DMB IN BEELD Collega s vertellen over hun - vaak onzichtbare - werk en opvallende samenwerkingsprojecten van 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DMB IN BEELD Collega s vertellen over hun - vaak onzichtbare - werk en opvallende samenwerkingsprojecten van 2008"

Transcriptie

1 Collega s vertellen over hun - vaak onzichtbare - werk en opvallende samenwerkingsprojecten van 2008

2 2 Alleen monumenten die hun gebruikswaarde houden, blijven bewaard voor de toekomst

3 Voorwoord Wat een jaar is dit geweest! Er is in 2008 zo ongelooflijk veel gebeurd, dat het gevaar dreigt dat je dingen vergeet. En dan zijn het altijd de leuke dingen die je het eerst ontschieten. De vervelende blijven altijd bovendrijven, zoals de onjuiste en ongenuanceerde berichtgeving na het rapport van de Ombudsman bijvoorbeeld. Terwijl het aantal positieve zaken in 2008 duidelijk in de meerderheid is. Misschien blijven die negatieve dingen wel het meest in het hoofd hangen omdat het zo werd uitvergroot. Ons dagelijkse werk blijft voor het grootste gedeelte onzichtbaar voor anderen. Weinigen zullen zich realiseren dat de voordracht om de grachtengordel daadwerkelijk op de Unesco Werelderfgoedlijst te laten komen, de collega s van BMA heel veel werk heeft gekost. Dat het zwembad in Zuidoost nu veilig is, komt omdat onze constructeurs hun vak verstaan. De kans op een legionella-uitbraak in Amsterdam is flink verkleind omdat DMB samen met de GGD richtlijnen heeft opgesteld en onderzoek doet. Het Oostergasfabriekgebied kan ontwikkeld worden door de inzet van veel DMB ers. En zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. In dit boekje worden de schijnwerpers eens vol op jou en je collega s gericht. Niet het beleid en de resultaten, maar de mensen achter al dat werk komen in beeld. Terecht. Want jullie zijn het kapitaal van de dienst. Als ik alle quotes en dubbelinterviews lees, wordt me duidelijk dat ik een rijk man ben. Veel leesplezier! Ronald Prins 3

4 4

5 Inhoud 3 Voorwoord 6 In beeld Junioren, senioren, beleids- en communicatiemedewerker... en meer 8 Samenwerking Eveline Jonkhoff en Nic Frederiks over Amsterdam Duurzaam 12 Samenwerking Hans van der Pal en Frank van Hage over de sanering van de Volgermeerpolder 16 In beeld Geluidspecialisten, teamleiders, medewerkers DIV... en meer 22 Samenwerking André Brons en Cees Bruine de Bruin over de NZ-lijn en andere bouwprojecten 26 In beeld Financiën, klimaat, p&o en meer 28 Samenwerking Els Joosten en Jos Vonk over het legionellateam 32 In beeld Postkamer, administratie, directiesecretariaat en meer 34 Samenwerking Theun Koelemij en Han van der Zanden over monumenten en duurzaamheid 38 In beeld Kennismanagers, milieu-adviseur, evenementencoördinator en meer 5

6 Patrick Teunissen beleidsmedewerker DUBO en energie Als je uitstraalt dat je hart voor je werk hebt, dan bereik je meer. Ans Mirck communicatiemedewerker Goede samenwerking en duidelijkheid vind ik belangrijk. Zo creëer je een prettige werksfeer. Elâ Tomasini junior coördinator bestuurszaken Ik hou van werken met deadlines en druk. Het geeft me een goed gevoel als ik klussen kan klaren binnen de gewenste termijnen. Renske Bastiaans senior coördinator bestuurszaken Ik hou van structuur, orde en netheid in mijn werk. Het geeft voldoening als je samen tot een goed doordacht bestuurlijk plan komt. 6 Ruud van der Straeten medewerker planning en control Ik verveel me geen moment. Mijn werk is erg afwisselend. Hier en daar probeer ik creatief met problemen op te gaan en dat zorgt ervoor dat ik mijn werk leuk blijf vinden.

7 Rein Steeman beleidsmedewerker kwaliteitszorg Persoonlijk vind ik het belangrijk om met de nodige creativiteit te werken aan zaken die er toe doen. Wim Mulder beleidsmedewerker BWT en projectleider Als je wat bedenkt en dat dat voorstel dan ook echt lukt... Het is een uitdaging om een schijnbaar onoplosbaar probleem op te lossen. Dalal Ezzoubir toetst bouwaanvragen wet BIBOB Ik werk hier net drie weken. Hiervoor werkte ik bij de Arbeidsinspectie. Omdat ik net begin, ben ik eerst bezig om de boel op orde te krijgen. Margit Assenberg beleidsadviseur expertisecentrum BWT Ik ben graag een spin in het web. Henk Beverdam adviseur planning en control DMB is een organisatie met zo n driehonderd erg vriendelijke mensen. 7

8 AFDELING DUBO & Energie Eveline Jonkhoff senior adviseur duurzame strategie Bij DMB sinds 2008, werkte daarvoor onder andere bij de toenmalige Gemeentelijke Dienst Afvalverwerking, het Afval Energie Bedrijf en de Amsterdamse Innovatiemotor. Woont aan de buitenkant van Purmerend in huis met grote tuin, dus dagelijks op en neer met bus en metro. Met partner, die bij Shell werkt ( over de duurzaamheid van dat bedrijf zijn de meningen verdeeld, maar ik verdedig het nog steeds ). Buiten werktijd onder andere zangles in het Muziekpakhuis, ( lichte muziek, want improviseren past beter bij me dan het vaste stramien van klassieke muziek. En bij het AEB heb ik ook cabaret gedaan ). 8

9 Verlangen Nic Frederiks senior adviseur milieu, energie & duurzaamheid naar de zee... > Bij DMB sinds DMB heette toen de Milieudienst. Woont na dertig jaar Diemen mede vanwege de liefde weer in postcode Vader van twee kinderen ( onder wie Lange Frans, de rapper, maar dat weet de hele DMB al ). En grootvader ( dat motiveert me om nog harder te werken aan een duurzame wereld ). Buiten werktijd zondags 80 kilometer fietsen met vaste maat en bestuursvoorzitter van theater De Omval in Diemen. Zelf gespeeld? In een heel grijs verleden heb ik wel eens wat aan cabaret gedaan, op school en later ook bij stadsdeel Noord. 9

10 Onze afdeling loopt misschien wel van nature een beetje voor de muziek uit. We hebben een missie en die brengen we ook naar buiten. Maar je moet wel regelmatig omkijken of de rest nog volgt. Dat Eveline Jonkhoff en Nic Frederiks allebei aan cabaret hebben gedaan wisten ze niet, dus de kiem voor een jaarlijkse duurzaamheidsrevue lijkt gelegd. Maar wat doet de afdeling eigenlijk? Eveline: Wij gaan over allerlei thema s rond duurzaamheid. Van duurzaam inkopen tot duurzaam toerisme, van duurzaam bouwen tot duurzame energie. Verder doen we mee aan grootstedelijke projecten en voeren we opdrachten uit voor stadsdelen. Daarvoor hebben we een heel scala aan milieuadviseurs, die zelfstandig werken. Nic tekent er meteen bij aan: Het voordeel is dat het allemaal specialisten zijn, en zeer deskundig. Het nadeel is dat niet altijd even helder is hoe al hun activiteiten samenhangen met het beleid van de afdeling, de dienst en uiteindelijk van de hele stad. De afdeling heeft drie clusters - Ruimtelijke Ordening & Milieu, Informatie, Kennis & Programmering en Duurzaamheid - en drie teams (externe veiligheid & luchtkwaliteit, geluid en juristen). Dan zijn er ook nog twee programmabureaus: Klimaat en Lucht. Eveline: Die zijn hier gehuisvest en daar werken we ook mee samen. Ik ben bijvoorbeeld secretaris van de Klimaatraad, waarin alle sectoren uit het Klimaatprogramma op directieniveau zijn vertegenwoordigd. Oftewel, een bijzonder netwerk van klimaatambassadeurs. Extra draagvlak is mooi, maar uiteindelijk gaat het om gedragsverandering Klimaatneutraal Hét moment voor de rest van Amsterdam om kennis te nemen van alle voortschrijdende inzichten was de manifestatie Amsterdam Duurzaam, die dit jaar plaatsvond op 5, 6 en 7 juni. Met onder andere een business-to-businessdag in de RAI en een publieksmanifestatie in en rond de Beurs van Berlage. Eveline: Hier creëren we een podium, waarop we met andere partijen uit bijvoorbeeld onderwijs en bedrijfsleven laten zien wat er allemaal gebeurt rond duurzaamheid. Zo kun je elkaar en anderen inspireren om Amsterdam steeds duurzamer te maken. In mijn rol als gedelegeerd opdrachtgever en projectleider namens DMB zorg ik onder andere voor geld, want het is een gesponsord evenement. We steken er zelf veel energie in, maar dat vragen we ook aan partners. Komend jaar gaat Nina van Kranendonk Amsterdam Duurzaam trekken. Het was een geslaagde driedaagse. Toch is er een voorbehoud, zoals zo vaak bij duurzaamheid. Nic: Extra draagvlak is mooi, maar uiteindelijk gaat het om gedragsverandering. En dat is zo ongeveer het moeilijkste wat er is. We weten dat het moet, maar we willen er nog niet aan. Het minste wat je kunt doen is als gemeentelijke organisatie het goede voorbeeld te geven. Dat is al moeilijk genoeg. We weten als gemeente niet eens hoeveel energie we jaarlijks verbruiken. Hoe wil je dan in 2015 klimaatneutraal zijn? Dat klinkt vrij zorgelijk. Dat is het ook. Overal ter wereld wordt druk vergaderd, maar het is tijd dat 10

11 we met z n allen echt iets gaan doen. Eveline: Op onderdelen zetten we wel stapjes vooruit, maar de schaalsprong is lastig. Maar nogmaals: als overheid kunnen we het goede voorbeeld geven en de markt beïnvloeden, bijvoorbeeld via duurzaam inkoopbeleid in de raamcontracten. Nee zeggen Die schaalsprong is voor een groot deel een kwestie van gezamenlijkheid en vooral van handen uit de mouwen. Nic: Neem het duurzaamheidsplan voor de Zuidas dat ik samen met een collega op verzoek van de wethouder schreef. Dat is in juli in de raad vastgesteld. Daarin staan zestig afrekenbare acties, met als uiteindelijke ambitie 60 tot 70% minder CO2, nog exclusief het transport. We streven naar simpele uitgangsprincipes, zoals: langs de Zuidas kunnen de ramen open. Want als dat inderdaad kan, is de lucht kennelijk schoon genoeg en blijft de herrie binnen de perken. Die zestig acties zullen jaarlijks worden gemonitord. Maar monitoren alleen is niet genoeg, het moet ook consequenties hebben als het resultaat tegenvalt. Nic: Zonodig moeten we ook nee kunnen zeggen. En dat is lastig, want als dienst zijn we zo niet opgevoed. Wij hebben geleerd om aan te geven hoe het wél kan. Maar in dit tijdperk van ongebreidelde groei, verspilling en gulzigheid, is het echt nodig om grenzen te stellen, we moeten kunnen zeggen sorry, dit gaan we dus niet doen. Dat vraagt wel om een heldere duurzaamheidvisie, stelt Eveline. Als je als overheid een consistent toekomstbeeld hebt, dan is het ook legitiem om bepaalde zaken niet meer te faciliteren. En andere wel. Dan kun je mensen en bedrijven ook best mee krijgen. Pas nog hebben we met twintig hotels een convenant gesloten in het kader van Green Key, het internationale keurmerk voor bedrijven in de toerisme- en recreatiebranche die serieus en controleerbaar bezig zijn met milieuzorg. Groene hoofdstad Ondertussen is de aandacht voor duurzaamheid niet onopgemerkt gebleven. Amsterdam is genomineerd voor de European Green Capital Award. In maart 2009 kiest de jury de steden die zich in 2010 en 2011 groene hoofdstad mogen noemen. DMB coördineerde de voordracht. Eveline: We gaan in januari in Brussel uitleggen waarom we vinden dat Amsterdam het moet worden. Het was al heel goed om voor die nominatie alles rond duurzaamheid eens op een rijtje te zetten, en het is natuurlijk helemaal leuk als blijkt dat we het als stad best aardig doen. Zo n uitverkiezing kan ook weer bijdragen aan de broodnodige gedragsverandering, ook bij de individuele Amsterdammer. Eveline: Want dat is en blijft een belangrijk element van Amsterdam Duurzaam, dat je perspectieven biedt voor een andere leefstijl. Duurzaam is niet oubollig, het is hip, het is van deze tijd. Weet je wat het is? Als je iets wilt veranderen, moet je mensen verleiden om in te stappen. Of zoals mijn directeur bij het AEB het ooit zei: Als je met z n allen een schip wilt bouwen, moet je mensen laten verlangen naar de zee. Wij hebben geleerd om aan te geven hoe het wél kan. Maar in dit tijdperk van ongebreidelde groei, verspilling en gulzigheid, is het echt nodig om grenzen te stellen, we moeten kunnen zeggen sorry, dit gaan we dus niet doen 11

12 Projectbureau Bodem Hans van der Pal hoofd projectbureau Bodem en projectleider sanering Volgermeerpolder Bij DMB sinds 1988, bij het Projectbureau sinds Woont in een rijtjeshuis ( wel op een hoek ) in Zaandam. Met vrouw en twee dochters (17 en 20). Studie Fysische Geografie. Fiets of auto? Met het openbaar vervoer naar mijn werk. Naar de Volgermeerpolder met de dienstauto. Vrije tijd Doet hier niet ter zake. 12

13 Je hebt zelden de kans zoiets moois te creëren > Frank van Hage adviseur milieuvergunningen en interne handhaving Bij DMB (toen nog Milieudienst) sinds 1992, bij Projectbureau sinds Woont in Leiden, in twee onderling verbonden huisjes aan de rand van het centrum. Met vriend. Studie Civiele Gezondheidstechniek. Fiets of auto? De trein. Ik heb geen auto. Vrije tijd Literatuur, architectuur, geschiedenis, film, klassieke muziek, wandelen en tuinieren. In de vakanties maak ik trektochten of bezoek ik steden. 13

14 De kick is dat we een nieuw landschap creëren. We lossen een ereschuld in aan de bewoners, zegt projectleider Hans van der Pal over de Volgermeerpolder. Frank van Hage: Technisch is het niet heel ingewikkeld. Maar je balanceert soms tussen de eisen van de vergunningverlener en andere belangen. Frank van Hage, afgestudeerd in civiele techniek, en fysisch geograaf Hans van der Pal werken samen bij het Projectbureau Bodem aan de sanering van de Volgermeerpolder. Daar werken zes interne en vier externe medewerkers. Het projectbureau is in 2002 opgericht vanwege twee grote saneringen: de Volgermeerpolder en de Oostergasfabriek. Reden hiervoor was dat het Rijk een scheiding eiste van de uitvoerder en de toezichthouder (DMB) van de saneringen. De sanering van de Volgermeerpolder ligt goed op schema, vertelt projectleider Hans van der Pal. Vijf jaar lang rijden dagelijks in de Volgermeerpolder zo n 110 vrachtwagens met zand af en aan. Soms ook s avonds en in het weekend. Dat is voor de omwonenden natuurlijk geen feest. Zij hadden liever gezien dat het zand met boten of pijpleidingen aangevoerd zou worden, maar dat ging niet. Een belangrijk deel van mijn werk is overleg met de omgeving over dat soort zaken. Als projectleider moet je je sociale vaardigheden soms optimaal aanwenden, maar dat vind ik een van de leuke dingen van mijn werk. Er is een actieve groep bewoners, verenigd in het Burgerkomitee. Zij zitten vanaf het begin bovenop de zaak. Dat contact is gelukkig heel constructief. Volgermeerpolder De sanering van de Volgermeerpolder is de grootste van Nederland. De polder ligt aan de noordgrens van Amsterdam, iets onder Broek in Aannemers zijn doeners. Die houden niet van papierwerk Waterland. Het gebied is honderd hectare (1 km 2 ): bijna net zo groot als het centrum van Amsterdam binnen de grachtengordel. In 1927 werd de Volgermeerpolder in gebruik genomen als vuilstort voor de gemeente Amsterdam. In de jaren zestig is er veel illegaal chemisch afval gedumpt, onder andere door Philips Duphar. De stortplaats werd in 1981 gesloten, de sanering startte in De stortplaats wordt afgedekt met lagen grond van twee meter dik en folie. In totaal wordt er 2,5 miljoen kuub zand en grond gebruikt. De sanering is klaar in De Volgermeerpolder wordt een uniek, nat natuurgebied met sawa s en dijkjes. Saneringsplan Zo n driekwart van de 2,5 miljoen kuub zand is nu aangebracht. Projectbureau Bodem stuurt het ingenieursbureau en de aannemer aan, die het werk feitelijk uitvoeren. Frank van Hage: Wij houden het overzicht en zorgen ervoor dat alle vergunningen er komen, dat die worden nageleefd en zo nodig worden aangepast. Voor de sanering zijn heel veel vergunningen nodig, de belangrijkste hebben betrekking op de waterhuishouding, het voorkomen van verontreiniging van het oppervlaktewater en de bescherming van flora en fauna. Frank: In het saneringsplan is beschreven hoe de werkzaamheden worden uitgevoerd en op basis daarvan worden de vergunningen afgegeven. Dan moet je er dus voor zorgen dat het werk ook 14

15 inderdaad zo gebeurt. Hans: Frank heeft daarvoor een fantastisch compliance-systeem ontwikkeld, een controlesysteem, waardoor we goed de vinger aan de pols kunnen houden. Flexibel Aannemers zijn doeners. Die houden niet van papierwerk, zegt Frank. Toch moeten zij goed inzichtelijk maken wat er feitelijk gebeurt, bijvoorbeeld aan de hand van logboeken, zodat wij dat kunnen checken en ze erop aan kunnen spreken. Natuurlijk is de werkelijkheid als altijd weerbarstig. Vaak blijkt dat werkzaamheden door allerlei omstandigheden niet precies zo kunnen worden gedaan als gepland. Je hebt bijvoorbeeld afgesproken dat een onderdeel op 4 oktober klaar zou zijn, maar dat wordt 19 november. Hoe erg is dat? Of een grondopslag ligt niet op vijftig meter afstand van de weg zoals was afgesproken, maar op 49,50 meter. Dan overleg je met de vergunningverlener en met de aannemer. Door alle dikke plannen die we maken, spreken we vaak meer af dan eigenlijk nodig is. Wie bepaalt dan in hoeverre je van de afspraken kunt afwijken? Wat voor de een onbelangrijk is, is voor de ander juist essentieel. Het is soms ook een kwestie van interpretatie. Dat voortdurende overleg en afstemming met alle partijen, maakt het werk interessant en houdt het leuk. Je moet de nodige flexibiliteit op kunnen brengen, maar als het echt nodig is ook voet bij stuk kunnen houden. Nieuwe natuur Het geeft voldoening om aan een project te werken waarbij je echt iets moois maakt, vinden Frank en Hans. We doen hiermee iets terug voor de bewoners die decennialang letterlijk met onze rommel zaten opgescheept, zegt Hans. Frank laat In een land als Nederland met zo weinig ruimte, heb je niet vaak de kans zoiets moois vorm te geven een luchtfoto zien. Je ziet het landschap al echt ontstaan. Hans: In een land als Nederland met zo weinig ruimte, heb je niet vaak de kans zoiets moois vorm te geven. We creëren hier honderd hectare nieuwe natuur, dat is hartstikke leuk. De Volgermeerpolder komt door de afdekking ongeveer een meter hoger te liggen dan de omgeving. Het wordt een gebied met dijkjes waartussen het regenwater blijft staan. Daar komen bijzondere vogels op af zoals de lepelaar en de zwarte stern. Ook verwachten we de Noorse woelmuis. Bezoekers kunnen hier straks wandelend en fietsend van de rust en de natuur genieten. Mooi zand Goed zand, dat heeft de Volgermeerpolder nu nodig. Er moet nog zo n miljoen kuub worden aangebracht. Hans: Voor de onderste afdeklagen kun je blubber, klei en veen gebruiken. Maar voor de rest hebben we echt mooi zand nodig. Een groot deel daarvan moet worden opgebracht door de Noord/Zuidlijn. Het is dus lastig dat daar vertraging in de werkzaamheden is, waardoor de zandopbrengst terugloopt. Bovendien zijn er veel kapers op de kust. Hans: Iedereen wil dat zand wel hebben. Maar wij hebben harde afspraken. We doen ons uiterste best ze daaraan te houden en het zand binnen te halen. Anders moeten wij het ergens anders kopen en dat betekent een overschrijding van het budget. Maar vooralsnog ga ik ervan uit dat wij op tijd en met het beschikbare geld straks een prachtige Volgermeer op kunnen leveren. 15

16 Margot Fontaine adviseur bodembeheer Zorgen voor een veilige leefomgeving voor de Amsterdamse burgers is een van de factoren waardoor ik mijn werk leuk vind. Carlo Wahlen inspecteur bodembeheer en plaatsvervangend hoofd BHV Werken in en voor mijn eigen stad Amsterdam maakt het leuk. Kees Heemsbergen medewerker DIV Mijn functie is een leuk onderdeel van de machine. Ik probeer mijn collega s zo goed mogelijk te helpen. Gert Blankers financieel adviseur Mijn werk moet inspirerend en uitdagend zijn. Momenteel is de afdeling onderbezet en heb ik het erg druk. Daardoor is het een uitdaging om deadlines te halen. Als ik die haal geeft dat voldoening. 16 Agnes Zwart facilitaire zaken, inkoop Wat ik zo leuk aan mijn werk vind is de afwisseling De ene dag zit je achter je computer, de andere dag bezoek je leveranciers. Het bestellen is het saaiste van alles eigenlijk.

17 Lucienne Borghols welstandszaken Leuke collega s en afwisseling in mijn werk vind ik belangrijk. Ik hou me met van alles bezig. Ik word hier de spil van de afdeling genoemd. Erwin Blom applicatiebeheerder Collega s, zelfstandig kunnen werken en flexibiliteit maken mijn werk aangenaam. Matthijs de Boer medewerker DIV Voldoening uit m n werk halen, zorgt ervoor dat ik iedere dag met plezier naar m n werk ga. Frans Kierzek medewerker DIV Ik heb plezier in mijn werk, omdat er een goede sfeer op de afdeling heerst en omdat ik goede middelen tot mijn beschikking heb om mee te werken. Peter de Groot, geluidsspecialist Mijn werk is geluid in toom houden in plaats van geluid maken. Thuis beluister ik vaak harde rock-muziek. Ik woon dicht bij mijn werk en kan flexibel met mijn uren omgaan. 17

18 Roel Ketelaars milieuvergunningen, accountmanager De sfeer hier op de afdeling is ontzettend goed. Ook vind ik het belangrijk om goed contact met mijn klanten te hebben door middel van alle ouderwetse en moderne middelen. Steven Wijsman bedrijfskundig medewerker projectbureau bodem Een bijdrage leveren aan de stad Amsterdam geeft me een goed gevoel. Renate Heppener bureau ARC Ik vind het prettig om structureel te kunnen werken, om nieuwe projecten te bedenken. Afgelopen jaar hadden we bijvoorbeeld het klimaatcafé. In je stamkroeg wordt er dan een avond over klimaat georganiseerd. 18 Bert Herberigs klimaatprogramma, ondersteunt programmamanager Vandaag is mijn eerste werkdag. Hiervoor was ik politiek adviseur voor één van de wethouders. Mijn werk moet me inspireren. Frits Bogaart geluidsspecialist Een aangename werkomgeving en sfeer vind ik belangrijk.

19 Alma Behari servicedesk Ik werk hier nu al veertien jaar en het verveelt me geen moment. We hebben een eigen kantoortje gekregen, vlakbij de mensen waar we vaak mee samenwerken. Dat bevalt ons prima! Vesselin Fournadjiev adviseur geluid Het werk is erg afwisselend. De ene keer ben ik inhoudelijk bezig, de andere keer met berekeningen. Je draagt bij aan een oplossing en dat geeft voldoening. Arold Brand adviseur geluid Ik ben blij dat ik kan meewerken aan een goed geluidklimaat en een goede leefomgeving. Theo Brijker teamleider facilitaire zaken Mijn werk moet een uitdaging zijn, zodat ik er plezier in heb. Geld maakt het totale plaatje af. Anne Werkman milieuvergunningverlener De sleur zal er bij mij niet zo snel inschieten, want ik ben telkens bezig met nieuwe dingen. Zoals nu met de invoering van de nieuwe regelgeving WABO. 19

20 20

21 Zoeken naar een balans tussen de schoonheid en de klimaatambities van de stad. De Ring A10-West, bij afslag s103, Haarlemmerweg. 21

22 AFDELING Handhaving, Toezicht en Constructieve Zaken André Brons buitendienstinspecteur Bij DMB sinds het ontstaan. Begon bij Openbare Werken en vanaf 1984 bij Bouw- en Woningtoezicht. Woont aan de rand van Purmerend, met de auto net te doen. Geboren en getogen in Amsterdam ( ik heb niet veel met Purmerend, maar de huizen zijn er betaalbaar ). Met vrouw, zoon (student stedenbouw, dus dat schept een band ) en dochter (tweedejaars pedagogiek). Vrije tijd s Winters af en toe schaatsen, ook met collega s van DMB, dan nemen we een middagje vrij en gaan we een tochtje pakken. En snowboarden als het even kan: zou ik wel vaker willen doen, maar dat komt er gewoon niet van. s Zomers beetje wedstrijdzeilen in een Laser. 22

23 Ons Cees Bruine de Bruin constructeur werk is te weinig zichtbaar > Bij DMB sinds mensenheugenis, langer dan 25 jaar bij de gemeente, bij alle mogelijke voorlopers van DMB. Dus eigenlijk steeds hetzelfde werk onder andere namen. Woont in Leusden, dus dagelijks op en neer met de trein; binnen Amsterdam alles op de fiets. Met vrouw en tijdelijk nog één van de drie dochters (+ aanhang want er komt altijd weer een jongen mee ), de andere twee zijn uitgevlogen. Vrije tijd bridgefanaat, bij twee clubs. s Winters schaatsen, al is dat er de laatste drie jaar niet van gekomen. Maar dit jaar ingeloot voor de Elfstedentocht ( dus ik moet de klappers weer uit het vet halen ). 23

24 We proberen te voorkomen dat er zaken misgaan bij bouwprojecten. En we halen er heel wat gevaarlijke dingen uit, maar daar merkt het publiek niks van. Pas als het uit de klauwen loopt komt het in de krant. Eigenlijk zouden we ons als Dienst veel beter moeten verkopen, daar zijn we nog vreselijk slecht in. Constructeur Cees Bruine de Bruin en buitendienstinspecteur André Brons werken steeds nauwer samen. Dat is nodig ook, want het bouwen op krappe locaties in een historische binnenstad zorgt bijna dagelijks voor onverwachte hobbels, die via veel overleg moeten worden geslecht. De globale taakverdeling: Cees beoordeelt de stevigheid van constructies, André zorgt dat de feitelijke bouw volgens plan wordt uitgevoerd en zo min mogelijk gevaar oplevert voor omwonenden en passanten. Dat valt niet altijd in goede aarde. André: Veel mensen zien ons nog steeds als de bouwpolitie, als lastposten die de uitvoering vertragen door steeds met regeltjes en voorschiften te zwaaien. Dat beeld is niet terecht, maar het is nu eenmaal zo, dat is een handicap voor iedere handhaver. Als je daar niet tegen kunt, moet je dit werk niet doen. Wat hem betreft staat er gelukkig ook veel tegenover. Je werkt mee aan belangrijke grootstedelijke projecten, de krenten in de pap van bouwend Nederland. De nieuwe bibliotheek, het Nemo, het Muziekgebouw aan het IJ, noem maar op. Daar ben je van meet af aan bij betrokken, dat is toch geweldig? Zakkend zand Het blijkt een rode draad in hun verhaal: bouwers kijken niet verder dan hun bouw lang is, de handhavers pakken ook de omgeving mee. En dat wringt vaak. Cees: Bij nieuwe constructies De beste buitenmensen zijn degenen die het vaakst met vragen bij de constructeurs komen kijken we vooraf hoe het is berekend, en of dat klopt met wat er op de tekening staat. André: En vervolgens is de vraag: welke consequenties heeft het werk voor de omgeving? Wat gebeurt er met naburige panden als je gaat slopen of heien? Bouwers denken daar doorgaans niet aan, die kijken vooral of hun eigen bouw degelijk in elkaar zit. Cees: Zet ergens een toren neer van tachtig meter. Die fundeer je natuurlijk netjes op palen, maar door het gewicht kan de onderliggende zandlaag gaan zakken. Dat merkt de omgeving ook, dus daar moet je rekening mee houden. Als het gevaar van verzakkingen ergens prominent aanwezig is, dan is het wel bij de Noord/Zuidlijn, het grootstedelijke project dat de laatste jaren een groot deel van hun tijd in beslag neemt. Voor Cees begon dat indertijd met het keuren van zo n achttienhonderd woningen langs het ontwerptracé. Diverse bureaus hadden de opnames daarvoor gedaan, maar die waren niet best. We hebben bijna alles over moeten doen. Een flink deel van de panden heeft vervolgens met subsidie een stevigere fundering gekregen, zodat ze standzeker waren. We hadden gerekend op weerstand bij eigenaren, maar uiteindelijk wilden steeds meer mensen meedoen. Ondergrondse stations Voor André ging het over de eerste bouwveiligheidsplannen, toentertijd een redelijk nieuw fenomeen. De bouwers hebben wel nagedacht over 24

25 hoe de ondergrondse stations eruit komen te zien, maar niet over de vraag hoe je die bouwt in een smalle straat als de Ferdinand Bol. Dat heeft zoveel gevolgen! Je moet bijvoorbeeld extra brandveiligheidsmaatregelen nemen in de aangrenzende panden, omdat de brandweer er niet snel bij kan komen als de straat open ligt. Bij het Centraal Station zijn er dan ook nog eens dagelijks 250 duizend reizigers die veilig hun weg moeten kunnen vinden. Dat gaat niet vanzelf, daarvoor moet je voorzieningen treffen. Niet alleen op het bouwterrein zelf, maar ook in de omgeving. Dat heeft zeker in het begin heel veel discussie gekost. Ruzies zelfs. Je voelt je wel eens een Don Quichotte. Gelukkig raken bouwveiligheidsplannen steeds meer ingeburgerd, al kun je ongelukken nooit helemaal uitsluiten. André: Vorig jaar met Kerst viel er een damplank uit een heistelling, bovenop een auto. De bestuurder heeft het niet overleefd, dat was toch wel heel erg schrikken. Dan vraag je je nog een hele tijd af of je dat had kunnen voorkomen. Ik verheug me op de ondergraving van het Centraal Station en de start van de boortunnel Steeds meer samen De constructeurs en de buitendienst trekken bij de Noord/Zuidlijn intensiever met elkaar op dan normaal. De ingewikkelde bouwtechnieken vragen daarom, zeker als er tussentijds nieuwe oplossingen worden uitgevonden. Uitvoering en constructie lopen voortdurend in elkaar over. Dat leidt tot veel praten en overleggen. André: Als je twijfelt over de veiligheid moet je blijven doorvragen en de discussie aangaan, ook met je collega s. Cees: De beste buitenmensen zijn degenen die het vaakst met vragen bij de constructeurs komen. De trend is, of zou moeten zijn, om bij het ontwerp al rekening te houden met de bouwlocatie, stelt André. Als die slecht bereikbaar is kun je bijvoorbeeld meer werken met prefab elementen. Schade in perspectief Nog even terugkijken naar de Noord/Zuidlijn in Wat was gedenkwaardig? Een homerisch gelach volgt. Nou ja, begint Cees dan, wat we goed hebben gedaan is de herstart van de bouw na de eerste calamiteit: de verzakking van de panden aan de Vijzelgracht in juni. Ook al was het resultaat niet helemaal bevredigend. De mensen van het schadebureau van de verzekeraar zeiden dat ze uitzonderlijk tevreden zijn over de eisen die we aan die herstart hadden gesteld. Je moet zo n tegenvaller ook afzetten tegen de omvang van het project, stelt André. Als je ziet wat er wereldwijd aan ongelukken gebeurt bij zulke megaklussen, moet je misschien concluderen dat we het heel goed doen. Ik denk dat we inmiddels heel wat schade hebben voorkomen. Neem de IJtunnel, we hebben er heel veel tijd en energie ingestoken om die zoveel mogelijk open te houden. En dat is ook gelukt. Ik hoor van mensen in Noord dat de doorstroming nu beter is dan voor de aanleg van de Noord/Zuidlijn. Vers bloed André: Ik verheug me op de ondergraving van het Centraal Station en de start van de boortunnel. En dat moet op tijd klaar zijn, want daarna krijgen we Sail alweer. Ondertussen moeten we ook de reizigersmachine op gang houden. Cees: Voor Constructieve Zaken wordt het ook spannend of we voldoende vers bloed kunnen binnenhalen. De oude garde nadert de pensioenleeftijd, maar jonge constructeurs op hbo-niveau zijn schaars. Iedereen wil tegenwoordig bouwmanager worden 25

26 Menno Hillebregt geluid en ruimtelijke ordening Het werk gaat echt ergens over, namelijk hele kleine dingen die samen erg belangrijk zijn voor een groot project. René Mendes da Costa vergunningverlener Ik ben een soort zelfstandig ondernemer, maar dan in loondienst. Elleke Wolf advies en control Ik heb erg veelzijdig werk. Op dit moment zijn we met nieuwe ontwikkelingen op het gebied van ICT bezig. Harry van Bergen luchtkwaliteit Het werk houdt me van de straat. Het zijn altijd maatschappelijk interessante onderwerpen die vaak in het nieuws zijn. Als het op een feestje ter sprake komt dan kan ik ze precies vertellen hoe het zit. Auke van der Does senior milieu-inspecteur Dit is mijn eerste werkdag! Ik ga twee dagen in de week werken en ik wil graag bijdragen aan een beter leefmilieu. 26

27 Gerrit Jolink programmamanager klimaat Samenwerking is belangrijk. Hierdoor kunnen we zorgen voor een goed leefklimaat in de stad. Maarten Steenbergen senior milieu-inspecteur handhaving Ik werk voor burgers én bedrijven en kom op plekken waar je normaal gesproken nooit komt. Bijvoorbeeld in de keuken van een Chinees of bakker. Je weet meteen waar je niet wilt eten. Stuart Soe Loek Mooi financiën, inkomende post Al 22 jaar lang werk ik bij DMB. Ik ben van alles geweest: administrateur, vergunningverlener... Het leuke bij DMB is dat het niet eentonig is. Daardoor hou ik het zo lang vol. Hans Lustenhouwer teamleider geluid en senior beleidsadviseur Ik vind het belangrijk om concrete dingen te maken waar anderen wat aan hebben. Inge Sniphout P&O De werknemers van DMB zijn eigenlijk mijn klanten. Ik wil mijn collega s zo goed mogelijk helpen. Ze moeten het gevoel hebben dat ik luister en meedenk over een oplossing. 27

28 AFDELING Milieuvergunningen en Milieutoezicht Els Joosten adviseur en vergunningverlener Bij DMB sinds Afdeling Milieuvergunningen en -handhaving Woont op een bovenwoning in de Bellamystraat in Oud-West, de leukste straat van Amsterdam. Met met man, één dochter: Bo (7). Fiets of auto? De fiets is ideaal in de stad. Vrije tijd Foto s en video s maken, knutselen met Bo, zeilen en ik ben dol op computerspelletjes zoals Adventures. 28

29 Jos Vonk milieu-inspecteur Het legionellateam boekt succes > Bij DMB sinds Woont in een nieuwbouwwoning op een van de eilanden in Zeeburg. Met vrouw, één dochter: Renée (11). Fiets of auto? Meestal fiets. Vrije tijd Ik ben nu twee jaar bezig met paardrijles, omdat mijn dochter ook rijdt. Ben er (pas) twee keer afgevallen, maar ik zet door! 29

30 DMB is Nederlands koploper in legionellapreventie. Het legionellateam maakte als eerste milieuvoorschriften voor natte koeltorens om besmetting te voorkomen. Andere gemeenten en GGD s zijn zeer geïnteresseerd. Aanleiding voor deze milieuvoorschriften was een legionella-uitbraak in 2006 via een koeltoren bij het Post CS-gebouw in Amsterdam. Adviseur/- vergunningverlener Els Joosten: Wij mogen best trots zijn op wat wij tot nu toe hebben bereikt. Er is veel belangstelling vanuit andere gemeenten en GGD s voor onze aanpak en ons voorschriftenpakket. Ook bedrijven zijn zich bewust van de risico s en werken graag mee. Weet je wat een natte koeltoren is? Inspecteur Jos Vonk pakt een vel papier en begint enthousiast een buizenstelsel te tekenen. Hier loopt water doorheen dat bedrijfsprocessen afkoelt. Daarbij worden ventilatoren gebruikt voor de afkoeling van het water en kunnen zich minuscule waterdruppeltjes in de lucht verspreiden. Bij slecht onderhoud van de installatie kunnen die druppeltjes legionellabacteriën bevatten. En daarin schuilt het gevaar. Als mensen die inademen kunnen ze ziek worden. En dat is precies wat er in 2006 gebeurde bij de koeltoren van het Post CS-gebouw. Dit leidde tot 31 zieken en drie doden. Els Joosten: Tijdens het zoeken naar de besmettingsbron, bleek dat lang niet alle koeltorens bij de GGD bekend waren. Hierdoor had de GGD moeite met het vinden van de bron. Naar aanleiding van deze gebeurtenis heeft minister Cramer van VROM de gemeenten opdracht gegeven om alle natte koeltorens te inventariseren, te registreren en hierop toezicht te houden in het kader van de Wet milieubeheer. Registratiesysteem Voortvarend gingen de Amsterdamse GGD en DMB gezamenlijk aan de slag. De GGD deed de inventarisatie van de natte koeltorens, DMB de registratie. Voor dit laatste werd gekozen omdat deze dienst al over een goed registratiesysteem beschikt. In dat systeem zijn alle bedrijven opgenomen die periodiek worden gecontroleerd op grond van de Wet milieubeheer. Els: Uit de inventarisatie bleek dat er in Amsterdam zo n zestig lokaties met natte koeltorens zijn. Die hebben wij in ons systeem gezet met foto s en relevante gegevens zoals contactpersonen, hoe hoog ze staan en of ze in de winter aan of uit zijn. Mocht er onverhoopt weer een legionella-uitbraak plaatsvinden, dan kunnen wij de GGD direct alle informatie leveren. Zij kunnen dan snel de bron traceren. Het is de bedoeling dat de GGD in de nabije toekomst zelf op het systeem kan inloggen. Iets geheel nieuws Inventariseren en registreren is één ding, controleren een ander. Legionellapreventie staat of valt met goed onderhoud. DMB is daarom zo snel mogelijk gestart met het controleren van de koeltorens. Er werd een team samengesteld met vier handhavers, drie vergunningverleners, een jurist, een specialist lucht en een GGD-medewerker. Dit legionellateam heeft het initiatief genomen om zelf milieuvoorschriften op te stellen. Iets geheel nieuws voor Nederland! Els: We hebben ons in korte tijd veel kennis eigen moeten maken. We hebben veel gelezen en overlegd met allerlei partijen zoals de GGD, de Arbeidsinspectie, VROM, Infomil en het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid. Jos: De voorschriften moeten niet alleen doeltreffend maar ook realistisch én te 30

31 handhaven zijn. Ze moeten juridisch kloppen, bedrijven moeten ermee uit de voeten kunnen en wij als handhavers moeten goed kunnen controleren. Voorschirften Resultaat is een voorschriftenpakket dat het risico van een nieuwe legionella-uitbraak via natte koeltorens minimaliseert. Zo moeten de bedrijven een Risico-inventarisatie en evaluatie opstellen (staat er bijvoorbeeld een ziekenhuis in de buurt?). Ook moeten ze een legionellabeheersplan maken, waarin zij aangeven hoe het onderhoud van de natte koeltoren wordt uitgevoerd. Bedrijven moeten regelmatig watermonsters laten analyseren en ze hebben een meldingsplicht als blijkt dat het aantal legionellabacteriën boven een bepaalde waarde uitkomt. Bovendien moeten ze elk jaar de analyseresultaten naar DMB opsturen. Standaard Jos: Bedrijven blijven zelf verantwoordelijk voor goed onderhoud. Zij realiseren zich de gevaren van een legionella-uitbraak en begrijpen dan ook dat wij voorschriften opleggen. Sommige bedrijven besteden het onderhoud van de koeltorens uit aan externe bedrijven. Dan bestaat het risico dat onduidelijk is wie de eindverantwoordelijke is. Het kan gebeuren dat een onderhoudsbedrijf aan de eigenaar doorgeeft dat het koelwater een te hoge legionellawaarde heeft, maar dat niets met die melding gebeurt. Omdat beide partijen aannemen dat de ander actie onderneemt. De voorschriften ondervangen deze situaties. De legionellavoorschriften worden nu aan de bedrijven opgelegd en zullen daarna worden gehandhaafd. Vanaf 2009 is de controle van natte koeltorens een standaard onderdeel van het takenpakket van de afdelingen Milieuvergunningen en Milieutoezicht. Watermonsters Zwaarste dobber? Els: De analysegegevens van de watermonsters kunnen erg uiteenlopen! Dit is sterk afhankelijk van de monstername, het laboratorium en de onderzoeksmethoden. Er wordt nu hard aan gewerkt om hier een standaard voor te ontwikkelen. Het leukste van het werk? Els: De samenwerking. Zowel binnen het team als met andere organisaties zoals de GGD en Infomil. Die samenwerking is heel goed. Samen kom je verder dan alleen, je leert van elkaar en inspireert elkaar. Jos: Het boeiende van het werken bij de milieu-inspectie is dat je telkens voor nieuwe uitdagingen komt te staan. Of het nu gaat om deze legionellazaak of om maatregelen op het gebied van duurzaamheid, zoals de verplichte afsluiting van koelvitrines in supermarkten. Wij handhaven maar proberen tegelijk zoveel mogelijk mee te denken met bedrijven. Bij slecht onderhoud van de installatie kunnen die druppeltjes legionellabacteriën bevatten. Daarin schuilt het gevaar Landelijke belangstelling En waar zijn ze het meest trots op? Op Els, lacht Jos. En op het hele team natuurlijk, maar zij heeft er toch wel heel hard aan getrokken. Ze is enthousiast, gedreven en initiatiefrijk. Els: Ik ben trots op wat we hebben bereikt. Uit het hele land hebben gemeenten, GGD s en ander overheidsorganisaties belangstelling voor onze voorschriften. Het ministerie verwijst regelmatig naar onze aanpak en onze voorschriften. Hartstikke leuk toch? Jos: Els heeft laatst nog een lezing gegeven op een symposium van alle GGD s in Nederland. Els: Spannend natuurlijk, je staat toch voor een zaal vol deskundigen. Maar het is heel goed gegaan! Jos: En we mogen ook best trots zijn op de dienst die ons de ruimte geeft om dit op deze manier op te pakken. We hebben veel vrijheid in ons werk. Dat doet een beroep op je verantwoordelijkheidsgevoel maar daardoor haal je er ook meer voldoening uit. 31

32 Carlos Ho-A-Tham senior adviseur bouwvergunningen Het is een voorrecht om mee te helpen aan het bouwen van de stad Amsterdam. Ik probeer ervoor te zorgen dat alle bouwinitiatieven zo goed mogelijk verlopen. Engin Bulak administratie Er zit veel variatie in mijn werk, het is dus niet monotoon. Er is altijd genoeg te doen en dat houdt het leuk. Volkert de Bres postkamer Ik krijg veel vrijheid en kan mijn werk op m n eigen manier doen. Ik hou van gezelligheid. Ik vind het belangrijk om af en toe lekker te lachen met collega s. 32 Jimmy van der Vliet P&O De inhoud van m n werk en de gezelligheid om mij heen, maken mijn werk interessant. Ik begeef mij telkens op nieuwe terreinen. Nu ben ik bezig met een strategischere opstelling. Paul Ekkerman milieu-inspecteur Het geeft mij een goed gevoel om iets bij te dragen aan de samenleving. Door mijn werk heb ik een goed beeld van hoe het eraan toegaat in de samenleving.

33 Arjan Hofstee geluidsspecialist Ik ben vaak met belangrijke geluidszaken bezig waar veel mensen wat mee hebben, zoals de ArenA. Natuurlijk is het salaris aan het eind van de maand ook mooi meegenomen. Wytske Keijzer servicedesk Als je een probleem hebt, kom je bij ons. Mochten wij er niet uit komen, dan helpt de afdeling werkplekbeheer ons altijd een handje. Goede collega s zijn belangrijk. Charley Roefstra directiesecretariaat Mijn werk is vooral het inplannen van agenda s. Een echte uitdaging, want afspraken worden constant gewijzigd. Probeer het dan maar eens goed in te plannen. Erwin Zomers commissiesecretaris welstand De combinatie van vakinhoudelijk en serviceverlenend werk maakt mijn baan zo leuk. Martha Uiterloo administratie Al het werk begint en eindigt hier. Ik ben ook notulist. Hierdoor kan ik tussentijdse handelingen volgen en ben ik altijd op de hoogte hoe het proces verloopt. 33

34 Klimaatbureau, Bureau Monumenten en Archeologie Theun Koelemij programmaleider bestaande woningvoorraad Afdeling Klimaatbureau. Bij DMB sinds 2001 bij projectbureau ARC, nu een jaar bij het klimaatbureau werkend aan de ambitie van de gemeente om 40% minder CO2-uitstoot te hebben in Studie Milieukunde, ik ben een generalist, altijd bezig geweest met energie en energiebesparing. Persoonlijk Ik heb geen geheimen. Mijn collega s mogen alles aan me vragen. Ze kunnen altijd bij me langs komen voor een praatje of om samen te lunchen. 34

35 We willen dat de mensen de stad omarmen > Han van der Zanden adviseur monumenten Afdeling Bureau Monumenten & Archeologie (BMA). Bij DMB sinds 1997, toen nog Bureau Monumentenzorg. Studie Bouwkunde en architectuurgeschiedenis. Woont in Amstelveen, komt met de tram naar t werk. Met vrouw en twee dochters (9 en 12). Na het werk meer werk, want hij is verbonden aan adviesbureau Onderzoek en Ontwikkeling Monumenten en zit in de redactie van tijdschrift Cr (Conservering en Restauratie). 35

36 Aan de ene kant monumenten duurzaam en energiezuinig maken en aan de andere kant zoveel mogelijk het monument in stand houden. Het zijn twee uitersten van het spectrum. Om dat mogelijk te maken werken Han van der Zanden en Theun Koelemij samen. Han van der Zanden, adviseur monumenten in de breedste zin van het woord, legt uit dat het energiezuiniger maken van een monument vaak anders aangepakt moet worden dan bij een gewoon pand. Er moet voor gewaakt worden dat - bijvoorbeeld door verlies van monumentale onderdelen - het pand door verstoring van de vochthuishouding ernstige vervolgschade ondervindt. Het is Hans dagelijkse werk om eigenaren van monumenten te adviseren over de mogelijkheden bij verbouwingen of aanpassingen. Theuns werk is eigenaren en woningcorporaties te motiveren hun woningen energieduurzaam te maken. Op dat kruispunt ontmoeten de twee collega s elkaar. Han van der Zanden is in 2008 in samenwerking met Theun begonnen aan het vullen van een toolkit. Daarin komt een handreiking hoe monumenten duurzaam en energiezuinig kunnen worden gemaakt. Wat niet, maar vooral wat wél mag. In 2009 zal de servicegerichte toolkit klaar zijn. Wanneer precies weten we nog niet, zegt Theun. We staan aan het begin van het proces om alle mogelijkheden en kansen die er zijn in kaart te brengen. We denken zo ver mogelijk vooruit, zodat discussies bij indiening van bouwplannen voorkomen kunnen worden. Elevator pitch Hoe zou je in een elevator pitch uitleggen wat jullie nu samen doen? Theun: We zoeken naar een balans tussen de schoonheid en de klimaatambitie van de stad. We willen dat mensen de stad omarmen, dan zorgen ze er goed voor. Samen staan we voor een duurzame, mooie stad, eentje vol leven, maar die geen energie verspilt. De samenwerking tussen Theun en Han is ontstaan na een vergadering waar een corporatie energiebesparingsplannen presenteerde. Han: Bureau Monumenten & Archeologie was niet blij met hoe ze dat wilde aanpakken. We wilden voorkomen dat er een strijd tussen gemeentelijke diensten zou ontbranden en besloten om samen op te trekken. Theun: Ook in monumenten kun je veel energie besparen, maar er hangt wel een prijskaartje aan. Die moeten natuurlijk niet de pan uit rijzen, want dan doet niemand dat meer. Dus ook daarin moet je een balans vinden. Han vult aan: Eén ding is zeker: alleen monumenten die hun gebruikswaarde houden, blijven bewaard voor de toekomst. Als eigenaren het niet kunnen gebruiken, willen ze er niet in investeren. Een pand moet toch steeds aangepast worden aan de eisen van de moderne tijd, anders verkommert het op den duur. Waarin ze investeren, daarbij kunnen wij ze deskundige adviezen bieden. Pilotproject De bouwkundige annex architectuurhistoricus en de milieukundige werken nu aan een pilotproject waarmee ze de toolkit gaan uittesten: de renovatie van de jarenvijftigwoningbouw in de Westelijke Tuinsteden. Nog niet een echt monument, maar wel karakteristieke woningen die men graag wil bewaren. Rond 2001 begeleidde Han van der Zanden al een duurzaamheidsproject in een reeks monumentale panden, namelijk het Blaauwlaken- 36

37 blok tussen Warmoesstraat en Oudezijds Voorburgwal. De Dienst Binnenstad wilde de panden energetisch verbeteren en daar kwamen de doelstellingen van monumentenbehoud en duurzaamheid samen. Han: Iedereen keek eens heel anders naar de problematiek, niet alleen vanuit zijn eigen standpunt. Het bleek een eyeopener: als je de wederzijdse belangen kunt benoemen blijken er minder knelpunten dan gedacht. Er komt ook wederzijds begrip voor wat iedereen doet. Hier hebben we veel van geleerd. Zwart op wit Han legt uit waarom zo n toolkit ontzettend handig is: Wij krijgen hier zo n achthonderd heel verschillende aanvragen voor aanpassingen aan monumenten per jaar binnen. Daar komen nog eens talloze vragen van particulieren over wat wel en niet mag en kan bij. Daarvoor schreef ik eerder het Programma van Eisen Kwaliteit Monumenten waarin de meest voorkomende do s and don ts over verbouwingen aan monumenten in het algemeen worden genoemd. Met de toolkit willen we alle mogelijke en onmogelijke vragen over duurzaamheidsvraagstukken bij monumenten beantwoorden. Het is service voor de burger, maar het bespaart ons ook veel tijd. Zo hoeven we het verhaal niet steeds opnieuw uit te leggen. Imago Met de toolkit wil Bureau Monumenten & Archeologie van het imago af van die club waar nooit wat van mag en dat alleen maar problemen aangeeft, zegt Han. Dit is ons positieve antwoord. We kunnen de burger of de corporatie al vóór het indienen van verbouwings- en aanpassingsplannen van dienst zijn. Ze kunnen zien wat de regels zijn, maar we geven ook de mogelijkheden en valkuilen aan. Op die manier kunnen ze een goede energiezuinige bouwaanvraag indienen. DMB moet ze goedkeuren en hiermee kunnen we een hoop discussie achteraf voorkomen. Alternatieven Theun omschrijft zijn taak als: corporaties en particuliere eigenaren mobiliseren voor duurzaamheid. Zij zijn tenslotte degenen die moeten investeren in de oplossingen voor duurzame gebouwen. Hij zorgt ervoor dat initiatieven van de maatschappelijke partners zo mogelijk gebundeld worden of elkaar versterken. Veel de boer op dus. Zijn netwerk spreidt zich naar vele kanten uit: corporaties, adviseurs, aannemers, bouwtechnici en collega-milieudeskundigen. Ik ben wel een soort spin in het web. Het Klimaatbureau is te klein om alles te weten. Han haakt erop in: Nieuwe ontwikkelingen komen altijd wel bovendrijven. Gewoon omdat iemand ermee aankomt. Nieuwe bouwfysische oplossingen bediscussiëren we bij Bureau Monumenten & Archeologie altijd flink, maar BMA is van nature behoudend. Alleen beproefde methodes graag, zeggen we altijd. Daar staat tegenover dat het belangrijk is om naar alternatieven te blijven zoeken. Om aan de regelgeving te voldoen ontstaan standaardoplossingen, die op een gegeven moment als de norm worden gezien. Maar wij hebben bijvoorbeeld om de Energieprestatienorm te halen alternatieve oplossingen gebruikt. Dat kan andere partijen weer inspireren. Sparren Het combineren van duurzaamheid en monumentenzorg inspireert henzelf ook. Han: Ik vind het proces, het sparren met andersdenkenden, de uitersten bij elkaar brengen, oplossingen bedenken en uiteindelijk iets bereiken een uitdaging. Theun: Ik zie de samenwerking om monumenten duurzaam te maken als integraal onderdeel van mijn werk. Het lijkt me wel leuk dat ik over tien jaar, als ik door de stad fiets, mooie energiezuinige panden zie en kan zeggen: Daar heb ik aan meegewerkt. 37

38 Kim Spinder trainee en kennismanager Ik mag mijn eigen invulling aan projecten geven. Mijn collega Lucas maakt mijn werk ook leuk. Arjan van der Ree senior adviseur bouwvergunningen Mijn werk is interessant, uitdagend en complex. Bij grote ontwikkelingsprojecten kom je regelmatig voor verrassingen te staan. De Noord/Zuidlijn is zo n ingewikkeld project. Cees Meinster evenementencoördinator en adviseur Ik vind het fijn dat ik de kans krijg om heel zelfstandig te werken. Jeroen Oe milieuvergunningen Twee woorden: het milieu en mijn collega s. Jeroen van der Waal milieuadviseur en accountmanager Ik ben blij dat ik door dit werk kan bijdragen aan de milieukwaliteit voor de toekomstige generaties in mijn eigen stad. Lucas Oost Lievense kennismanager Oplossingen lijken altijd voor de hand te liggen, maar probeer dan maar eens het ook echt op te lossen. 38

39 Een aantal krenten in de pap van bouwend Nederland aan de Sixhaven, gezien vanuit Overhoeks. 39

40 Colofon Dit is een uitgave van de Dienst Milieu en Bouwtoezicht van de gemeente Amsterdam, december 2008 Onder auspiciën van team Communicatie (Barbara Verhallen en Ans Mirck) Productie, tekst en eindredactie Chris Bos, Peggy de Jongh, Erna van der Veen, Mario Verhoeven (Movement, Amsterdam) Fotografie Katrien Mulder Vormgeving Studio Zwaan, Diemen Papier Promail Plus (FSC) en Lampion Druk Thieme, Nijmegen 40

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Ellen Schild. Tineke Groen

Ellen Schild. Tineke Groen Ellen Schild Tineke Groen Jaar in jaar uit besteden we in Mebest aandacht aan fraaie afbouwprojecten. Achter elk van die projecten zitten vakmensen. Vakmensen die het bedenken, vakmensen die het maken.

Nadere informatie

Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap

Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap Zelfleiderschap is dat je jezelf aanstuurt. Je doet wat jij belangrijk, waardevol, leuk of interessant vindt. Je kiest je eigen weg en je zorgt goed voor jezelf.

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

WAT MAAKT EEN ONDERNEMER GELUKKIG? NOU, GELD IN ELK GEVAL NIET

WAT MAAKT EEN ONDERNEMER GELUKKIG? NOU, GELD IN ELK GEVAL NIET TEKST: JUDITH KATZ, KARIN BOJORGE ILLUSTRATIE EN INFOGRAPHICS: MAREN BRUIN FORUM-ONDERZOEK WAT MAAKT EEN ONDERNEMER GELUKKIG? NOU, GELD IN ELK GEVAL NIET Wat vinden ondernemers nou het leukste aan het

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Jaarverslag 2013-2014

Jaarverslag 2013-2014 NOVA Voorzitter Anthony Matthijsen 24-9-2014 Inhoud Voorwoord... 2 Inleiding... 3 Mijn taken... 3 Externe contacten... 4 Vergaderingen... 4 Administratie... 4 Commissies... 5 Eerstejaarsfeest... 5 De club...

Nadere informatie

Deze leergang is een vliegwiel voor beweging

Deze leergang is een vliegwiel voor beweging PROGRAMMA URBAN PROFESSIONAL Deze leergang is een vliegwiel voor beweging Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman De afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Utrecht ontwikkelde

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Ivonne Bressers: Dank je wel. Rob Kleijs: Ivon, Kun je nog eens uitleggen wat het Usher Syndroom is?

Ivonne Bressers: Dank je wel. Rob Kleijs: Ivon, Kun je nog eens uitleggen wat het Usher Syndroom is? 100 Col 's beklimmen in 40 dagen met een totale afstand van 4100 kilometer. Eddy Driessen uit Arnhem wil die tocht gaan afleggen en dat doet hij voor zijn plezier maar ook voor het goede doel. Namelijk

Nadere informatie

Lieven de Key Penning 2015. Rapport van de jury

Lieven de Key Penning 2015. Rapport van de jury Lieven de Key Penning 2015 Rapport van de jury Haarlem, 24 november 2015 Inleiding De Lieven de Key Penning is een prijs die in 2009 is ingesteld door de gemeente Haarlem op voorstel van de stadsbouwmeester

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen.

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 103 103 HOOFDSTUK 7 Wat gaan we doen? WOORDEN 1 Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 2 Op 22 november zijn we 25 jaar

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Samen sterk voor een milieuveilig Drenthe

Samen sterk voor een milieuveilig Drenthe Samen sterk voor een milieuveilig Drenthe Samen sterk voor een milieuveilig Drenthe De RUD is een afkorting van: Regionale Uitvoeringsdienst. Bij de RUD Drenthe werken 125 gespecialiseerde medewerkers

Nadere informatie

Evaluatie project webshop 2.0

Evaluatie project webshop 2.0 Evaluatie project webshop 2.0 Kim Krijt MM2A Kim Ik vind dat de productie erg goed is verlopen, wij hebben onderling geen problemen gehad. Ik vind dat er erg goed werk is geleverd. Als ik het vergelijk

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

IK GA VOOR DE SCHOOL VOOR ECONOMIE EN ONDERNEMEN MBOAMERSFOORT.NL

IK GA VOOR DE SCHOOL VOOR ECONOMIE EN ONDERNEMEN MBOAMERSFOORT.NL IK GA VOOR DE SCHOOL VOOR ECONOMIE EN ONDERNEMEN MBOAMERSFOORT.NL MET JOU LOOPT ALLES OP ROLLETJES Werken in een bedrijf is elke dag anders. Ben je liever eigen baas? Leer dan alles over zelfstandig ondernemer

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld,

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, heeft wel de toekomst. Over vijf jaar zal één op de vijf bouwwerken in Nederland volgens een concept gebouwd worden. Wat is dat en wat betekent het voor

Nadere informatie

Met gegrauw en gesnauw bereik je niks

Met gegrauw en gesnauw bereik je niks 81 Weike Medendorp, PvdA Met gegrauw en gesnauw bereik je niks Ik denk dat we een aantal resultaten hebben bereikt waar we trots op mogen zijn. Neem bijvoorbeeld het plan van transformatie voor de Enci,

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden Het sprookje van Wonen op het mooiste plekje van Uden park maashorst parkmaashorst.nl P ark M aashorst 1 Uden Noord, grenzend aan Maashorst, is het ideale gebied voor een bijzondere ontwikkeling. Op de

Nadere informatie

99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS

99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS 99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS Er is niet één oplossing voor werkstress: er zijn veel knoppen waar je aan kunt draaien. Dat geldt voor de werkgever en de werknemer. Daarom gaan we op zoek naar 99 oplossingen

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk bij Carintreggeland

Vrijwilligerswerk bij Carintreggeland Vrijwilligerswerk bij Carintreggeland Meld u ook aan als vrijwilliger! 2 Het waarom van vrijwilligerswerk De één doet het om een zinvolle bijdrage te leveren aan de maatschappij. De ander doet het om andere

Nadere informatie

Eerste week vd advent

Eerste week vd advent Advent vieren en beleven derde graad Eerste week vd advent De adventskrans staat centraal. Er speelt zachte muziek. De kinderen nemen bij het binnenkomen een sparrentakje uit de mand en leggen dit rond

Nadere informatie

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Visrestaurant De Viskêête Tijdsperiode: 2006 tot heden Locatie: Havendijk 36, 4401 NS Yerseke Website: www.pietvanoost.nl Competenties: Stressbestendigheid,

Nadere informatie

Zo werkt het. Wij hebben een steile trap in huis. Wij willen hem minder steil. Doe mee via de site

Zo werkt het. Wij hebben een steile trap in huis. Wij willen hem minder steil. Doe mee via de site extra editie 5 september 2015 Als je het mij vraagt Klanten, mensen uit hun netwerk en medewerkers van Dichterbij praten in de komende tijd met elkaar over hun wensen, kansen en mogelijkheden. Dat gebeurt

Nadere informatie

Bouwspecial Vecht en IJssel

Bouwspecial Vecht en IJssel Bouwspecial Vecht en IJssel Ewoud - Nieuw Transwijk - Zuilen mei 2011 Het is alweer enige tijd geleden dat er een bouwspecial is uitgebracht. Na de fusie tussen Ewoud en de SHBU (Transwijk en Zuylenstede)

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW Huisartsenpraktijk Kattenbroek Huisarts Schenkels Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Kattenbroek is vorig jaar een tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

Blok 1 - Voeding en ziekte

Blok 1 - Voeding en ziekte Reflectie jaar 2 Algemeen Nadat ik mijn propedeuse heb behaald kon ik mij in het volgende studiejaar compleet richten op het begin van de hoofdfase. Ik heb in het tweede jaar veel geleerd en mijzelf verder

Nadere informatie

OVER VITALITEIT; WAAROM PAMPEREN FIJN LIJKT MAAR MACHTELOOS MAAKT

OVER VITALITEIT; WAAROM PAMPEREN FIJN LIJKT MAAR MACHTELOOS MAAKT E-blog OVER VITALITEIT; WAAROM PAMPEREN FIJN LIJKT MAAR MACHTELOOS MAAKT Reeks: bestuurders over vitaliteit Colofon: einde artikel Wilma de Jong, lid van de Raad van Bestuur van BrabantZorg, is een kordate

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009

UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009 UITKOMSTEN EVALUATIE TESTREIS LEEUWARDEN 10 OKTOBER 2009 ingevuld door 18 van de 26 deelnemers deelnemers waren heel divers eb varieerden in leeftijd van 13 t/m 23 jaar oud Welk cijfer geef je de training?

Nadere informatie

Geen actie tegen bouwoverlast buiten kantooruren Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid

Geen actie tegen bouwoverlast buiten kantooruren Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Rapport Gemeentelijke Ombudsman Geen actie tegen bouwoverlast buiten kantooruren Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid Samenvatting 1 juni 2012 RA120866 Twee buren ondervinden overlast van bouwwerkzaamheden

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

WAARSCHUWING. Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren.

WAARSCHUWING. Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren. WAARSCHUWING Als je wilt dat in je leven niets verbetert, leg dit boek dan NU weg. Het is niets voor jou. Koop een fles champagne en ga het vieren. INLEIDING Je herkent het vast: je stond met een glas

Nadere informatie

Nieuwsbrief De Vreedzame School

Nieuwsbrief De Vreedzame School Nieuwsbrief De Vreedzame School Algemeen Onze school werkt met het programma van de Vreedzame School. Dit programma wil een bijdrage leveren aan een positief sociaal klimaat en de vorming van actieve en

Nadere informatie

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Dit document helpt je om een actie voor ZOA op te zetten. Je kan met een maatschappelijke stage voor ZOA 15 tot 30 uur maken. Wat vind je in

Nadere informatie

Ik ben David de Graaf

Ik ben David de Graaf Ik ben David de Graaf geboren in 1984. met Downsyndroom Surprise! Ook voor mijzelf Ik heb het niet alleen, maar... ik ben ook in vaste dienst van de Stichting Downsyndroom Kort: de SDS www.downsyndroom.nl

Nadere informatie

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine Piet Boon Van timmerman tot meester ontwerper 114 All Inn Home magazine Het is gewoon waanzinnig leuk om iets te creëren en je visitekaartje achter te laten. Hij begon 25 jaar geleden als timmerman/aannemer

Nadere informatie

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit.

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Goed, duidelijke manier van les geven Goed en zinvol. Goed

Nadere informatie

Perspectief 3 e editie 3 hv Project duurzaamheid

Perspectief 3 e editie 3 hv Project duurzaamheid Perspectief 3 e editie 3 hv Project duurzaamheid 1. Start Duurzaam leven is belangrijk. Als we dat niet doen, is de aarde in de toekomst niet meer leefbaar. De gevolgen van onze leefstijl zijn nu al te

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht.

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de leerkracht. Zinnen maken met omdat. Hulp vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

Hit the Ground Running INGEZET, WAT NU?

Hit the Ground Running INGEZET, WAT NU? INGEZET, WAT NU? Het is belangrijk te beseffen dat niet iedere opdrachtgever een gedegen inwerkprogramma heeft zoals je bij Calco bent tegengekomen. Dat de laptop klaarstaat op je nieuwe bureau, je stoel

Nadere informatie

Ben jij klaar voor de volgende stap?

Ben jij klaar voor de volgende stap? Ben jij klaar voor de volgende stap? De juiste beslissing maken over jouw toekomst (en eventueel de toekomst van jouw paard), is een belangrijk proces. Deze richtlijnen zullen jou helpen de juiste keuze

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST 3 EEN NIEUWE TOEKOMST Opgave en toekomstperspectief De aandacht die er binnen het huidige politieke en bestuurlijke klimaat is voor de verbetering van wijken als Transvaal, is een kans die met beide handen

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Kijk eens wat ik kan! Prago 1984-2014

Kijk eens wat ik kan! Prago 1984-2014 Kijk eens wat ik kan! Prago 1984-2014 Voorwoord Over dit boekje We wilden graag een boekje maken. Samen met de cursisten van Prago. De vraag was: Wil je iets moois maken voor ons boekje? Je mag zelf weten

Nadere informatie

TNO-onderzoeker Luc Dorenbosch over job crafting SLEUTEL AAN JE BAAN!

TNO-onderzoeker Luc Dorenbosch over job crafting SLEUTEL AAN JE BAAN! TNO-onderzoeker Luc Dorenbosch over job crafting SLEUTEL AAN JE BAAN! Foto s: Pim Geerts Eigenlijk is er geen goed Nederlands woord voor: job crafting. Sommigen noemen het kneden aan je werk. TNO-onderzoeker

Nadere informatie

7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen

7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: 7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

Ga eens even bij jezelf na waarom je dit programma bent gaan volgen: wil je weg van iets of wil je ergens naartoe?

Ga eens even bij jezelf na waarom je dit programma bent gaan volgen: wil je weg van iets of wil je ergens naartoe? Je bent waarschijnlijk begonnen met Het VoedingsKompas vanuit het verlangen om iets te veranderen in je leven. Misschien wil je alleen maar méér energie, misschien wil je af van enkele lichamelijke klachten

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

Concept WHAT S UP, LATER?!

Concept WHAT S UP, LATER?! Omgevingsverkenning Toen ik aan mijn vrienden vroeg hoe ze denken over later en pensioen was de eerste reactie van allemaal: nee ik denk alleen over nu na eigenlijk. Vervolgens zei ik dat ze later als

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED STARTPAKKET RURAAL ERFGOED CHECKLIST Startpakket Ruraal Erfgoed komt tot stand onder auspiciën van Innovatieplatform Duurzame Meierij met een financiële bijdrage van Belvedere, EU (Leader+) en IDM. Projectontwikkeling:

Nadere informatie

voor alle aandeelhouders, sponsors en belangstellenden

voor alle aandeelhouders, sponsors en belangstellenden PiepKey L.C. Februari Nieuwsbrief Februari voor alle aandeelhouders, sponsors en belangstellenden In dit nummer: Zeelandhallen 1 Verslag verkoping in de Zeelandhallen Op zaterdag 26 februari hebben wij

Nadere informatie

Boventallig? Pech. Of toch niet?

Boventallig? Pech. Of toch niet? Boventallig? Pech. Of toch niet? Op pad met onze Wandelcoach Tineke Franssen Harriët (37, foto) werkt drie jaar bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Eerst als projectleider ICT. Maar de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor:

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Terugblik Kinderyoga Rots & Water De Sterrenplukmachine Theaterweek Thema avond (hoog)gevoeligheid

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelplan Fase 2 - het praktijktraject Opleiding tot hooggevoeligheidsdeskundige

Persoonlijk Ontwikkelplan Fase 2 - het praktijktraject Opleiding tot hooggevoeligheidsdeskundige Persoonlijk Ontwikkelplan Fase 2 - het praktijktraject Opleiding tot hooggevoeligheidsdeskundige Inhoud 2e Fase persoonlijk ontwikkelplan het praktijktraject... 3 Leerdoel... 3 Droom... 3 Naar de praktijk...

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

beekbergen van zalige zondag tot aparte aandacht

beekbergen van zalige zondag tot aparte aandacht beekbergen van zalige zondag tot aparte aandacht Over OMA OMA beekbergen ondersteunt werkende ouders om de balans tussen de eisen van het privéleven en die van het werk te behouden of te herstellen. Bij

Nadere informatie

Proposities voor Comfortabel leven

Proposities voor Comfortabel leven Proposities voor Comfortabel leven Concrete concepten voor installateurs en andere partijen in de markt Juni 2012 1 De zeven proposities voor comfortabel leven in één oogopslag 2 3 Patrick en Jolanda zijn

Nadere informatie

Focussen: 2 x 2 vragen

Focussen: 2 x 2 vragen Focussen: 2 x 2 vragen Waar kun je het voor gebruiken? Als je iets wilt bereiken en daarvoor het nodige te doen hebt, dan is het van belang dat je wéét wat je doet. De 2x2-vragen helpen je bij het bedenken

Nadere informatie