SPECIALE UITGAVE De Sirene

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SPECIALE UITGAVE De Sirene"

Transcriptie

1 SPECIALE UITGAVE De De Sirene Sirene

2 VOORWOORD Als je als redactielid voor het personeelsblad wordt gevraagd, heb je een bepaalde voorstelling van hetgeen er van je wordt verwacht. Het verzamelen van kopij, het enthousiasmeren van (ex) personeelsleden om bijdragen te leveren, het bewaken van het evenwicht tussen het zakelijke en het vermakelijke van de inhoud van het blad en het vormgeven aan het blad. Bezigheden die weliswaar niet altijd van een leien dakje gaan, maar in het algemeen wel weer tot voldoening leiden op het moment dat er weer een goed gevuld en fraai vormgegeven exemplaar van De Sirene op de deurmat valt. Hoe anders kan het gaan als je als redactie van de ene op de andere dag geconfronteerd wordt met een dramatische gebeurtenis als die van zondagavond 23 maart De boodschap dat drie collega s - trouwe lezers van ons blad - er door een tragische gebeurtenis niet meer zijn slaat, evenals bij vele anderen, met een verwoestende kracht in bij de redactie van De Sirene. Het dagelijkse gebeuren lijkt plots niet belangrijk meer. Ook bij onze redactie overheerst in eerste instantie het gevoel van verwerken van het verlies en het uiteindelijk werken aan de terugkeer naar het gewone leven. Het uitbrengen van De Sirene lijkt op zo n moment bijzaak en een kwestie van lage prioriteit. Gelukkig overheerst niet alleen het gevoel van verdriet en gelatenheid, want al snel komen wij, mede op suggestie van het op dat moment opererende Begrafenis Bijstands Team, tot het besef dat er voor ons als redactie wel degelijk een belangrijke en omvangrijke taak binnen het verwerkingsproces is weggelegd. Mede op basis van ervaringen elders (Enschede/Harderwijk) wordt, in overleg met de voor de afhandeling van het ongeval in het leven geroepen projectorganisatie Kloppersingel, al snel besloten tot het uitbrengen van een speciale uitgave van De Sirene. 2 Bij de eerste redactievergadering in april 2003 heeft de redactie direct een aantal uitgangspunten voor de speciale uitgave geformuleerd. Mogelijke bijdragen worden geïnventariseerd en er wordt een plan van aanpak met een tijdpad opgesteld met als geplande verschijningsdatum eind augustus/begin september In de weken daarna zijn alle, in welk opzicht dan ook, bij het incident betrokken functionarissen en instanties gericht benaderd voor een (tekst)bijdrage. Ook zijn de families van de omgekomen collega s en het personeel van de sector Brandweer & Ambulance/HulpverleningsDienst Kennemerland in de gelegenheid gesteld bijdragen te leveren. Dit alles naast hetgeen er reeds aan bijdragen van de uitvaartplechtigheden en de massaal binnengekomen reacties uit binnen- en buitenland beschikbaar was. De hoeveelheid ontvangen bijdragen is overweldigend te noemen. De inhoud van de bijdragen is indrukwekkend en doorspekt van emoties en medeleven. Bij het lezen en screenen van de bijdragen wordt ons als redactie nogmaals duidelijk wat de impact van een dergelijke gebeurtenis is op zowel de organisatie als de maatschappij en wat de waarde van de speciale editie binnen het gehele verwerkingsproces voor alle betrokkenen kan zijn. Het resultaat is een Sirene die in velerlei opzichten een imponerende uitgave mag worden genoemd. De redactie spreekt, mede namens de directie en de projectorganisatie Kloppersingel, haar dank uit aan hen die een bijdrage aan deze speciale uitgave hebben verleend. Wij hebben het samenstellen en uitbrengen van deze speciale Sirene als een dankbare en eervolle taak gezien en wensen de families van Renz, Douwe en Ben alsmede onze collega s alle sterkte toe om deze dramatische gebeurtenis te verwerken. De redactie Lisa Dempsey Toos Wilson Ronald Sneekes Freek Kersten Rob van Kesteren Rinus van der Peijl Fred Loozekoot Erik Groot

3 BLIJVENDE WONDEN Het ergste dat een brandweerkorps kan overkomen, gebeurde op de avond van 23 maart 2003, aan de Kloppersingel in onze stad. Drie gezinnen verloren hun echtgenoot en vader, drie families verloren een zoon en broer. Ons brandweerkorps verloor drie gewaardeerde collega's en kameraden. Het korps was verslagen. De dramatische gebeurtenis leidde ook tot een nieuwe kracht. Gesteund door een enorme stroom van tekenen van medeleven uit Haarlem en uit Brandweer Nederland, ontstond er een sterke beweging van troost, steun en bijstand. Bestemd voor de nabestaanden, maar ook onderling in en om de kazerne. Dit kon het verlies natuurlijk niet goed maken, maar het liet de kracht en het karakter van de brandweer zien. Daardoor werden de drie begrafenisplechtigheden indrukwekkend. Bijeenkomsten waarin zowel de menselijke als de brandweerkant goed tot hun recht kwamen. De wonden zullen blijven. Ik spreek mijn respect en dank uit voor al diegenen die geholpen hebben de pijn te verzachten. mr. J.J.H. Pop burgemeester Haarlem 3 Foto: Arno de Kock

4 ONTREDDERING BIJ BRANDWEER HAARLEM HOE HEEFT DIT KUNNEN GEBEUREN? 4 Een mooie zonnige zondag. De laatste dag van het RCvD-piket (Regionaal Commandant van Dienst). s Avonds om ca uur een alarmering via de callmaxer, ter kennisname aan de RCvD: een grote brand in de Koningkerk. Aanwezigheid ter plaatse is niet nodig. Dan een uur later een tweede alarmering en het verzoek om, conform de uitrukprocedure, ter plaatse te gaan vanwege gewonden eigen personeel. Bij aankomst een imposant fel oranjerood gekleurde hemel. Op een opmerking naar de chauffeur van een tankautospuit het antwoord: dat we er één kwijt zijn. In de verbindingscommandowagen strakke gezichten en dan de onheilstijding dat er tenminste één, maar waarschijnlijk wel meerdere dodelijke slachtoffers onder het eigen personeel zijn. Op dat moment realiseer je je nog niet dat hetgeen waarvan je had gehoopt het nooit te hoeven meemaken werkelijkheid is geworden. In de dagen daarna besef je ook dat het bij brandweer Haarlem nooit meer hetzelfde zal zijn. Weer later komen de als vragen. Als ik onmiddellijk ter plaatse zou zijn gegaan had het dan anders gelopen? Het antwoord komt nooit. Wel weet ik zeker dat 23 maart 2003 en de namen van de omgekomen collega s nooit meer uit mijn geheugen zullen verdwijnen. Cor Haver, Brandweer Haarlem Foto: Arno de Kock Het is vlak na uur s avonds, 23 maart 2003 als de brandweer gewaarschuwd wordt voor een binnenbrand bij de Koningkerk aan de Kloppersingel. De beroepsbezetting rukt uit met tankautospuit en autoladder vanaf de Zijlweg. Ook de vrijwilligers worden gealarmeerd en gaan voor herbezetting naar de kazerne. Terwijl de ploeg onderweg is naar de Koningkerk wordt gemeld dat er misschien slachtoffers zijn. Al snel blijkt dat de brand zich heel snel ontwikkelt en er komt veel rook vrij. Er moet opgeschaald worden; de bevelvoerder geeft middelbrand door. Er komt meer materieel en menskracht ter plaatse: collega s gaan rijden met de ademluchtcontainer en verbindingscommandowagen. Ook de tweede tankautospuit met de vrijwilligers van de Zijlweg, die voor herbezetting op de kazerne waren, gaat rijden. Douwe is bevelvoerder van deze tweede tankautospuit. Opschalen naar grote brand De ploegen van beide tankautospuiten doen een binnenaanval. Pas later wordt duidelijk dat de koster en zijn familie niet in het gebouw zijn. Er is opluchting want er zijn geen slachtoffers. De brand blijft zich snel en hevig ontwikkelen zodat er inmiddels sprake is van een grote brand. Dit heeft de nodige gevolgen omdat een verhoogde inzet van materieel en menskracht nodig is. Collega s van Post Oost, die voor herbezetting naar de Zijlweg zijn gegaan, rukken uit met een derde tankautospuit naar de Kloppersingel. Vlak daarna vertrekken een busje en dompelpomp. Ben en Renz gaan ook mee. Bij de Koningkerk is de binnenaanval inmiddels beëindigd. De brand wordt nu alleen van buitenaf bestreden. Het vuur wordt ook zichtbaar door de glas-in-loodramen. Er wordt nog geprobeerd de brand via deze ramen te blussen, wat niet lukt. Tijdens de inzet wordt de rookontwikkeling heel hevig zodat een tankautospuit en ladder verplaatst moeten worden. Vlak daarna komt de brand door het dak naar buiten. De toren staat binnen de kortste keren ook in de brand en stort zo n 10 minuten later in. Inmiddels wordt de dompelpomp gereed gemaakt om ingezet te worden. Dit wordt bemoeilijkt door de hoeveelheid slangen van andere voertuigen die overal over de weg liggen en de doorgang versperren. De grote (150 mm) slangen van de dompelpomp worden handmatig geplaatst en waar nodig, verlegd. De muur valt Tijdens deze werkzaamheden wordt de situatie ernstiger. Het gevaar van het instorten van één of meerdere muren ontstaat. Dit wordt ook regelmatig geroepen naar en onder elkaar. De uitslaande brand veroorzaakt ook veel vliegvuur. Hierdoor ontstaan nevenbranden bij huizen en schuren in de directe omgeving. Op het moment dat de situatie verslechtert, zijn

5 Ben, Renz en Douwe bezig met de slangen van de dompelpomp. Dan valt een muur van de Koningkerk. De muur komt in één klap naar beneden en binnen een aantal seconden is de grond bezaaid met brandende brokstukken. Één van de brandweerlieden heeft gezien dat er twee collega s liepen op de plek waar de brokstukken terechtgekomen zijn. Er wordt ook geroepen er liggen mensen onder. De twijfels en vraagtekens komen op. Hoe kon dit nou gebeuren? Het gebied was toch afgezet? De eerste constatering: we zijn er twee kwijt. Nee klinkt het stellig het gaat om drie personen. De verwarring is groot. Vrees wordt waarheid De ploeg gaat zoeken tussen de brokstukken. Als eerste wordt Douwe gevonden. Douwe wordt herkend aan de rode band op zijn helm. Een teken van zijn bevelvoerdersfunctie. Een collega roept Douwe.. Het blijft vervolgens stil. De ploegleden beseffen dat zij niets meer voor Douwe kunnen doen en gaan op zoek naar hun tweede collega. Er leeft nog hoop misschien dat zij op tijd zijn. Na tien minuten zoeken, roept iemand van de ploeg ik zie een gele jas. De ploeg neemt aan dat het tweede slachtoffer Ben is omdat hij al vermist werd. Één collega blijft volhouden dat een derde persoon vermist wordt. Het zoeken begint opnieuw en als de ploegleden geteld worden, ontstaat er onduidelijkheid over Renz. Was hij wel of niet gesignaleerd bij de dompelpomp? Collega s van andere korpsen zetten de zoektocht voort. Minuten zijn voor het gevoel uren. Er is ook geen zicht op waar een derde slachtoffer kan liggen. Na lang wachten wordt het derde slachtoffer gevonden door collega s van een ander korps. Zodra dit bekend wordt bij de Haarlemse collega s gaan ze naar de plek toe. Door herkenningstekens en het zien van bepaalde kledingstukken wordt het duidelijk dat het echt om Ben en Renz gaat. Waarom? Brandweer Haarlem is drie collega s kwijtgeraakt. De verslagenheid is tastbaar. Vragen spelen door de hoofden van de ploegleden. Waarom? Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Drie ervaren brandweermannen. Het had ons ook kunnen overkomen Een tweede muur valt en er raakt wat materieel bedolven. Gelukkig geen slachtoffers. Opluchting daarover wordt weer opgevolgd door een machteloos gevoel en steeds weer de vraag hoe heeft het kunnen gebeuren?. Op bepaalde vragen zullen we nooit een antwoord krijgen. Uitgerukt om uur met de 586. In Haarlem was het een complete chaos. Afleggen Kloppersingel en water verzorgen bij het kosterhuis in de Zöcherstraat. Onmogelijk door ramptoerisme. Melding gehoord over vermissing personeel, het kippenvel zat dik op onze armen. Gebeld naar huis. Als er twee auto s van een begrafenisonderneming voorbij komen, staan wij bij elkaar. Wat een afschuwelijke nacht. Tijdens de verdere werkzaamheden is de broederschap tussen alle korpsen enorm. Toch ben ik blij dat wij rond half 5.30 uur weer terug zijn op de kazerne. Thuisgekomen bij mijn nog slapende kinderen breek ik. Dankbaar dat ik veilig thuis ben. Deze nacht zal ik nooit meer vergeten. Irma Schoolmeester Brandweer Beverwijk Foto: Theo Kelderman 5

6 6 Telkens weer Zondagavond 23 maart 2003, mijn eerste week als Regionaal Hoofdofficier van Dienst zit er bijna op. Groot alarm in Haarlem, een kerkgebouw staat in brand. Aanrijdend via het Spaarne; een hevig vuur, je slikt een keer, m n hart slaat een keer over. In de commandocontainer de eerste ontmoeting met brandweercollega s. Het is stil, ze kijken zo anders, wezenloos, vreemd. "Eigen personeel bij betrokken..", wordt geantwoord. Drie maanden verder en drie keer ingezet waarbij: je toch telkens weer terugdenkt aan die eerste keer, 23 maart 2003; je telkens weer ter plaatse dezelfde collega s tegenkomt; je telkens weer een herkenning van hun stemmen ervaart; je telkens weer de herinneringen krijgt; je telkens weer realiseert dat Douwe, Renz en Ben onuitwisbaar in je geheugen staan. Martin Rensen, juni 2003 Brandweer Beverwijk De ploegleden bellen naar huis. Verdrietig door het verlies maar blij dat ze hun familie kunnen laten weten dat ze van ze houden. Gezamenlijk gaat de ploeg op zoek naar antwoorden voor wat er gebeurd is. Het verdriet delen met elkaar, je begrijpt wat je ploeggenoten doormaken, maar ook met andere collega s. Brandweer Haarlem vindt een gemeenschappelijke deler. Het verdriet dat er heerst en de verbondenheid die hierdoor ontstaat. Collega s hebben aan één woord genoeg en er is begrip en saamhorigheid. En weer verder Enkele weken later reageert de ploeg op een melding: automatische brandmelder bij de Grote Kerk. Het gevoel van het zal toch niet bekruipt een aantal ploegleden. Het is niet zo moeilijk om het beeld van de omvallende muur weer voor je te zien. Toch maakt het de ploegleden scherper en sterker. Ze weten waar ze voor staan. Desondanks blijft de Kloppersingel altijd door het hoofd spoken, op de meest gekke momenten. Één ding is zeker: dit wordt nooit vergeten! Ben, Douwe en Renz, er zijn geen woorden die het gevoel kunnen beschrijven. Misschien dat wij ons kunnen vasthouden aan de woorden in de krant die op treffende wijze het gevoel aangeven: Hier past slechts diep respect. We moeten weer verder maar zullen jullie nooit vergeten! Foto: United Photos de Boer

7 "We said goodbye to dear old friends the moon fell over our heads feeling sad it s the only way." ( Phil Collins-1985) Woorden schieten te kort Er valt niets te zeggen Iedereen weet waar het over gaat Ze zijn er niet meer Het is niet eerlijk Een zwarte dag voor de brandweer De dag begon zo mooi met het vieren van de verjaardag van mijn schoondochter in Heerenveen. Bijtijds weggegaan om niet te laat thuis te zijn. Ongeveer uur alarm voor bijstand Haarlem. Uitgerukt naar Haarlem waarbij veel last werd ondervonden van het publiek op het Staten Bolwerk. In de vaste overtuiging dat het ging om het blussen van een brand kregen wij bij aankomst een andere opdracht van de Officier van Dienst, namelijk zoeken naar collega s. Onvoorstelbaar, wat een zware klus! Een dag die ons altijd bij zal blijven. De omgekomen collega s zullen dan ook altijd in mijn gedachten blijven. J.N.Turenhout Brandmeester Brandweer Bloemendaal Waarom? Alleen omdat ze hun best wilden doen Voor de samenleving, voor anderen Niet eens voor hen zelf Het is niet eerlijk.. Ik ken ze van gezicht Gezichten die je nooit meer zult vergeten Ik kan ze niet meer ontmoeten Alleen nog in gedachten zijn ze bij me Het is niet eerlijk.. Ze krijgen de aandacht waar ze recht op hebben Collega s van het eerste uur Vrienden zullen het blijven Tot in lengte van jaren Dat is eerlijk 7

8 DE VRIJWILLIGER EN HET BRANDWEERVAK DE KEERZIJDE VAN EEN GEVAARLIJK BEROEP Er zijn mensen die stevige uitdagingen nodig hebben om een evenwichtig leven te kunnen leiden. Zij hebben niet genoeg aan een goed boek, een postzegelverzameling of een borduurwerkje. Het zijn deze mensen die wereldreizen maken, diepzeeduiken, parachutespringen etc. Een bijzondere categorie binnen deze uitdaging zoekende mensen vormen de vrijwillige brandweerlieden. Behalve spanning en uitdaging in hun hobby, vervullen zij ook een belangrijke maatschappelijke functie. Een ander, bijzonder kenmerk van de vrijwillige brandweerlieden is dat zij werken in teams en dat de onderlinge verbondenheid zeer groot is. Is het werken bij de vrijwillige brandweer gevaarlijk? Ja en nee denk ik. De brandweerman/vrouw werkt onder gevaarlijke omstandigheden en in situaties die mensen normaal gesproken zullen vermijden. Vakbekwame brandweerlieden die aan een groot aantal randvoorwaarden voldoen, kennen de gevaren en gaan daar zo verantwoord als mogelijk mee om. Zij zijn medisch goedgekeurd, goed opgeleid, goed geoefend, ervaren en hebben de juiste uitrusting en veiligheidsmiddelen. Onder die voorwaarden is het risico acceptabel. Ingecalculeerd heet het. Maar dat risico, hoe klein ook, kan zich dus ook voordoen. En dan blijkt het achteraf ineens niet meer zo acceptabel te zijn! 8 Zondagavond 23 maart Mijn semafoon gaat voor de tweede maal af. Hoewel ik geen dienst heb toch maar even bellen met de meldkamer. Een grote brand aan de Kloppersingel in Haarlem. De centralist meldt een omgevallen muur, verder geen gegevens, maar wellicht is er personeel bij betrokken. Eenmaal aangekomen bij de Kloppersingel wordt mij duidelijk dat er een afschuwelijk ongeluk is gebeurd waarbij brandweerlieden zijn betrokken. Pas laat op de avond wordt duidelijk dat het om drie, vermoedelijk vrijwillige, collega s gaat. Nog later wordt duidelijk wie het betreft. Douwe van Kooten, Renz Knipper en Ben Hannenberg zijn bedolven onder een omgevallen muur, en om het leven gekomen. Het is niet te bevatten, Ongelooflijk! Die nacht gaat voorbij in een mengeling van uiteenlopende emoties: verdriet, wanhoop, boosheid, afgewisseld met het regelen van de dingen die moeten gebeuren. De week die volgt, staat in het teken van de begrafenissen van Douwe, Renz en Ben op vrijdag 28 en zaterdag 29 maart. Na overleg met de nabestaanden wordt besloten dat het drie begrafenissen met korpseer worden. Indrukwekkend was hoe alle collega s zich hebben ingezet om van deze begrafenissen een waardig afscheid te maken.

9 De week na de Kloppersingel was iedereen in rep en roer. Hartverwarmend was de hulp die wij allen aangeboden hebben gekregen. Er werd veel meer hulp aangeboden dan kon worden ingezet. Het Begrafenis Bijstands Team, dat wordt gevormd door collega s die elders helaas al ervaring opdeden met het organiseren van begrafenissen met korpseer, heeft een onmisbare bijdrage geleverd. De Haarlemmers hadden dit zelf, onder deze omstandigheden, nooit alleen gekund. Fantastisch ook de hulp uit onze regio, maar ook van de Amsterdamse en Zaanse collega s die voor ons dagenlang de uitruk overnamen. Het is onbegonnen werk om iedereen te noemen die ons heeft ondersteund. Dan de dagen van de begrafenissen. Drie indrukwekkende (herdenkings)diensten, gevolgd door drie even indrukwekkende begrafenissen. Waardigheid en respect, stijl en perfectie. Langs de routes van de begrafenisstoeten stonden vele mensen opgesteld. Voor de brandweerkazerne aan de Zijlweg en onderweg collegabrandweerlieden, ambulance -en politiecollega s in de houding. En ook vele burgers, duidelijk aangedaan, de laatste eer bewijzend aan hun omgekomen vrijwillige brandweerlieden. Zoals allen hadden ook Douwe, Renz en Ben vele belangrijke rollen in hun leven. Echtgenoot, vader, kind, collega, verenigingslid, buurman etc. En dus ook brandweerman, met dat bekende maar ook zo ongekende risico. Voor allen die hen kenden in welke rol dan ook, is het verlies enorm en onacceptabel. Wat blijft zijn de herinneringen aan hoe het was, aan Douwe, Renz en Ben, maar ook leegte. Echtgenotes die rouwen en niet zullen vergeten. Kinderen die rouwen en niet zullen vergeten. Ouders die rouwen en niet zullen vergeten. Collega s die rouwen en niet zullen vergeten. 9 Zij verdienen ons respect, veel respect. Rob de Bruin Commandant Brandweer Haarlem

10 HET GEVOEL ALS MENS EN ALS COMMANDANT DRAGERS Op zondagavond om uur ging bij ons thuis de telefoon. Ik kreeg de vervangend teamleider van de C-ploeg, Eric Christjans, aan de lijn. Hij vertelde mij van de grote brand in de Koningkerk, het instorten van de muur en de drie vermisten. Totaal verslagen hebben we het gesprek beeindigd. Er bekroop mij een gevoel van hevige onrust en ik heb om uur teruggebeld om te vragen of er al iets meer bekend was. Inmiddels waren de namen van de omgekomen collega s zo goed als zeker bekend. Ik ben naar de kazerne gegaan om te zien of ik ergens mee kon helpen. 10 Op de kazerne heerste grote verslagenheid na deze verschikkelijke gebeurtenis. Het ging om Renz, Douwe en Ben. Jongens die je al jaren kent en waarmee je hebt samengewerkt, waren er nu niet meer. Het is niet te bevatten dat dit is gebeurd, het is niet waar, het moet een vergissing zijn. Het besef dat het toch waar is, doet veel pijn. Er worden gesprekken gevoerd en er moeten zaken geregeld worden. De families moeten op de hoogte gebracht worden van het grote, intens droevig verlies. De opvang van de collega s in de kazerne moet geregeld worden en er zijn nog veel taken die verricht moeten worden. Om ongeveer uur was ik, samen met Rien Verbiest (commandant Bloemendaal) weer terug in de kazerne na een zware taak te hebben vervuld; het zeer slechte nieuws brengen naar Petra, de vrouw van Douwe. Bij terugkomst bleken de meeste zaken voor deze nacht geregeld te zijn zodat ik besloot om huiswaarts te keren. Om uur moest ik weer op de kazerne zijn omdat mijn eigen ploeg moest werken. De opvang van de eigen ploeg werd geregeld in de vorm van gesprekken; het samenzijn, het verdriet uiten en delen. Het was een zeer emotionele en verdrietige dag met s avonds een bijeenkomst voor de familie en direct betrokkenen. In de kazerne werden op de maandag diverse ruimten ingericht als stiltecentrum en condoleanceruimte. De eerste bloemstukken en kaarten werden langsgebracht. Dinsdagavond werden de ploegen ingedeeld die een rol kregen bij de uitvaarten. Om de uitvaarten correct en waardig te laten verlopen, moest er veel geoefend worden. Dit heeft de week voor een groot deel in beslag genomen. We hebben De Grote of St. Bavo kerk bekeken om daar te bepalen hoe het beste, op een respectvolle manier, de kist naar binnen gebracht kon worden. Daarna is de begraafplaats bekeken, om ook daar op een waardige manier de kist op het graf te plaatsen. Vrijdag was de eerste begrafenis, van Renz, die ik als medelevende heb bijgewoond. Deze uitvaart heeft een diepe indruk op mij gemaakt. De muziek die gespeeld werd, de dragers die op een heel waardige manier de kist naar binnen brachten, de hoeveelheid bloemstukken, de sprekers die hun woorden van troost brachten en het aantal collega s uit Haarlem, elders uit het land en Duitsland. Zaterdagochtend was de begrafenis van Douwe. Als commandant dragers werd mij verzocht om de kist met Douwe in ontvangst te nemen in het rouwcentrum. Na het plaatsen van de kist in de lijkwagen zijn wij samen langs het huis van Douwe gereden. Daar hebben wij een moment van stilte in acht genomen. Daarna zijn we naar de kazerne gereden en hebben daar ook een moment van stilte in acht genomen. Buiten stonden de collega s van Zaanstreek-Waterland en Amsterdam opgesteld om Douwe de laatste eer te bewijzen. Daarna vertrok de rouwstoet naar de Grote kerk. Foto: United Photos de Boer

11 Foto: United Photos de Boer Nadat de familie in de kerk had plaatsgenomen werd een grote hoeveelheid aan bloemstukken naar binnen gebracht. Wij, als dragersploeg, stonden buiten opgesteld en hebben Douwe op een waardige manier naar binnen gebracht. Bij deze uitvaart was de belangstelling eveneens bijzonder groot onder vele collega s, die overal vandaan kwamen. Ook hier hebben de muziek en sprekers, die woorden van troost brachten, veel indruk op mij gemaakt. Na afloop van de dienst zijn we via de Waarderpolder en langs de werkplek van Douwe naar de Algemene Begraafplaats in Haarlem-Noord gereden. Daar heeft de dragersploeg voor, naast en achter de wagen plaatsgenomen om Douwe tot aan de aula te begeleiden. Bij de aula hebben wij de kist weer op de schouders genomen en gevolgd door familie en belangstellenden Douwe naar zijn laatste rustplaats gebracht. Na het plaatsen van de kist op het graf zijn wij als grafwacht om Douwe heen gaan staan. De familie nam plaats op stoelen en de stoet collega s kon afscheid nemen, zo n 2000 Douwe Renz belangstellenden. Daarna hebben wij gezamenlijk met de Ben familie de kist laten afdalen, hetgeen zeer emotioneel was. Rust in Vrede Toen de familie afscheid had genomen, bleven wij als dragersploeg achter om ons moment van afscheid nemen te delen. De ontlading van verdriet en spanning mocht de vrije loop hebben. Ik wil mijn dragersploeg nogmaals bedanken voor hun grote inzet, waardoor het mogelijk was deze uitvaart zo waardig te laten verlopen (uiteraard zonder de andere dragersploegen te kort te doen). Ik hoop dat de families hier enige steun uit kunnen putten. Omdat wij bij de uitvaart van Douwe dragers waren, hebben wij de kerkdienst van Ben moeten missen. De begraafplaatsen bevinden zich tegenover elkaar zodat wij wel de teraardebestelling van Ben meemaakten. Ook hier heeft de dragersploeg een grote indruk gemaakt. De hoeveelheid aan bloemstukken, de grote belangstelling uit binnen- en buitenland was indrukwekkend. Hierbij wil ik de families van Douwe, Renz, Ben heel veel sterkte wensen om dit grote verlies te dragen. Rinus de Visser Brandweer Haarlem Repressieve Dienst 11

12 THE DAY AFTER 12 Verlies, verdriet, verslagenheid, woede, droefheid, teneergeslagenheid.. Dat zijn een paar van de emoties die mij momenteel bezighouden. Het is nu maandagochtend 24 maart en ik zit thuis met vragen. Waarom, waarom, waarom? Als je het weet mag je het zeggen. Ik word gebeld door familie, vrienden, kennissen en doe keer op keer mijn verhaal, waarbij ik mijn emoties soms niet kan beheersen. Vooral als ik mensen aan de lijn heb waarvan ik houd. Ze zijn blij voor mij dat mij niks is overkomen. Blij???. Ik ben helemaal niet blij, misschien opgelucht dat ik nog leef, maar mag ik wel opgelucht zijn? Ik weet het niet. Er zijn teveel emoties tegelijk. Ik ben zelf lid van het BOTteam, maar als je zelf zoiets ergs meemaakt dan is rationeel denken een vrijwel onmogelijke opgave. Ik wil het niet maar ik zie het beeld van de collega s voor me, tussen het puin bedolven. Weer die vragen waarom zij en niet ik? Waarom drie? Waarom Ben? Waarom Renz? Waarom Douwe? Ik weet het niet. Het is inmiddels maandagmiddag en om de haverklap lopen de tranen over mijn wangen. Mijn kinderen zouden s middags thuis komen eten terwijl mijn vrouw als overblijfmoeder op school zou blijven. Ik zeg tegen mijn vrouw laat de jongens ook maar overblijven, want ik kan dat nog niet aan. Ik wil ze wel even zien en loop mee naar school. Mijn oudste zoon (zeven jaar) halen we even uit de klas en ik probeer hem te vertellen dat er iets verschrikkelijks is gebeurd. Papa, waarom moet u huilen? vraagt hij. Ik probeer het uit te leggen maar kan alleen maar zeggen dat ik van hem houd en knuffel hem zowat fijn. Bij de jongste zeg ik alleen maar dat ik van hem houd en hij huppelt weer de klas in, onwetend en blij dat hij mag overblijven. Terwijl ik huilend terugloop naar huis kan ik alleen maar denken aan drie vaders, hun vrouwen en hun kinderen. Hoe is het met mijn collega s? We hadden het allemaal moeilijk. Hoe is het met hen? Moet ik ze bellen of niet? Nog steeds heb ik vragen, kan ik mijn gedachten niet ordenen. Ik weet ook niet wat er verder gaat gebeuren. Waarom, waarom, is de vraag die steeds weer bovenkomt. Ik hoor de Officier van Dienst nog na de instorting over portofoon zeggen 100 voor de 120. Douwe van Kooten kom eens uit Douwe van Kooten. En daarna de serene rust over het portofoonkanaal. Niemand sprak meer via de portofoon. Vreemd. Onwezenlijk. Vanavond uur gaan wij weer praten met elkaar. De hele groep die daar aanwezig was tijdens de instorting. Het vervolg op de gesprekken met het BOT-team van vannacht. Ik voel mij niet echt lekker en heb maar één uur geslapen. Ik denk aan de families van Ben, Renz en Douwe. Alledrie getrouwd en vader, net als ik. Waarom, waarom, waarom???? Life ain t fair! Rob van Kesteren Brandweer Haarlem Repressieve Dienst Er zijn zoveel soorten van verdriet Ik noem ze niet. Alleen maar een, het afstand doen en scheiden. En niet het snijden doet zo n pijn, Maar het afgesneden zijn. Gedicht van Vasalis Voorgelezen door Rob de Bruin tijdens herdenkingsdienst van Douwe

13 SAAMHORIGHEID Saamhorigheid het klinkt zo ouderwets, maar toch is het een gevoel dat bij mij op komt de laatste tijd. Wij zijn er tenslotte samen voor om mensen veiligheid te bieden. Zowel in Oost als in West, op de Westergracht of de Zijlweg. Voor het aannemen van de telefoon of het nemen van beslissingen onder zware omstandigheden. Elke stap is een onmisbare schakel in het geheel. Door de brand waarbij Renz, Ben en Douwe zijn overleden, werd het 'WIJ-SAMEN'-gevoel enorm zichtbaar en versterkt. Samen het verdriet delen, of je nu net een week in dienst bent of je beste maatje verliest, iedereen had een zware tijd. Het verlies en het verdriet moeten een plaats gaan krijgen bij iedereen, daar zijn geen vaste patronen voor. De één zal weer zijn overgegaan tot de orde van de dag terwijl de ander nog dagelijks het gemis ervaart en nog geen nieuw ritme heeft gevonden. Ook op deze momenten moeten we saamhorig zijn, ons realiseren dat een ander het op zijn manier verwerkt en dit van elkaar respecteren. Zo kunnen we ondanks de ellende van de Kloppersingel een stuk rijker worden en klinkt Saamhorigheid niet meer zo ouderwets. Gijs Rurup Leeg. Leeg zijn de dagen Vol zijn de gedachten Buiten schijnt de zon Maar van binnen is het donker Een lach Maar van binnen wordt er gehuild De dagen vliegen voorbij Maar elke dag ben je in onze gedachten Je harde lach De stevige knuffel De wijze raad Het zweetrandje boven je lip tijdens het lekkere eten Het gezellig met zijn allen eten De leuke vakanties die we samen hebben gehad En nog heel veel meer maken de dagen leeg Maar onze gedachten zijn vol van jou Dat is de reden waarom ik je nooit vergeten zou.. 13 Sabine Jonker Dochter van vrienden van Renz

14 ERVARINGEN VAN HET BEGRAFENIS BIJSTANDS TEAM (BBT) 14 Over het tragisch ongeval in Haarlem, waarbij drie collega's om het leven kwamen, is al veel geschreven. Niet alleen in de media, maar ook in artikelen in diverse bladen. Hierbij werd verslag gedaan van de gebeurtenissen, wat er georganiseerd werd en wat iedereen deed. Gevraagd naar mijn ervaringen vanuit het BBT wil ik graag nog eens deze gedenkwaardige week doorlopen. Midden in de hectiek Het BBT kwam maandagmorgen 24 maart bij elkaar in Haarlem. We hebben de laatste ontwikkelingen doorgenomen. Samen met de voorlichter van Brandweer Haarlem, Lisa Dempsey (die ik al kende) ben ik aan de slag gegaan. Wij kregen hierbij ook assistentie van twee gemeentevoorlichters van de Publieksdienst, Jesseke van Buuren en Tanja van der Linde en Hans Vos, een oude politiemaat van mij en dus een goede bekende. Ik koos er voor om een werkruimte in de buurt van Lisa te hebben en dankzij Erik Groot was dat snel geregeld. De pers uit het hele land belde constant. De telefoons stonden niet stil. We hebben zo snel mogelijk ruimte gemaakt voor onderling overleg. Belangrijk is welke boodschap je naar buiten brengt op zo'n moment. Wat zeg je wel en wat niet. De eerste uren waren zeer hectisch. Het BBT kreeg een ruimte bij de kantine, maar ik heb ervoor gekozen om mijn werkplek bij voorlichting te behouden. Dan maar heen en weer pendelen. Coördinatie en organisatie Het BBT ging aan de slag. Voorzitter Frans Schippers en zijn vervanger Rob Schouten gaven aan wat er moest gebeuren. Taken werden verdeeld. Siep Paauwe was binnen het team contactpersoon namens Haarlem. Voor de nabestaanden werden vaste contactpersonen benoemd. Er moest van alles geregeld worden. Duidelijk werd gesteld dat wij dit voor de familie deden van de omgekomen collega's. Op maandagavond werd een bijeenkomst georganiseerd voor alle personeel, waarbij het BBT werd voorgesteld. Vervolgens werd alles rondom de begrafenissen geregeld. Het oefenen met het dragen van de kist, hoe zit het protocol in elkaar, hoe staan we er bij en hoe zien we er uit werd besproken. Dat alles strak geregeld moet worden, was voor sommigen even wennen. Binnen het korps kwamen dan ook snel de vragen: Wat mogen wij doen en wat doet het BBT. Dit was in het begin wat onduidelijk maar gelukkig werd alles snel uitgesproken en dat gaf helderheid. Het team hield dagelijks vele malen overleg. In korte tijd werd een beeld gegeven van de voortgang, waar liepen we tegenaan, wat moest er nog geregeld worden etc. Via een interne nieuwsbrief werd iedereen op de hoogte gebracht. We maakten lange dagen, 's morgens rond 8.30 uur aanwezig en niet voor uur de deur uit en dat moest ook. Wat voor iedereen voorop stond was dat de (herdenkings)diensten en begrafenissen zo goed mogelijk moesten verlopen. Foto: United Photos de Boer Uit brandweerland was veel medeleven en belangstelling om de begrafenissen bij te wonen. Daarom hebben we het land in drieën geknipt om een goede verdeling te maken. De mediabelangstelling bleef aanhouden. Het verschoof wel van landelijk naar plaatselijk. Met name het Haarlems Dagblad besteedde veel aandacht aan de brand en de gevolgen. Ze hebben dit op een uitstekende manier gedaan. De dagen van de begrafenissen naderden. Per kerk en per begraafplaats werd een officier aangewezen voor de coördinatie. Voor de communicatie kwam voor de vrijdag en zaterdag ondersteuning van de gemeente en de politie. De dragers van de kist oefenden niet

15 alleen in het dragen maar ook op welke manier zij de wacht naast de kist moesten houden. Positieve ervaring Ik ben van mening dat alles op de dagen van de begrafenissen goedgegaan is en dat onze collega's op een waardige manier met korpseer zijn begraven. Uiteraard heeft het BBT alles geëvalueerd en zo hoort dat ook. Natuurlijk zijn er verbeter- en veranderpunten naar voren gekomen. Eén van deze punten is dat wij, zodra wij een brandweerkorps binnenkomen, meteen de rol en taken van het team duidelijk moeten communiceren naar de gehele organisatie. Wij hebben het weliswaar gecommuniceerd maar het moet blijkbaar nog duidelijker. Voor sommigen binnen het Haarlemse brandweerkorps waren wij een soort A-team, snel naar binnen en na een week weer weg. Ook daar hebben wij het over gehad en die rol moet helder gemaakt worden. Over de samenwerking met de collega's in het Haarlemse korps ben ik positief. Ondanks de tragische aanleiding heb ik met iedereen goed samengewerkt en heb ik binnen hele korte tijd mijn draai gevonden en wist ik wie ik waarvoor kon aanspreken. In de eerste plaats wil ik Lisa bedanken voor de goede samenwerking, maar ook alle andere collega's van de Haarlemse brandweer! Kees Jongh Lid BBT en Hoofd Communicatie Brandweer Amsterdam Wij kunnen en willen niet geloven dat zijn leven vergeefs voorbij is gegaan, en dat wat hij voor mensen heeft betekend nu verloren is. Wij zijn dankbaar voor alle vriendschap die van hem is uitgegaan en voor de vrede die hij heeft gebracht; en dat hij zo vergankelijk als hij was, een mens geworden is om van te houden. Wij wensen dat wij, die met hem waren verbonden, nu ook, omwille van zijn dood, Dieper met elkaar verbonden mogen zijn. Dan is zijn dood niet tevergeefs geweest. 15 Regels uit het gedicht van de dichter Huub Oosterhuis Voorgelezen door Rob de Bruin tijdens de kerkdienst van Ben

16 Lieve Renz, Momenten Wat voel ik me alleen zonder jou. Je humor, je lach, je geplaag, je onzin 16 Momenten die zijn er elk uur, elke dag, Een moment met een traan, een moment met een lach. Een moment van verrukking, door bomen die bloeien, Door vlinders, die samen in het zonnetje stoeien. Een moment, als een kind zegt: ik vind je zo lief", met stralende oogjes, spontaan naïef. Momenten van liefde, tederheid, trouw, Momenten van afscheid, verdriet en van rouw. Momenten, zo zwaar, bijna niet door te komen, Waardoor je voor altijd zou willen wegdromen. Dan wordt er een hand op je schouder gelegd, Dat is een moment, waarbij niets wordt gezegd. maar ook mijn geborgenheid die ik bij jou had. Je steun in alles, met de kinderen, het stoeien met Richard en Lianne en het dollen met Abbey (Abse zoals je de hond noemde). Wij konden altijd met alles bij je aankomen. Jij hield zoveel rekening met ons, je gezin was je alles. Wij hielden zoveel van elkaar en bespraken alles. Er was voor alles een oplossing. De autoritjes die we maakten en dat ik zo heerlijk naast je zat te genieten. Jij zei altijd: "zit je lekker, Netje?". Nu moeten we met zijn drieën verder (maar met nog vele anderen om ons heen). Maar ik voel me sterk, door jou meegekregen. Wij gaan zoveel mogelijk op dezelfde voet verder, het zal niet altijd gemakkelijk gaan. Ik weet dat jij vreselijk trots op ons zal zijn, net zo trots als wij op jou zijn. Je krijgt weer kracht om verder te gaan, Gesteund en gelouterd, in dit woelige bestaan. Dag mijn allerliefste schat, ik blijf altijd ontzettend veel van je houden. Heel veel liefs, Jeannetje

17 TOESPRAAK BIJ DE BEGRAFENISSEN MR. J.J.H. POP, BURGEMEESTER VAN HAARLEM Hier, in het hart van de stad, staan wij stil bij het drama dat ons zo diep trof in ons eigen hart. Het betekent veel voor de familie en de collega s dat het afscheid met korpseer plaatsvindt, en dat wij hier samen zijn met vele honderden belangstellenden uit Haarlem en uit heel Nederland. Hieronder is de directeur Brandweer en Rampenbestrijding, de heer Van Strien, die de staatssecretaris van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vertegenwoordigt. Het noodlottig overlijden van Renz Knipper, Ben Hannenberg en Douwe van Kooten bij de brand in de Koningkerk heeft ons allen geraakt. En niet alleen ons. Er zijn inmiddels enkele duizenden reacties bij de brandweer, de gemeente en het Haarlems Dagblad binnengekomen. Een teken van het enorme medeleven in Nederland en ook van de grote waardering voor de brandweer in het algemeen. Het was een zwarte nacht, afgelopen zondag, aan de Kloppersingel. Ik was erbij toen die nacht langzaam de contouren van het drama duidelijk werden. Eerst de twijfel over de vermissing, over het aantal, toen zachtjes de eerste namen. De ontzetting was af te lezen op de gezichten. Verbijstering over de harde realiteit van het brandweervak, die zo meedogenloos in Haarlem had toegeslagen. Later die nacht schoof ik even aan toen de ploegen in de kazerne in verslagenheid bij elkaar zaten. Tranen, armen om schouders, woorden, woede, machteloosheid, stilte. Foto: United Photos de Boer Na die zwarte nacht volgde een donkere week. Maandagavond was er een eerste bijeenkomst met de nabestaanden van Renz, Ben en Douwe, met het brandweerkorps en met de andere hulpverleners van die nacht. Ik heb daar gezegd dat ik nog nooit zoiets ergs had meegemaakt, en dat ik er (ondiplomatiek gezegd) gewoon kapot van was, binnen in mijn hart. En zo is het met ons allen. Maar in die donkere week begon er ook direct iets anders. Iets dat ook past bij de brandweer. Er ontstond een soort tegenbeweging in de vorm van gezamenlijk ontwikkelde steun en troost. Niét de gedachte dat het onnoemelijke menselijke leed hersteld kan worden. Maar wel met de opzet om dit leed te verzachten. In de eerste plaats voor de echtgenotes, de kinderen en de andere nabestaanden. En in de tweede plaats ook voor de ploeggenoten en de collega s. Met hulp van velen, waarvoor ik dankbaar ben, is dit traject overtuigend ingezet. Het zal een lang traject zijn, en ik herhaal het verlies zal niet te herstellen zijn. Maar ik ben trots op de veerkracht van ons brandweerkorps, en de troost en de steun die daarmee geboden kunnen worden aan de nabestaanden. 17 De vreselijke gebeurtenis van de afgelopen zondag laat de grote kracht zien die de Haarlemse brandweer heeft. Een kracht die mede is opgebouwd door mannen als Renz, Douwe en Ben en die nu als het ware terugvloeit in de richting van de nabestaanden.

18 TOESPRAAK BIJ DE BEGRAFENIS VAN RENZ KNIPPER OP 28 MAART 2003 DOOR MR. J.J.H. POP, BURGEMEESTER VAN HAARLEM 18 Renz kende ik vooral als de voorzitter van de personeelsvereniging De Tien. Op korpsavonden, diploma-uitreikingen en jubilea waren we beiden een soort vast nummer. Voordat het echt gezellig werd, moesten wij spreken (en de commandant natuurlijk). Dat kon Renz goed. En, als ik besefte wat te serieus te zijn, met onderwerpen als integrale meldkamer of veiligheidsregio`s, dan wist ik dat Renz daarna in zijn toespraak de luchtigheid wel zou inbrengen. Solidariteit, kameraadschap en onderling vertrouwen zijn noodzakelijk voor hun brandweerwerk. Ik hoef hier niet uit te leggen dat een personeelsvereniging bij de brandweer daarbij een zeer belangrijke rol vervult. Zo ook dus bij ons. Renz was als voorzitter een bindende factor in de personeelsvereniging en hij was een uitstekende voorzitter. Daarnaast was hij een bekwame en betrouwbare hoofdbrandwacht, waar we altijd op konden rekenen. Bij de UWV vervulde hij een verantwoordelijke functie. Dáár dachten ze dat dat zijn hoofdbaan was, terwijl wij bij de brandweer het idee hadden dat hij alleen voor de brandweer werkte. En in zijn gezin was hij geliefd en betrokken. Renz Knipper was op vele fronten een waardevolle en zeer gewaardeerde persoonlijkheid. Als er iéts waar is, dan is het wat zijn vrouw Jeannette op de kaart liet zetten: "Hij kan niet gemist worden". Wij zijn hem dankbaar voor het vele goede en belangrijke werk dat hij voor ons deed. Niet alleen vandaag verdient hij korpseer, maar blijvend. Sterkte en kracht wensen en bieden wij aan Jeannette, Richard en Lianne en aan de andere nabestaanden.

19 TOESPRAAK BIJ DE BEGRAFENIS VAN DOUWE VAN KOOTEN OP 29 MAART 2003 DOOR MR. J.J.H. POP, BURGEMEESTER VAN HAARLEM De kracht, die in het wezen van ons korps zit, is in de loop der jaren opgebouwd door brandweermannen als Douwe van Kooten. Wanneer je een voorbeeld van een vrijwillige brandweerman zou willen beschrijven, dan moet dat iemand zijn die uiteraard gek is van de brandweer, die vervolgens goed is opgeleid in het brandweervak, die een verantwoordelijke functie vervult in het korps, die joviaal is en vriendelijkheid uitstraalt. Zo n ideaal type moet dan eigenlijk ook nog een stevige hoofdbaan hebben. Welnu, als u de invulling van zo n voorbeeldfunctie zou uitdraaien, dan verschijnt daar het beeld van teamleider Vrijwilligers West, brandmeester Douwe van Kooten. Douwe was, ondanks zijn drukke baan als directeur van de apparatenfabriek Vanko in de Waarderpolder, een toegewijd en zeer gewaardeerd brandweerman. En hij was dat lange tijd. Ik was erbij toen hij in december vorig jaar zijn onderscheiding voor 25 jaar vrijwillige brandweerdienst kreeg. 19 Wij zijn hem dankbaar voor het vele goede en belangrijke werk dat hij zo n lange periode voor onze brandweer heeft gedaan. Niet alleen vandaag verdient hij korpseer, maar blijvend. Sterkte en kracht wensen en bieden wij aan Petra, aan Nick en Dave, aan Casper en Thomas en aan de overige nabestaanden.

20 TOESPRAAK BIJ DE BEGRAFENIS VAN BEN HANNENBERG OP 29 MAART 2003 DOOR MR. J.J.H. POP, BURGEMEESTER VAN HAARLEM 20 De kracht, die bij ons korps hoort, is in de loop der jaren opgebouwd door brandweermannen als Ben Hannenberg. Het is mooi om te zien hoe die kracht nu als het ware weer terugvloeit in de vorm ondersteuning en troost naar de families van de omgekomen brandweermannen. Ben Hannenberg had eigenlijk twee banen waar van tijd tot tijd vuur aan te pas kwam. Zijn hoofdbaan bij Corus bracht hem als technicus soms in de nabijheid van de ovens van dat bedrijf. Bij de brandweer bestreed hij het vuur. Tenminste, als hij er als vrijwilliger aan toe kwam. Want hij vond wel eens dat er te weinig uitrukmogelijkheden waren voor vrijwilligers. En daarmee sneed hij een reëel probleem aan, waarvoor wij een oplossing aan het zoeken zijn. Het is droevig dat hij aan die oplossing niet meer mee kan doen. Ben was een buitengewoon plezierige collega, die er altijd was, zeer behulpzaam door zijn technische kennis en ook joviaal en vol humor. Een eigenschap die past bij vrijwillige brandweermensen. Hij had een lange staat van dienst als hoofdbrandwacht. Wij verliezen in Ben een uitstekende brandweerman. Wij zijn hem dankbaar voor het vele goede en belangrijke werk dat hij gedurende een lange periode voor onze brandweer heeft gedaan. Niet alleen vandaag verdient hij korpseer, maar blijvend. Wij wensen en bieden Marja, Martijn en Wendy alle sterkte en steun voor de komende tijd.

21 Zeven maal om de aarde gaan, als het zou moeten op handen en voeten; zeven maal om die ene te groeten die daar lachend te wachten zou staan. Zeven maal om de aarde te gaan. Zeven maal over de zeeën te gaan, schraal in de kleren, wat zou het mij deren, kon uit de dood ik die ene doe keren. Zeven maal over de zeeën te gaan zeven maal, om met zijn tweeën te staan. (De Gestorvene) Voorgelezen door Rob de Bruin tijdens herdenkingsdienst van Renz Lieve Renz, Het is alweer zeven weken geleden dat ik dat telefoontje van ma kreeg om ongeveer 0.30 uur. Het bericht dat jij was omgekomen bij een brand in jouw geliefde stad; je ouders zijn hun oudste kind kwijt, je vrouw haar geliefde man en de kinderen voor de rest van het leven hun lieve vader. En ik mijn broer, mijn enige broer, je leven in een keer verscheurd. Voor ons is er een leven vóór 23 maart en na 23 maart. Alleen met het leven na 23 maart in balans komen, nog een weg zoeken, dat is een moeizaam proces dat lang zal duren. Jouw naam wordt veel genoemd en we proberen in jouw geest verder te leven. Het gat dat jij achterliet wordt steeds meer zichtbaar. Het gemis steeds duidelijker en tastbaarder. Zoveel mensen zijn er zowel direct als indirect bij jouw overlijden betrokken. Je kunt er gerust het Haarlem-stadion mee vullen. Allemaal mensen die jou gekend hebben vanuit je jeugd, je werk, je vriendschap, je familie en de brandweer. Dat heeft ons zo geraakt, de betrokkenheid van zoveel mensen, het verdriet dat je deelt, en de troost die je vindt bij elkaar. Wat veel mensen aangrijpt is dat je bij vrijwilligerswerk bent omgekomen. Zo sta je midden in het leven en zo is alles voorbij. Zo wordt voor iedereen de kwetsbaarheid van het leven zichtbaar. Veel mensen steunen Jeannette, Richard, Lianne, mijn ouders en de gehele familie. Ik zie nu goed dat wat jij, Renz, anderen gaf nu weer terugkomt naar de achterblijvers. Veel vragen zijn nog niet beantwoord: wat is er gebeurd op de avond van de brand? Hoe heeft dit kunnen gebeuren dat jij samen met Douwe en Ben zo noodlottig en onnodig bent verongelukt? Wij wachten nu op een rapport en hopelijk geeft dit duidelijkheid. Wij zijn naar jou, Douwe, Ben, de families en heel brandweer Nederland verplicht dit tot de bodem uit te zoeken. Zodat de opgedane ervaring bij de Koningkerk wellicht in de toekomst slachtoffers bij branden kan voorkomen. Niemand heeft dit gewild, het is duidelijk dat hier alleen maar slachtoffers zijn. Ik wil tevens het korps sterkte wensen in de toekomst en bedanken voor steun en troost. Blijf vooral de namen Renz, Douwe en Ben noemen, zodat zij deel van het korps blijven uitmaken. Ronald 21

22 HULP BIEDEN WAAR MOGELIJK EN NODIG DE WERKZAAMHEDEN VAN HET BEDRIJFS OPVANG TEAM (BOT) 23 maart ca uur. De pieper gaat. De 842 moet bijstand verlenen in Haarlem bij de grote brand in de Koningkerk. Aangekomen bij de Kloppersingel krijgen wij opdracht ademlucht omhangen en meekomen. We lopen de zijstraat in, over het puin. We passeren een vrijgemaakt lichaam dat met een laken is afgedekt. Even later zijn wij op de aangewezen locatie op onze knieën enorme brokken puin weg aan het halen. We graven als gekken en met gemak tillen wij de meest zware brokstukken op. Wij vinden een slachtoffer en maken de plaats helemaal vrij van brokstukken. Het slachtoffer wordt afgedekt. 22 Eerste inzet BOT Een collega komt naar mij toe en geeft namens de bevelvoerder aan mij door dat het BOT-team is opgeroepen en dat ik naar de kazerne in Haarlem moet. Ik meld mij af en vertrek vervolgens met spoed naar de Zijlweg. Daar aangekomen blijkt dat er al een aantal BOT ers aanwezig is. Het is de bedoeling dat de collega s van Haarlem, die op de Kloppersingel aan het werk zijn, zo snel mogelijk door collega s uit de regio worden afgelost en terugkeren naar de kazerne. Daar zullen de leden van het BOT-team de diverse ploegen opvangen. Er is inmiddels ook een aantal ervaren BOT ers uit Amsterdam opgeroepen en aangekomen. Zij waren opgeroepen door de commandant van Amstelveen, Frans Schippers, die leiding geeft aan het Begrafenis Bijstands Team. We krijgen door dat de vrijwilligers centrum het eerst worden afgelost en wij zullen hen opvangen. Tijdens het wachten spelen er allerlei gedachten door je hoofd. Toen ik vorig jaar met een flink aantal collega s uit de regio de BOT-cursus volgde, hebben wij het regelmatig over kleinschalige gebeurtenissen gehad. Wel zijn ook de grootschalige gebeurtenissen aan de orde geweest maar iedereen dacht hierbij aan een ver van mijn bed show. Niemand kon bevroeden dat dit zo kort na de cursus realiteit zou worden. Grote bijdrage Als ik terugkijk op de afgelopen periode dan kan ik met een gerust hart zeggen dat de BOT ers een enorme prestatie hebben neergezet. Van het begin af aan 200% inzet. Alle ploegen die van de Kloppersingel afkwamen zijn dezelfde nacht nog opgevangen in de kazerne van Haarlem. De eerste week na het incident zijn de BOT ers van s morgens vroeg tot s avonds laat (tot ca uur!!) aanwezig geweest om mensen en ploegen op te vangen; te praten, een luisterend oor te bieden en een schouder om op te huilen. De stamtafel en het stiltecentrum waren veel bezochte plekken. Ook nadien. Gedurende de eerste week na het incident was er ook alle dagen om uur BOT-vergadering. Daar werd de dag nabesproken met Saskia Uhlenbroek en Han van der Veen; beiden zijn traumapsychologen die toegevoegd waren aan het team. Er kwam snel structuur in het BOT-gebeuren. Daarnaast vergaderde het Begrafenis Bijstands Team drie keer per dag. Het was een strakke militaire operatie. Er moest ook zoveel geregeld worden. Het BOT participeerde ook hierin. Er zijn in een heel korte tijd enorm veel zaken rondom de begrafenissen geregeld. Foto: Arno de Kock

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal De mensen van voorbij Zij worden niet vergeten De mensen

Nadere informatie

Wij hebben ervaren hoe velen hebben meegeleefd, tijdens de ziekte en na het overlijden van mijn/onze... Voornaam Achternaam

Wij hebben ervaren hoe velen hebben meegeleefd, tijdens de ziekte en na het overlijden van mijn/onze... Voornaam Achternaam Wij hebben ervaren hoe velen hebben meegeleefd, tijdens de ziekte en na het overlijden van mijn/onze... Een ieder koos hiervoor een eigen manier: in de vorm van woorden, bloemen, praktische hulp of een

Nadere informatie

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen.

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen. Ellen en Patrick Nooit meer je stem, nooit meer je lach, Alles gaat terug, naar die éne dag. De pijn vanbinnen, het doet zo n zeer, Ze zeggen dat het mindert, maar wanneer... Intredelied: M n oma is gestorven

Nadere informatie

STEEHOUWER U I T V A A R T Z O R G

STEEHOUWER U I T V A A R T Z O R G Tekstregels Dankbetuiging VOORBEELD -1- Voor uw belangstelling en deelneming ons betoond na het overlijden van betuigen wij u onze hartelijke dank. VOORBEELD -2- Wij danken u hartelijk voor uw medeleven

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 9. 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42

Inhoud. Woord vooraf 9. 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42 Inhoud Woord vooraf 9 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42 2. Papa, ik ben bang dat jij ook dood gaat 44 Overdenking over 1 Korintiërs 15: 35-49 78 3. Ik ben mijzelf niet meer

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook:

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook: Weten jullie hoe Sinterklaas van Spanje naar Nederland komt? Ja? Met de fiets? Nee! Met de stoomboot, natuurlijk! Het is een heel gedoe voordat Sinterklaas en zijn Pieten kunnen vertrekken. Je wil niet

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Teksten dankbetuigingen

Teksten dankbetuigingen Teksten dankbetuigingen Wij hebben ervaren hoe velen hebben meegeleefd, tijdens de ziekte en na het overlijden van mijn/onze... Een ieder koos hiervoor een eigen manier: in de vorm van woorden, bloemen,

Nadere informatie

VOORBEELDTEKST DANKBETUIGING

VOORBEELDTEKST DANKBETUIGING DANKBETUIGINGEN Rondom het overlijden en tijdens de uitvaart heeft u misschien niet iedereen kunnen bedanken voor hun medeleven. Dat kunt u alsnog doen met een dankbetuiging. Enkele weken na de uitvaart

Nadere informatie

Verlies & Rouw. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website:

Verlies & Rouw. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: Verlies & Rouw HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Verlies is wanneer je iemand of iets die veel voor

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug.

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug. 1950 Het huilende beeld De zon schijnt met hete stralen op het kleine dorpje. Niets beweegt in de hitte van de middag. De geiten en koeien slapen in de schaduw. De blaadjes hangen stil aan de bomen. Geen

Nadere informatie

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld Avondwake Mientje van Dijk - van Halteren Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld 1 2 Begroeting Tijdens begroeting steken zusjes van Mientje kaarsen aan: Nel, Joke, Corry, Marjan en

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk GEWASSEN IN WATER Inhoud: Vanuit de dopeling gezien een statement dat hij in het watergraf alles wat oud is achter zich laat. Hij weet niet alles, kent nog niet

Nadere informatie

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten.

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Preek op Oudjaarsavond 2013 Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Oudjaarsdag: het lijkt een dag als alle

Nadere informatie

Naam Namen. Naam Namen

Naam Namen. Naam Namen Wij hebben mogen ervaren dat velen met ons meeleefden na het overlijden van De vele schriftelijke en persoonlijke reacties waren voor ons een grote steun en troost, onze hartelijke dank hiervoor. Uw medeleven

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

niet meer bij me. Ik hou van je! Reacties van bezoekers van Kunst & Allerzielen Eindhoven 2016 :

niet meer bij me. Ik hou van je! Reacties van bezoekers van Kunst & Allerzielen Eindhoven 2016 : Reacties van bezoekers van Kunst & Allerzielen Eindhoven 2016 : Afscheid. Wat doet het pijn. De herinnering Onuitwisbaar. De liefde Voelbaar voor altijd. In hart en Ziel verbonden! Mis je mama. x Hoe kan

Nadere informatie

Johannes 20,24-29 Gelukkig als je niet ziet en toch gelooft!

Johannes 20,24-29 Gelukkig als je niet ziet en toch gelooft! Johannes 20,24-29 Gelukkig als je niet ziet en toch gelooft! Gezinsdienst Liturgie Zingen: - EL 478 Zing, zing, zingen maakt blij - Weet je dat de lente komt? Stil gebed Votum / groet Zingen: Gez 94,1.3.6

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief 1 Tessalonicenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Tessalonica 1 Dit is een brief van Paulus, Silvanus en Timoteüs, aan de christenen in de stad Tessalonica. Jullie horen bij God, de

Nadere informatie

Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december Kerstverhaal

Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december Kerstverhaal Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december 2016 Kerstverhaal Heel lang geleden was er een jonge vrouw, Maria. Zij woonde in het dorpje Nazareth. Maria was een heel gewone vrouw, net zo gewoon

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Uitvaartviering in de Emmaüsparochie in Uithoorn

Uitvaartviering in de Emmaüsparochie in Uithoorn Uitvaartviering in de Emmaüsparochie in Uithoorn informatie voorafgaand aan het gesprek over de uitvaart Hij is niet hier, hij is immers opgestaan, zoals hij gezegd heeft. Mt 28,6 Inleiding Het is belangrijk

Nadere informatie

Evaluatie van de brand in De Punt op 9 mei 2008

Evaluatie van de brand in De Punt op 9 mei 2008 Evaluatie van de brand in De Punt op 9 mei 2008 Bevindingen onderzoekscommissie Brand met dodelijke afloop in De Punt op 9 mei 2008 Ira Helsloot Overzicht presentatie Woord vooraf Korte herhaling: van

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

3. Rouw en verliesverwerking

3. Rouw en verliesverwerking 3. Rouw en verliesverwerking 29 Voor de trainer De belangrijkste begrippen van dit gedeelte zijn: Grote verschillen tussen verschillende getroffenen Breuk in de levenslijn Rouw/Verliesverwerking/chronische

Nadere informatie

Protocol verdriet en rouw voor de basisschool

Protocol verdriet en rouw voor de basisschool Protocol verdriet en rouw voor de basisschool Inleiding Dit protocol brengt punten onder de aandacht die in het geval van overlijden of ernstig (ongeneeslijk) ziek worden van een kind, een medewerker of

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

Je bent gestorven maar niet dood Je beeld verschijnt als ik wat sta te staren naar een pagina

Je bent gestorven maar niet dood Je beeld verschijnt als ik wat sta te staren naar een pagina Wanneer ik dood zal zijn, begraaf me dan niet op het kerkhof, niet in de tuin, ook niet in een urne op de schouw. Begraaf me in je hart, ik zal dan niet eenzaam zijn. Ik zal dicht bij jou blijven en jij

Nadere informatie

50 TINTEN HEMELSBLAUW Verhalen over de liefde van God, Bijbelteksten en teksten en tekeningen van Luus Verheijen. Deel 1 EEN WONDER!

50 TINTEN HEMELSBLAUW Verhalen over de liefde van God, Bijbelteksten en teksten en tekeningen van Luus Verheijen. Deel 1 EEN WONDER! 50 TINTEN HEMELSBLAUW Verhalen over de liefde van God, Bijbelteksten en teksten en tekeningen van Luus Verheijen Deel 1 EEN WONDER! 1 Vreugde Hoi, ik ben Joy. Dat is het Engels voor vreugde, blijdschap.

Nadere informatie

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien Nummer 1 December 2011 Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien LANDELIJK HEEFT 16% VAN DE JONGEREN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN. Scoop richt zich bij coaching, counseling en training

Nadere informatie

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 Beertje Anders Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 H. Vos Beertje Anders Wat zonlicht is voor bloemen, is een glimlach voor een beer. Beertje Anders en Beertje Bruin gaan bij oma spelen. Het was maar even

Nadere informatie

een dierbare verliezen

een dierbare verliezen een dierbare verliezen een dierbare verliezen U heeft kort geleden iemand verloren. Dat kan heel verwarrend zijn. Vaak is het moeilijk te accepteren dat iemand er niet meer is. Soms is het verdriet of

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Ge dicht bij de dood

Ge dicht bij de dood Ge dicht bij de dood Men moet niet wenen om wat niet meer is maar gelukkig zijn om wat is geweest De laatste dagen van het einde dan wordt de grote wereld klein is plotseling alles onbeduidend tot het

Nadere informatie

Johannes 20:16 - Jezus leeft, en hij kent mij!

Johannes 20:16 - Jezus leeft, en hij kent mij! Johannes 20:16 - Jezus leeft, en hij kent mij! Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp

Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp Ouderling van dienst is Burg Anker Diaken is Alma van Hengel De piano wordt bespeeld

Nadere informatie

wensenboek deel cliënten

wensenboek deel cliënten wensenboek deel cliënten Wensenboek Iedereen gaat een keer dood. Weet jij wat doodgaan is? Wat denk jij dat er gebeurt als je dood gaat? Dit boek helpt je hierover te praten en op te schrijven wat voor

Nadere informatie

vier bomen voor wit-rusland

vier bomen voor wit-rusland vier bomen voor wit-rusland eindhoven 16 september 2014 www.vierbomen.nl bergen verzet waarschijnlijk trok ik iets leuks aan waarin ik zo dun mogelijk leek fietste ik via de bakker voor taart naar de toneelschool

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Ik mis je in alle kleuren

Ik mis je in alle kleuren Ik mis je in alle kleuren Ik mis je in alle kleuren Met gedichten van Margreet Jansen en illustraties van Angelique Bosman Voor... een lotgenotengroep van de Stichting Jonge Helden Ik schrijf je vandaag

Nadere informatie

3.5. Vertellenderwijze, niet moraliseren! 3.5.1. Verkenning van het verhaal " #

3.5. Vertellenderwijze, niet moraliseren! 3.5.1. Verkenning van het verhaal  # 3.5. Vertellenderwijze, niet moraliseren 1 3.5.1. Verkenning van het verhaal "# $$ %& " # 1 H. BERGHMANS & G. EVRARD, Bijbelverhalen in beeld, het leven van Jezus, Altoria Averbode, 1999. ' 3.5.2. Uitdieping

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015 Gedicht: Kaarsenlicht Omdat ieder lichtje een verhaal is groter dan alle woorden van missen en dood van liefde levensgroot die we ooit spraken en hoorden

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

Paasviering 2016 Achtergelaten Vergeet me niet

Paasviering 2016 Achtergelaten Vergeet me niet Paasviering 2016 Achtergelaten Vergeet me niet woensdag 23 maart 2016 8:45 uur 9:00 uur Openingslied: Het is Pasen Het is Pasen, laat het horen, het is Pasen, het is feest. Na het donker van de dood, nu

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Zal ik mijn man nog tegenkomen na de dood? Zullen we elkaar herkennen? Dat vroeg een vrouw me, enkele weken geleden. De vraag klinkt niet voor

Nadere informatie

Rouwprotocol Widdonckschool Weert

Rouwprotocol Widdonckschool Weert Rouwprotocol Widdonckschool Weert overlijden van ouder(s) / verzorger(s) In dit protocol wordt beschreven hoe Widdonckschool Weert kan handelen bij het overlijden van een ouder(s) / verzorger(s) van (een

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

EEN DIERBARE VERLIEZEN

EEN DIERBARE VERLIEZEN EEN DIERBARE VERLIEZEN 994 Inleiding Deze folder is bedoeld voor nabestaanden. U leest hierin over de gevoelens die u kunt ervaren en hoe u in deze moeilijke tijd goed voor uzelf kunt zorgen. U heeft kort

Nadere informatie

1. Een bijzonder gezin

1. Een bijzonder gezin 1. Een bijzonder gezin Een samengesteld gezin is een bijzonder gezin. Anders dan een gewoon gezin. De meeste gezinnen worden gevormd door een man en vrouw die besluiten hun leven te delen en vervolgens

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis?

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? In deze avond zijn we hier samengekomen, om met elkaar kerstmis te vieren. En we stellen ons de vraag: is er iets met Kerstmis? In deze avond zoeken we een

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Zondag 5 maart 2017 Wijkgemeente De Drieklank CBS Het Kompas Schoolkerkdienst

Zondag 5 maart 2017 Wijkgemeente De Drieklank CBS Het Kompas Schoolkerkdienst Zondag 5 maart 2017 Wijkgemeente De Drieklank CBS Het Kompas Schoolkerkdienst Voorganger Organist Beamer : ds. Peter van de Peppel : Maarten Groen : Dirk Dallinga Thema: De verloren zoon Welkom en mededelingen

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Een dierbare verliezen. Informatie voor nabestaanden

Een dierbare verliezen. Informatie voor nabestaanden 00 Een dierbare verliezen Informatie voor nabestaanden Deze folder is bedoeld voor nabestaanden. U leest hierin over de gevoelens die u kunt ervaren, en hoe u in deze moeilijke tijd goed voor uzelf kunt

Nadere informatie

Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl

Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Witte en rode rozen Eerste druk, 2014 2014 Lieve De Coninck Corrector: Raf De Coninck Fotograaf: Jeff Thielemans Omslagontwerp: Roger Thielemans Portretfoto: Brigitte Buelens isbn: 9789048432905 nur: 749

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Inspiratieteksten voor uw monument

Inspiratieteksten voor uw monument Inspiratieteksten voor uw monument 1. Wie in gedachten leeft die is niet dood, dood is alleen die vergeten wordt 2. In stil verdriet, k vergeet je niet 3. Voor al de liefde en trouw die ik had van jou

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Zondag 10 / gehouden op 21-06-2009 / p.1 ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Liturgie Votum en groet Zi: Psalm 118:1.5 Gebed Schriftlezing: Gen. 22:1-19 Zi: Psalm 33:2 Schriftlezing:Gen: 50:17-21:

Nadere informatie

ZEGENING VAN... Zorg dragen voor elkaar behoort tot het meest menselijke van ons bestaan.

ZEGENING VAN... Zorg dragen voor elkaar behoort tot het meest menselijke van ons bestaan. ZEGENING VAN... Zorg dragen voor elkaar behoort tot het meest menselijke van ons bestaan. Zorg dragen voor elkaar behoort tot het wezen van ons christen-zijn. Stille overweging dagelijks worden we geconfronteerd

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

De leerlingen van Jezus zijn in afwachting. Ze voelen het.. er staat iets volkomen nieuws te gebeuren. Het is immers Jezus die spreekt over zijn vertrek bij hen. Voorgoed of is er nog wel een toekomst

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

ALDUS.08. Uitzendwaardig

ALDUS.08. Uitzendwaardig NOVEMBER 2004 ALDUS.08 Uitzendwaardig PERSONAGES P: de presentator van het actualiteitenprogramma NuNieuws D: een willekeurige deskundige SITUATIE P en D zitten half tegenover elkaar in een bordkartonnen

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

ALS HET LEVEN KANTELT

ALS HET LEVEN KANTELT ALS HET LEVEN KANTELT Aan J.Bongers, Morgenstond 43, 9401 LB Assen. Dit moet ik je nog terug sturen, met de mijne zie je maar wat je doet, voor mijn part gooi je hem weg. Aan G.Petersen, Oude Molenstraat

Nadere informatie

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 Welkom en inleiding 1 Goede mensen, van harte welkom in deze gebedsviering naar aanleiding van het feest van Allerheiligen en Allerzielen.

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Hulp aan het thuisfront Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Nieuwsbrief 17 Christus kwam ook voor jou!

Nieuwsbrief 17 Christus kwam ook voor jou! Nieuwsbrief 17 Christus kwam ook voor jou! Intro Het club- en verenigingseizoen is alweer in volle gang. We kijken met dankbaarheid terug naar de opening van het winterwerk. Verderop in deze nieuwsbrief

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie