Multifocus: De kracht van verbinden. Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Multifocus: De kracht van verbinden. Databank Effectieve interventies huiselijk geweld"

Transcriptie

1 Multifocus: De kracht van verbinden Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

2 Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Wilma Schakenraad en Ben Serkei MOVISIE Wilma Schakenraad is senior medewerker informatiemanagement van de afdeling Huiselijk en seksueel geweld van MOVISIE. Ben Serkei is senior adviseur van de afdeling Huiselijk en seksueel geweld van MOVISIE. December 2011 Voor meer methodebeschrijvingen en eventuele vragen en/of reacties kunt u terecht bij: of Deze methodebeschrijving is mogelijk gemaakt door het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het werkblad dat gebruikt is voor het maken van deze methodebeschrijving, is deels gebaseerd op het Werkblad beschrijving interventie van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en het RIVM. 2 * * * Multifocus

3 Inhoudsopgave Inleiding: leeswijzer 04 Samenvatting Beschrijving methode Probleemomschrijving Doel van de methode Doelgroep van de methode Indicaties en contra-indicaties Aanpak Materiaal Uitvoerende organisaties Benodigde competenties van de uitvoerder Overige randvoorwaarden Overeenkomsten en verschillen met andere interventies Contactgegevens ontwikkelaar Onderbouwing De ontwikkelgeschiedenis van de methode Onderbouwing van de probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Onderzoek naar praktijkervaringen Praktijkervaringen van de uitvoerder Praktijkervaringen van de cliënt/burger Praktijkvoorbeeld Effectonderzoek Directe aanwijzingen voor de effectiviteit Indirecte aanwijzingen voor de effectiviteit Conclusies Samenvatting werkzame elementen Samenvatting effectonderzoek 26 6 Verantwoording Zoeken en selecteren van literatuur Literatuur 28 Bijlage 1: Toelichting effectonderzoek 29 Multifocus * * * 3

4 Inleiding: leeswijzer Professionals worden geconfronteerd met een wirwar aan informatie waar ze een weg in moeten vinden. Die informatie is vaak versnipperd en daardoor weinig toegankelijk. In de Databank Effectieve sociale Interventies brengen wij methoden bij elkaar waarmee de sociale sector werkt. De methodebeschrijvingen op het gebied van huiselijk geweld zijn ook beschikbaar via de Databank Effectieve interventies huiselijk geweld. De websites vindt u in het colofon. De methodebeschrijvingen geven een zo volledig mogelijk beeld van alle beschikbare informatie over een methode. Als hulpverlener, preventiewerker of politiefunctionaris kunt u hiermee vaststellen of de methode geschikt is voor de situatie waarin u of uw organisatie intervenieert. Als gemeente kunt u zich op de hoogte stellen van de methoden die er zijn en wat er bekend is over de effectiviteit. Op basis daarvan kunt u met organisaties in uw gemeente in gesprek gaan over de inzet van deze methoden. Indien u besluit om met de methode aan de slag te gaan, verwijzen we u naar de ontwikkelaar voor het handboek en eventuele andere beschikbare materialen. De methodebeschrijving is opgebouwd langs vier lijnen. Onderdeel 1 van dit document beschrijft de methode zelf, zoals de doelen, de doelgroep en de aanpak. Onderdeel 2 laat de onderbouwing van de methode zien: de visies, theorieën en wetenschappelijke onderzoeken die de ontwikkelaar heeft gebruikt bij het ontwikkelen van de methode. Onderdeel 3 geeft zicht op de praktijkervaringen van de professional en de cliënt/burger met de methode. Onderdeel 4 geeft inzicht in wat er wetenschappelijk bekend is over de effectiviteit van de methode. De methodebeschrijving is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de ontwikkelaar van de methode. Zo levert de ontwikkelaar informatie aan en geeft deze feedback op het concept en toestemming voor publicatie. De methode wordt uitgebreid in kaart gebracht. Dit kan ontwikkelaars op hun beurt een impuls geven voor verdere ontwikkeling van de methode. Een methode staat dus niet stil, de beschrijvingen zullen dan ook regelmatig worden herzien. De methodebeschrijving is gebaseerd op een systematische zoektocht naar informatie. Bij die zoektocht werken de onderzoeker die de methodebeschrijving maakt en een informatiespecialist van de afdeling Kennisstromen van MOVISIE intensief samen. Bij het zoeken van informatie over methoden zijn doorgaans de volgende zoekstrategieën toegepast: het inwinnen van informatie bij de ontwikkelaar, uitvoerende instanties en/of eventuele onderzoekers van de methode, het doorzoeken van Nederlandse en/of internationale databanken, het checken van referenties van reeds gevonden informatiemateriaal en een internet deskresearch. De zoektocht is daarbij gericht op een breed spectrum aan informatiebronnen, variërend van (ongepubliceerde) verslagen van (interne) procesevaluaties of paneldiscussies tot wetenschappelijk (effect)onderzoek. De verantwoording van de toegepaste zoekstrategieën is in beknopte zin terug te vinden in onderdeel 6.1. De zoekgeschiedenis is uitgebreid vastgelegd in het archief van MOVISIE. Het relevante gevonden materiaal is terug te vinden in het literatuuroverzicht in onderdeel 6.2. Bij het effectonderzoek (onderdeel 4) wordt onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte aanwijzingen voor effectiviteit. Een toelichting op dit onderscheid vindt u in bijlage 1. Om de tekst in de methodebeschrijving zelf laagdrempelig te houden, worden de belangrijkste onderzoekskenmerken en resultaten zoveel mogelijk in woorden beschreven. De achterliggende cijfers vindt u in bijlage 3 en verder. Wij wensen u veel inspiratie bij het lezen van deze methodebeschrijving. 4 * * * Multifocus

5 Samenvatting 1. Beschrijving methode Doel Het doel van de methode Multifocus is geweld en onveiligheid in het gezin te doen stoppen, het gezin te helpen de regie over het eigen bestaan te hervinden, de interne relaties binnen het gezin te versterken en de kans op herhaling te reduceren. Doelgroep De doelgroep van de methode zijn gezinnen met complexe, meervoudige problematiek. Vaak zijn dat gezinnen waarin geweld plaatsvindt of dreigt, in een aantal gevallen is daarvoor een huisverbod opgelegd. Aanpak Multifocus maakt gebruik van intensief casemanagement om een integrale, sluitende en effectieve aanpak van huiselijk geweld te realiseren. Kenmerkend is de systemische ofwel gezinsgerichte benadering die de intensief casemanagers consequent toepassen. De aanpak kent de volgende fasen. Aanmelding en eerste contact: de melding komt binnen bij de intensief casemanager en deze legt (binnen een uur na de melding) de eerste contacten en heeft gesprekken met alle gezinsleden, ook met de kinderen. Intake en diagnostiek: de intensief casemanager verkent en beoordeelt samen met de gezinsleden de ontstaansgeschiedenis van het geweld en de problemen in het gezin. Opstellen behandelplan en advies over het huisverbod: met de ketenpartners en andere betrokken hulpverleners wordt na een gezamenlijk overleg een behandelplan opgesteld. Daaruit volgt eventueel ook een gezamenlijk advies aan de burgemeester voor het wel of niet verlengen van het huisverbod. Hulpaanbod door ketenpartners, afronding en afsluiting: het behandelplan wordt uitgevoerd door de betrokken ketenpartners. De intensief casemanager volgt nauwgezet of alles verloopt volgens het plan. Na drie en twaalf maanden evalueren de intensief casemanager en de betrokken ketenpartners de voortgang. Zo mogelijk wordt hierbij de hulpverlening afgesloten en beëindigen de intensief casemanager en ketenpartners het contact met het gezin. In de verschillende fasen worden technieken en vaardigheden ingezet die vooral gericht zijn op het bevorderen van de motivatie van cliënten en het creëren van een positief verwachtingspatroon. Materiaal Voor de toepassing van Multifocus is het volgende handboek is beschikbaar: MULTIFOCUS, de kracht van verbinden. Een handreiking voor een gezinsgerichte aanpak van huiselijk geweld, geschreven door Matthieu Goedhart (Mutsaersstichting) en Multifocus * * * 5

6 Joep Choy (Nisto), uitgegeven in 2011 door de Mutsaersstichting te Venlo. Bij de methode is ook de film Zingen in het donker verkrijgbaar, die de effecten van huiselijk geweld waaronder transgenerationele overdracht in beeld brengt. Uitvoerende organisaties De methode kan worden toegepast binnen de geestelijke gezondheidszorg, jeugdzorg, jeugdhulpverlening en kinderbescherming, vrouwenopvang, maatschappelijk werk, GGD, reclassering, het Veiligheidshuis en instellingen voor daderhulpverlening. Ontwikkelaar Mutsaersstichting Postweg HB Venlo Contactpersoon Matthieu Goedhart Onderbouwing De methode Multifocus is ontwikkeld vanuit de praktijk bij de invoering van de Wet tijdelijk huisverbod. In de aanpak worden crisishulpverlening, systeemgerichte hulp en ketenaanpak gecombineerd. De ontwikkelaars voeren verschillende bronnen aan die wijzen op het belang van een ketenaanpak, zoals het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar kindermishandeling uit De systeemgerichte aanpak is mede gebaseerd op onderzoek van Smith Slep & O Leary (2005, 2007) waaruit blijkt dat er bij huiselijk geweld bijna altijd sprake is van een combinatie van verschillende agressiepatronen in gezinnen. Voor de oplossingsgerichte benadering verwijzen de ontwikkelaars naar Turnell & Edwards (2009). Bij het in kaart brengen van het geweld en de achtergronden daarvan wordt gebruik gemaakt van de hiërarchie van Engel (1977). Om in gesprek te komen met de partners wordt de spiraal van geweld van Van Lawick & Groen (2003) ingezet en om aan te tonen dat gezinsleden in hun onderlinge interactie positieve of negatieve werkelijkheden construeren, wordt gebruikgemaakt van het sociaal constructivisme (onder andere Blow & Timm, 2005). De methode van geweldloos verzet van Omer (2007) biedt handvatten om ouders grenzen te laten stellen voor hun gewelddadige kinderen. Voor wat betreft de centrale rol die de intensief casemanager speelt, baseren de ontwikkelaars zich op Hoogendam & Vreenegoor (2007). 6 * * * Multifocus

7 3. Onderzoek naar praktijkervaringen De ontwikkelaar voert geen onderzoek aan naar de praktijkervaringen van de professional en/of de cliënt/burger met de methode. Dergelijk onderzoek is evenmin gevonden bij de door MOVISIE uitgevoerde literatuursearch. De ontwikkelaars geven aan dat in 2011 een eerste praktijkstudie wordt uitgevoerd, als opmaat naar een effect- en procesonderzoek onder begeleiding van prof. dr. R. Römkens van de Universiteit van Tilburg. De resultaten van die onderzoeken waren bij het verschijnen van deze methodebeschrijving nog niet beschikbaar. 4. Effectonderzoek De ontwikkelaar voert geen onderzoek aan naar soortgelijke methoden, noch in Nederland, noch in het buitenland. Dergelijke onderzoeken zijn evenmin gevonden bij de door MOVISIE uitgevoerde literatuursearches. Zoals aangegeven wordt gewerkt aan een effectonderzoek. 5. Samenvatting werkzame elementen Multifocus: de aanpak van huiselijk geweld via een driesporenbeleid: pleger, slachtoffer, kinderen. Meervoudige partijdigheid: onafhankelijk en neutraal te werk gaan en alle betrokkenen het gevoel geven achter hen te staan. Systeemgerichte benadering: geweld wordt gezien als een gevolg van interactiepatronen binnen het gezin. De totale regie is in handen van één intensief casemanager, die een centrale coördinerende rol met een uitvoerende rol combineert. De ketenaanpak: een integrale en sluitende aanpak ondersteund door een gemeenschappelijke visie op huiselijk geweld en goede samenwerkingsafspraken. Snelheid: snel handelen bij een crisis, rust scheppen, een plan van aanpak opstellen intakegesprekken starten. Empowerment: het gezin na huiselijk geweld weer regie over het eigen leven geven door het mobiliseren van de eigen kracht en het versterken van het netwerk. De oplossingsgerichte benadering waarin op basis van respect wordt samengewerkt met de cliënten en een gemeenschappelijk plan wordt gemaakt om de veiligheid in het gezin te garanderen. De toepassing van technieken en vaardigheden die er expliciet op zijn gericht om de motivatie van cliënten te bevorderen en een positief verwachtingspatroon te creëren. Psycho-educatie: voorlichting over de oorzaken en gevolgen van huiselijk geweld, ook voor de kinderen. Specifieke aandacht voor de kinderen: het ontschuldigen, het herstellen van de vertrouwensband met hun ouders en het via geweldloos verzet de-escaleren van eventueel gewelddadig gedrag van kinderen onderling of naar hun ouders. Multifocus * * * 7

8 1. Beschrijving methode De beschrijving van de methode is gebaseerd op het volgende handboek: MULTIFOCUS, de kracht van verbinden. Een handreiking voor een gezinsgerichte aanpak van huiselijk geweld, geschreven door: Matthieu Goedhart (Mutsaersstichting) en drs. Joep Choy (Nisto), uitgegeven in 2011 door de Mutsaersstichting te Venlo. Als er voor specifieke onderdelen in de beschrijving aanvullende informatiebronnen van de ontwikkelaar worden gebruikt, dan wordt hiernaar verwezen in de tekst. 1.1 Probleemomschrijving Huiselijk geweld is gezien de omvang naast een privéprobleem ook een maatschappelijk probleem. Onderzoek (Van Dijk e.a., 1997, in Goedhart & Choy, 2011) toont aan dat ruim 40% van de mannen en vrouwen in Nederland er ooit als slachtoffer mee te maken heeft gehad. Bij een kwart daarvan gaat het om geweld dat wekelijks of dagelijks voorkomt en lange tijd doorgaat. Dit impliceert dat ruim 12% van de Nederlandse bevolking het slachtoffer is van structureel huiselijk geweld. Deze cijfers worden bevestigd door recent Nederlands onderzoek waaruit blijkt dat 9% van de bevolking slachtoffer is van evident huiselijk geweld, terwijl 50% ooit te maken heeft gehad met vervelende, pijnlijke voorvallen in de huiselijke kring (Van der Veen en Bogaerts, 2010, in Goedhart & Choy, 2011). Spiraal van geweld Naar schatting in 80% van de gevallen van huiselijk geweld ontstaat het geweld als gevolg van uit de hand gelopen, geëscaleerde conflicten. In intieme relaties verloopt het geweld vaak cyclisch, er is sprake van een spiraal van geweld (Van Lawick & Groen in Goedhart & Choy, 2011). De miljoenen paren ter wereld bij wie er sprake is van geweld binnen hun relatie herkennen zich bijna altijd in deze spiraal. Maar ook kan de spiraal van geweld een rol spelen tussen ouders en kinderen. Gezinsgeweld gaat bijna altijd gepaard met een complex van problemen: relatieproblemen, isolement, werkloosheid, verslavingen, gezondheidsklachten en spanningen rond de opvoeding van de kinderen. Zulke gezinnen laten zich niet gemakkelijk verwijzen naar hulpinstanties. Zij hebben vaak al de nodige - dikwijls negatieve - ervaringen opgedaan met hulpinstanties. Wantrouwen overheerst en vormt een extra drempel bij een huisverbod, waarbij de hulp juist binnen tien dagen op gang dient te komen. Combinatie van agressiepatronen Uit onderzoek van Smith Slep & O Leary (2005, 2007, in Goedhart & Choy, 2011) blijkt dat er bij huiselijk geweld bijna altijd sprake is van een combinatie van verschillende agressiepatronen in 8 * * * Multifocus

9 gezinnen. Zo bleek in een representatieve steekproef van 453 gezinnen met jonge kinderen, dat in 92% van de gezinnen die melding maakten van ernstige agressie, er zowel sprake was van onderlinge agressie tussen de partners als van agressie van minstens één van de partners ten opzichte van de kinderen. Zij concluderen dat er duidelijke verbanden bestaan tussen alle vormen van geweld door volwassenen in een gezin. Gevolgen voor kinderen Kinderen die blootgesteld worden aan huiselijk geweld als slachtoffer of als getuige lopen een verhoogd risico om op latere leeftijd betrokken te raken in gewelddadige relaties. Hoewel niet uitgesloten kan worden dat hier erfelijke factoren in het geding zijn, blijkt telkens weer dat er ook sprake is van transgenerationele overdracht van gewelddadige patronen binnen families (onder andere Straus & Smith, 1990; Groen, 2008, in Goedhart & Choy, 2011). Risicofactoren Als risicofactoren voor het ontstaan van relationeel geweld worden genoemd: een laag zelfbeeld/weinig zelfvertrouwen lage sociaaleconomische status overmatig alcohol- en drugsgebruik relationele factoren, bijvoorbeeld slechte communicatie/snelle relatievorming opgroeien in een gezin waar gebrek is aan aandacht of in een gezin waar mishandeling en verwaarlozing spelen. (Bron: MOVISIE Factsheet Huiselijk geweld: feiten en cijfers, 2009, in Goedhart, 2011) Het Risicotaxatie-instrument huiselijk geweld (2008, in Goedhart & Choy, 2011), dat de politie hanteert bij de afweging of een huisverbod geïndiceerd is, noemt daarnaast als risicofactoren: psychische problemen zoals extreme jaloezie spanningen door werkgerelateerde problemen zoals werkloosheid, recent of dreigend ontslag spanningen door financiële problemen zoals schulden en gokproblemen spanningen door familie- en relatieproblemen, zoals onenigheid over de opvoeding van kinderen, niet geaccepteerde zwangerschap, lopende echtscheidingsprocedure sociaal isolement door beperkte vrienden- of kennissenkring, door rollenpatroon of door onaangepastheid van het gezin. Wij nemen bij het beschrijven van de omvang van het probleem de informatie uit het handboek van de methode als uitgangspunt. Wanneer u wilt beschikken over meer actuele of gedetailleerde informatie, verwijzen wij u naar 1.2 Doel van de methode Doel van de methode Multifocus is geweld en onveiligheid in het gezin te doen stoppen, het gezin te helpen de regie over het eigen bestaan te hervinden, de interne relaties binnen het Multifocus * * * 9

10 gezin te versterken en de kans op herhaling te reduceren. Het resultaat waarnaar gestreefd wordt, is dat een gezin na huiselijk geweld (weer) de regie krijgt over zijn bestaan en uitzicht krijgt op een leven waarin agressie beteugeld kan worden en dat de kansen op herhaling (recidive) en op transgenerationele overdracht zo klein mogelijk worden. Titel methode De gangbare manier om een vraagstuk aan te pakken, vanuit één gezichtspunt, werkt niet bij huiselijk geweld. Er zijn meerdere gezichtspunten voor nodig om een gezin dat opgesloten zit in een ingewikkelde geweldspiraal met succes te kunnen ondersteunen, namelijk dat van het slachtoffer, de pleger, de kinderen en de omstanders. Door het probleem vanuit een gezinscontext te benaderen worden de verschillende ketenpartners (politie, Openbaar Ministerie, gemeenten en hulpverlening) en het Veiligheidshuis (waar de strafrechtelijke keten en de zorgketen aan elkaar worden gekoppeld) in positie gebracht, om vervolgens vanuit een meersporenbeleid hun kracht en kunde te etaleren. De naam Multifocus doelt op de wijze waarop meerdere perspectieven in deze benadering geëxpliciteerd en verenigd worden. 1.3 Doelgroep van de methode De doelgroep van de methode bestaat uit gezinnen met complexe, meervoudige problematiek waarin vaak sprake is van huiselijk geweld en waar in een aantal gevallen een huisverbod wordt opgelegd. Het betreft gezinnen met een hoog veiligheidsrisico, met veelal bestaande hulpverlening en vooral: er zijn ook kinderen in het geding. De term gezinslid wordt hier ruim opgevat: partners, biologische gezinsleden, stiefgezinsleden en (intieme) vrienden of vertrouwenspersonen van het gezin. Volgens de ontwikkelaar kan de methode met enige aanpassing ook ingezet worden bij de aanpak van alle crises in gezinnen (met of zonder geweld), bij individuele dader- en slachtofferhulp, individuele en groepsgerichte hulp aan kinderen die getuige waren van geweld en bij partnerrelatietherapie. 1.4 Indicaties en contra-indicaties In de documentatie over de methode worden geen specifieke contra-indicatiecriteria gegeven. 10 * * * Multifocus

11 1.5 Aanpak Binnen de Multifocus methode speelt intensief casemanagement een cruciale rol. Intensief casemanagement wordt gedefinieerd als een specifieke vorm van interventie, bedoeld om samen met ketenpartners in gezinnen met meervoudige, complexe problemen een integrale, sluitende en effectieve aanpak van huiselijk geweld te realiseren. Rust in het gezin De intensief casemanager streeft ernaar om na alle tumult in het gezin rust te scheppen. Vanuit deze rustsituatie wordt het gezin gestimuleerd de regie in handen te nemen, gericht op het beteugelen van agressie. Deze benadering is gericht op het stoppen van geweld door: het vergroten van de draagkracht van het gezin en het verkleinen van de draaglast het verbeteren van het functioneren van ieder van de gezinsleden het helpen van ieder van de gezinsleden bij het (her)krijgen van autonomie en van grip op de situatie het vergroten van de onderlinge betrokkenheid van de gezinsleden (in het besef van de onontkoombare onderlinge afhankelijkheid in een gezin) het (h)erkennen van ieders behoeften empowerment, mobiliseren van de eigen kracht van elk van de gezinsleden het versterken van het netwerk van de gezinsleden. Het kenmerkende van de aanpak van de intensief casemanagers is het driesporenbeleid pleger-slachtoffer-kinderen, in combinatie met de consequente toepassing van specifieke systemische/systeemgerichte interventies. De aanpak van Multifocus is als volgt. Aanmelding Als er sprake is van een huisverbod, komt de aanmelding van een gezin binnen via de politie. Deze meldt het opgelegde huisverbod bij het Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG). Het SHG geeft de melding weer door aan het team van intensief casemanagers. De dienstdoende intensief casemanager neemt contact op met de hulpofficier van justitie voor nadere informatie over de situatie. Ook gaat hij of zij direct bij de politie langs om het ingevulde risicotaxatie-instrument te bekijken en te horen wat de antecedenten zijn. Binnen een uur na melding neemt de intensief casemanager contact op met het gezin. Hij of zij praat eerst met het slachtoffer en zo mogelijk met de kinderen en daarna met de pleger. Die eerste contacten en gesprekken hebben tot doel: rust te creëren in het gezin een ingang te bieden voor verdere hulp uitleg te geven over het eventuele huisverbod (wat mag wel/niet, hoe is de verdere procedure) de risico s in te schatten de rol en positie van de intensief casemanager te verduidelijken. Multifocus * * * 11

12 Taxatiefase en intake De bovengenoemde eerste contacten gaan vloeiend over in de taxatiefase waarin de intensief casemanager (ICM) de ontstaansgeschiedenis van het geweld en de problemen in het gezin verkent en beoordeelt. Deze taxatie dient 12 uur nadat een eventueel huisverbod is opgelegd afgerond te zijn. Taxatiefase De taxatiefase bestaat uit de volgende onderdelen. De ICM vraagt toestemming om contact op te nemen met de huidige hulpverleners van het gezin en om de informatie te delen met ketenpartners. Dat gebeurt aan de hand van een speciaal toestemmingsformulier. Bij voorkeur wordt contact gezocht met de huisarts. De ICM probeert zo snel mogelijk inzicht te krijgen in de hulphistorie van het gezin: bij welke instanties heeft het voor welke problemen tot nu toe hulp gezocht en met welk resultaat? De ICM gaat na hoe het zit met drankgebruik en eventueel gebruik van drugs. Vervolgens neemt de ICM een biografische anamnese af door middel van een genogram en schetst de ICM aan de hand van de hiërarchie van Engel een beeld van de context waarin het geweld is ontstaan. In deze fase zijn de houdingaspecten en vaardigheden positioneren, engageren, confronteren, normeren, provoceren en vragen stellen van belang. Intake De intake duurt circa vijf uur. De ICM maakt hierbij gebruik van de volgende hulpmiddelen (zie deel 2 voor een theoretische onderbouwing van de hulpmiddelen). 1. Het maken van een genogram, samen met de gezinsleden. Dit is een soort stamkaart van de familie die inzicht verschaft in de coalities, driehoeken en andere relatiepatronen over meerdere generaties. Het biedt de intensief casemanager en de gezinsleden de mogelijkheid om nieuwe verbanden te leggen, waardoor er op een andere wijze tegen de problemen in het gezin aangekeken kan worden. 2. Relatiekaart. Met behulp van de relatiekaart wordt de dynamiek van de gezins-, vriendschaps- en netwerkrelaties in beeld gebracht. 3. De hiërarchie van Engel (zie ook 2.2). Hiermee kunnen problemen die de context vormen waarbinnen het geweld kon ontstaan, in kaart worden gebracht. De hiërarchie van Engel onderscheidt niveaus of deelgebieden waarop een stoornis of vraag van de cliënt benaderd en verklaard kan worden: maatschappij, netwerk/familie, gezin, tweerelatie, individu, biologie. De hiërarchie van Engel kan ook gebruikt worden om alvast te zoeken naar oplossingen voor de problemen die het geweld in de hand hebben gewerkt. 4. Psycho-educatie. Het geven van voorlichting over het probleem, de oorzaken en gevolgen, het verloop en de symptomen. Het houdt ook advisering in: wat kunnen cliënten en de mensen in hun nabije omgeving doen om het probleem beter te hanteren, de regie over hun leven weer op te pakken en te voorkomen dat de problematiek zich herhaalt. De bedoeling is ook de werking van de geweldspiraal uit te leggen en ouders te informeren over de schadelijke effecten voor kinderen als zij getuige zijn van het geweld. 12 * * * Multifocus

13 Opstellen behandelplan De intakegesprekken met alle betrokkenen, het opgestelde genogram en het model van Engel worden vastgelegd in een intakeverslag. Dat intakeverslag wordt naar het Veiligheidshuis, de ketenpartners en de procesmanager van de gemeente gestuurd. Dat dossier vormt de basis voor het behandelplan. Dit is een plan van aanpak voor de korte termijn, waarin adviezen worden gegeven over het verdere verloop. Het geeft aan welke inspanningen van cliënten en hulpverlenende instanties verwacht worden en het biedt de mogelijkheid om het proces op vaste tijdstippen te evalueren. Zeven dagen na het opleggen van een eventueel huisverbod vindt een rondetafelconferentie plaats van de intensief casemanager, alle betrokken ketenpartners en andere hulpverleners die in het gezin een rol spelen. Bij dat overleg worden alle intakebevindingen van alle betrokken instellingen naast elkaar gelegd en besproken. Dat leidt tot een gezamenlijk plan van aanpak, een gezamenlijk hulpaanbod aan het gezin. Advies over een eventueel huisverbod De ketenpartners stellen ook gezamenlijk een advies op aan de burgemeester over het huisverbod. Als het gevaar geweken is en als het cliëntsysteem de aangeboden hulp accepteert, wordt geadviseerd het huisverbod niet te verlengen. Als er sprake is van voortdurende dreiging, als de pleger het huisverbod overtreedt of de geboden hulp niet accepteert, wordt geadviseerd het huisverbod te verlengen tot 28 dagen (of zoveel korter als mogelijk). Dat advies moet op de achtste dag na het opleggen van het huisverbod aan de burgemeester zijn gegeven. Die beslist uiteindelijk of het huisverbod verlengd wordt of niet. Hulpaanbod door ketenpartners, afronding en afsluiting Als het eventuele huisverbod voorbij is, komt de pleger in de meeste gevallen weer terug in het gezin. De intensief casemanager begeleidt die terugkeer. Het plan van aanpak dat de betrokken ketenpartners in de vorige fase hebben vastgesteld, wordt nu ten uitvoer gebracht. In de meeste gevallen impliceert dat de start van maatschappelijk werk, jeugdzorg en/of forensische psychiatrie. Het gezin moet contact opnemen met deze instanties of omgekeerd. De ICM zorgt voor een warme overdracht en houdt in de gaten of alle afspraken worden nagekomen. Na drie maanden of eerder als daar aanleiding voor is volgt een overleg over het gezin tussen de intensief casemanager en de betrokken ketenpartners. Daarin wordt de voortgang geëvalueerd. De rapportage van dit overleg wordt naar de procesmanager van de gemeente gestuurd. Na twaalf maanden is er opnieuw een overleg over het gezin. Ook daaraan nemen de intensief casemanager en de betrokken ketenpartners deel. Zo mogelijk wordt hierbij de hulpverlening afgesloten en beëindigen de ICM en ketenpartners het contact met het gezin. Aangezien het gaat om gezinnen met meervoudige, complexe problemen komt het regelmatig voor dat de hulpverlening gecontinueerd moet worden in de vorm van gespecialiseerde gezinszorg of een langdurige relatie met maatschappelijk werk. De rol van de intensief casemanager houdt na een jaar op. Multifocus * * * 13

14 De vaardigheden en werkwijzen die de ICM in deze fase toepast, zijn vragen stellen en luisteren, verbinden, gezinsleden leren met elkaar te praten, externaliseren, omkeringen en paradoxen, positieve connotaties, metacommunicatie, circulair bevragen en vooral: meervoudige partijdigheid. Aandacht voor kinderen Als er een huisverbod wordt opgelegd in een gezin met (kleine) kinderen probeert de intensief casemanager in principe altijd ook met hen te praten. Dit gebeurt om te voorkomen dat het huiselijk geweld, en het getob daarover, de ontwikkeling van kinderen nog meer schaadt. Het doel van de gesprekken is uitleg te geven over wat er gebeurt bij een huisverbod, te ontschuldigen (zij zijn niet de schuld van het geweld) en bij te dragen aan het herstel van de ouder-kindrelatie door de kinderen te stimuleren met hun ouders te praten over het gebeurde en hun gevoelens daarbij te vertellen. Als dat te moeilijk voor hen is, kan de ICM ook als spreekbuis voor hen dienen. Daarnaast zijn de gesprekken van de ICM met kinderen bedoeld om te observeren wat de impact van het geweld op de kinderen is en soms om duidelijkheid te krijgen over wat er precies is gebeurd. Indien nodig zet de ICM andere vormen van communicatie in. Hij of zij gebruikt hiervoor bijvoorbeeld de folder Je blijft samen met je mama thuis en je papa gaat 10 dagen ergens anders wonen. Die folder, ontwikkeld door het crisisinterventieteam in Groningen en nu landelijk in gebruik, nodigt kinderen uit om in tekeningen en dagboekaantekeningen te laten zien wat ze meemaken en wat ze daarbij denken. Ook kan de ICM spelvormen hanteren, bijvoorbeeld door de kinderen met een poppenhuis te laten spelen en in dat spel aan te geven waar zij waren toen het geweld zich afspeelde. Kinderen kunnen gewelddadig gedrag naar elkaar toe of naar hun ouders vertonen. Ook dit is huiselijk geweld. Multifocus volgt de benadering van geweldloos verzet van Omer (2007, Goedhart & Choy, 2011). Ouders wordt geleerd te de-escaleren. In de eerste plaats door zich krachtdadig te verzetten tegen het gewelddadige gedrag van hun kind en dat in de tweede plaats te doen zonder zelf fysiek of verbaal geweld te gebruiken. Overige hulpbronnen voor kinderen Indien nodig kunnen kinderen gebruikmaken van enkele andere hulpvormen die ontwikkeld zijn door de Mutsaersstichting. Kindergroepen voor kinderen van drie tot twaalf jaar die getuige of slachtoffer waren van huiselijk geweld. Praktische pedagogische begeleiding. Een gespecialiseerde gezinsbegeleider (op hboniveau) van de Mutsaersstichting komt gedurende een jaar regelmatig in het gezin. Deze professional helpt de ouders voor hun kinderen weer een veilige situatie te creëren. 14 * * * Multifocus

15 1.6 Materiaal Het volgende handboek is beschikbaar: MULTIFOCUS, de kracht van verbinden. Een handreiking voor een gezinsgerichte aanpak van huiselijk geweld, geschreven door: Matthieu Goedhart (Mutsaersstichting) en Joep Choy (Nisto), uitgegeven in 2011 door de Mutsaersstichting te Venlo. Bij de methode is ook de film Zingen in het donker verkrijgbaar, die laat zien hoe huiselijk geweld een gezin totaal kan ontwrichten en van generatie op generatie wordt overgedragen. Het handboek bevat als bijlage informatie over deze film en een genogram (grafische afbeelding van het grotere familiesysteem van de ouders en kinderen, zoals dat zich door de jaren heen gevormd heeft). Ook is opgenomen de systeemhiërarchie van Engel (1977) waarmee niveaus of deelgebieden onderscheiden kunnen worden waarop een stoornis of vraag van de cliënt benaderd en verklaard kan worden. Het handboek is verkrijgbaar via 1.7 Uitvoerende organisaties De methode kan worden toegepast binnen de geestelijke gezondheidszorg, jeugdzorg, jeugdhulpverlening en kinderbescherming, vrouwenopvang, maatschappelijk werk, GGD, reclassering, het Veiligheidshuis en instellingen voor daderhulpverlening. 1.8 Benodigde competenties van de uitvoerder De Multifocus methode wordt toegepast door een intensief casemanager, in samenspel met zijn ketenpartners. Intensief casemanagement is een vorm van cliëntgericht casemanagement, gericht op het vergroten van betrokkenheid, motivatie en (zelf)verantwoordelijkheid van de cliënt. Intensief casemanagement richt zich op de problemen van het hele cliëntsysteem die van invloed zijn geweest op het ontstaan van geweld, concentreert zich op alle stappen van het hulpverleningstraject en stimuleert een actieve rol voor het cliëntsysteem en betrekt daarbij de ketenpartners actief. Competenties De intensief casemanager die Multifocus uitvoert, dient een hbo-, vo- of academische opleiding in één van de hulpverlenende disciplines te Multifocus * * * 15

16 hebben, dan wel een vooropleiding van vergelijkbaar niveau. Voorts dient een intensief casemanager te beschikken over kennis en vaardigheden in de toepassing van systemische en oplossingsgerichte interventies. Hij / zij dient een gerichte training (zie hieronder) en supervisie in deze werkwijze te hebben ontvangen en moet in staat zijn zowel de rol van expert als de rol van bemoeizorger en hulpverlener te spelen. Hij / zij moet kunnen omgaan met deze dubbelrol van casemanager en behandelaar. Training Het handboek waarin de methode Multifocus wordt beschreven, is niet toereikend om de methode in praktijk te brengen. Om de methode goed te kunnen toepassen als intensief casemanager, moet men ook een training en coaching volgen. De Mutsaersstichting organiseert in nauwe samenwerking met het Nederlands Instituut voor Systeemtherapie, Opleiding, Onderzoek en Ontwikkeling (Nisto) presentaties en trainingen in de toepassing van de Multifocus-aanpak. In die trainingen komt ook de ontwikkeling van de volgende competenties van de intensief casemanager aan bod. Weerbaarheid: hij / zij moet geestelijk bestand zijn tegen confrontatie met gruwelijke verhalen over gruwelijke gebeurtenissen. Gezag: hij / zij toont een natuurlijk overwicht door in complexe en chaotische situaties rust en overzicht te bewaren. Dit overwicht bereikt hij door zijn kennis, vaardigheden en zorgvuldig handelen. Schakelen: hij / zij kan soepel en snel schakelen tussen diverse rollen. Balanceren: hij / zij kan de balans vinden tussen verantwoordelijkheid nemen en verantwoordelijkheid loslaten. Geduld: om de tijd te nemen om veranderingen te laten plaatsvinden. Relativeren: om in dit vak te overleven moet hij / zij leren leven met de realiteit dat niet alle geweld in alle gezinnen met hulpverlening verholpen kan worden. Doorpakken: Op doortastende wijze kan hij / zij optreden en handelen in gezinscrises waar geweldsproblematiek aan de orde is of dreigt. Daarbij durft hij / zij onorthodox te werk te gaan. Respect: hij / zij toont respect voor de cliënt. Praktisch: hij / zij werkt vanuit een praktische instelling en is steeds op zoek naar voor het gezin haalbare oplossingen. Informeren: hij / zij is duidelijk tegenover de cliënt en geeft steeds aan: wat hij /zij doet (gaat doen) waarom hij /zij dat doet hoe hij /zij dat doet welk effect de cliënt daarvan kan verwachten welke inspanning van alle gezinsleden daarbij verwacht wordt wat de consequenties zijn als die inspanning niet door hen geleverd wordt wanneer ermee gestart kan worden hoe lang het zal duren wat er daarna gaat gebeuren. 16 * * * Multifocus

17 1.9 Overige randvoorwaarden Randvoorwaarden met betrekking tot ketenaanpak Om de ketenaanpak waar te maken, raadt de ontwikkelaar aan de volgende afspraken met de ketenpartners te maken. 1. Het dient volstrekt helder te zijn wie de eindverantwoordelijkheid draagt voor het hulpverleningsproces. 2. Alle deelnemende organisaties zijn er in geslaagd draagvlak binnen hun organisaties te verkrijgen voor de samenwerking. 3. De deelnemende organisaties laten hun organisaties vertegenwoordigen door hun beste professionals die trots zijn op de eigen organisatie en die voldoende gezag en positie hebben om zaken in de eigen organisatie af te dwingen. 4. De vertegenwoordiger van de organisatie krijgt onvoorwaardelijke steun vanuit de eigen organisatie en ruim mandaat en vertrouwen om naar eigen inzicht op te treden (handelingsruimte). Kwaliteitsbewaking De intensief casemanager moet een training hebben gevolgd, die aangeboden wordt door de Mutsaersstichting (zie 1.8). Na drie en twaalf maanden vindt verder een evaluatie plaats tussen de intensief casemanager en de betrokken ketenpartners (zie 1.5). Kosten van de interventie De kosten van de interventie zijn berekend op 30 uur intensief casemanagement. Inmiddels is bekend dat dit niet toereikend is, maar dat 50 uur meer in de rede ligt Overeenkomsten en verschillen met andere interventies In Groningen is een soortgelijke methode ontwikkeld: Eerste hulp bij een huisverbod, beschreven door het ASHG Groningen en MOVISIE (De Groot & Van Eijkern, 2008). Eerste hulp bij een huisverbod is een vorm van crisisinterventie die tien dagen duurt en bestaat uit drie fasen. De methode wordt uitgevoerd door (crisis)interventieteams van drie of meer professionals die hulp bieden aan de uithuisgeplaatste, de achterblijver en de kinderen als die er zijn. Doelen van de methode zijn om binnen de eerste tien dagen na het opleggen van een huisverbod de dreiging van huiselijk geweld weg te nemen, de eerste crisis te stoppen, alle volwassen betrokkenen te motiveren voor hulp en een goede probleemanalyse te maken voor een effectieve gezinsaanpak in de vervolghulpverlening. Het belangrijkste verschil tussen Eerste hulp bij een huisverbod en Multifocus, is dat Multifocus een intensief casemanager kent. Deze speelt een belangrijke rol in de aanpak en combineert een centrale coördinerende rol met een uitvoerende rol. De ontwikkelaar ziet juist deze centrale regie bij één persoon als een cruciale factor voor succes. Door het verschil in aanpak wordt effectonderzoek naar de methode Eerste hulp bij een huisverbod niet als indirect Multifocus * * * 17

18 wetenschappelijk bewijs voor de methode Multifocus gezien. Zie voor een beschrijving van de methode Eerste hulp bij een huisverbod de databank Effectieve interventies huiselijk geweld op Contactgegevens ontwikkelaar Mutsaersstichting Postweg HB Venlo Contactpersoon Matthieu Goedhart * * * Multifocus

19 2. Onderbouwing 2.1 De ontwikkelgeschiedenis van de methode De methode Multifocus is ontwikkeld vanuit de praktijk. In 2007 heeft de Mutsaersstichting samen met de gemeente Venlo en ketenpartners het project Preventief Huisverbod opgezet. Doel was een op de systeemtheorie gebaseerde ketenaanpak te ontwikkelen voor gezinnen met meervoudige problematiek waarin sprake is van (dreigend) huiselijk geweld, dikwijls reeds meerdere vormen van hulpverlening zijn ingezet én waarbij kinderen in het geding zijn. Het ging om zowel allochtone als autochtone gezinnen. Directe aanleiding voor het in gang zetten van dit project was de aanwijzing van Venlo als pilotregio voor de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod. Focus is de titel van de eerste beschrijving van deze ketenaanpak, die dus is ontwikkeld tegen de achtergrond van de invoering van de Wet tijdelijk huisverbod. Multifocus is de nieuwe benaming van de toegepaste benadering. Die nieuwe naam is gekozen omdat het van belang is om vanuit meerdere gezichtspunten te kijken naar de problemen waarin gezinnen terecht kunnen komen. In de handreiking behorende bij Multifocus worden de systeemtherapeutische interventies beschreven die in bestaande hulpvormen van de Mutsaersstichting gebruikt worden. Deze interventies zijn volgens de ontwikkelaars daarnaast te gebruiken bij de hulp aan gezinnen met complexe, meervoudige problematiek (ook als daarbij geen geweld in het spel is) en bij ander (eventueel nog te ontwikkelen) hulpaanbod, zoals individuele dader- en slachtofferhulp, individuele en groepsgerichte hulp aan kinderen die getuige waren van geweld en partnerrelatietherapie al dan niet in de context van een tijdelijk huisverbod of een andere maatregel. Uitbreiding naar alle crisissituaties in gezinnen Aandacht voor doorontwikkeling van de methode bestaat uit voorbereidingen van nieuwe combinatievormen voor de aanpak van gezinscrises, waarbij geweld (mogelijk) een rol speelt. Zo bereidt de Mutsaersstichting anno 2011 een programma voor dat bestaat uit een aantal weekendopnames van gezinnen in combinatie met daghulp en ambulante hulp. In dit programma wordt gebruikgemaakt van Multifocus. De ontwikkelaars pleiten ervoor dat Multifocus zowel in ambulante als in residentiële contexten gebruikt wordt en dan wordt aangepast aan de situatie. Onderzoek naar de invloed van huiselijk geweld op de ontwikkeling van jonge kinderen De Mutsaersstichting is in samenwerking met de afdeling Psychiatrie en Neuropsychologie van het Maastrichts University Medical Center een dubbel promotieonderzoek gestart. In de literatuur is sprake van steeds duidelijker aanwijzingen voor een relatie tussen een trauma in de kindertijd en de ontwikkeling van psychotische klachten op latere leeftijd. Uit het dubbele promotieonderzoek zal blijken of eerdere bevindingen op dit punt bevestigd kunnen worden, wat de exacte samenhang is en wat de effecten op jonge leeftijd zijn. Het onderzoek wordt uitgevoerd door kinder- en jeugdpsychiater M. Wouda en psychologe N. Jansen. (Co-) promotoren zijn prof. dr. J. van Os, mevr. prof. dr. I. Myrin-Germeys en dr. J.N.M. Schieveld. Multifocus * * * 19

20 De bevindingen kunnen belangrijke informatie opleveren voor de verdere ontwikkeling van Multifocus. 2.2 Onderbouwing van de probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Probleemanalyse Voor de probleemanalyse baseren de ontwikkelaars zich op diverse onderzoeken, zoals van Van Dijk et al. (1997), Smith Slep & O Leary (2005, 2007), Straus en Smith (1990), Groen (2008) en MOVISIE (2009). Deze geven onder meer inzicht in de omvang van het probleem, de gevolgen voor partners en kinderen, en de risicofactoren. Zie voor meer informatie 1.1. Spiraal van geweld De ontwikkelaars maken gebruik van de theorieën uit het standaardwerk Intieme oorlog van Van Lawick & Groen (2003), waarin de spiraal van geweld uiteen wordt gezet. Deze spiraal geeft de escalatie van geweld en het cyclische verloop daarvan binnen intieme relaties weer. Het geweld kan toenemen via verschillende fasen die lopen van wederzijdse verwachtingen, daar niet aan kunnen voldoen, verwijten, verlies van het romantisch ideaal tot aan een groeiende twijfel aan de relatie met een toenemende terugtrekking, angst voor verlating en disfunctionele patronen. Multifocus hanteert de geweldspiraal om in gesprek te komen met de partners en spreekt van de spiraal van erkenning, Het teruggaan naar de tijd waarin er nog sprake was van verliefdheid en genegenheid voor elkaar, vormt daarbij een veilige ingang. Door te aanvaarden en te erkennen dat het romantisch ideaal niet is gehaald, komt er ruimte voor een nieuw script waarin wél haalbare wensen worden opgenomen. Erkennen betekent ook dat de partners de verantwoordelijkheid kunnen dragen voor het feit dat het tussen hen zo mis is gelopen en openlijk het gewelddadige gedrag afwijzen. Hierdoor komt volgens de ontwikkelaars wederkerige erkenning in beeld, wat nodig is om de opwaartse spiraal in beweging te krijgen. Aanpak Multifocus is een cliënt- en vraaggestuurde manier van werken. Deze is gebaseerd op de volgende benaderingen. 1. Intensief casemanagement De inzet van de intensief casemanager is volgens de ontwikkelaars een cruciale factor voor het succes van Multifocus (zie 1.5). Zij baseren zich in hun beschrijving van intensief casemanagement op Hoogendam & Vreenegoor (2007, in Goedhart & Choy, 2011) die deze functie uitgewerkt hebben als een vorm van cliëntgericht casemanagement, gericht op het vergroten van betrokkenheid, motivatie en (zelf)verantwoordelijkheid van de cliënt. Als doelgroep van intensief casemanagement noemen deze auteurs cliënten met complexe, meervoudige problematiek. Intensief casemanagement richt zich op alle problemen van het 20 * * * Multifocus

21 hele cliëntsysteem, concentreert zich op alle stappen van het hulpverleningstraject en zet in op een actieve rol voor het cliëntsysteem. 2. Systeemgerichte benadering Aanpak op gezinsniveau De ontwikkelaars baseren zich op onderzoek van Smith Slep & O Leary (2005, 2007), waaruit blijkt dat er bij huiselijk geweld bijna altijd sprake is van een combinatie van verschillende agressiepatronen in gezinnen (zie ook 1.1). Smith Slep & O Leary concluderen dat er duidelijke verbanden bestaan tussen alle vormen van geweld door volwassenen in een gezin en bepleiten op basis daarvan een aanpak van huiselijk geweld op gezinsniveau. Deze aanbeveling hebben de ontwikkelaars van Multifocus overgenomen. Oplossingsgerichte benadering De ontwikkelaars hanteren de uit de systeemtherapie afkomstige oplossingsgerichte benadering (De Shazer & Berg, 1995), die Turnell & Edwards ook gebruiken in hun aanpak Signs of Safety (Turnell & Edwards, 2009), gericht op kindermishandeling. Deze methode die in Nederland veel wordt gebruikt in de jeugdbescherming en jeugdhulpverlening, is gericht op samenwerking met de cliënten en het maken van een gemeenschappelijk plan dat de veiligheid in het gezin garandeert. De basishouding van de professional is een essentieel onderdeel van de aanpak. Een juiste basishouding betekent dat de professional de cliënt respecteert als iemand die het waard is om mee te werken en ervan uit gaat dat de cliënt zelf kan bijdragen aan het oplossen van de mishandelingsituatie. Multifocus sluit hierop aan. De hulpverlener dient goed te luisteren naar de cliënten (in plaats van het eigen vertrouwde aanbod op te leggen) en door te vragen om de vraag achter de vraag te doorgronden. In de handreiking worden de vijf basisvragen van de oplossingsgerichte benadering toegelicht: de wondervraag, de uitzonderingsvraag, de schaalvraag, de copingvraag en de transgenerationele vraag. Volgens de ontwikkelaars kunnen deze vragen bijzonder goed ingezet worden bij de aanpak van huiselijk geweld. Hiërarchie van Engel Daarnaast gebruikt Multifocus de hiërarchie van Engel (1977). Dit is een ordeningsprincipe. Engel onderscheidt niveaus of deelgebieden waarop een stoornis of vraag van de cliënt benaderd én verklaard kan worden. De niveaus (in afnemende mate van abstractie) zijn: het niveau van cultuur, maatschappij, netwerk/familie, gezin, tweerelatie, individu en biologie (bijvoorbeeld zenuwstelsel, orgaan, weefsel, cel). Er is sprake van een hiërarchie omdat elk hoger niveau één of meerdere niveaus omvat en van een hoger abstractieniveau is. Zo omvat het gezinsniveau de niveaus van de tweerelatie, het individu en de biologie en is de maatschappij een abstracter begrip dan een orgaan op het biologische niveau. Multifocus verkent elk niveau als het vermoeden bestaat dat de stoornis, klacht of de vraag van de cliënt met dat deelgebied samenhangt. Vervolgens wordt gekeken hoe de processen op en tussen de verschillende deelgebieden elkaar beïnvloeden en wat de betekenis daarvan is voor het geheel. Zo wordt vermeden dat de stoornis of vraag losgekoppeld wordt van zijn totale context en wordt recht gedaan aan het principe dat gedrag betekenis krijgt in de context. Multifocus * * * 21

22 3. Sociaal constructivisme De ontwikkelaars baseren zich op het sociaal constructivisme, dat gegrondvest is op een filosofie van verbondenheid met anderen: De zingeving van het menselijk bestaan is de menselijke verhouding en deze zingeving krijgt gestalte in de menselijke dialoog. (Choy & Sprokkeldreef, 2008, in Goedhart & Choy, 2011). Het sociaal constructivisme gaat uit van de veronderstelling dat gezinsleden door hun onderlinge interacties ook hun eigen zelfbeeld opbouwen. Blow & Timm (2005, in Goedhart & Choy, 211) stellen dat gezinsleden in hun onderlinge interactie positieve of negatieve werkelijkheden construeren. De ontwikkelaars van Multifocus trachten in hun methode het onderling vertrouwen binnen het gezin te herstellen, door gezinsleden op een andere manier te laten kijken naar zichzelf en de andere gezinsleden, zodat vastgezette beelden worden doorbroken. 4. Methode van geweldloos verzet in gezinnen De ontwikkelaars baseren zich op de benadering die Omer in zijn boek Geweldloos verzet in gezinnen (2007) hanteert om ouders te stimuleren om zich op niet-gewelddadige wijze te verzetten tegen gewelddadig gedrag van hun kinderen. Omer heeft daartoe een behandelmethode ontwikkeld voor ouders van pubers van 12 tot 18 jaar getiteld Nieuwe autoriteit. De kernboodschap daarbij van ouders naar hun kind(eren) is: Hier ben ik! Ik ben je ouder en ik blijf je ouder! Ik geef niet toe en ik geef je niet op! Daarnaast is het van belang dat de ouders zich openlijk verzetten tegen het gewelddadige of zelfdestructieve gedrag. Ouders worden aangemoedigd zich niet neer te leggen bij negatief gedrag, maar op constructieve wijze de confrontatie aan te gaan, volgens principes van geweldloosheid. Binnen Multifocus worden ouders gestimuleerd om het heft weer in handen te nemen en grenzen te stellen. Het thema ouderlijke liefde komt daarbij altijd ter sprake. Door aan te boren wat daarvan over is, kan constructief gewerkt worden aan een verandering. 5. Ketenaanpak De ontwikkelaars voeren verschillende bronnen aan die wijzen op het belang van een ketenaanpak, zoals een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar kindermishandeling uit 2009, de Multidisciplinaire richtlijn familiaal huiselijk geweld bij kinderen en volwassenen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie uit 2009 en een artikel van Baars & Hamersma gepubliceerd in 2010 over de dilemma s in de samenwerking rond huiselijk geweld. In de ketenaanpak van Multifocus wordt samen met de partners een gemeenschappelijke systemische visie op huiselijk geweld gehanteerd. De relevante elementen uit die visie zijn ook van toepassing op de samenwerking (zie voor deze samenwerkingsafspraken paragraaf 1.9). Daardoor wordt eerder onderkend wanneer ketenpartners langs elkaar heen werken en kan dit beter worden opgelost. 22 * * * Multifocus

Veilig Achter de Voordeur

Veilig Achter de Voordeur Veilig Achter de Voordeur Masterclass Multifocus congres Veilig Verder Tijd voor reflectie en perspectief Henk Giebels Intensief Casemanager en systeemtherapeut Mutsaersstichting Matthieu Goedhart Grondlegger

Nadere informatie

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort De bestrijding van huiselijk geweld is een van de taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO, nu nog prestatieveld

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Pilot Huisverbod Venlo. Henk Giebels, Mutsaersstichting Peter Lalieu, Politie Limburg Noord Elke Haanraadts, Gemeente Venlo

Pilot Huisverbod Venlo. Henk Giebels, Mutsaersstichting Peter Lalieu, Politie Limburg Noord Elke Haanraadts, Gemeente Venlo Pilot Huisverbod Venlo Henk Giebels, Mutsaersstichting Peter Lalieu, Politie Limburg Noord Elke Haanraadts, Gemeente Venlo Pilot tijdelijk huisverbod Venlo Pilot: impuls samenwerking NM Limburg Partners:

Nadere informatie

Multifocus. Interventiebeschrijving

Multifocus. Interventiebeschrijving Multifocus Interventiebeschrijving Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Mutsaersstichting Contactpersoon Matthieu Goedhart Adres Postweg 88 Postcode 5915 HB Venlo Plaats

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Schedeldoekshaven

Nadere informatie

SAMENVATTING. Inleiding

SAMENVATTING. Inleiding SAMENVATTING Inleiding De Wet tijdelijk huisverbod (Wth) is op 1 januari 2009 in werking getreden. Met een huisverbod kan een (potentiële) pleger van huiselijk geweld tien dagen uit huis worden geplaatst.

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s

Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s me nse nkennis Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s Veiligheid in gezinnen staat of valt met goede samenwerking in de keten, daarom hebben wij samenwerking tot de kern van deze opleiding

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Ambulant Integraal Arrangement Hulpverlening AWARE. Aware - Arosa

Ambulant Integraal Arrangement Hulpverlening AWARE. Aware - Arosa Ambulant Integraal Arrangement Hulpverlening AWARE Visie en uitgangspunten Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Arosa levert een bijdrage aan een optimale (h)erkenning en aanpak

Nadere informatie

SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD

SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD pagina 1 pagina 2 SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD pagina 3 Problematiek pagina 4 Omvang van de problematiek 45% van de Nederlandse bevolking ooit/vaker slachtoffer

Nadere informatie

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren?

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Methodebeschrijving Eerste hulp bij een huisverbod. Databank Effectieve interventies huiselijk geweld

Methodebeschrijving Eerste hulp bij een huisverbod. Databank Effectieve interventies huiselijk geweld Methodebeschrijving Eerste hulp bij een huisverbod Databank Effectieve interventies huiselijk geweld Deze methodebeschrijving is gemaakt door: Nico van Oosten MOVISIE n.vanoosten@movisie.nl 030 789 20

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties AWARE. Het programma om belaging te stoppen

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties AWARE. Het programma om belaging te stoppen Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties AWARE Het programma om belaging te stoppen AWARE Aware als instrument tegen stalking en belaging is een samenwerkingsverband van politie, justitie/om en

Nadere informatie

Wonen Doe Je Thuis: inhoudelijk kader van Combinatie Jeugdzorg

Wonen Doe Je Thuis: inhoudelijk kader van Combinatie Jeugdzorg Combinatie Jeugdzorg helpt kinderen en ouders vakkundig bij complexe vragen over opvoeden en opgroeien, zodat kinderen zich optimaal ontwikkelen en meedoen in de samenleving. Daarbij worden participatie

Nadere informatie

Voorkómen van huiselijk geweld

Voorkómen van huiselijk geweld Voorkómen van huiselijk geweld hoe profiteren we van wetenschappelijke kennis? Nico van Oosten senior adviseur Huiselijk en Seksueel Geweld Movisie There is nothing more practical than a good theory (Kurt

Nadere informatie

Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen, M. Kamphuis, J. de Wilde

Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen, M. Kamphuis, J. de Wilde Samenvatting van de JGZ Richtlijn secundaire preventie kindermishandeling. Handelen bij een vermoeden van kindermishandeling Samenvatting voor het management Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen,

Nadere informatie

Programma. Dilemma s. Hoe gewelddadig is het? Moet het geweld direct stoppen? Duur van de situatie. Hoe lang speelt dit al? Ernst van de gevolgen.

Programma. Dilemma s. Hoe gewelddadig is het? Moet het geweld direct stoppen? Duur van de situatie. Hoe lang speelt dit al? Ernst van de gevolgen. Programma Rudy Bonnet Senior adviseur Trainer Coach Stade Advies Utrecht 1. Kennis maken 2. Opwarmer: Dilemma s 3. 4. De meldcode 5. in subgroepen 6. Pauze 7. Plenaire nabespreking 8. Conclusies 9. Evaluatie

Nadere informatie

Veilig Thuis Gooi & Vechtstreek. ASHG en AMK samen verder

Veilig Thuis Gooi & Vechtstreek. ASHG en AMK samen verder Veilig Thuis Gooi & Vechtstreek ASHG en AMK samen verder Kernopdracht het stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling en het duurzaam borgen van veiligheid van alle betrokkenen 2 Regio Gooi en Vechtstreek

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

1 Triage aan de voordeur op basis van de binnengekomen melding

1 Triage aan de voordeur op basis van de binnengekomen melding TRIAGE-INSTRUMENT VEILIG THUIS 0.6 - WERKDOCUMENT (voor de instructie zie de handleiding van het triage-instrument) 1 Triage aan de voordeur op basis van de binnengekomen melding Beschrijf de zorg die

Nadere informatie

Deel I Geweld in gezinnen: met de neus op de feiten

Deel I Geweld in gezinnen: met de neus op de feiten Inhoudsopgave Inleiding 17 Deel I Geweld in gezinnen: met de neus op de feiten 1 Definitie en begripsafbakening 23 1.1 Geweld in gezinnen: an inconvenient truth 23 1.2 Kenmerken van geweld in gezinnen

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

Toetsingskader Stap 2 voor toezicht naar Veilig Thuis

Toetsingskader Stap 2 voor toezicht naar Veilig Thuis Toetsingskader Stap 2 voor toezicht naar Veilig Thuis Utrecht, juli 2016 Motto Naar zichtbare kwaliteit in de jeugdhulp! Missie De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie

Nadere informatie

Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag

Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag Convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld Den Haag Ondergetekenden - (naam + functie), namens Gemeente Den Haag -, namens Regiopolitie Haaglanden, -, namens Algemeen Maatschappelijk Werk Den Haag, bestaande

Nadere informatie

Effectieve samenwerking met ketenpartners

Effectieve samenwerking met ketenpartners Nieuwe inzichten Huiselijk geweld is een veiligheidsprobleem Grote omvang en veel verschijningsvormen Zorgwekkende stapeling van problemen Van opvang naar aanpak Geweldspiraal en overdacht tussen generaties

Nadere informatie

Als de Raad u om informatie vraagt

Als de Raad u om informatie vraagt Als de Raad u om informatie vraagt Inhoud 3 > Als de Raad u om informatie vraagt 5 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Onderzoek door de Raad 7 > Uw medewerking is belangrijk 8 > Uw medewerking bij

Nadere informatie

DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND

DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND Een no-nonsense benadering vormgegeven door gedreven en erkende professionals DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND Hoofdlocatie: Oostwaarts 5 E,2711 BA Zoetermeer Telefoonnummer:

Nadere informatie

Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling

Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling Meldcode Excellent Leven Stappenplan Ouderenmishandeling, Huiselijk geweld, Kindermishandeling Stap 1 Vermoeden van mishandeling klik hier Stap 2 Overleg Stap 3 Informatie verzamelen Stap 4 Actie Stap

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

MET CARDEA KUN JE VERDER

MET CARDEA KUN JE VERDER MET CARDEA KUN JE VERDER 2 met cardea kun je verder 3 met cardea kun je verder weerslag hebben op het gedrag van een kind. Een team van specialisten met een brede deskundigheid helpt bij het oplossen van

Nadere informatie

Presentatie Huiselijk Geweld

Presentatie Huiselijk Geweld Definitie: Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling Zorg en Welzijn Nederland B.V. staat garant voor integer en respectvol handelen. Dit geld voor cliënten als mede ook voor onze begeleiders. Derhalve worden

Nadere informatie

EVEN VOORSTELLEN. Met Cardea kun je verder!

EVEN VOORSTELLEN. Met Cardea kun je verder! EVEN VOORSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015

Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015 1 Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015 Inleiding De NVRG maakt een onderscheid tussen de systeemtherapeut (ST) en de systeemtherapeutisch werker (STW). Beide profielen

Nadere informatie

STEVIG FUNDAMENT VOOR JEUGDZORG

STEVIG FUNDAMENT VOOR JEUGDZORG STEVIG FUNDAMENT VOOR JEUGDZORG ONZE MISSIE EN VISIE ONZE INZET Onze missie Wij beschermen in hun ontwikkeling bedreigde kinderen en zorgen ervoor dat zij de juiste zorg krijgen. Onze visie Wij komen in

Nadere informatie

Voorwoord 7 Leeswijzer 9

Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Deel I Traumatische ervaringen 1 Wat kinderen kunnen meemaken 15 2 De reacties van kinderen op trauma 21 3 De impact op het gezin en de school 33 Deel II Kinderen

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 5 > Maakt u zich zorgen over een kind? 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen van Kinderbescherming

Nadere informatie

Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004. Inleiding

Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004. Inleiding Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004 Versie 24 november 2005 Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

Bureau Jeugdzorg Gelderland Bereikbaar en Beschikbaar

Bureau Jeugdzorg Gelderland Bereikbaar en Beschikbaar Bureau Jeugdzorg Gelderland Bereikbaar en Beschikbaar Hans Lomans Bestuurder BJzG 8 april 2011 2 U vindt ons Overal in Gelderland In alle regio s Zorg-en Adviesteams Centra voor Jeugd en Gezin Veiligheidshuizen

Nadere informatie

Kinderen, ouderen en het huisverbod

Kinderen, ouderen en het huisverbod Een korte introductie Bureau voor beleidsonderzoek, advies en detachering Kinderen, ouderen en het huisverbod Alle relevante beleidsthema s, van arbeid, onderwijs en zorg tot criminaliteit & veiligheid

Nadere informatie

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Welkom Pedagogische verwaarlozing anno 2013 Bron: Haren de Krant d.d. 22 april 2010 1 2 Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Vraagstelling n.a.v. twitterbericht d.d. 12-06-2013 van Chris Klomp

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ Het college van bestuur van de Stichting HZ University of Applied Sciences; Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Nadere informatie

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling SOVOR Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Maart 2014 1 Inleiding Het bevoegd gezag van de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Roosendaal (SOVOR) overwegende dat a. SOVOR verantwoordelijk

Nadere informatie

Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen. Achterblijven na een huisverbod...

Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen. Achterblijven na een huisverbod... Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen Achterblijven na een huisverbod... Over deze folder De politie geeft u deze folder omdat uw partner of huisgenoot

Nadere informatie

Crisisopvang en Integrale Arrangementen

Crisisopvang en Integrale Arrangementen Crisisopvang en Integrale Arrangementen Geweld in afhankelijkheidsrelaties Stichting Arosa Brede aanpak huiselijk geweld Vrouwenopvang & mannenopvang Advies, informatie & hulpverlening in de eigen omgeving

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud Nieuwsbrief Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod Inhoud Waarom een landelijk implementatieteam 3 Samenstelling en rol implementatieteam 4 Voorlichting, opleiding en training 4 Instrumenten

Nadere informatie

U heeft een huisverbod... Wat nu?

U heeft een huisverbod... Wat nu? U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd Over deze folder U heeft zojuist een huisverbod gekregen. De politie heeft u daarbij deze folder

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Stichting Werkplaats Kindergemeenschap Voortgezet Onderwijs Stichting Werkplaats Kindergemeenschap 2013 Inleiding Het opstellen van deze meldcode vloeit

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Crisisopvang en Integrale Arrangementen

Crisisopvang en Integrale Arrangementen Crisisopvang en Integrale Arrangementen Geweld in afhankelijkheidsrelaties Stichting Arosa Brede aanpak huiselijk geweld Vrouwenopvang & mannenopvang Advies, informatie & hulpverlening in de eigen omgeving

Nadere informatie

Ik sta er niet meer alleen voor!

Ik sta er niet meer alleen voor! Ik sta er niet meer alleen voor! Zelfredzaamheid en eigen kracht zijn centrale begrippen in onze participatiesamenleving. Eén gezin, één plan, één hulpverlener is al uitgangspunt van beleid. Daaraan wordt

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 1 Inhoud 1 TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 DEFINITIES... 3 3 ACHTERGROND... 4 4 UITVOERING... 4 5 VERANTWOORDELIJKHEDEN...

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Achterblijven na een huisverbod...

Achterblijven na een huisverbod... Achterblijven na een huisverbod... Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen Over deze folder De politie geeft u deze folder omdat uw partner of huisgenoot

Nadere informatie

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voorlopig vastgesteld door directeur-bestuurder 9 februari 2012 instemming PGMR 8 maart 2012 definitief

Nadere informatie

Aanpak: Voorwaardelijke Interventie Gezinnen. Beschrijving

Aanpak: Voorwaardelijke Interventie Gezinnen. Beschrijving Aanpak: Voorwaardelijke Interventie Gezinnen De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld

Nadere informatie

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving Aanpak: Bemoeizorg De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: GGD West-Brabant

Nadere informatie

bij ons thuis ging het eerst heel anders...

bij ons thuis ging het eerst heel anders... bij ons thuis ging het eerst heel anders... stop huiselijk geweld, kindermishandeling en overlast bel 0800 2000 (gratis) een veilig thuis, dat doen we samen! www.veiligthuiszuidhollandzuid.nl 1 Een veilig

Nadere informatie

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak 1 2 1. Samenvatting Inleiding Kinderen hebben recht op bescherming tegen kindermishandeling, zo staat in het VN- Kinderrechtenverdrag (IVRK). Toch komt kindermishandeling in Nederland nog steeds op grote

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Uithuisplaatsing. Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. NVO, BPSW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Uithuisplaatsing. Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. NVO, BPSW en NIP Richtlijn / info voor ouders Uithuisplaatsing Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming NVO, BPSW en NIP Inleiding Een kind opvoeden is niet makkelijk. Zo kan het zijn dat uw kind meer of andere zorg nodig

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd. U heeft een huisverbod... Wat nu?

Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd. U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd U heeft een huisverbod... Wat nu? Wat is huiselijk geweld? Geweld is verboden, ook geweld in huis. De politie heeft de taak om slachtoffers

Nadere informatie

Syteemtherapie en persoonlijkheidsstoornissen:

Syteemtherapie en persoonlijkheidsstoornissen: Syteemtherapie en persoonlijkheidsstoornissen: Hoe worden heftige emoties in families gehanteerd. Over de noodzaak van het betrekken van families en naastbetrokkenen. 31 oktober 2012, Oegstgeest Jan Baars

Nadere informatie

Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26

Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26 Voor meer info: Hilde Rekkers hilde.rekkers@vlaamseprovincies.be +32 2 508 13 26 Intrafamilaal geweld: provincies slaan brug tussen federale en Vlaamse overheid Intrafamiliaal geweld is een groot maatschappelijk

Nadere informatie

Begeleide terugkeer - Blijf van m n Lijf/Femgard/Ambulante hulpverlening

Begeleide terugkeer - Blijf van m n Lijf/Femgard/Ambulante hulpverlening Begeleide terugkeer - Blijf van m n Lijf/Femgard/Ambulante hulpverlening Individueel aanbod voor vrouwen die opgevangen worden buiten de regio en terug willen komen in de relatie als het geweld stopt.

Nadere informatie

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt;

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt; Inleiding Een Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals goed te reageren bij signalen van dit soort geweld. Sinds 1 juli 2013 zijn beroepskrachten verplicht zo'n Meldcode

Nadere informatie

KWALITEITSKADER VEILIG THUIS ONDERDEEL: ZICHT OP VEILIGHEID

KWALITEITSKADER VEILIG THUIS ONDERDEEL: ZICHT OP VEILIGHEID Landelijk Netwerk Veilig Thuis KWALITEITSKADER VEILIG THUIS ONDERDEEL: ZICHT OP VEILIGHEID Utrecht, 1 juli 2016 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Kaders zicht op veiligheid voor Veilig Thuis... 4 2.1

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

Als uw kind onder toezicht gesteld wordt

Als uw kind onder toezicht gesteld wordt Als uw kind onder toezicht gesteld wordt Inhoud 3 > Als uw kind onder toezicht gesteld wordt 4 > Maatregel van kinderbescherming 5 > De rol van de Raad 6 > De rechter 7 > De gezinsvoogd 8 > Wie doet wat

Nadere informatie

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Wat is Jeugdbescherming? Jeugdbescherming heette vroeger Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam. Wij dragen bij aan de bescherming van kinderen en daardoor

Nadere informatie

Workshop 4 Werken aan partnergeweld en de vaderrol Helen Blow

Workshop 4 Werken aan partnergeweld en de vaderrol Helen Blow Workshop 4 Werken aan partnergeweld en de vaderrol Helen Blow Featuring film 2strijd Met dank aan provincie Oost-Vlaanderen Thuisloos omwille van partnergeweld Informeel het huis uit Tijdelijke uithuisplaatsing

Nadere informatie

Geweld achter de voordeur. Van preventie tot nazorg. Huiselijk geweld is: Vormen van geweld

Geweld achter de voordeur. Van preventie tot nazorg. Huiselijk geweld is: Vormen van geweld Geweld achter de voordeur Van preventie tot nazorg Annette van Delft Senior beleidsadviseur Huiselijk geweld is: Geweld in de privésfeer door partners, ouders, kinderen, andere familieleden en huisvrienden.

Nadere informatie

ORANJE HUIS THUIS Een intensieve outreachende aanpak van huiselijk geweld. 18 november 2013

ORANJE HUIS THUIS Een intensieve outreachende aanpak van huiselijk geweld. 18 november 2013 ORANJE HUIS THUIS Een intensieve outreachende aanpak van huiselijk geweld 18 november 2013 Blijf Groep Blijf Groep is expert-organisatie in de aanpak van huiselijk geweld in Noord-Holland, Amsterdam, Flevoland

Nadere informatie

Veilig Thuis. 1Gelderland Noord & Midden

Veilig Thuis. 1Gelderland Noord & Midden Veilig Thuis advies en meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Werkconferenties in de zes regio s 1 Programma Werkconferentie Presentatie, wat brengt Veilig Thuis, Regionale werktafels met opdrachten

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast:

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast: Het bevoegd gezag van Stichting Welzijnswerk Hoogeveen, overwegende, - dat Stichting Welzijnswerk Hoogeveen verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan zijn cliënten en dat

Nadere informatie

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen.

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. 1 Symposium Krachtige Kinderen in de opvang. Driebergen, 29 oktober 2012 Mirjam Wouda, kinder- en jeugdpsychiater Mutsaersstichting

Nadere informatie

Montgolfierstraat EB Helmond Protocol Kindermishandeling Meldcode

Montgolfierstraat EB Helmond Protocol Kindermishandeling Meldcode Montgolfierstraat 71 5703 EB Helmond 0492-599745 info@bs-goedeherder.nl Protocol Kindermishandeling Meldcode 2015-2016 Inhoudsopgave Protocol Kindermishandeling 2 Inleiding 3 Definitie van Kindermishandeling

Nadere informatie

Als opvoeden een probleem is

Als opvoeden een probleem is Als opvoeden een probleem is Inhoud 3 > Als opvoeden een probleem is 3 > De Raad voor de Kinderbescherming 4 > Maakt u zich zorgen over een kind? 5 > Opvoedingsproblemen 6 > De rol van de Raad 10 > Maatregelen

Nadere informatie

De Wet meldcode Hoe zit het?

De Wet meldcode Hoe zit het? De Wet meldcode Hoe zit het? Het houdt niet vanzelf op November 2012 Sita Hoogland & Mirella Laan Gebruik deze gelegenheid om dat te zeggen wat je werkelijk wil zeggen, luister goed en heb respect voor

Nadere informatie

Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Taak- Functieomschrijving Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Deze taak-functieomschrijving is bruikbaar voor alle sectoren welke ondersteuning, begeleiding, zorg, hulp en bescherming

Nadere informatie

Aanpak: Casusregie en inzet gezinscoaching. Beschrijving

Aanpak: Casusregie en inzet gezinscoaching. Beschrijving Aanpak: Casusregie en inzet gezinscoaching De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld

Nadere informatie

Versie april Cliëntroute Bureau Jeugdzorg Jeugdhulpverlening

Versie april Cliëntroute Bureau Jeugdzorg Jeugdhulpverlening Versie 1.0 19 april 2005 Cliëntroute Bureau Jeugdzorg Inleiding Het Bureau Jeugdzorg heeft als taak om te mensen te begeleiden die problemen hebben met de opvoeding van hun kind. Mensen die zich zorgen

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Notitie. Onderwerp. Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590

Notitie. Onderwerp. Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590 Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590 Onderwerp Bijlage 1: Model- Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling gemeente Boxtel Het College van Burgemeester

Nadere informatie

U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd

U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd 90435_Heeft u een huisverbod.indd 1 04-03-16 10:29 2 90435_Heeft u een huisverbod.indd 2 04-03-16

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Opgesteld door Rhea Mommers en Marrig van de Velde, 10 maart 2016 Het bevoegd gezag van: Educonsult Zeeland Overwegende dat Educonsult Zeeland

Nadere informatie

Oplegvel Collegebesluit

Oplegvel Collegebesluit Oplegvel Collegebesluit Onderwerp 24-uurs crisisinterventie en casemanagement t.b.v. Wet Tijdelijk Huisverbod Portefeuille H. van der Molen Auteur Lizzy van der Kooij Telefoon 5115509 E-mail: emvanderkooij@haarlem.nl

Nadere informatie

Het college van de gemeente Heusden, gelet op de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, besluit:

Het college van de gemeente Heusden, gelet op de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, besluit: Het college van de gemeente Heusden, gelet op de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, besluit: vast te stellen de beleidsregel Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Nadere informatie

NASCHOLINGSCENTRUM MAATSCHAPPELIJK WERK

NASCHOLINGSCENTRUM MAATSCHAPPELIJK WERK TEAMNASCHOLING VEILIGHEID IN GEZINNEN 3 KOLOMMEN 1 VEILIGHEID IN GEZINNEN 3 KOLOMMEN In het voeren van gesprekken met ouders waarbij sprake is van (vermoedens van) kindermishandeling teneinde tot verwijzing/c.q.

Nadere informatie

GGzE centrum autisme volwassenen

GGzE centrum autisme volwassenen GGzE centrum autisme volwassenen GGzE centrum autisme volwassenen Centrum voor specialistische zorg, kennis en ontwikkeling op het gebied van autisme Informatie voor verwijzers >> GGzE centrum autisme

Nadere informatie