Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verklaring inzake beleggingsbeginselen"

Transcriptie

1 Verklaring inzake beleggingsbeginselen van Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland

2 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland. Deze uitgangspunten worden door het bestuur vastgesteld. De basis voor dit document is de Pensioenwet (PW). In de PW wordt bepaald dat de bezittingen, tezamen met de te verwachten inkomsten van een pensioenfonds, toereikend moeten zijn om de uit de statuten en reglementen voortvloeiende verplichtingen te kunnen dekken. Dit moet blijken uit een door het pensioenfonds op te stellen en te publiceren actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN). Een verklaring inzake beleggingsbeginselen vormt een bijlage bij de ABTN. Deze verklaring omvat ten minste onderwerpen als de strategische allocatie van activa in het licht van de aard en looptijd van de pensioenverplichtingen, de toegepaste wegingsmethoden voor beleggingsrisico s en de risicobeheersprocedures. Het fonds zal deze verklaring op verzoek aan een deelnemer, gewezen deelnemer, gepensioneerde, werkgever of andere belanghebbende ter beschikking stellen. 1.2 Doelstelling beleggingsbeleid Het beleggingsdoel van Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland is om met een voor het pensioenfonds acceptabel beleggingsrisico een zo hoog mogelijk rendement te behalen om de continuïteit van de pensioenregeling zo goed mogelijk te garanderen. Het vormen van de nodige fondsen is dan ook opgenomen in de doelstelling van het bestuur. Door premie en beleggingsopbrengsten worden deze fondsen gevoed. De beleidsinstrumenten hiervoor zijn het premie- en beleggingsbeleid. Randvoorwaarde is dat er een voorziening beleggingen aanwezig is van voldoende grootte. De voorziening beleggingen is nodig om bij negatieve koersontwikkelingen een terugval in de waarde van de beleggingen te kunnen opvangen. 1.3 Vaststellen en wijzigen van de verklaring Deze verklaring inzake beleggingsbeginselen is door het bestuur vastgesteld. Indien belangrijke wijzigingen optreden in het beleggingsbeleid wordt de verklaring herzien. 2. Organisatie 2.1 Het pensioenfonds De Stichting Pensioenfonds Lloyds Register Nederland is het pensioenfonds voor Lloyd s Register EMEA en Lloyd s Register Nederland B.V. alsmede overige ondernemingen die met de aangesloten ondernemingen deel uitmaken van een groep. De Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland (hierna: het pensioenfonds) beschermt de belangen bij het pensioenfonds van de deelnemers, de gewezen deelnemers, de pensioengerechtigden en hun nabestaanden. Het pensioenfonds heeft ten doel het treffen van voorzieningen ten behoeve van de oude dag, arbeidsongeschiktheid en overlijden. Het pensioenfonds belegt en beheert het pensioenvermogen in het belang van de deelnemers, de gewezen deelnemers en de pensioengerechtigden van het pensioenfonds. De administratie van het pensioenfonds wordt uitgevoerd door Lloyd s Register EMEA.

3 2.2 Het bestuur Het bestuur van het pensioenfonds bestaat uit zes leden. Het bestuur is eindverantwoordelijk voor alle activiteiten van het pensioenfonds en dus ook voor het beleggingsbeleid. Het bestuur stelt het beleggingsbeleid van het pensioenfonds vast en is verantwoordelijk voor het beleggen van de beschikbare gelden in overeenstemming met de beleggingsbeginselen zoals omschreven in deze verklaring inzake beleggingsbeginselen. Het bestuur kan zich hierbij laten bijstaan door de beleggingscommissie en/of beleggingsadviseurs Beleggingscommissie Uit het bestuur is een beleggingsadviescommissie samengesteld bestaande uit minimaal twee personen. De beleggingscommissie heeft tot taak het bestuur te adviseren over de beleggingsaangelegenheden in brede zin. Dit betreft zowel advies over het algemene beleggingsbeleid als over meer specifieke zaken. Uiteindelijk worden besluiten op het gebied van beleggingen genomen door het bestuur. 2.4 Beleggingsadviseur Het bestuur heeft Sprenkels & Verschuren benoemd tot haar beleggingsadviseur. De beleggingsadviseur heeft tot taak de belegginsgadviescommissie en / of het bestuur te adviseren over de beleggingsaangelegenheden in brede zin. Dit betreft zowel advies over het algemene beleggingsbeleid als over meer specifieke zaken 2.5 Beleggingsbeleid Het pensioenfonds voert een actief en solide beleid in het vermogensbeheer. Het beleggingsbeleid wordt door het bestuur vastgesteld en omvat: de organisatie van het beleggingsproces; het vaststellen van het risicobudget; de strategische allocatie en bijbehorende bandbreedtes; de keuze van de benchmark; de invulling van eventuele beleggingsmandaten; de keuze van eventuele vermogensbeheerders; de bewaking van het algehele beleggingsbeleid. Het opstellen van het strategische beleggingsbeleid valt uiteen in een aantal stappen. Deze stappen noemen we de beleggingscyclus. De beleggingscyclus kan worden gezien als een continu doorlopend proces zoals hierna weergegeven:

4 Doelstellingen Risicobereidheid Risicohouding dinvestment beliefs Strategisch beleid Implementatie Evaluatie Verantwoording ALM Manager selectie Administratie en Jaarverslag Asset allocatie Invulling strategie rapportage Verantwoordingsorgaan Strategisch Risicomonitoring Audits en visitatie DNB risicomanagement Management en organisatie 2.6 Deskundigheid medewerkers Het pensioenfonds zorgt ervoor dat zij in alle fasen van het beleggingsproces beschikt over de juiste deskundigheid die vereist is voor: een optimaal beleggingsresultaat; een correct beheer van de beleggingen; een goede beheersing van de aan de beleggingen verbonden risico s. 2.7 Scheiding van belangen Het pensioenfonds zorgt ervoor dat bij de personen die belast zijn met (de uitvoering van) het beleggingsbeleid geen sprake is van belangenverstrengeling of tegenstrijdige belangen. De personen die belast zijn met (de uitvoering van) het beleggingsbeleid zijn gebonden aan de door het pensioenfonds opgestelde gedragscode. Deze gedragscode voldoet aan de eisen die De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten hieraan stelt. 3. Uitvoering 3.1 Uitbesteding Het pensioenfonds kan zelf de beleggingen uitvoeren; het pensioenfonds kan ook de beleggingen uitbesteden aan een daartoe gecontracteerde derde partij. Of het pensioenfonds de beleggingen uitbesteedt aan een derde partij, is afhankelijk van de beschikbare deskundigheid die het pensioenfonds zelf heeft, de schaalvoordelen die behaald kunnen worden door uitbesteding van de beleggingen en de flexibiliteit die de uitbesteding met zich meebrengt. De selectie van een eventuele derde partij vindt plaats op basis van objectieve criteria. Het pensioenfonds heeft er voor gekozen om het vermogensbeheer uit te besteden aan F&C en Vanguard (hierna de vermogensbeheerders).

5 De vermogensbeheerders voeren het vermogensbeheer uit aan de hand van het beleggingsplan binnen de daarin gestelde bandbreedtes. Het bestuur kan de vermogensbeheerder vragen om beleggingsvoorstellen te doen. De vermogensbeheerders rapporteren ieder kwartaal aan het bestuur over de samenstelling van de portefeuille, de mutaties gedurende de afgelopen periode, de waardemutaties en eventuele andere gegevens. In het jaarverslag van het pensioenfonds wordt door het bestuur verantwoording afgelegd over het gevoerde beleggingsbeleid en de resultaten daarvan. 3.2 Strategisch beleggingsplan Als uitgangspunt van het strategisch beleggingsplan geldt de samenhang tussen de bezittingen en de verplichtingen van het pensioenfonds. Het bevat de belangrijkste beleggingskeuzes die gemaakt moeten worden. Deze keuzes betreffen: De gewenste vermogenssamenstelling naar beleggingscategorieën. Het risicoprofiel van deze vermogenssamenstelling wordt geanalyseerd in het licht van alle rechten en verplichtingen van het pensioenfonds, zowel op korte als op lange termijn; De rendementsdoelstelling per beleggingscategorie, tot uitdrukking gebracht in één of meer vergelijkingsmaatstaven; De mate van bereidheid van het pensioenfonds om de feitelijke beleggingsportefeuille (tijdelijk) te laten afwijken van de strategisch gewenste portefeuille; Het duratiebeleid met betrekking tot de vastrentende waarden; Het valutabeleid. 3.3 Algemene uitgangspunten beleggingsbeginselen Bij de uitvoering van het strategisch beleggingsplan staat de prudent person regel centraal. Dit betreft een kwalitatieve norm waarbij, op een enkele uitzondering na, geen beleggingsrestricties of instructies gelden, maar waarbij pensioenfondsen zelf aan de hand van een aantal algemene principes moeten bepalen hoe zij hun beleggingsbeleid prudent kunnen vormgeven. Deze regel heeft de onderstaande uitgangspunten: Het pensioenfonds doet de beleggingen in het belang van de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden; Met betrekking tot belegging van de activa geldt: de activa worden zodanig belegd dat de kwaliteit, veiligheid, liquiditeit en het rendement van de portefeuille als geheel zijn gewaarborgd, de activa die ter dekking van de technische voorzieningen worden aangehouden, worden zoveel mogelijk op gereglementeerde markten belegd op een wijze die strookt met de aard en duur van de verwachte toekomstige pensioenuitkeringen, de activa worden naar behoren gediversifieerd; Het pensioenfonds belegt alleen in derivaten voor zover deze bijdragen tot een vermindering van het beleggingsrisico of een doeltreffend portefeuillebeheer vergemakkelijken; Beleggingen in de bijdragende onderneming worden beperkt tot ten hoogste 5% van de portefeuille als geheel. 3.4 Maatschappelijk verantwoord beleggen Het pensioenfonds onthoudt zich, of werkt niet mee aan een beleggingstransactie die: verboden is, bijvoorbeeld op grond van het internationale recht; in onmiddellijk verband staat met een schending van mensenrechten en/of de fundamentele vrijheden.

6 3.5 Risicobeheersing Het beleggingsbeleid wordt periodiek geanalyseerd. Belangrijk analyse-instrument hierbij is een door de adviserend actuaris uit te voeren haalbaarheidstoets om te bezien of de strategische beleggingsmix wijziging behoeft. Bij het uitvoeren van de haalbaarheidstoets wordt rekening gehouden met grootheden als inflatie, economische groei en marktrente en worden meerdere voorgeschreven scenario s (en het daarin gelegen beleggingsprofiel/-risico) doorgerekend. Op basis van de uitkomsten stelt het pensioenfonds vast of de huidige beleidsuitgangspunten voor het premie-, toeslagen- en beleggingsbeleid al dan niet aanpassing behoeven. De risicobeheersing is vormgegeven door de in het beleggingsplan geformuleerde randvoorwaarden. Door middel van rapportages wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de voorwaarden. 3.6 Beleggingsrichtlijnen De te beleggen gelden zijn verdeeld over de diverse beleggingscategorieën zoals aandelen, obligaties en vastgoed. De beleggingen worden gewaardeerd tegen actuele waarde. Het pensioenfonds beoordeelt beleggingen op basis van risico- en rendementsoverwegingen en het totale effect op de beleggingsportefeuille in samenhang met de totale verplichtingenstructuur. Er wordt belegd in categorieën waarvan het risicoprofiel voldoende bekend is. In nieuwe financiële instrumenten mag eerst belegd worden na goedkeuring van het bestuur. Het bestuur heeft besloten om te beleggen in beleggingsfondsen. Per 12 mei 2011 zijn de normportefeuille en de toegestane bandbreedtes als volgt (in procenten): Beleggingscategorie Minimum Norm Maximum Vastrentende waarden 40,0% 46,0% 60,0% Aandelen 40,0% 53,0% 60,0% Vastgoed (niet genoteerd) 0,0% 1,0% 6,0% Liquiditeiten 0,0% 0,0% 2,0% Indien de bandbreedtes op enig moment overschreven worden, zal het bestuur in overleg treden. Overschrijding wordt kenbaar gemaakt door F&C of middels de maandelijkse factsheet. Het bestuur zal op basis van de dan geldende feiten en verwachtingen (vastgelegd in de notulen) besluiten of er tot herbalancering wordt overgegaan. Bij dit besluit wordt altijd het risicobudget in acht genomen. Om het valutarisico in het mandaat aandelen ontwikkelde markten te beperken heeft het fonds dit risico volledig afgedekt. Om het renterisico te beperken heeft het fonds de duratie van de vastrentende waarden verlengd. Het fonds hanteert een dynamische renteafdekking waarin de mate van renteafdekking afhankelijk is van de stand van de rente. De strategische norm voor renteafdekking bedraagt 65% bij een mean reversion niveau van de rente Kernactiviteiten / nevenactiviteiten Het pensioenfonds voert geen nevenactiviteiten uit, doch blijft bij haar kernactiviteit: het uitvoeren van de pensioenovereenkomsten die door de aangesloten ondernemingen zijn gesloten met haar werknemers. 3.8 Kostenbeheersing Bij de uitvoering van het beleggingsbeleid ziet het pensioenfonds er op toe dat de kosten redelijk en proportioneel zijn in relatie tot de omvang en de samenstelling van het vermogen en de doelstelling van het pensioenfonds.

7 4. Financiële sturingsmiddelen Met het premie-, indexatie- en beleggingsbeleid heeft het bestuur van het pensioenfonds sturingsmiddelen voorhanden die worden ingezet als de financiële positie van het pensioenfonds daartoe aanleiding geeft. Mochten deze sturingsmiddelen onvoldoende resultaat geven, dan zal het pensioenfonds de pensioenaanspraken (moeten) aanpassen. 5. Investment Beliefs In Aanbevelingen Beleggingsbeleid is door de pensioenkoepels een reeks voorstellen gedaan naar aanleiding van de commissie Frijns. Daarin wordt ruwweg onderscheid gemaakt tussen drie componenten van het beleggingsbeleid: strategie, uitvoering en risicomanagement. Voor de vaststelling van de investment beliefs van St. Pf. Lloyd s is aangesloten bij deze thema s. 5.1 Strategie 1 Strategie Op lange termijn leveren beleggingen in zakelijke waarden een hoger verwacht rendement op dan veilige obligaties. Extra rendement gaat wel gepaard met extra risico. Tegenover het nemen van risico door beleggen in zakelijke waarden staat een hogere opbrengst. Wanneer geen risico wordt genomen, is het rendement beperkt tot het risicovrije rendement. In dat geval zal de beleggingsportefeuille, indien volledig belegd in vastrentende waarden naar verwachting niet meer opleveren dan de nominale verplichtingen. Zakelijke waarden worden ingezet met het doel om extra rendement te creëren ten behoeve van indexatie. Binnen de beleggingsportefeuille kunnen door het pensioenfonds beleggingen in zakelijke waarden worden gedaan. Onder veilige obligaties verstaat het pensioenfonds AAA/AA staatsobligaties met een vergelijkbaar risico/rendement-profiel als swaps. In lange termijn analyses gaat het pensioenfonds in beginsel uit van een risicopremie op aandelen. Voor langere termijn analyses wordt invulling gegeven aan extra risico/rendement verhouding door uit te gaan van een hogere volatiliteit voor beleggingen met een hoog verwacht rendement. 2 Strategie Bij de inrichting van de beleggingsportefeuille wordt rekening gehouden met de kenmerken van de pensioenverplichtingen. Het beleggingsbeleid is erop gericht om in eerste instantie de nominale verplichtingen te kunnen nakomen. In tweede instantie is het beleggingsbeleid gericht op het verlenen van indexatie. Om deze doelstellingen te kunnen verwezenlijken, zijn de kenmerken van de pensioenverplichtingen bepalend bij de vormgeving van het beleggingsbeleid.

8 De pensioenverplichtingen moeten ook een onderdeel zijn van de vermogensbeheerder en risicomanagement rapportages (geen asset only ). De afstemming van beleggingen op verplichtingen wordt onderzocht door middel van een regelmatig uit te voeren ALM studie. Er wordt bij de ALM studie expliciet rekening gehouden met de liquiditeit van de beleggingen in samenspraak met de pensioenuitkeringen. Naar verwachting zijn de toekomstige premie-inkomsten lager dan de pensioenuitkeringen vanwege de stijgende leeftijd van het deelnemersbestand. Het pensioenfonds maakt regelmatig liquiditeitsprognoses om dit te kunnen beoordelen. Om aan de pensioenverplichtingen te voldoen, moeten beleggingen verkocht kunnen worden. 3 4 Strategie Het pensioenfonds heeft geen visie op de richting van valuta. Anders dan zakelijke waarden, wordt valuta niet beschouwd als een beleggingscategorie, die op lange termijn structureel zal stijgen dan wel dalen. Er valt derhalve geen extra rendement te verdienen op valutabewegingen, aangezien de lange termijn richting van valuta onzeker is. Bewegingen in valuta leidt wel tot risico s. Er worden geen strategische posities ingenomen ten aanzien van valutainstrumenten, met als doel om te profiteren van stijging/daling van valuta. Het fonds richt zich derhalve op het managen van de risico s van valuta. De vermogensbeheerder kan wel tactisch beleid voeren ten aanzien van de valuta. In beginsel noteren de benchmarks in euro. Er wordt rekening gehouden met de kosten van de valuta afdekking. Dit kan betekenen dat niet alle valuta worden afgedekt. Strategie Het pensioenfonds wil in het beleggingsbeleid de ruimte hebben om te variëren in renteafdekking. Het pensioenfonds kan een visie hebben op de toekomstige ontwikkeling van de rente. Bij een door het pensioenfonds als laag gedefinieerde rentestand wil het fonds bijvoorbeeld de mogelijkheid hebben om de renteafdekking te verlagen, opdat er geprofiteerd kan worden van een stijging van de rente. Het pensioenfonds gelooft in een samenhang tussen (lange) rente en inflatie. Het pensioen stelt haar rentevisie gekoppeld aan de inflatie op. Het pensioenfonds is daarbij bereid renterisico te lopen, maar beseft zich ook dat gemaakte keuzes altijd uitlegbaar moeten zijn aan de deelnemers. Het afdekken van het renterisico en ontwikkelen van rentevisie wordt besproken in de bestuursvergaderingen. Het pensioenfonds kan bereid zijn om renterisico te nemen. Het pensioenfonds laat zich daarom ondermeer adviseren door haar vermogensbeheerder, beleggingsadviseur en adviserend actuaris. Het pensioenfonds houdt in haar afwegingen expliciet rekening met de samenhang tussen lange rente en inflatie.

9 5 6 Strategie Diversificatie is van belang voor het reduceren van risico s, maar daar zitten grenzen aan. Spreiding van de beleggingen over verschillende beleggingscategorieën voorkomt dat alle eieren in een mandje worden gelegd : het leidt tot reductie van de portefeuille risico s, omdat daling van de ene categorie kan worden gecompenseerd door stijging van een andere categorie. Echter, diversificatievoordelen kunnen wegvallen in extreem slechte marktomstandigheden, als vrijwel alle categorieën tegelijk kunnen dalen. Diversificatie komt ook tot uitdrukking in het risicobudget, omdat door correlatie-effecten de som van de afzonderlijke risico s van de beleggingen, op totaalniveau wordt gereduceerd. Het fonds streeft naar een evenwichtige beleggingsportefeuille, die voldoende is gespreid over meerdere categorieën/sectoren/regio s. Het fonds is zich bewust van de beperkingen van diversificatie (bijvoorbeeld onderzocht aan de hand van een ALM studie). Daarnaast dient een beleggingscategorie voldoende groot te zijn wat betreft allocatie om diversificatievoordeel op te leveren in de portefeuille. Strategie Het fonds belegt alleen in categorieën en strategieën die het begrijpt en waar het verantwoording voor wil hebben nemen. Een beleggingscategorie moet voldoende duidelijk zijn voor het fonds, voordat het overweegt erin te beleggen. Er moet voldoende begrip zijn van de werking en risico s zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin. Het fonds onderzoekt van ieder mogelijk nieuwe beleggingscategorie de kenmerken. Bij twijfel of onbegrip over een product wordt daarin niet belegd. Onder begrijpen verstaan we dat het bestuur aan de deelnemers de beleggingscategorie zelf kan uitleggen en de keuze kan beargumenteren. Het fonds spant zich in om beleggingskennis op een adequaat niveau te houden en/of te brengen. 5.2 Uitvoering In het contract met de vermogensbeheerder wordt de uitvoering van de beleggingsstrategie concreet gemaakt. Er worden keuzes gemaakt over de invulling van de portefeuille. Ook dienen afspraken over controle en rapportage te bestaan. Met de volgende stellingen kunnen wij hier invulling aan geven. 7 Uitvoering Het fonds wil slechts beperkt afwijken van de strategische mix. Door bewegingen van de beleggingen zullen in de feitelijke allocatie afwijkingen ontstaan ten opzichte van de strategische mix. Deze afwijkingen zijn in beperkte mate gewenst. Het fonds hanteert bandbreedtes rondom de strategische mix, zodat afwijkingen mogelijk zijn, maar wel beperkt. Als de bandbreedtes worden overschreden, vindt onmiddellijk overleg plaats, om te bepalen of en hoe de portefeuille wordt geherbalanceerd.

10 8 Uitvoering Actief beleggen leidt niet zonder meer tot extra rendement. Er is geen zekerheid dat via actief beleggen de markt kan worden verslagen. Dit geldt bijvoorbeeld voor beleggingen in efficiënte markten, waarin outperformance ten opzichte van de index op langere termijn moeilijk te realiseren is. In die gevallen kan passief beleggen een beter alternatief zijn. Actief beleggen leidt veelal tot hogere beleggingskosten. Passief beleggen leidt anderzijds niet per se tot een lager risicoprofiel. Het moeten volgen van een benchmark in een passieve oplossing kan bijvoorbeeld leiden tot een gedwongen verkoop indien een bedrijf of land geen deel meer uitmaakt van de benchmark Per beleggingscategorie onderzoekt het fonds of beleggen actief dan wel passief dient plaats te vinden. 9 Uitvoering Het gebruik van derivaten is primair gericht op het reduceren van risico s of om efficiënt te kunnen opereren in financiële markten. Inzet van (losse) derivaten mag niet leiden tot vergroting van risico s in de portefeuille. Dit is het geval als derivaten worden ingezet om met een beperkte investering een groot risico te nemen. Echter binnen beleggingsfondsen of mandaten wordt het gebruik van derivaten niet uitgesloten, op voorwaarde dat de inzet van derivaten past binnen het beleid en fondsvoorwaarden/mandaatcriteria. Derivaten worden alleen ingezet als daarmee de risico s van de portefeuille dan wel een beleggingscategorie aantoonbaar worden teruggebracht. Binnen beleggingsfondsen kunnen derivaten wel gebruikt worden, mits passend in het beleid Uitvoering Het fonds wil niet zelf beleggen. Het pensioenfonds beschikt niet over de mogelijkheden en vaardigheden, systemen en kennis om zelf de selectie, beheer en risicomanagement van beleggingen op het door haar gewenste niveau uit te voeren. Daarom is bewust gekozen voor uitbesteding van deze taken aan een investmentmanager. Via een overeenkomst heeft het fonds duidelijke afspraken gemaakt over de taken die bij de investmentmanager zijn ondergebracht. De keuze voor de verschillende beleggingscategorieën waarin wordt belegd (de beta ) wordt gemaakt door het pensioenfonds. De beheerder richt zich primair op de performance ten opzichte van de benchmark (de alpha ). Uitvoering Het fonds wil maatschappelijk verantwoord beleggen. Maatschappelijk verantwoord beleggen geeft uitdrukking aan het feit dat het fonds op basis van ethische principes bepaalde beleggingen uitsluit. Het pensioenfonds brengt haar vermogen onder bij een vermogensbeheerder die de principes van maatschappelijk verantwoord ondernemen en beleggen ook onderschrijven. Het fonds wil als het nodig is zicht hebben in de eindbelegging. Het fonds toets de beheerder een keer per jaar op maatschappelijk verantwoorde beleggingen. Het fonds heeft tevens aandacht voor de (praktische) uitvoerbaarheid van maatschappelijke verantwoorde beleggingen en kijkt daarbij naar ondermeer de impact op de omvang van het beleggingsuniversum en de kosten.

11 5.3 Risicomanagement Dit omvat in het algemeen het proces, dat begint met het onderkennen van de relevante risico s. Vervolgens wordt ingeschat wat de omvang en waarschijnlijkheid van de risico s is. Dit leidt ertoe dat kan worden besloten hoe met de risico s wordt omgegaan aan de hand van beheersmaatregelen. Tenslotte moeten de risico s continu worden gemeten, en indien nodig worden bijgestuurd. 12 Risicomanagement De ontwikkeling van de beleggingsportefeuille moet regelmatig en in relatie tot de verplichtingen worden beoordeeld. Omdat de beleggingsstrategie is afgestemd op verplichtingen, dienen de beleggingsen risicorapportages (dashboard) inzicht te geven in de ontwikkeling van zowel beleggingen als verplichtingen. Als alleen wordt geconcentreerd op de beleggingen en outperformances, ontstaat een eenzijdig en onvolledig beeld van de financiële ontwikkeling van het fonds. Rapportage moet regelmatig plaatsvinden. Inzicht in de beleggingsportefeuille komt tot stand via regelmatige beleggings- en risicorapportages. Per kwartaal is er een uitgebreid rapport, en op maand basis een beknopte variant. Daarin is aandacht voor zowel beleggingen als verplichtingen. 13 Risicomanagement Beoordeling van beleggingen moet plaatsvinden aan de hand van zowel kwantificeerbare als kwalitatieve risico s. Kwantificeerbare risico s zijn in cijfers uit te drukken, zoals bijvoorbeeld trackingerror, risicobudget of volatiliteit. Onder kwalitatieve risico s verstaan wij onder meer liquiditeits-, tegenpartij- of concentratierisico s. Beide zijn nodig om een compleet beeld te krijgen van de risico s van de beleggingen. Voor de beoordeling van de beleggingen worden alle risico s in kaart gebracht en in de rapportages gevolgd. 14 Risicomanagement Het fonds wil alleen beleggen in beleggingsfondsen met voldoende transparantie. Het fonds wil op de voor haar gewenste momenten inzicht hebben in de onderliggende beleggingen van de portefeuille. Bij veel beleggingsfondsen is namelijk niet duidelijk welke onderliggende stukken in het fonds zitten. Dit is niet gewenst. Voor een goede beoordeling van de risico s is deze transparantie noodzakelijk. Het fonds wil alleen beleggingen in fondsen waarvoor het look-through principe geldt ofwel in beleggingsfondsen waarin zicht bestaat op de eindbelegging. Het pensioenfonds beoordeelt elk beleggingsfonds jaarlijks aan de hand van haar eigen format (onepagers over ondermeer risicorestricties, kosten en positionering). 15 Risicomanagement Risicomaatstaven en rendementsverwachtingen zijn niet 100% betrouwbaar. De inputparameters voor ALM studies zijn zeer bepalend voor de uitkomsten. Daarom dienen aannames realistisch te zijn en kritisch te worden bekeken. Risicomaatstaven zijn gevoelig voor de aannames in de berekening, zoals de horizon waarover ze zijn bepaald. Ook hanteren van een tracking error vooraf betekent niet dat de risico s achteraf ook binnen die maat zullen blijven. Overkwantificeren van risico s leidt tot schijnzekerheid.

12 Het fonds is kritisch op de waarde van risicomaatstaven en de aannames in bijvoorbeeld een ALM studie en laat ook gezond verstand een onderdeel zijn van de beoordeling. Het model moet niet maatgevend zijn voor de keuze van het beleggingsbeleid. Het pensioenfonds is ook kritisch op maatstaven zoals tracking errors. 6. Aanvullende bepalingen 6.1 Pension Fund Governance en Corporate Governance Pension Fund Governance betreft zorgvuldig bestuur, intern toezicht, verantwoording, deskundigheid, openheid en communicatie. Het bestuur besteedt hier uitgebreid aandacht aan in het besef dat de (gewezen) deelnemers en de pensioengerechtigden recht hebben op goed en deskundig beheer van de aan het pensioenfonds toevertrouwde gelden en de daaraan te ontlenen aanspraken. Voorts let de vermogensbeheerder er op dat de ondernemingen waarin wordt belegd, goed worden bestuurd. Waar mogelijk en indien gewenst, stemt de vermogensbeheerder namens het bestuur op de aandeelhoudersvergaderingen van die ondernemingen mee.

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN 22 september 2016 Beleggingsbeginselen De beleggingsbeginselen van het pensioenfonds zijn de uitgangspunten ten aanzien van beleid en uitvoering,

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. 1 Introductie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. 1 Introductie Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1. Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van de Stichting Pensioenfonds Pensura (het fonds).

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten weer van het beleggingsbeleid van Stichting Bedrijfspensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015 Stichting Pensioenfonds Openbare Bibliotheken Datum: 2015 Versie : 1 Inhoud 1. Introductie...3 2. Uitgangspunten...3 3. Beleggingsbeginselen...5 Bijlage 1: Versiebeheer

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. Verklaring inzake beleggingsbeginselen 0. Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds. De uitgangspunten worden

Nadere informatie

Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen PMA

Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen PMA Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen PMA 1. Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Informatie over beleggingsbeleid particulier vermogensbeheer. 1) Op welke beleggingsovertuigingen baseert Index People haar dienstverlening?

Informatie over beleggingsbeleid particulier vermogensbeheer. 1) Op welke beleggingsovertuigingen baseert Index People haar dienstverlening? Informatie over beleggingsbeleid particulier vermogensbeheer 1) Op welke beleggingsovertuigingen baseert Index People haar dienstverlening? Welke principes vormen de basis voor het beleggingsbeleid en

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds 1. Inleiding Dit document beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds (hierna: SPUN). SPUN is

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

IIc. Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

IIc. Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. 1. Inleiding IIc. Verklaring inzake de beleggingsbeginselen 1. Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van de Stichting Pensioenfonds TNO (hierna

Nadere informatie

Beleggingsstatuut. 1. Algemene Richtlijnen. 2. Richtlijnen inzake het beleggingsbeleid

Beleggingsstatuut. 1. Algemene Richtlijnen. 2. Richtlijnen inzake het beleggingsbeleid Beleggingsstatuut 1. Algemene Richtlijnen 1. Statutaire doelstelling De Hartstichting strijdt tegen hart- en vaatziekten. Zij investeert in onderzoek naar harten vaatziekten in Nederland. Zij geeft hoogwaardige

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van De Nederlandsche

Nadere informatie

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN).

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN). ABTN Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Bijlage 3. Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland 2012 1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Trespa April 2014 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...5 Risicobereidheid...5 Beleggingsovertuigingen...6 Uitbesteding

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Concept Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij

Concept Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij Concept Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Bedrijfspensioenfonds voor de Koopvaardij Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n

V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n V e r k l a r i n g i n z a k e d e b e l e g g i n g s b e g i n s e l e n Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Organisatie 4 2.1 Het fonds 4 2.2 Organisatie 4 2.3 Toeslagbeleid 4 3 Beleggingsbeleid 6 3.1 Doel

Nadere informatie

Verklaring van beleggingsbeginselen

Verklaring van beleggingsbeginselen Verklaring van beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK Juni 2014 Inleiding Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding Dit document ( de Verklaring ) heeft tot doel de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf (hierna BFM )

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Vastgesteld door de Raad van Toezicht op 12 oktober 2015 Beleggingsovertuigingen De beleggingsovertuigingen vormen de basis waarop het Prins Bernhard Cultuurfonds (hierna Cultuurfonds

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting De Samenwerking Pensioenfonds voor het Slagersbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting De Samenwerking Pensioenfonds voor het Slagersbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting De Samenwerking Pensioenfonds voor het Slagersbedrijf Bijlage 1 bij de Actuariële en bedrijfstechnische nota Laatst gewijzigd en vastgesteld op 25 juni

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7

Verklaring inzake beleggingsbeginselen pagina 1 van 7 pagina 1 van 7 *Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt.

De Verklaring wordt aan een deelnemer verstrekt als deze er om vraagt. BIJLAGE C VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en doelstelling Artikel 145 van de Pensioenwet schrijft voor dat een pensioenfonds een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN)

Nadere informatie

SPNG. veranderingen. was voor. een jaar van grote. Verkort jaarverslag 2013 >

SPNG. veranderingen. was voor. een jaar van grote. Verkort jaarverslag 2013 > 2013 was voor SPNG een jaar van grote veranderingen. Verkort jaarverslag 2013 > 2013 was voor SPNG een jaar van grote veranderingen. Eind 2012 liep het herverzekeringscontract met Nationale-Nederlanden

Nadere informatie

Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Gasunie

Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Gasunie Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Gasunie Deze Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen ( de verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015 Bijlage IV Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 juli 2015 Tilburg, 17 juni 2015 1. Inleiding In de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna:

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen

Investment beliefs. Uitgangspunten vermogensbeheer. bpfhibin.nl. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Investment beliefs bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen Uitgangspunten vermogensbeheer Milieu, maatschappij en corporate governance zijn belangrijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB), (vastgesteld door het bestuur op 19 juni 2014) 1. Doelstelling en basis voor dit document 1.1 Doelstelling

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen. Inleiding Waarom een Verklaring Beleggingsbeginselen?

Beleggingsbeginselen. Inleiding Waarom een Verklaring Beleggingsbeginselen? Beleggingsbeginselen Inleiding Waarom een Verklaring Beleggingsbeginselen? Voor een goed pensioen is het noodzakelijk om door middel van beleggen rendement te behalen om daarmee uitzicht te hebben op indexatie.

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Goedgekeurd door het Bestuur op 18-09-2014 Stichting Pensioenfonds Koninklijke Ten Cate Bezoekadres: Brugstraat 2, Almelo Correspondentieadres: Postbus 126, 7600

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS Protector

STICHTING PENSIOENFONDS Protector STICHTING PENSIOENFONDS Protector Verklaring Beleggi ngsbeginselen december 2011 beleggingsbeginselen 1/8 Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Profiel van het pensioenfonds 2.1 Organisatie 2.2 Geen nevenactiviteiten

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt

1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Investment Beliefs Bpf MITT Missie en doelstellingen. 1. De fondsdoelstelling en de pensioenverplichtingen vormen bij het bepalen van het beleggingsbeleid het uitgangspunt voor Bpf Mitt Bij het nemen van

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen

Verklaring Beleggingsbeginselen Verklaring Beleggingsbeginselen Deze verklaring beschrijft de beginselen van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT). Deze verklaring is opgesteld, omdat het beleggings- en risicobeleid

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR

BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR BELEGGEN? BEREID U GOED VOOR Heeft u plannen om te gaan beleggen? En overweegt u daarvoor een afspraak te maken met een vermogensbeheerder of heeft u dit al gedaan? Dan worden u bij het eerste gesprek

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Waarom beleggen? Om de pensioenen betaalbaar te houden en liefst ook nog eens ieder jaar te kunnen beschermen tegen koopkrachtverlies, belegt ARCADIS Pensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Deze Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het fonds. Doelstelling

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Stichting Personeelspensioenfonds Cordares. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Personeelspensioenfonds Cordares Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. Stichting Personeelspensioenfonds APG Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Verklaring inzake beleggingsbeginselen versie: juni 2015 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012 Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres Amstelveen, 17 april 2012 Agenda 1. Ontwikkelingen risicobeheersing beleggingen 2. DNB bevindingen en toezichtthema s 2012 3. Maatregelen

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Paragraaf 1 ~ Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet.

Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Pagina 1 van 8 Stichting Pensioenfonds Unilever Nederland Progress is een ondernemingspensioenfonds als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet. Inleiding Dit document ( Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten

Nadere informatie

Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Bijlage 2 Verklaring inzake beleggingsbeginselen Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van

Nadere informatie

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR.

Om de Verklaring beter te kunnen begrijpen zal hieronder worden ingegaan op de organisatie en beleidsuitgangspunten van SPR. Verklaring inzake beleggingsbeginselen Inleiding Het belangrijkste doel van Stichting Pensioenfonds Randstad, hierna te noemen SPR, is de zekerstelling van de bij haar verzekerde pensioenen. Het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Inleiding De verklaring beschrijft de door het bestuur vastgestelde uitgangspunten voor het beleggingsbeleid van de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB IPFOS Bestuurders Conferentie Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks 2 Inhoud 1.

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Klant. Pensioen life cycle indicators

Klant. Pensioen life cycle indicators Pensioen life cycle indicators Klant Rapport om een gefundeerde keuze te maken tussen verschillende premiepensioenproducten. Gebaseerd op analyses op het gebied van beleggingsbeleid, duurzaamheid, rendement

Nadere informatie

Consumentenbrief inzake beleggingsbeleid DoubleDividend Management B.V.

Consumentenbrief inzake beleggingsbeleid DoubleDividend Management B.V. Consumentenbrief inzake beleggingsbeleid DoubleDividend Management B.V. Amsterdam, juni 2016 DoubleDividend Management B.V. Herengracht 320 1016 CE Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Reglement beleggingscommissie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Reglement beleggingscommissie Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Reglement beleggingscommissie Watson Wyatt Brans & Co. Investment Consulting April 2005 versie 7 juli 2005 Reglement beleggingscommissie Pf Ballast Nedam Hoofdstuk

Nadere informatie

Beleggingsovertuigingen

Beleggingsovertuigingen Beleggingsovertuigingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Drankindustrie 13 januari 2015 Beleggingsovertuigingen Een beleggingsovertuiging is kortweg de perceptie van het pensioenfonds van de

Nadere informatie

Pensioen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen. Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen

Pensioen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen. Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen 14 De lijsten van pensioenfondsen met de hoogste en de laagste vermogensbeheerkosten die onder andere door Pensioen Pro en De Nederlandsche Bank (hierna:

Nadere informatie

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars

Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars Memo uitkomsten themaonderzoek Vermogensbeheer Zorgverzekeraars De Nederlandsche Bank (hierna: DNB) heeft in 2013 en 2014 bij meerdere zorgverzekeraars onderzoek gedaan naar het beleid en de beheersomgeving

Nadere informatie

V E R K L A R I N G I N Z A K E D E B E L E G G I N G S B E G I N S E L E N. Stichting Pensioenfonds Flexsecurity

V E R K L A R I N G I N Z A K E D E B E L E G G I N G S B E G I N S E L E N. Stichting Pensioenfonds Flexsecurity V E R K L A R I N G I N Z A K E D E B E L E G G I N G S B E G I N S E L E N Stichting Pensioenfonds Flexsecurity juni 2015 1. Introductie Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie