaringswerkers over heel het land bevorderen. Wij denken dat het project noodzakelijk en urgent is, willen beginnende initiatieven en resultaten van de inzet van ervaringsdeskundigen niet in de kiem gesmoord worden. Door de huidige crisis wordt vaak het eerst bezuinigd op ervaringswerkers, terwijl zij net zijn begonnen om hun plek te veroveren. Het is daarvoor nodig dat ervaringswerkers zich sterker profileren. Ook is meer samenwerking en kennisdeling tussen diverse cliëntgestuurde projecten nodig, willen zij overleven. Het leernetwerk kan in deze behoeften voorzien. 2

3 Inhoud 1.1 Doelstellingen organisatie Aanleiding van het project Problemen van ervaringswerkers Oplossing: het leernetwerk Wat een leernetwerk ervaringswerkers kan bieden Pilot als springplank naar landelijk netwerk Doelgroep en reikwijdte Literatuur Projectplan Ontwikkelfase a Promotie van het leernetwerk b Behoefte-onderzoek en competentiemeting c Plaatsen van het leernetwerk d Inzetten webmaster en moderatoren e Ontwikkelen van bij en nascholing Pilot a Pilot runnen b Het geven van bij en nascholing Evaluatie Risicomanagement Projectgroep en verantwoordelijkheden Projectbegroting...18 Projectbegroting Dekkingsplan...21 Bijlage 1 Functies...22 Bijlage 2 Onderwerpen voor bijscholing en nascholing...23 Bijlage 3 Samenhang leernetwerk met ervaringswijzer...24 Bijlage 4 Referenties...25 Bijlage 5 Gegevens contactpersoon

4 1.1 Doelstellingen organisatie Het initiatief voor het leernetwerk is afkomstig van het cliëntgestuurde project NetCliënten. Dit is een project dat wordt aangestuurd door cliënten van de GGZ. NetCliënten wil de kennispositie van cliënten verbeteren door gebruik te maken van onderzoek en internet. Dit doen zij in de vorm van keuzehulpen op de website Meer hierover en de samenhang van het leernetwerk met ervaringswijzer vindt u in bijlage 2. NetCliënten is onderdeel van de Stichting Cliëntgestuurde Initiatieven en Projecten (SCIP). De doelstellingen van SCIP: Maatschappelijke participatie en zelfsturing van cliënten van de GGZ bevorderen. Stimuleren dat vernieuwing en verbetering van de zorg in handen van direct betrokkenen komt te liggen. Vormgeven aan projecten en initiatieven die voortkomen uit de vraag van cliënten. SCIP is sinds een aantal jaren onderdeel van HVO-Querido, een organisatie voor maatschappelijke opvang. Een aantal belangrijke uitgangspunten van HVO-Querido zijn: Eigen regie Onze cliënten voeren zelf de regie over hun leven en dus ook over de zorg en ondersteuning die zij ontvangen. We respecteren de wensen en opvattingen van de cliënt, versterken zijn kwaliteiten en ondersteunen hem in het verkrijgen van nieuwe vaardigheden en kennis. We stimuleren hem om relaties aan te gaan en te versterken en om 'mee te doen' in de samenleving. In onze zorgverlening werken we met het herstelconcept vanuit cliëntenperspectief: iedere cliënt doorloopt een proces waarin hij (meer) regie neemt over zijn eigen leven. Kwaliteit van leven bevorderen Ons aanbod moet een aantoonbare positieve invloed hebben op de kwaliteit van leven van de individuele cliënt, op basis van zijn wensen en behoeften. We streven naar tevreden cliënten én aantoonbare positieve resultaten. Bijdrage ervaringsdeskundigen Ervaringsdeskundigen beschikken over specifieke kennis die kan bijdragen aan betere, passende zorg. Daarom bieden we cliënten de mogelijkheid om zich te laten scholen om zo hun kennis professioneel (in de hulpverlening) in te zetten. 1.2 Aanleiding van het project Mensen de die dakloos, verslaafd of GGZ-cliënt zijn geweest hebben meer kans op herstel (het steeds meer regie nemen over het eigen leven) als zij structuur en werkervaring 4

5 kunnen opdoen in projecten die door (ex)lotgenoten worden gerund. Men voelt zich eerder vertrouwd in een dergelijke beschermde omgeving. Naast de vaardigheden die nodig zijn voor het betreffende werk, bijvoorbeeld computers repareren, kan men daar ook vaardigheden leren die nodig zijn om het project te runnen (cliëntsturing) en vaardigheden die nodig zijn om cliënten die minder ver zijn in hun herstel te begeleiden (ervaringsdeskundigheid). De organisatie Cliëntgestuurde Initiatieven en Projecten (SCIP) voor GGZ-cliënten heeft meer dan tien jaar ervaring met cliëntsturing en kent vele projecten. Zo zijn er centra waar cliënten computervaardigheden op kunnen doen, er is een uitgeverij en een website met ervaringsverhalen, een computerreparatie project, een bureau dat websites bouwt en nog veel meer. Een aantal jaren geleden zocht SCIP samenwerking voor een betere continuering. HVO- Querido, een instelling voor maatschappelijke opvang, woonbegeleiding en dagactiviteiten, had hiervoor belangstelling, omdat zij graag meer cliëntgestuurd wilde gaan werken. Zo kan men de eigen projecten waar cliënten werken verbeteren, zoals een restaurant, een wasserette en een vervoersbedrijf. Het management van HVO-Querido wil graag meer cliëntsturing omdat dit zou bijdragen aan het herstel en de ervaringsdeskundigheid van haar cliënten. Een intern rapport noemt als succesfactoren van het werken met ervaringsdeskundigen dat deze eerder het vertrouwen winnen van cliënten. Ze kunnen zich beter inleven en zijn een rolmodel. De inbreng van het cliëntperspectief verbetert het project en zorgt voor continuïteit. Voor de ervaringsdeskundigen zelf brengt het werken met eigen ervaring perspectief en groeimogelijkheden. Het creëert een sfeer van gelijkheid; minder vanuit de hulpverleningscontext en meer vanuit het mens-zijn. Ander onderzoek (Van Slooten Dorothé, 2009) toont aan dat cliënten eerder herstellen als zij naast de hulp van reguliere hulpverleners ook hulp van ervaringsdeskundigen krijgen. 1.3 Problemen van ervaringswerkers De samenwerking met SCIP leverde ook problemen op. Werknemers binnen HVO-Querido moeten wennen aan het idee van zelfsturing door cliënten, men vindt het soms moeilijk om de touwtjes uit handen te geven. Omgekeerd krijgt SCIP te maken met organisatiekaders die remmend werken op de inzet en ontwikkeling van ervaringsdeskundigen. Als faalfactor in een intern onderzoek wordt genoemd dat organisatorisch nog goede coaching ontbreekt. 5

6 Zich ontwikkelende ervaringsdeskundigen zouden bepaalde competenties missen om cliënten goed te ondersteunen. Ervaringsdeskundigen zouden te weinig afstand hebben tot de eigen ervaring en zijn daardoor soms teveel betrokken bij de cliënt. Het team van professionals zou daardoor meer werkdruk ondervinden. Verder is er onduidelijkheid over de verwachtingen en de voorwaarden waaronder ervaringsdeskundigen worden ingezet. Functies en rollen zijn nog niet goed ingevuld en succesvolle praktijken zijn nog niet goed beschreven. 1.4 Oplossing: het leernetwerk In het kort is een leernetwerk een mogelijkheid om werkproblemen op te lossen en te leren. Men typt een vraag in op de pc en daaromheen ontstaat discussie en informatie. Bijvoorbeeld: Hoe organiseer ik een leuke activiteit? Via woorden in de zoekvraag speurt het systeem naar relevante informatie en deskundige personen. Deze deskundigheid is eerder gescoord aan de hand van de kwantiteit en kwaliteit van discussiebijdragen. Moderatoren structureren de informatie die loskomt. Discussieteksten breiden zich uit tot puntenlijstjes en worden aangevuld met teksten en andere bijdragen. Dit wordt vervolgens verder ontwikkeld tot cursusmateriaal. Zo ontstaan leerknooppunten over deze en andere praktijkvragen, van hoe maak ik notulen tot wat vertel ik over mezelf. Elke deelnemer dient andere praktijkvragen in, waardoor nieuwe knooppunten ontstaan. Nieuwkomers kiezen hun eigen route binnen dit puntenveld, afhankelijk van hun behoefte. Kortom: leernetwerken groeien organisch en sluiten nauw aan op de praktijk. Het leren verloopt zo informeler en vanzelfsprekender dan in klassikale situaties. Er kan gebruik worden gemaakt van een vragenlijst die richting geeft aan een leerroute. Dit is afhankelijk van een doel dat gesteld wordt; bijvoorbeeld een goede voorlichter worden of zelfhulp kunnen organiseren. Daarbij kunnen ook specifieke competenties worden aangeleerd. Met behulp van de geboden informatie werkt iemand aan het ingediende probleem, bijvoorbeeld het organiseren van een leuke activiteit. Dit kan als een leerervaring worden beschouwd. Voor, tijdens en na het doorlopen van deze leergebeurtenis beantwoordt de deelnemer vragen. Die worden gescoord volgens een aantal categorieën van het zogenaamde Tencompetencemodel. Hierin zijn competenties beschreven zoals communicatieve vaardigheden en kunnen functioneren binnen een organisatie. Via het persoonlijke profiel wordt bijgehouden welke vaardigheden men ontwikkelt en dit kan worden beschreven in 6

7 het eigen CV. Een succesfactor van leernetwerken is de kruisbestuiving van verschillende perspectieven. Waar een bedrijf of instelling vaak hiërarchisch is georganiseerd, doorkruisen in een leernetwerk strategische, tactische en operationele niveaus. Beleidsmensen, managers, mensen van de werkvloer, gaan met elkaar in discussie en delen hun visie. Dit leidt vaak tot innovatieve oplossingen. Zo verbeteren de deelnemers aan het netwerk hun beroep door van elkaar te leren via praktijksituaties: leren en beter worden in je werk tijdens je werk. De inzet van een digitaal leernetwerk voor ervaringswerkers is uniek en het gaat daarom om een vernieuwend project. 1.5 Wat een leernetwerk ervaringswerkers kan bieden Waar kennis, vaardigheden en werkpraktijken van reguliere hulpverleners goed beschreven zijn, kunnen die van ervaringswerkers zich nog verder uitkristalliseren. In Learning Network Services for Professional Development beschrijft Koper een aantal mogelijkheden die een leernetwerk daarbij kan bieden: het geven van ondersteuning in het beoordelen van al opgedane kennis, inclusief kwalificatie, certificaten en diploma s mogelijkheden om persoonlijke ontwikkelingsplannen op te stellen, vaardigheden bij te sturen en de voortgang bij te houden het in de gaten houden en vaststellen van verandering in de praktijk en deze vertalen naar veranderingen in beroepseisen het krijgen van hulp bij verdere professionele ontwikkeling in de praktijk elkaar ondersteunen bij leerproblemen samenwerken in verbeteringen en onderzoek het organiseren van workshops, discussies en conferenties. Leernetwerken bieden daarbij maatwerk. Ervaringsdeskundigen verschillen enorm in opleiding en ervaring en wat nodig is om bij te spijkeren. Opleidingen voor ervaringsdeskundigen kunnen een goede basis leggen, maar de praktijk ontwikkelt zich door. Daarnaast beklijft kennis die wordt opgedaan buiten de werkplek minder. Soms is het niet toepasbaar op de specifieke omstandigheden op het werk. Deelnemers aan het leernetwerk leren vanuit hun praktijk. In combinatie met eerder verworven competenties kan de nieuw verworven kennis bijgehouden worden in een persoonlijk profiel. Dit kan vervolgens vertaald worden in een CV, certificaten en diploma s. 7

8 Leernetwerken zijn niet gebonden aan plaats. Ervaringswerkers kunnen daardoor makkelijker in contact komen met collega s buiten de instelling. Mette Lansen, ervaringsdeskundige verpleger: Ik leer beter in een veilige digitale omgeving met andere ervaringswerkers. Dan kan ik mijn leerpunten bespreken met gelijkgezinden en nieuwe inzichten inzetten op mijn werkplek. Ervaringswerkers kunnen zo de eigen unieke competenties aanscherpen, waardoor deze beter tot uiting komen ten opzichte van de reguliere behandelaars in het team. Daarnaast biedt het leernetwerk ook meer vrijheid in tijd. Deelnemers kunnen inloggen wanneer het hen uitkomt. Ze kunnen hun leertempo afstemmen op het eigen levensritme en draagkracht. Leernetwerken sluiten nauw aan bij de uitgangspunten van cliëntsturing, omdat het mensen meer mogelijkheden tot zelfregie biedt. Met behulp van het leernetwerk kunnen beginnende ervaringswerkers de vaardigheden ontwikkelen die nodig zijn om een project te runnen en kunnen good practices in kaart worden gebracht. Het leren sluit nauw aan op probleemsituaties die zij tegenkomen op het werk, waardoor ervaringswerkers worden gestimuleerd om zelf oplossingen te bedenken. Leernetwerken hebben ondertussen internationaal belangstelling. Bedrijven als Toyota en IBM maken er gebruik van, vanwege het innovatieve vermogen. Gespecialiseerde teams werken aan het verbeteren van toepassingen binnen leernetwerken en mensen promoveren op onderdelen van deze toepassingen. In Nederland is de Open Universiteit toonaangevend. Meer informatie over leernetwerken is te vinden op hun website Via is het leernetwerk te bekijken, u dient dan in te loggen als nieuwe gebruiker. 1.6 Pilot als springplank naar landelijk netwerk Om de professionalisering van ervaringswerkers te bevorderen willen wij graag een leernetwerk opzetten binnen SCIP en HVO-Querido. Het doel is om praktijkkennis over cliëntsturing, herstel en ervaringsdeskundigheid uit te wisselen en zo werkprocessen te verbeteren en cultuurverschillen te overbruggen. Daarvoor willen een pilot starten, waarin we evalueren wat een netwerk voor ervaringsdeskundigen kan betekenen. Naast het afstemmen van het netwerk op de gebruikers, wordt onderzocht hoe we met behulp van het leernetwerk zo goed mogelijk de problemen kunnen oplossen die ervaringswerkers tegenkomen en hoe hun competenties versterkt kunnen worden. Voor goede onderzoeksresultaten zijn minstens vijftig actieve deelnemers nodig. Wij zien deze pilot als een springplank naar een breder doel, namelijk het betrekken van ervaringswerkers, opleidingen voor ervaringsdeskundigen en cliëntgestuurde instellingen 8

9 vanuit het hele land. Want in de praktijk ondervinden ervaringswerkers dezelfde problemen als binnen SCIP en HVO-Querido. De weerstanden die ervaringswerkers in de praktijk ondervinden hebben wij in een tiental interviews in kaart gebracht, zie Zo blijkt dat, waar ervaringswerkers solo opereren in een team van professionele hulpverleners, het vaak moeilijk is om intervisie te regelen met gelijkwaardigen. Waar psychiaters en verplegers praktijksituaties met elkaar overleggen, blijven ervaringswerkers zo op zichzelf aangewezen. Soms gaan zij zich dan aanpassen aan de heersende normen en raken hun unieke competenties op de achtergrond(van Slooten Dorothé, 2009). Daarbij bieden de opleidingen ervaringsdeskundigheid soms geen goed vervolg op de werkpraktijk. Uit een onderzoek van het Trimbos-instituut (Erp, 2008) blijkt een kloof tussen de theoretische kennis die ervaringsdeskundigen opdoen in opleidingen en het in de praktijk doorontwikkelen van deze kennis in stage en werk. De stagebegeleider is doorgaans een niet-ervaringsdeskundige, en binnen een team van uitsluitend reguliere hulpverleners is het voor de ervaringswerker dan moeilijk om de eigenheid te behouden. Naast het ontwikkelen van competenties fungeert het leernetwerk als ontmoetingsplaats van ervaringswerkers, waarbij men elkaar kan bemoedigen. 1.7 Doelgroep en reikwijdte Er is geen inventarisatie te vinden van het aantal ervaringswerkers, maar de meest voorzichtige schatting is dat er zeker duizend ervaringsdeskundigen als ervaringswerker een betaalde baan hebben binnen instellingen. Daarnaast voltooien nog eens honderd ervaringswerkers per jaar hun opleiding. Er zijn momenteel drie mbo-opleidingen en twee hbo-opleidingen voor ervaringsdeskundigen. Daarnaast zijn er kortlopende trainingen als Werken met eigen ervaring en Herstellen doe je zelf. Met het instellen van een leernetwerk zijn niet alleen de ervaringswerkers geholpen, maar ook de cliënten die zij ondersteunen. Als ervaringswerkers hun eigenheid en competenties beter aan het voetlicht kunnen brengen, zullen zij een meer gelijkwaardige rol kunnen spelen ten opzichte van reguliere hulpverleners. Wij verwachten dat dit uiteindelijke zal leiden tot een betere samenwerking. Een voordeel van de aansluiting van cliëntenorganisaties en ervaringsdeskundigen op het leernetwerk is dat zij elkaar zo beter leren kennen. Dit zou leiden tot meer samenhang in de overlap aan cliëntenorganisaties en initiatieven. Kennis kan dan beter doorstromen en er kan betere samenwerking en aanvulling ontstaan op elkaars sterke punten. Het 9

10 innovatieve vermogen van leernetwerken wordt versterkt door de kruisbestuiving van veel verschillende perspectieven. Daardoor kunnen nieuwe oplossingen, ideeën en producten ontstaan. 1.8 Literatuur Erp N. Van, Hendriksen-Favier A., Hoeve M., Boer M. Werken met Begeleiders in de GGz met Ervaringsdeskundigheid Een onderzoek naar voordelen, valkuilen en belangrijke condities voor de inzet en scholing van BGE-ers Trimbos-instuut, Utrecht, 2008 Joinson, The Oxford Handbook of Internet Psychology, Oxford University Press, New York, 2010 Koper Rob (ed) Learning Network Services for Professional Development. Springer-Verlag, Berlin Heidelberg, 2009 Sloep, Peter., Leernetwerken. Kennisdeling, kennisontwikkeling en de leerprocessen Bohn Stafleu van Loghum, Springer Media, Houten, 2011 Slooten Dorothé Van, Ervaringsdeskundigheid in (F)ACT: de winst en de weerstand. In: Mulder, N. Kroon, H. Assertive Community Treatment, Bemoeizorg voor patiënten met complexe problemen. Amsterdam: Boom. p , Projectplan Voor het realiseren van het project presenteren wij hieronder ons plan. In het kort gaat het om een pilot op kleine schaal en het landelijk uitzetten van het netwerk. De pilot concentreert zich op het implementeren en afstemmen van het leernetwerk op de behoeften van de bezoekers en het optimaliseren van de mate waarin deelname aan het leernetwerk leidt tot herstel, ervaringsdeskundigheid en competenties tot cliëntsturing. De onderzoeksresultaten van de pilot zijn ten behoeve van HVO-Querido. Een degelijk onderzoeksrapport was een voorwaarde van het bestuur voor het bekostigen van exploitatiekosten van het leernetwerk na afloop van de pilot. Het projectplan beschrijft de promotie implementeren en evaluatie van het leernetwerk. Het projectplan beslaat vijftien maanden waarbij drie fasen worden doorlopen. Deze fasen overlappen elkaar deels: 10

11 Fase Fasedoelen Periode 1 Ontwikkelfase A. Promotie van het leernetwerk (inclusief sponsorwerver) B. Onderzoek voor inrichting leernetwerk C. Plaatsen van het leernetwerk D. Aanstellen van een webmaster en moderatoren E. Laten ontwikkelen van bij en nascholing 2 Pilot opstarten A. Pilot runnen van het leernetwerk B. Houden van bij en nascholing 4 mnd 6 mnd 3 Evaluatie Overlapt deels met pilot fase A. Evaluatie van het leernetwerk B. Schrijven van artikel 7 mnd Schema 1.Overzicht van de fasen met doelen en looptijd 2.1 Ontwikkelfase 2.1a Promotie van het leernetwerk Met leidinggevenden binnen NetCliënten, SCIP en HVO-Querido moest uiteraard overlegd worden of zij interesse hadden in het plan. Daaruit bleek wel enthousiasme, zij het dat er een goede onderbouwing moest zijn op de vraag op welke wijze het leernetwerk bijdraagt aan herstel, ervaringsdeskundigheid en cliëntsturing. Ook wil men dat het leernetwerk goed wordt afgestemd op de doelgroep. Indien hieraan wordt voldaan, dan wil HVO- Querido graag in de toekomst de exploitatiekosten op zich nemen voor het onderdeel van het leernetwerk dat de samenwerking tussen de projecten van SCIP en HVO-Querido bevordert. Vanuit SCIP en HVO-Querido kunnen we de vijftig actieve deelnemers werven die nodig zijn voor de pilot. Voor het ontwikkelen van cursusmateriaal op het leernetwerk willen we de Landelijke Denktank Overleg Opleidingen (LDOO) benaderen. Dit is een overkoepelend orgaan voor overleg over en ontwikkeling van ervaringsdeskundigheid in Nederland. Naast de pilot die betrekking heeft op SCIP en HVO-Querido, willen we een landelijk netwerk opzetten. Tijdens de pilot wordt het netwerk geactiveerd vanuit het onderzoek. Om het leernetwerk op lange termijn draaiende te houden is echter een zekere kritische massa nodig en wij willen hierin niet afwachtend zijn. Voor het aanspreken van nieuwe 11

12 groepen wordt een case for support opgebouwd. Dat zou onder andere bestaan uit een promotieartikel, een lijst met steunbetuigingen en een discussie op de site ervaringswijzer.nl. Mocht het project van start gaan, dan willen wij diverse cliëntgroepen benaderen om mee te doen aan het leernetwerk. Wij denken daarbij met name aan de Regionale Cliënten Organisaties (RCO s). Deze komen ook samen in ledenvergaderingen, waar wij presentaties willen geven. Via de aangesloten organisaties op HVO-Querido en Geestdrif kunnen we aangesloten organisaties bereiken. Ook via de website ervaringswijzer kunnen we veel leden bereiken, waarbij we ook gebruik maken van sociale media, zoals LinkedIn, Facebook, twitter en blogs. Daarnaast beschikken we over een digitale nieuwsbrief. Verder denken we aan persberichten aan digitale media, zoals PsyMe. Uiteraard vermelden wij daarbij dat dit project dat het project door u mogelijk is gemaakt, met toevoeging van uw logo. 2.1b Behoefte-onderzoek en competentiemeting Het onderzoeksdeel betreft een onderzoek naar de behoeften van deelnemers rondom de inrichting van het leernetwerk. Dit valt uiteen in de inhoudelijke inrichting en de functionele inrichting. Daarnaast gaat het om het optimaliseren van competenties rondom herstel, ervaringsdeskundigheid en cliëntsturing. De inhoudelijk inrichting wordt bepaald door middel van besprekingen in een focusgroep (Sloep et al., 2011). Dit zijn vertegenwoordigers van de verschillende groepen die meedoen. Met behulp van een PMI-methodiek worden in de focusgroep Pluspunten, Minpunten en Interessante punten besproken omtrent centrale vragen rondom ervaringsdeskundigheid, cliëntsturing en herstel. Aan de hand hiervan vormen zich de vraagstellingen die uitgangspunt vormen voor discussies en de informatie die geboden wordt op het leernetwerk; zoals teksten en scholing. Daarbij kan ook navraag worden gedaan naar de gewenste functionaliteiten binnen het leernetwerk. Is er bijvoorbeeld behoefte aan beantwoording van specifieke vragen dan kan de mogelijkheid tot het houden van webinars worden ingesteld. Leernetwerken kennen ondertussen tal van functies en het is goed daar een keuze uit te maken. Daarbij wordt onderzocht of deze functies voldoende zijn afgestemd op de specifieke doelgroep, bestaande uit mensen met verschillende kwetsbaarheden. 12

13 Dit wordt nagegaan door de deelnemers opdrachten op het leernetwerk te laten doorlopen (cognitive walkthrough) en hen daarover hardop te laten denken (think aloud protocol ). Daardoor wordt duidelijk welke problemen zij ondervinden en wat zij als prettig en niet prettig ervaren aan het systeem, teneinde het gebruiksgemak te verbeteren. Met behulp van vragenlijsten wordt een 0-meting gedaan naar de mate van herstel, ervaringsdeskundigheid en competenties tot cliëntsturing van de deelnemers. Daarbij wordt voor een deel gemaakt van bestaande vragenlijsten. Naar herstel is al veel onderzoek gedaan en een van de coördinatoren van deze aanvraag is betrokken geweest bij het ontwikkelen van vragenlijsten voor het meten van ervaringsdeskundigheid. Met betrekking tot cliëntsturing is ook wel materiaal, maar dit dient te worden afgestemd op de lokale situatie. Voor een deel zal dit uit de focusmeeting naar voren komen, maar het zal daarnaast waarschijnlijk nog verdieping vragen aan de hand van interviews. Aan het eind van de pilot wordt dan vastgesteld in hoeverre de scores op deze punten zijn veranderd. Het bewust worden van de eigen leerstijl is daarbij belangrijk, omdat dit helpt om makkelijker te leren. Zo kan de kennisuitwisseling, reflectie, training en intervisie maximaal bijdragen aan nieuwe kennis en inzichten, mate van empowerment en probleemoplossend vermogen. Wat meten Hoe meten Opmerkingen Inhoudelijk afstemmen focusmeeting met PMI Functioneel afstemmen Mate van herstel, cliëntsturing en ervaringsdeskundigheid geoperationaliseerd in: -effectief leren -kennisvermeerdering, meer inzichten, perspectieven Cognitive walkthrough, think aloud protocol 0-meting+nameting dmv vragenlijsten het gaat hier om afstemmen op de specifieke doelgroep; mogelijke kwetsbaarheden Vragenlijsten zijn deels afkomstig van eerdere lijsten, zoals die voor herstel en ervaringsdeskundigheid. Deels zijn ze gebaseerd op interviews, met name die over cliëntsturing 13

14 -empowerment -bewust worden eigen leerstijl leerstijlentest van Gardner (http://www.chaight.com /Wk%2011%20Gardner% 20- %20Multiple%20Intellige nces.pdf) Dit is een bestaande gevalideerde en betrouwbare vragenlijst/test. 2.1c Plaatsen van het leernetwerk Voor het plaatsten van het netwerk wordt gebruik gemaakt van door de Open Universiteit ontwikkelde software en het daarbij behorende template. Deze template is gebaseerd op onderzoek door de Open Universiteit en bevat functies voor het leernetwerk. De Open Universiteit is in Nederland toonaangevend op het gebied van leernetwerken. Met behulp van een behoefte-onderzoek wordt deze template afgestemd op de doelgroep. We laten de template integreren door het Webburo, een project van SCIP dat websites bouwt. Het leernetwerk wordt bereikbaar door in te loggen via de site ervaringswijzer.nl Deze site is bedoeld voor cliënten in de GGZ die gericht zijn op herstel. Zij kunnen er informatie vinden over werk, wonen, vrijetijdsbesteding en meer in de vorm van keuzehulpen. Deze keuzehulpen zijn opgebouwd uit ervaringsverhalen van cliënten. Ervaringswijzer wil een platform zijn voor cliëntenorganisaties om hun eigen keuzehulpen te beheren. Wij menen dat het koppelen van het leernetwerk aan ervaringswijzer een win-win situatie oplevert voor beide onderdelen. De ervaringswerkers staan zo dicht bij hun doelgroep en de keuzehulpen kunnen inspiratie opleveren voor het ontwikkelen van nieuwe kennis op het leernetwerk. Omgekeerd is de kennis die in het leernetwerk wordt ontwikkeld, ook van belang voor cliënten in de GGZ. Deze zouden dan in de vorm van keuzehulpen beschikbaar kunnen worden gemaakt op ervaringswijzer.nl. 2.1d Inzetten webmaster en moderatoren We betrekken een webmaster van het Webburo (project van SCIP dat websites bouwt). De webmaster kan een cursus volgen bij de Open Universiteit, indien nodig. Als moderatoren zullen leerlingen van opleidingen voor ervaringsdeskundigheid worden ingezet. Het werken op het leernetwerk kan zo als stageplek dienen. Op die manier dragen we ook direct bij aan scholing en doorstroming naar werk. 14

15 Taken van de moderatoren zijn onder andere interviewen, het plaatsen van relevante informatie, het uitdagen tot discussie en het beschrijven van discussie in overzichtsartikelen. In die lijn moet het begrip moderator met betrekking tot het leernetwerk breed worden opgevat. Wekelijks is er een redactiebijeenkomst met de moderatoren waarbij zij onder leiding van de coördinatoren de gang van zaken bespreken. 2.1e Ontwikkelen van bij en nascholing Voor het geven van bij- en nascholing zijn contacten gelegd met diverse opleidingen. Zij zullen trainingen ontwikkelen op basis van discussies op het leernetwerk. Dit kan bijvoorbeeld gaan over het opzetten van een cliëntgestuurd project of dilemma s rondom ervaringsdeskundigheid. Eventueel kunnen gastsprekers worden uitgenodigd. Deze kunnen een presentatie geven via video of powerpoint en daarna beschikbaar blijven voor het beantwoorden van vragen. 2.2 Pilot 2.2a Pilot runnen Zodra de 0-meting is uitgevoerd en de focusmeeting is gehouden kan het leernetwerk worden geplaatst. Dat betekent dat functionaliteiten zijn ingesteld en discussievragen zijn geformuleerd. Via een aantal opdrachten maakt de onderzoeksgroep kennis met deze functionaliteiten. Voor vragen kunnen zij terecht bij moderatoren. In de eerste maand ligt de focus op het oplossen van problemen die zich in deelname aan het netwerk mogelijk voordoen. Er zal veel overleg zijn tussen de moderator, webmaster en de projectleiders om te controleren of alle systeemelementen naar behoren functioneren. Indien dit niet het geval is, worden deze problemen door de moderatoren en de webmaster opgelost. Los van de onderzoeksgroep kunnen nieuwe deelnemers uit landelijke groepen hun eigen discussies starten. Dit zal verder geen verstoring opleveren voor de pilot. Integendeel, indien deze nieuwe bezoekers ook willen deelnemen aan de pilot, betekent dit een verbreding van perspectieven. Omgekeerd is het ook geen probleem als deelnemers van de onderzoeksgroep willen deelnemen aan andere discussies; dit betekent alleen maar dat hun kennis nog meer toeneemt. 2.2b Het geven van bij en nascholing 15

16 Tijdens het lopen van de pilot wordt bij- en nascholing gegeven voor de deelnemers aan het leernetwerk. Hieraan kunnen de deelnemers deelnemen. Dit zullen korte workshops zijn bestaande uit 4 tot 8 fysieke bijeenkomsten. In de voorafgaande fases zullen de gastsprekers reeds zijn benaderd en geboekt voor een bepaalde datum. De gastsprekers houden een presentatie op het leernetwerk en zijn voor vragen beschikbaar gedurende een bepaalde tijdsduur. Een mogelijk onderwerp is het bespreken van een good practice welke door een deelnemer gepresenteerd wordt. Uitgaande van behoeften kunnen extra events worden georganiseerd, zoals het houden van een webinar over cliëntsturing. 2.3 Evaluatie De evaluatie dient om te bepalen of mensen goed met het leernetwerk kunnen werken, (functionele afstemming) teneinde verbeteringen te kunnen uitvoeren voor het verder uitbreiden van het leernetwerk. Daarnaast willen hoe nagaan hoe we met het leernetwerk optimaal herstel, ervaringsdeskundigheid en cliëntsturing kunnen bevorderen. De resultaten van de evaluatie worden verwerkt tot een artikel. Dit was enerzijds een vraag vanuit HVO-Querido om exploitatiekosten na afloop van de subsidiegelden te verantwoorden. Anderzijds kan het artikel als promotiemateriaal gebruikt worden voor het aansluiten van andere groepen teneinde een landelijk netwerk te creëren. 3 Risicomanagement Een risico is dat te weinig mensen deelnemen aan het netwerk, waardoor er onvoldoende discussie ontstaat. Er is een kritische massa van actieve deelnemers nodig om de discussie levendig te houden. Er zullen daarom naast de deelnemers van SCIP en HVO ook externe groepen worden benaderd. Voor een goede kennisuitwisseling is het bovendien gunstig als er een diversiteit van perspectieven deelneemt. We stellen een minimum van vijftig en een maximum van zeventig deelnemers aan de pilot. Boventallige deelnemers worden niet meer specifiek uitgenodigd voor de pilot, maar nemen deel aan de discussies binnen het landelijk uit te bouwen netwerk. Sommige deelnemers zullen moeten wennen aan het werken met digitale media en het leernetwerk in het bijzonder. Naast een korte training door middel van opdrachten zal in de eerste maanden nagegaan worden of iedereen voldoende uit de voeten kan met het 16

17 leernetwerk. Moderatoren kunnen een meer directe begeleiding aanbieden. Mensen die als ervaringsdeskundige werken hebben het druk. Niet iedereen is met leren bezig. Daarom zal het netwerk ook worden gericht op de behoefte om contact te onderhouden. Mensen kunnen bang zijn dat hun kennis, dus wat zij toevoegen aan het netwerk, misbruikt wordt. Organisaties zijn vaak al georganiseerd rondom iets; waarom zou men hier aan meedoen? Het gaat om vertrouwen. Het moet kwaliteit hebben; daarom een gedegen pilot. Inherent aan het leernetwerk is dat het uitdaagt om kennis te delen, doordat men hierdoor een expertpositie kan verwerven. De kosten van deelname aan het leernetwerk van de OU kost vijf euro per maand per persoon. Voor sommige deelnemers zal dit een hoog bedrag zijn. Daarom willen we deelnemers het eerste half jaar gratis laten deelnemen. Verder willen we mogelijkheden van sponsoring onderzoeken. Als laatste risico willen we opnemen dat er altijd onvoorziene omstandigheden kunnen zijn waarvoor enige financiële ruimte nodig is. Wij willen daarom een post onvoorzien opnemen, van vijf procent van de begroting. Dit bedrag besteden wij in overleg met de geldgevers en wordt geretourneerd indien dit bedrag niet nodig blijkt te zijn. 4 Projectgroep en verantwoordelijkheden De algehele coördinatie van het project ligt bij de twee initiatiefnemers van dit project. Dit zijn: David Hidajattoellah, ervaringsdeskundige en onderwijstechnoloog. Onderzoeker en betrokken bij onder andere Anoiksis, IGPB (zie verderop) en NetCliënten. Hij is tevens contactpersoon voor dit project, zie gegevens in de bijlage. Herman Snijders, ervaringsdeskundige en psycholoog. Sinds 2000 onderzoeker en webredacteur bij NetCliënten. Om de onderzoekskwaliteit van de pilot te waarborgen wordt een begeleidingscommissie ingesteld van onderzoekers die vanuit het cliëntenperspectief binnen de GGZ een goede naam hebben opgebouwd. Dit zijn: Harrie van Haaster van het Instituut van gebruikersparticipatie en beleid (IGPB). Hij doet onderzoek naar cliëntsturing en ervaringsdeskundigheid en onderhoudt daarbij internationale betrekkingen. Cor van Dijkum, projectbegeleider van NetCliënten. Onderzoeker en docent methodeleer en statistiek. Hij is auteur van boeken over actie-onderzoek (het betrekken van de onderzochten bij het onderzoek) en was eerder begeleider van onderzoek naar de mate van wijsheid die GGZ-cliënten delen in het omgaan met existentiële dilemma s die psychiatrische ziekten opwerpen. 17

18 HVO-Querido is uiteindelijk inhoudelijk en financieel eindverantwoordelijk. Daarom is ook betrokken: Jan Jumelet, beleidsmedewerker van HVO-Querido. Hij begeleid het project inzake formele en organisatorische kwesties. Verdere taken zijn beschreven in de bijlage met functiebeschrijvingen. 5 Projectbegroting De reden voor externe financiering is dat het ontwikkelen en opzetten van dit nieuwe project niet valt binnen de reguliere activiteiten. Aangezien het echter wel past binnen de doelstellingen van SCIP en HVO-Querido, is men bereid na afloop de exploitatiekosten op zich te nemen. Nodig is daarvoor dat het nut van het leernetwerk goed onderbouwd wordt door degelijk onderzoek. Daarom is deze aanvraag gericht op het uitvoeren van een pilot. Dit vergroot ook de kwaliteit van het leernetwerk, waardoor het vooruitzicht ontstaat dat het project ook weer geld binnenbrengt door bijdragen van opleidingen, lidmaatschapsgeld en sponsoring. Bij de begroting is per functie het een aantal maanden berekend. In totaal duurt het project vijftien maanden. De planning en coördinatie betreft de gehele looptijd van het project. Drie maanden zijn nodig om de nodige deelnemers te werven en de organisatie rond te krijgen. De andere functies beginnen daarna en hebben een looptijd van twaalf maanden. De onderzoekers hebben echter nog een maand extra nodig, omdat zij de 0-meting moeten afnemen in de maand voordat de deelnemers daadwerkelijk actief worden op het leernetwerk. Projectbegroting Kostenpost Bedrag (in euro s) Rekenbasis Bijzonderheden Loonkosten: Planning en coördinatie ,4 (uurloon) x 10 (uren) x 4 (weken) x 15 (maanden) x 1 (personen) Schaal 55 CAO GGz 50,4 per uur 18

19 Webmaster ,6 x 8 uur x 4 wk x 12 mnd Schaal 45 CAO GGz 39,6 Onderzoeker ,4 x 10 uur x 4 wk x 13 mnd x 2 personen Schaal 55 CAO GGz 50,4 Begeleidingscommissie personen x 9 uur x 100 euro Vacatiegeld. Voor- tussen en eindevaluatie. 3 dagdelen van 3 uur Bij en nascholing totaal loonkosten 1200 (75 x 3 x ) De berekening is gebaseerd op het volgende : uurloon (75 euro) x 3 uur (3) x 4 bijeenkomsten (4) (voorbereidingskosten) Materiële kosten: OU template licentie kosten per jaar 1 e zes maanden gratis deelname 70 deelnemers Vrijwilligersverg oeding moderatoren personen x vijf euro x 3 (kost 5 euro per persoon per half jaar. 15 maanden is drie keer een periode van zes maanden) euro x 10 vrijwilligers x 5 dg x 4 wk x 15 mnd Dit gaat dus ook om de landelijke uitbouw en kan dus uitlopen over een langere periode dan de pilot Vrijwilligersvergoeding is 6 euro per dagdeel. Men werkt 1 dagdeel per dag. +reiskosten euro x 10 vrw x 4 wk x 15md mnd 1 x per week reizen voor redactie webinar webinars kosten training webmaster 500 training gebruik leernetwerk 19

20 hardware software 7500 laptop e.d. Accountants kosten 3000 Totaal materieel Totaal loon+materieel Post onvoorzien procent van de totale begroting totaal Tabel. Totale begroting voor het project uitgebreid Totale personele kosten vrijwilligersvergoeding reiskosten 6000 Licentiekosten OU deelnemersbijdragen pilot 1050 Overige kosten opgeteld onvoorzien 5655 totaal Tabel. Totale begroting voor het project kort De loonkosten zijn berekend op basis van netto werkbare uren, dat wil zeggen uren die daadwerkelijk worden ingezet. De kostprijs dekt daarmee alle vakantiedagen, ziekteverzuim, vakantietoeslag, eindejaarsuitkering, werkgeverslasten (belastingen, pensioenpremies ed), verzekeringen en twintig procent overhead (administratieve ondersteuning, huur kantoor, gebruik computers ed) 20

21 6 Dekkingsplan Eigen bijdrage HVO-Querido akkoord Skanfonds aanvraag Rabobank foundation aanvraag Nuts Ohra fonds aanvraag Fonds Psychische Gezondheid aanvraag Totaal

22 Bijlage 1 Functies Planning en coördinatie Moderatoren Webmaster Taken: -bepalen dmv overleg met deelnemers welke discussies centraal staan op het leernetwerk -besluiten over uitbreiding functionaliteiten van het leernetwerk naar aanleiding van de vraag -Monitoren van de deadlines (voortgang) voor het project -Monitoren van de fasering van het project -Presentaties geven aan externe partijen -Promotie van het leernetwerk -Onderhouden van de externe contacten -Financiële bronnen (sponsoring) en/of subsidie werven -duurzame netwerken opbouwen -aansturen moderatoren, webmaster Verantwoordelijkheden: -Monitoren van de voortgang van het project -Coördinatie van alle verantwoordelijkheden en taken voor het project -Zorgdragen voor continuïteit van het project op lange termijn Taken: -sturen discussies inhoudelijk aan -schrijven analyses en artikelen nav discussies -beantwoorden vragen deelnemers, enige begeleiding bieden Verantwoordelijkheden: -Orde houden in de discussie -(Bij)Sturen van de discussies op het forum -Monitoren van het verkeer op het forum -Bijhouden van de google analytics van het forum Verantwoordelijkheden: -Onderhoud van het technische deel van het leernetwerk (systeem) 22

23 Administratie (uit overhead) -Bijhouden van een database van deelnemers -Bijhouden van de financiële en andere administratie Implementatie, optimalisatie en evaluatie pilot (onderzoek) -Uitvoering en rapportage Bijlage 2 Onderwerpen voor bijscholing en nascholing Onderwerp Spreker Zelfhulp Leonie Kusenuh, Sabine Smits Zelfregie Harrie van Haaster Zelfbeschikking Ed van Hoorn Empowerment Tine van der Regenmortel Clientsturing Harrie van Haaster Clientenparticipatie in onderzoek Harrie van Haaster Vraagsturing Rene Kragten, Harrie van Haaster Presentiebenadering Doortje Kal Kwartiermaken Doortje Kal Strength based benadering Jean Pierre Wilkens (RINO) Crisiskaart/APCP Dini Glas, Wouter van de Graag MSS Gerda Scholtens Competenties ED, functieprofiel David Hidajattoellah Onderwijs voor ED David Hidajattoellah Kritische factor van ED er Stigmatisering Marc Janssen, Wouter van de Graaf, David Hidajattoellah Zorgagenda (Twinmate) Harrie van Haaster Rehabilitatie Jean Pierre Wilkens Illness Disease Management Narratieve zorgbenadering Jan Sitvast Shared decision making Michiel Bahler Beroepsidentiteitsontwikkeling ED Laura Vegter (?) Blokkades op werk Sociaal verantwoord ondernemen Frans Scholten Audit volgens ED Maud Pijnappel Appelo benadering Martin Appelo 23

24 Begeleid leren Begeleid werken IRB F(ACT) Assertiviteit op werk Herstel Zingeving Eenzaamheid Medezeggenschap en inspraak Sociale uitsluiting en discriminatie PVP, Mentorschap BOPZ Betekenisvolle relatie opbouw (authenticiteit) Dieren en psychiatrie Deinstitutionalisering Stemmen horen vlg. M.Romme Soteria Identiteit en ziekte Omgaan met werkdruk Crowdsourcing evd Fondsenwerving Stemmen horen Marjan Bassant, Lies Korevaar Jaap van Weeghel Saskia van Dorp Dorothe van Slooten Wilma Boevink, Harrie van Haaster Heleen Dupuis, mw.a.richters, stagebegeleider Liesbeth Anja Machielse Jody Sluijter Elisa Passavanti Harrie van Haaster Jules Tielens Ellen Spanjers Irene van der Giessen Bijlage 3 Samenhang leernetwerk met ervaringswijzer De website ervaringswijzer richt zich op herstel van (met name) GGZ cliënten. Wat is na of naast hulpverlening nodig om er weer bovenop te komen? Het gaat dan om antwoord op vragen als: hoe kom ik aan werk en hoe bouw ik weer sociale contacten op? Om hieraan te beantwoorden wil de site een viertal mogelijkheden bieden: 1 Inspiratie bij het maken van keuzes rondom herstel: ga ik zelfstandig of beschermd wonen?, moet ik mijn aandoening overwinnen of accepteren?, zoek ik hulp of los ik het zelf op? Hiervoor worden keuzehulpen gemaakt. Dit is een systeem van vragen en antwoorden. Moderators stellen met cliëntenpanels vragen op rond een bepaald onderwerp. Cliënten worden hierover geïnterviewd en daarnaast kunnen bezoekers via de site reageren. Bezoekers kunnen ook hun eigen vragen toevoegen, waardoor de kennis steeds verder kan groeien. 24

25 Moderators vatten de antwoorden van bezoekers op de vragen samen. Om deze ervaringskennis te kunnen destilleren is onderzoek gedaan naar ervaringswijsheid - Dit onderzoek geeft moderators aangrijpingspunten om bijdragen te analyseren die bezoekers op de site delen. De meest wijze uitspraken kunnen zo worden geselecteerd en aangeboden in de vorm van games die het maken van keuzes rondom herstel ondersteunen. 2 Ontdekken van de eigen omgeving door middel van de CliëntenAtlas. Dit is een digitale kaart van de eigen omgeving waarop men leuke activiteiten en nuttige organisaties kan vinden. Deze activiteiten en organisaties worden bezocht door cliënten die hierover een recensie schrijven. 3 Ontmoeten van anderen door middel van een social game en een aansprekend ledengedeelte. Voor dit project is onlangs subsidie toegekend. Het gaat om een bordspel dat in fysieke vorm al bestaat, zie en dat wordt gedigitaliseerd op de site. Via de chat kunnen mensen het spel spelen en na afloop kunnen zij elkaar ontmoeten. Dat kan door persoonlijk mensen te benaderen of door mee te doen aan spelbijeenkomsten die worden georganiseerd rondom het fysieke bordspel. 4 Ontwikkelen. Dit wordt dan het leernetwerk. Bijlage 4 Referenties In bestaande contacten is het leernetwerk ter sprake gekomen. Zo werkt NetCliënten samen met de vereniging Geestdrift (belangenbehartiging voor GGZ-clienten) in een onderzoeksproject naar ervaringswijsheid. Titia Feldman Referentie over NetCliënten Organisatie Voorzitter Vereniging Geestdrift Functie Voorzitter Telefoon Mail Zij zijn enthousiast over het leernetwerk en willen dit te zijner tijd graag promoten bij de Regionale Cliënten Organisaties wiens belangen zij behartigen. Zij hebben ook goede contacten met Regionale Cliënten Organisaties (RCO s) het Landelijk Platform Geestelijke Gezondheid (LPGGZ) 25

26 NetClienten werk ook samen met het Instituut voor Gebruikersparticipatie en Beleid (IGPB), dat zich richt zich op empowerment van mensen die een beroep doen op zorg of op maatschappelijke diensten. Via hen hebben we ook contact met de en de Vakvereniging van Ervaringswerkers (VVE). Harrie van Haaster Referentie over de pilot Organisatie IGPB Functie onderzoeker Telefoon O Mail IGPB dr.h.van Haaster Recht Boomsloot 31a 1011 CS Amsterdam Betreft: referentie voor leernetwerk Ik heb het projectplan van het leernetwerk gelezen en was zeer enthousiast. Het project voorziet in een behoefte van de ervaringswerkers in de praktijk. Digitale media zijn uitstekend geschikt voor het bieden van professionalisering en intervisie voor/van ervaringswerkers. Met vriendelijke groet, H. van Haaster Verder maken we regelmatig gebruik van het cliëntenpanel dat de stichting Door en Voor ter beschikking stelt. Zij zijn ook enthousiast over ons project. Gert Jan Bomer Referent landelijke uitbreiding Organisatie Stichting Door en Voor Functie Coördinator Telefoon Mail Stichting Door en Voor G.J.Bomer St Teunislaan BS Den Bosch 26

27 Betreft: referentie leernetwerk Ik ben zeer enthousiast over het leernetwerk omdat het voorziet in een behoefte die nu een een leemte is. De Stichting Door en Voor werkt met ervaringswerkers en ziet veel mogelijkheden om het leernetwerk in te zetten voor de doelgroep. Het is een goed initiatief waar wij oonze steun aan geven. Met vriendelijke groet, G.J.Bomer Bijlage 5 Gegevens contactpersoon David Hidajattoellah Voordek ST Amsterdam

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Dr. Hanneke van Gestel-Timmermans Dr. Evelien Brouwers Dr. Marcel van Assen Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen Herstellen doe je zelf Ontwikkeld

Nadere informatie

Deelproject Kansen op werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Inleiding

Deelproject Kansen op werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Inleiding Deelproject Kansen op werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid Inleiding Met dit programma bundelen 15 cliënten- en familieorganisaties in de GGZ hun krachten om vraagsturing en zelfmanagement

Nadere informatie

Leernetwerk voor Ervaringswerkers

Leernetwerk voor Ervaringswerkers Eindrapport Leernetwerk voor Ervaringswerkers Professionaliseren in een digitaal netwerk Herman Snijders April 2014 0 Inhoud Inleiding... 2 Inventariseren behoeften... 2 Gebruiksvriendelijk maken... 3

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Aanleiding onderzoek Meer kennis over cliëntgestuurde interventies nodig; belangrijk voor ontwikkelingen GGz Interventies door cliënten:

Nadere informatie

Ervaring is de beste leermeester

Ervaring is de beste leermeester Jeroen Ruis 1 Ervaring is de beste leermeester De meerwaarde en positie van ervaringsdeskundigen Opinie Begin eens te kijken wat iemand wél kan. Anouk, een vrouw van begin 40, zit tegenover ons en praat

Nadere informatie

Project I GGz-jongeren aan het werk

Project I GGz-jongeren aan het werk Project I GGz-jongeren aan het werk Met het project GGz-jongeren aan het werk willen het Landelijk Platform GGz en het Fonds Psychische Gezondheid (PG) de persoonlijke ervaringen van de jongeren uit goedlopende

Nadere informatie

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Geen belangen Disclosure Persbericht 15 oktober 2014 Veranderend zorglandschap vraagt om vernieuwde

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid, herstel en herstel ondersteuning staan op de agenda s van veel ggz-instellingen Wij willen graag onze ervaringen rond de

Ervaringsdeskundigheid, herstel en herstel ondersteuning staan op de agenda s van veel ggz-instellingen Wij willen graag onze ervaringen rond de Ervaringsdeskundigheid, herstel en herstel ondersteuning staan op de agenda s van veel ggz-instellingen Wij willen graag onze ervaringen rond de uitbouw van ervaringswerk met jullie delen Wie zijn wij?

Nadere informatie

Actieve Patiëntenparticipatie. Jan Delvaux Gent

Actieve Patiëntenparticipatie. Jan Delvaux Gent Actieve Patiëntenparticipatie Jan Delvaux Gent Participatie start vanuit een stevige basis Poco Loco WED OXOt UilenSpiegel Art. 107 PsyGent Wisselwerkingen Aanloophuis Poco Loco Voor mensen met een psychosociale

Nadere informatie

ONTDEK DE KRACHT VAN IN JE WERK. Oriëntatiecursus Hulpverlener met ervaring

ONTDEK DE KRACHT VAN IN JE WERK. Oriëntatiecursus Hulpverlener met ervaring ONTDEK DE KRACHT VAN JE EIGEN KWETSBAARHEID IN JE WERK Oriëntatiecursus Hulpverlener met ervaring Heb jij als hulpverlener zelf ervaring met het doormaken van herstelprocessen? Wil je onderzoeken of je

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning Kennisdossier: De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning Deel 2 - Praktijkvoorbeelden en literatuur 1 Inhoudsopgave Uit de praktijk... 3 Interessante publicaties op een rij... 4 Online meer

Nadere informatie

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa WIJ ZIJN IXTA NOA IXTA NOA. OFTEWEL IK STA NIEUW. IXTA NOA IS EEN EIGENZINNIGE VERZAMELING VAN MENSEN DIE ZELFBEWUST EN

Nadere informatie

(Concept) Functieomschrijving ervaringsdeskundige in reguliere beroepspraktijk

(Concept) Functieomschrijving ervaringsdeskundige in reguliere beroepspraktijk (Concept) Functieomschrijving ervaringsdeskundige in reguliere beroepspraktijk Versie: 6 september, Paulina Sedney (Who knows?! project) Voor deze functieomschrijving is een weergave van doelen, taken,

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Notitie. GGZ Rivierduinen. GGZ Rivierduinen Samen kiezen voor kwaliteit Zorgvisie 2015

Notitie. GGZ Rivierduinen. GGZ Rivierduinen Samen kiezen voor kwaliteit Zorgvisie 2015 Notitie GGZ Rivierduinen GGZ Rivierduinen Zorgvisie 2015 Blad 1 Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Missie... 2 3. Visie... 2 3.1. Herstel als leidend principe... 2 3.2. Passende Zorg... 3 3.3 Hoge professionele

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Zorg en technologie. gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo. Code K0137

Keuzedeel mbo. Zorg en technologie. gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo. Code K0137 Keuzedeel mbo Zorg en technologie gekoppeld aan één of meerdere kwalificaties mbo Code K0137 Penvoerder: Sectorkamer zorg, welzijn en sport Gevalideerd door: Sectorkamer Zorg, welzijn en sport Op: 26-11-2015

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Wie heeft eigenlijk de touwtjes in handen? Cliëntsturing binnen Dagbesteding SP

Wie heeft eigenlijk de touwtjes in handen? Cliëntsturing binnen Dagbesteding SP Wie heeft eigenlijk de touwtjes in handen? Cliëntsturing binnen Dagbesteding SP Vereenvoudiging van het visiedocument Cliëntsturing van Pameijer. Aan deze vereenvoudiging kunnen geen rechten worden ontleend.

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Meerjaren beleidsplan Stichting Perceval 2014-2016

Meerjaren beleidsplan Stichting Perceval 2014-2016 Meerjaren beleidsplan Stichting Perceval 204-206 Inhoud Doelstelling van Stichting Perceval Het actuele beleid Werkzaamheden van de stichting Wijze van fondsenwerven Beheer en besteding fondsen en vermogen

Nadere informatie

Inleiding Definitie Doel 1. Wat is ervaringsdeskundigheid?

Inleiding Definitie Doel 1. Wat is ervaringsdeskundigheid? Ervaringsdeskundigheid is de vaardigheid om kennis en ervaring over de eigen beperking of aandoening zodanig te kunnen inzetten dat dit ondersteunend is voor anderen met een soortgelijke beperking. Inleiding

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? Luciënne Heerkens, Mariska Eijsberg, Hanneke Kooiman

Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? Luciënne Heerkens, Mariska Eijsberg, Hanneke Kooiman Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? Luciënne Heerkens, Mariska Eijsberg, Hanneke Kooiman Communities; een manier om nieuwe kennis in de praktijk te gebruiken? L. Heerkens,

Nadere informatie

NASCHOLINGSCENTRUM MAATSCHAPPELIJK WERK

NASCHOLINGSCENTRUM MAATSCHAPPELIJK WERK TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING 1 ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING HOE ZIET UW PRAKTIJK ERUIT? Veel cliënten zien hun probleem als een individueel probleem en

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

COMPETENTIES &MEERWAARDE VAN DE ERVARINGSWERKER

COMPETENTIES &MEERWAARDE VAN DE ERVARINGSWERKER COMPETENTIES &MEERWAARDE VAN DE ERVARINGSWERKER ANOIKSIS David Hidajattoellah Mette Lansen GGZ Ervarings werker ERVARINGSDESKUNDIGE JORIS KELDERMAN TANJA ROOSMA 1 OVERZICHT o TRAINING ERVARINGSWERKER o

Nadere informatie

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Training-1 Training-2 Training-3 : Basistraining communicatieve vaardigheden : Communicatieve vaardigheden voor professionals : Hoe voer ik een intakegesprek

Nadere informatie

herstelgerichte visie als leidend principe Hoe doe je dat

herstelgerichte visie als leidend principe Hoe doe je dat hgerichte visie als leidend principe Hoe doe je dat > fasen h h empowermentgericht coachen rehabilitatiegericht benaderen visie op de cliënt inleiding1.5 1 > fasen h h empowermentgericht coachen rehabilitatiegericht

Nadere informatie

FACT Flevoland. Met voldoening regie voeren over je leven. Kwaliteitsonderzoek vanuit cliëntenperspectief bij GGz Centraal Flevoland.

FACT Flevoland. Met voldoening regie voeren over je leven. Kwaliteitsonderzoek vanuit cliëntenperspectief bij GGz Centraal Flevoland. FACT Flevoland Met voldoening regie voeren over je leven Verkorte versie Kwaliteitsonderzoek vanuit cliëntenperspectief bij GGz Centraal Flevoland Verkorte versie rapportage Op verzoek van de Commissie

Nadere informatie

Centrum Chronisch Ziek en Werk.

Centrum Chronisch Ziek en Werk. Centrum Chronisch Ziek en Werk. Het kenniscentrum werd in 2012 opgericht door, voor en met mensen die zelf een chronische aandoening hebben en specialist zijn op het thema mens en arbeid. Uniek! Twee oprichters,

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

Alzheimer Nederland en sociale media

Alzheimer Nederland en sociale media Alzheimer Nederland en sociale media Het gebruik van sociale netwerksites heeft de afgelopen jaren een stevige vlucht genomen. Bijna iedere Nederlander die online actief is, is verbonden aan één of meer

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

Leergang januari - juni 2013. HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders

Leergang januari - juni 2013. HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders Leergang januari - juni 2013 HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders In de afgelopen jaren is er een kloof ontstaan tussen de wereld van de cao en het sociaal beleid binnen ondernemingen.

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder Doel van de functiefamilie Het beleidsthema vanuit theoretische en praktische deskundigheid implementeren en uitbouwen teneinde toepassingen omtrent het thema te initiëren, te stimuleren en te bewaken

Nadere informatie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie Context Het aanbieden van welzijn, dagbesteding of zingevingactiviteiten

Nadere informatie

NAH & Ervaringsdeskundigheid. Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014

NAH & Ervaringsdeskundigheid. Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014 NAH & Ervaringsdeskundigheid Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014 Korte introductie Drs. J. (Jeroen) Kwak Manager zorgconsumenten Zorgbelang Brabant (o.a. NAH-Cafés en hersenletselnetwerken) Manager

Nadere informatie

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage.

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage. Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Coachend begeleiden en sociaal activeren Cursus Gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg,

Nadere informatie

werkwijze PLG werkkaart

werkwijze PLG werkkaart werkwijze PLG werkkaart FOCUS PAS TOE 2 Bepaal het thema, het gewenste resultaat 8 Implementeer en borg de nieuwe aanpak GROEP 1 Formeer de groep TEST KIJK DEEL 5 Probeer uit 3 Onderzoek wat er speelt

Nadere informatie

Werken, leren en activiteiten

Werken, leren en activiteiten Werken, leren en activiteiten Het beste uit het leven halen Meedoen in de samenleving. Voor sommige mensen is dat niet vanzelfsprekend. Ze hebben door psychische of psychosociale problematiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

Werken met Begeleiders in de GGz met Ervaringsdeskundigheid (BGE)

Werken met Begeleiders in de GGz met Ervaringsdeskundigheid (BGE) Werken met Begeleiders in de GGz met Ervaringsdeskundigheid (BGE) Nicole van Erp (Ti) Annemieke Hendriksen-Favier (Ti) Marco Hoeve (Ti) Marjo Boer (ROC Zadkine) 18 december 2008 Congres Sociale relaties

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

RESOURCE GROEPEN NL ART KENNISFESTIVAL 2 JUNI 2016

RESOURCE GROEPEN NL ART KENNISFESTIVAL 2 JUNI 2016 RESOURCE GROEPEN NL ART KENNISFESTIVAL 2 JUNI 2016 SPREKERS Tim Kreuger Ervaringswerker GGZ InGeest Aanjager herstel vanuit cliëntenperspectief Projectleider Resource Groepen GGZ ingeest Frits Dorleijn

Nadere informatie

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert.

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert. Nummer 2, jaargang 4, juli 2015 Special Cursusaanbod Bureau Herstel Beste lezer.. Voor je ligt de Herstel nieuwsbrief. Deze keer met als onderwerp het cursusaanbod van Bureau Herstel. Cursusaanbod voor

Nadere informatie

De kortste lijn naar herstel

De kortste lijn naar herstel De kortste lijn naar herstel met ggz 1 met Met 450 mensen werken we hard aan de ggz van Noord- en Midden-Limburg. Waarom doen we dat? elkaar 2 4 5 Onze missie Met ggz biedt de kortste lijn naar herstel

Nadere informatie

Vrijwilligersverenigingen

Vrijwilligersverenigingen Vrijwilligersverenigingen Activiteiten organiseren via een verenigingsstructuur is een relatief nieuwe manier om vrijwilligers in te zetten in zorgorganisaties. Deze ontwikkeling kan aantrekkelijk zijn

Nadere informatie

Oranje Fonds Groeiprogramma

Oranje Fonds Groeiprogramma Oranje Fonds Groeiprogramma programmaoverzicht 2012 Oranje Fonds Groeiprogramma Het Oranje Fonds bevordert betrokkenheid in de samenleving. Door onze steun ontmoeten mensen elkaar of vinden zij een nieuwe

Nadere informatie

Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd

Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd 1 oktober 2013 (revisie) Versie 2.3 1e Amstelveense Montessorischool Michelina Hoogeveen, Irene Simonis, Frank Versloot Inhoudsopgave Inleiding, doelen en uitgangspunten

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Doel van het onderzoek

Doel van het onderzoek Op weg naar JOB-monitor 2016 JOB, de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs is de belangenbehartiger van een half miljoen mbostudenten. JOB voert in 2016 voor de negende keer onderzoek uit naar de tevredenheid

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Outcome meten? Klanten bepalen!

Outcome meten? Klanten bepalen! Outcome meten? Klanten bepalen! Plan van Aanpak MO, fase II: Herstel en Rehabilitatie Eigen Kracht Ervaringsdeskundigheid Zelfmanagement Gemeente regisseert Het gaat om de resultaten van het proces = Outcome

Nadere informatie

Competentiemeter docent beroepsonderwijs

Competentiemeter docent beroepsonderwijs Competentiemeter docent beroepsonderwijs De beschrijving van de competenties in deze competentiemeter is gebaseerd op: - de bekwaamheidseisen uit de Algemene Maatregel van Bestuur als uitwerking van de

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie bij het ontwikkelen van kwaliteitsinstrumenten in de zorg

Cliëntenparticipatie bij het ontwikkelen van kwaliteitsinstrumenten in de zorg Cliëntenparticipatie in de zorg VOLLEDIGE Definitiekaart VOLLEDIGE Argumentenkaart VOLLEDIGE Optiekaart Definitiekaart Cliëntenparticipatie Wat is in de zorg en wat zijn de doelen hiervan? Deze kaart biedt

Nadere informatie

SAMENSPEL FORMELE EN INFORMELE ZORG

SAMENSPEL FORMELE EN INFORMELE ZORG SAMENSPEL FORMELE EN INFORMELE ZORG Nieuwsbrief No 1 Mei 2013 Dit is de eerste nieuwsbrief van het project Samenspel Formele en Informele zorg van de Wmo werkplaatsutrecht. Op de site www.wmowerkplaatsutrecht.nl

Nadere informatie

Waarom de inzet van ervaringsdeskundigen bijdraagt aan herstel en participatie van kwetsbare burgers

Waarom de inzet van ervaringsdeskundigen bijdraagt aan herstel en participatie van kwetsbare burgers Waarom de inzet van ervaringsdeskundigen bijdraagt aan herstel en participatie van kwetsbare burgers Wie/wat is de ervaringsdeskundige in het wijkgericht werken? Waarin onderscheidt zij zich? Wat is haar

Nadere informatie

Deze presentatie. Hoe werken we in het project? Toch weten we dat: Wat betekent een psychiatrische stoornis voor familieleden?

Deze presentatie. Hoe werken we in het project? Toch weten we dat: Wat betekent een psychiatrische stoornis voor familieleden? Deze presentatie Wat hulpverleners moeten weten over gezinnen 1. De start: het bewerken ( NAMI en Center for Psychiatric Rehabilitation Boston) en samenstellen van de eerste modules 2. Inhoud van de modules

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER Algemeen Organisatie: Stichting Magentazorg Organisatorische eenheid: raad van bestuur Opsteller functiebeschrijving: adviseur P&O Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015

Nadere informatie

PG-monitor 2011. Factsheet. Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten. support

PG-monitor 2011. Factsheet. Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten. support PG-monitor 2011 Factsheet Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten support pg-monitor 2011 Inhoudsopgave Voorwoord Voorwoord 1 1 Organisatie 2 2 Opbouw achterban 3 Organisaties van patiënten,

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Voorwoord. Buddyzorg Limburg werkt met hart en ziel voor het behoud en de versterking van de medemenselijkheid. Dit komt tot uiting in de werkwijze

Voorwoord. Buddyzorg Limburg werkt met hart en ziel voor het behoud en de versterking van de medemenselijkheid. Dit komt tot uiting in de werkwijze Jaarverslag Stichting Vrienden van Buddyzorg Limburg 2013 1 Voorwoord Voor u ligt het derde jaarverslag van de Stichting Vrienden van Buddyzorg Limburg, afgekort SVVBL. Het verslag geeft een weergave mee

Nadere informatie

HOE INTEGREER JE ERVARINGSDESKUNDIG HEID IN EEN ROL ALS PROFESSIONELE HULPVERLENER? Hoe kan ervarings kennis beter benut worden in zorg en onderwijs?

HOE INTEGREER JE ERVARINGSDESKUNDIG HEID IN EEN ROL ALS PROFESSIONELE HULPVERLENER? Hoe kan ervarings kennis beter benut worden in zorg en onderwijs? HOE INTEGREER JE ERVARINGSDESKUNDIG HEID IN EEN ROL ALS PROFESSIONELE HULPVERLENER? Hoe kan ervarings kennis beter benut worden in zorg en onderwijs? DRIE KENNISBRONNEN VAN BELANG IN DE VERSLAVINGSZORG

Nadere informatie

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente

Nadere informatie

BELEIDSPLAN

BELEIDSPLAN BELEIDSPLAN 2016-2019 0 Inhoudsopgave: Inleiding 2 1. Visie 3 2. Kernwaarden en Huishoudelijk reglement 3 3. Doelstelling 3 4. Beleidsplan 2016-2019 4 5. Vrijwilligersbeleid 4 6. PR en Fondsenwerving 5

Nadere informatie

Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten

Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten Leerervaringen uit het ontwikkel- en onderzoeksproject 14 maart 2011 Jolanda Habraken Inhoud presentatie Aanleiding project Structuur Activiteiten Resultaten

Nadere informatie

plan van aanpak opschaling e- health

plan van aanpak opschaling e- health plan van aanpak opschaling e- health Matthijs Jantzen Projectleider E-health GGz Centraal even voorstellen Historicus Informatiemanager Webmaster Stafmedewerker historie e-health GGz Centraal 2008 eerste

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245.

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245. Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245 Jaarplan 2014 INHOUD 1 KORTE BESCHRIJVING PRESENT 2 ALGEMENE DOELSTELLING 2 2

Nadere informatie

Werkplan 2016. PCG Iedereen doet mee

Werkplan 2016. PCG Iedereen doet mee Werkplan 2016 PCG Iedereen doet mee Provinciale Chronisch zieken en Gehandicaptenraad Groningen September 2015 Inhoud 1 Inleiding 2 Bestuurlijke organisatie 3 Activiteiten 3.1 Opnieuw opbouwen en uitbouwen

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Groen Verbindt

Achtergrondinformatie Groen Verbindt Achtergrondinformatie Groen Verbindt Inleiding Groene buurtinitiatieven laten vele mooie resultaten zien, juist ook op sociaal gebied: er vindt ontmoeting plaats, mensen komen uit een isolement, ze voelen

Nadere informatie

Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement

Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement Deelprogramma voor wijkverpleegkundigen en ouderenadviseurs die opgeleid worden tot casemanager SamenOud R. Brans April 2013 Inhoud

Nadere informatie

Jaarplan 2017 Stichting Present Assen

Jaarplan 2017 Stichting Present Assen Jaarplan 2017 Stichting Present Assen Kun je in één dag veranderen wat in een jaar is misgegaan? Inhoud 1. Stichting Present Assen...3 1 Inhoud 1. Stichting Present Assen...3 1.1 Doelstelling 2017..3 1.2

Nadere informatie

Op weg naar JOB - Monitor 2014

Op weg naar JOB - Monitor 2014 Op weg naar JOB Monitor 2014 JOB, de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs, belangenbehartiger van een half miljoen mbostudenten, voert voor de achtste keer onderzoek uit naar de tevredenheid van studenten

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. Het afdelingshoofd Technische Zaken staat in voor de algemene leiding van de afdeling technische zaken.

FUNCTIEBESCHRIJVING. Het afdelingshoofd Technische Zaken staat in voor de algemene leiding van de afdeling technische zaken. FUNCTIEBESCHRIJVING Functie Graadnaam: AFDELINGSHOOFD Afdeling TECHNISCHE ZAKEN Functienaam: AFDELINGSHOOFD Dienst TECHNISCHE ZAKEN Functionele loopbaan: A4a A4b Omschrijving van de afdeling en dienst

Nadere informatie

Bijlage kosten Menukaart Kinderen sportief op gewicht (KSG)

Bijlage kosten Menukaart Kinderen sportief op gewicht (KSG) Naam interventie: Cool 2B Fit Naam interventie- eigenaar: Stichting Cool 2B Fit Doelgroep: 4-12 jarigen / 12-18 jarigen (Cool 2B Fit is tot en met de leeftijd van 13 jaar) A) Kosten en uren Geef hieronder

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

HEE in de praktijk. Improving Mental Health by Sharing Knowledge

HEE in de praktijk. Improving Mental Health by Sharing Knowledge HEE in de praktijk Improving Mental Health by Sharing Knowledge inhoud Wat is HEE Wat doet HEE Wie is HEE Waar is HEE Herstel Empowerment Wat is HEE Ervaringsdeskundigheid HEE geeft invulling aan deze

Nadere informatie

MAAK OPEN VOOR WERK. om mensen met een psychische kwetsbaarheid naar (on)betaald werk te begeleiden

MAAK OPEN VOOR WERK. om mensen met een psychische kwetsbaarheid naar (on)betaald werk te begeleiden MAAK OPEN VOOR WERK om mensen met een psychische kwetsbaarheid naar (on)betaald werk te begeleiden LEESWIJZER WAT IS OPEN VOOR WERK? Deze waaier fungeert als checklist en als inspirerend hulpmiddel indien

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

PROJECTPLAN: HANDBOEK INZET ERVARINGSDESKUNDIGEN Vakvereniging voor Ervaringswerkers april 2013

PROJECTPLAN: HANDBOEK INZET ERVARINGSDESKUNDIGEN Vakvereniging voor Ervaringswerkers april 2013 PROJECTPLAN: HANDBOEK INZET ERVARINGSDESKUNDIGEN Vakvereniging voor Ervaringswerkers april 2013 ACHTERGROND In allerlei sectoren in zorg, dienstverlening en maatschappelijke participatie werken ervaringsdeskundigen.

Nadere informatie

Projectplan Verleiden tot het kiezen voor groen VMBO

Projectplan Verleiden tot het kiezen voor groen VMBO Projectplan Verleiden tot het kiezen voor groen VMBO Inleiding Arbeidsmarktonderzoek, in de hoveniers- en groenvoorzieningsbranche, laat zien dat er op korte en middellange termijn een groeiende vraag

Nadere informatie

Nieuwsbrief Werken is meedoen

Nieuwsbrief Werken is meedoen Nieuwsbrief Werken is meedoen BEDOELD VOOR DE ONDERNEMERS IN VOORSCHOTEN, LEIDSCHENDAM-VOORBURG EN WASSENAAR Iedereen doet mee! We ondersteunen werkgevers Zoveel mogelijk mensen aan het werk, want werken

Nadere informatie

Begroting voucherprogramma GGz: Werken aan vraagsturing

Begroting voucherprogramma GGz: Werken aan vraagsturing Programma Totaal 2013 2014 2015 Totaal Deelproject ehealth Huisvesting 1.568 1.408 959 3.935 Kantoor 3.920 3.520 2.399 9.838 Algemene 1.176 1.056 720 2.952 Bestuursondersteuning 3.920 3.520 2.399 9.838

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

BLOGGIN. De relatie tussen MKB-moderetailers en modebloggers - succes ligt op de loer

BLOGGIN. De relatie tussen MKB-moderetailers en modebloggers - succes ligt op de loer BLOGGIN De relatie tussen MKB-moderetailers en modebloggers - succes ligt op de loer IN VIER STAPPEN NAAR SUCCES De komst van social media en de daarbijhorende blogs heeft het marketingcommunicatielandschap

Nadere informatie

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Vanuit Taskforce EPA Utrecht: Gerard de Valk, Leidinggevende Altrecht F-ACT Projectleider proeftuinen Taskforce EPA MWU Marga Vink, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Functieprofiel: Operationeel Manager. De operationeel manager ontvangt leiding van en is verantwoording schuldig aan de directeur.

Functieprofiel: Operationeel Manager. De operationeel manager ontvangt leiding van en is verantwoording schuldig aan de directeur. Organisatie Functieprofiel: Operationeel Manager De operationeel manager ontvangt leiding van en is verantwoording schuldig aan de directeur. Geeft leiding aan en werkt samen met de vrijwilligers en de

Nadere informatie

Voorwoord I Begripsomschrijving - Situering van de ervaringsdeskundigheid in de herstelvisie - Wat is ervaringsdeskundigheid?

Voorwoord I Begripsomschrijving - Situering van de ervaringsdeskundigheid in de herstelvisie - Wat is ervaringsdeskundigheid? December 2012 Voorwoord I Begripsomschrijving - Situering van de ervaringsdeskundigheid in de herstelvisie - Wat is ervaringsdeskundigheid? - Wie is ervaringsdeskundige? - Verschillende rollen en functies

Nadere informatie