Disclosure belangen spreker (Timo Bolt)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Disclosure belangen spreker (Timo Bolt)"

Transcriptie

1 Disclosure belangen spreker (Timo Bolt)

2 EBM: a movement in crisis? Een historisch perspectief op het actuele debat Timo Bolt (medisch historicus, UMC Utrecht) Jaarcongres Vereniging voor Filosofie en Geschiedenis 15 November 2014

3 BMJ 2014: EBM in crisis? Wekelijkse poll op de website van de BMJ: - Is evidence based medicine broken? - Yes: 346 (51%) - No: 336 (49%) - Total aantal stemmen: 682 Artikel staat niet op zich: breder crisisgevoel

4 Crisis in evidence based medicine? The evidence based quality mark has been misappropriated by vested interests The volume of evidence, especially clinical guidelines, has become unmanageable Statistically significant benefits may be marginal in clinical practice Inflexible rules and technology driven prompts may produce care that is management driven rather than patient centred Evidence based guidelines often map poorly to complex multimorbidity

5 Gebruik van/verwijzing naar geschiedenis Return to real evidence based medicine We argue for a return to the movement s founding principles Evidence Based Medicine Renaissance Group Suggestie: in den beginne was alles goed, maar er iets verloren gegaan en dat moet (en kan) worden hersteld. NB: Zelfde teneur in andere publicaties/interviews

6 Historische duiding Aan de hand van veranderingen/ontwikkelingen in de loop van de tijd: o Inzicht in/begrip voor crisisgevoel o Weerlegging van het beeld van een gouden verleden o Vraagtekens bij het toekomstbeeld van herstel real EBM o Reflectie op rise and fall

7 4 evoluties 1. Van hervormingsbeweging naar gevestigde orde 2. Van evidence-based practitioners naar evidence users 3. Van radicaal naar gematigd 4. Van specifiek naar veelvormig (oftewel: vaag)

8 1. Van hervormingsbeweging naar gevestigde orde Marks: therapeutic reformers (geschiedenis RCT) o Individuals who sought to use the science of controlled experiments to direct medical practice o Belief in the power of science to unite both medical researchers and practitioners o Political community o Disparate group

9 EBM als politieke hervormingsbeweging Pioniers waren special people : - evangelisten : missionary zeal (en Sackett: apostel ) - iconoclasten Anti-autoritair: - Sackett: What is the evidence for what you just said? - McMaster University: Problem-based learning, critical appraisal - EBM gelanceerd in 1992: users guides to the medical literature (Zelf-)kritische houding - EBM: bovenal een mentaliteit

10 Debat over de crisis in/van EBM Leidende figuren binnen EBM / Cochrane Collaboration zelf o Lancet-serie: Increasing value, reducing waste o Artikel in Journal of Evaluation in Clinical Practice: (2014) How evidence-based medicine is failing due to biased trials and selective publication o Nederlandse EBM-exponent Assendelft: post-ebm tijdperk Getuigt van het (zelf-)kritische karakter van de EBM-beweging?

11 Mainstream acceptatie / gevestigde orde Omarmd door allerlei stakeholders (toenemende?) invloed van gevestigde belangen o Vgl: oppositionele/revolutionaire politieke bewegingen die zelf aan de macht kwamen moeilijk om aanvankelijke idealen vast te houden. Verschil tussen leiders/pioniers en epigonen o Klachten over dogmatisme, o.a. in EBM onderwijs o Upshur (2005): it seems a new orthodoxy is emerging, as resistant to criticism and reflection as the paradigm it sought to replace o Vgl: underground or alternatieve bands die (te) populair werden (Doe Maar, Nirvana, etc.)

12 2. Van evidence-based practitioners naar evidence users Gordon Guyatt, quoted in Daly (2005): When I started, I thought we were going to turn people into evidence-based practitioners, that they were really going to understand the methodology that they were really going to critique the literature and apply the results to clinical practice. I no longer believe that. What I believe now is that there will be a minority of people who will be evidence-based practitioners, and that the other folk will be evidence users who will gain a respect for the evidence and where it comes from and a readiness to identify evidence-based sources which summarize the evidence for them. But they are not actually expected to read and understand the articles and really be able to dissect the methodology.

13 Critical appraisal systematic reviews en klinische richtlijnen Van empowerment van de individuele professional naar empowerment van collectief Informational, ofwel: E-scaped medicine (Nettleton) Nieuwe vorm van authority-based medicine? Niet meer the real thing?

14 Upshur (2005) The data show a vast majority of clinicians and trainees are not interested in EBM at all! What they want is to be told where to go and what to look for, and they want others to do this work for them. So, we have a problem. The model of EBM as originally intended was a cognitive one one that privileged the intelligence of individual physicians and enabled them to search and apply independently. This model has been shown to be deficient. Practitioners are to access trusted sources of pre-appraised, predigested, and for the most part, EBM-sponsored information. How this is empowering in any way is unclear. How this fosters independence of thought in medical controversies is even less clear. Given that EBM skills are seen as one form of intellectual protection from the claims from industry, it would seem that more rather than less emphasis on critical appraisal is required, and that advocating the use of pre-appraised material should be tempered.

15 Balans Tot nu: begrip voor gevoel dat er iets verloren is gegaan, en behoefte om terug te keren naar de kritische geest van het begin, e.d. Echter: nog twee andere evoluties : ernstige twijfels over beeld van zowel verleden als toekomst van real EBM.

16 3. Van radicaal naar gematigd/ genuanceerd In 1992 in JAMA gelanceerd als nieuw paradigma o Evidence-based medicine de-emphasizes intuition, unsystematic clinical experience, and pathophysiologic rationale as sufficient grounds for clinical decision making and stresses the examination of evidence from clinical research. (EBM-working group, JAMA 1992). Sommige vormen van evidence krijgen de voorkeur boven andere o science > art o RCT o Statistisch-epidemiologisch (=numeriek) redeneren > pathofysiologisch redeneren

17 EBM: hiërarchie van bewijs

18 Aanvankelijk: rabiaat / sektarisch VB: Walter Spitzer (editor JCE) in 1995 over Cochrane Collaboration: o doctrinair unthinking rigidity o theology of meta-analysis o Meta-analysis is for randomized trials only. Discussion of aggregrating observational studies is irrelevant. VB: Assendelft (Dutch CC / EBM handboek): o Inner crowd, mensen die er heilig in geloofden o Sektarische tendensen o Wij dachten ook echt op dat moment dat dit het was! Je moest alles in een trial doen en daarna kon je pas zeggen of iets echt werkte. En als het niet in een trial onderzocht was, ja, dan was het ook niet goed.

19 Matiging claims Aanvankelijk: iconoclasten, evangelie verkondigen logisch/noodzakelijk om boodschap scherp neer te zetten Geleidelijk aan: matiging in reactie op kritiek van buitenaf o Sackett et al. (BMJ 1996): EBM: what it is and what it isn t o Meest gebruikte definitie: the conscientious, explicit, and judicious use of current best evidence in making decisions about the care of individual patients o Not cookbook medicine. integrates the best external evidence with individual clinical expertise and patients choice o may raise rather than lower the cost

20 Zelfreflectie Vooral na 2000: nuancering als gevolg van zelfreflectie o Zorgen over poor medical research o Hiërarchie van bewijs heeft meer kwaad dan goed gedaan (bijv. CEBM Oxford) o Meer oog voor beperkingen RCT en nut/noodzaak andere vormen van evidence (o.a. Cochrane Collaboration) o GRADE o Oog voor softere kanten medische praktijk: VB: Values Based Practice o Onbepaaldheid medisch handelen mede benadrukt om nietmedische partijen buiten de deur te houden Huidige debat over crisis past in deze (prijzenswaardige?) trend

21 Onjuist beeld verleden Greenhalgh et al. : We argue for a return to the movement s founding principles to individualise evidence and share decisions through meaningful conversations in the context of a humanistic and professional clinician-patient relationship (box 2). Reflectie van huidige gematigde, genuanceerde gedachtegoed, niet van oorspronkelijke programma

22 Box 2: Real EBM: Makes the ethical care of the patient its top priority (?) Demands individualised evidence in a format that clinicians and patients can understand (RCT / statistisch-epidemiologisch bewijs is, per definitie, geen geïndivualiseerde evidence) Is characterised by expert judgment rather than mechanical rule following (expert judgment deemphasized, laag in hiërarchie ) Shares decisions with patients through meaningful conversations Builds on a strong clinician-patient relationship and the human aspects of care (EBM: primair artsgericht + op harde evidence) Applies these principles at community level for evidence based public health (als Sackett zich ergens laatdunkend over uitliet dan was het public health)

23 Smulders et al. (NTvG 2010;154: A1910) Veelal wordt evidence-based medicine (EBM) uitgelegd als geneeskundig handelen waarbij besluitvorming bij een individuele patiënt is gebaseerd op het zo direct mogelijk vertalen van epidemiologisch bewijs. De epidemioloog Sackett, die aan de wieg stond van de EBM-beweging, hanteert echter een bredere omschrijving: integratie van individuele klinische expertise met het best beschikbare bewijs uit epidemiologisch onderzoek [ ]. Evidence-based medicine dreigt door een verkeerde interpretatie van het begrip foutief toegepast te worden om geneeskundig handelen bij een individuele patiënt te formuleren, te normeren en te toetsen.

24 Waarom is dit fout? Suggestie/idee: de crisis ligt niet zozeer aan EBM, als wel aan degenen die EBM verkeerd gebruiken/interpreteren Gaat te gemakkelijk voorbij aan intrinsieke beperkingen en tekortkomingen van EBM zelf Ontkenning daarvan / blinde vlek daarvoor wellicht deel van het probleem.

25 Borgerson (2009): In recent discussions of EBM, advocates have tended to suggest that EBM proposes nothing more revolutionary than that empirical evidence should inform medical practice. The language of EBM has changed from calls for paradigm shifts and revolutions tot talk of integration and judicious, conscientious inclusion. This overly charitable charachtarization of a gentler, friendlier EBM, however, fails to recognize the enduring, and central, role accorded to the evidence hierarchy, and it will remain inaccurate (though sadly so) as long as the evidence hierarchy persists within the movement

26 Problemen met evidence base Rationale achter hiërarchie van bewijs: eliminatie van bias/subjectitiviteit RCT als paradigmatisch voorbeeld Ho (2011): Methodological trade-off o Doctrine of scientific rigor nadruk op criteria als generality en precision, ten koste van criterium realisme o Blind spot for causal plausibility may lead to unwelcome situations. o In the absence of coherent and plausible explanations, trial findings remain uninterpretable. o Experimental evidence about unexplainable interventions may not only be pragmatically worthless, but even misleading or harmful

27 Problemen met evidence base (II) Ho: ideal of value-free science that aims at truth as such naïefpositivistisch wetenschapsbeeld? Lancet-serie: Increasing value, reducing waste: o Nog meer methodological rigor en protocollen o Nuttig, maar gaat voorbij aan fundamentele oorzaken waste o Inbreng wetenschapsfilosofen, -sociologen en historici nodig? Science in Transition: o.a. wetenschap als sociaal proces

28 Problemen met toepassing in praktijk Bossuyt (2011): Evidence-based medicine emphasized first and foremost the evidence (en niet de beslissing) o Voortgekomen uit klinische epidemiologie en critical appraisal o Kloof wetenschap praktijk niet overbrugd door EBM George Weisz (2005): Among EBM s greatest failings is its inability to distinguish between doing the greatest good for the individual patient and doing the greatest good for all patients, collectively.

29 Waar is EBM dan wel goed voor/in? EBM wel degelijk nut (gehad), maar alleen in zin van: o Afschafgeneeskunde (Assendelft) o Tegengaan bad medicine (Chalmers) o Adaptatie aan informatie-explosie en ICT-tijdperk o Bijdrage aan mentaliteitsverandering? Voor verbetering kwaliteit andere zaken nodig: o O.a.: andere onderzoeksagenda (meer dan RCT s alleen, diagnostiek en preventie > interventies, etc.) o Aandacht voor shared decision making, expertise, waarden, etc., etc. Dus toch real EBM?

30 4. Van specifiek naar vaag/veelvormig Nuancering in loop van de tijd: (naast evidence, ook klinische expertise, waarden, patiënten voorkeuren) Verbreding: o Critical appraisal systematic reviews en richtlijnen o Van individu naar collectief o Macrodimensie: Evidence-Based Health Care o Evidence-based practice in talloze niet-medische disciplines Weisz (2005): o EBM is such a protean concept that anyone can appropriate it o Available to everyone, and meaning relatively little, EBM will remain a popular catchphrase, at least until something better comes along

31 Retorische exploitatie Edwards (2007): gevaar retorische exploitatie: o Hazy concept o Rhetorical power Klopt met analyse over crisis : o Term misbruikt door vested interests (industrie) o Reductie tot bureaucratische regels ( managerialsm and politisation of medical practice ) Beeld in Nederland: o Micro- en mesoniveau: zelfregulering o Macroniveau: fact-free politics, alleen retorisch gebruik EBM.

32 Real EBM? Haast allesomvattend (shared decision making t/m public health) o Wat is er nog eigen aan EBM? o Gevaar: voor ieder wat wils / retorische exploitatie / nietszeggend concept o Veel zaken geïncludeerd die historisch gezien ver van EBM af staan en waar EBM waarschijnlijk niet goed in is Alternatief: o Juist weer specifieker maken? o Bescheidener: niet hele geneeskunde/gezondheidszorg, maar slechts 1 element, (nuttig, maar met beperkte functie) o Real EBM Realistic EBM

33 Resumerend Begrip voor sentiment van crisis / verlies oorspronkelijke kritische geest o Hervormingsbeweging mainstream /gevestigde orde o Evidence-based pracititioners evidence users Beeld van gouden verleden klopt echter niet : o Radicaal gematigd/genuanceerd o De schuld van de crisis wordt gelegd bij verkeerd gebruik of onjuist interpreteren van EBM o Te weinig oog voor eigen beperkingen van EBM Vraagtekens t.a.v. beeld van toekomst: o Specifiek vaag/veelvormig o Real EBM erg breed, veelomvattend, onrealistisch

34 Conclusie: rise and fall? Schema rise and fall erg verleidelijk, maar: o Eerder: tamelijk ongrijpbaar, vloeibaar en veranderlijk fenomeen EBM wel degelijk (blijvend?) nut : o Afschafgeneeskunde o Bijdrage aan mentaliteitsverandering? o Adaptatie aan informatie-explosie en ICT-tijdperk Niet de paradigmawisseling / revolutie die werd gepredikt, maar een tamelijk bescheiden rol/functie o It is possible that EBM will lose its ideological and programmatic edge and become just one routine part of practice, among many others (Weisz 2005)

35 Bronnen (I) T. Greenhalgh, J. Howick, and N. Maskrey, Evidence Based Medicine: a Movement in Crisis? BMJ 2014;348:g3725 S. Every-Palmer & J. Howick, How evidence-based medicine is failing due to biased trials and selective publication, Journal of Evaluation in Clinical Practice (2014) doi: /jep Lancet-serie: Research: Increasing Value, Reducing Wast (2014) Science in Transition:www.scienceintransition.nl

36 Bronnen (II) D. Armstrong, Clinical Autonomy, Invididual and Collective; the Problem of Changing Doctor s Behaviour, Social Science & Medicine 55 (2002), pp Assendelft geciteerd in: M. Hordijk, Klinische trial krijgt concurrentie, Medisch Contact 66 (2011), pp J. Bensing, Bridging the Gap. The Separate Worlds of Evidence-Based Medicine and Patient-Centered Medicine, Patient Education and Counseling 39 (2000)), pp K. Borgerson, Valuing Evidence: Bias and the Evidence Hierarchy of Evidence-Based Medicine, Perspectives in Biology and Medicine 52 (2009), pp P.M.M. Bossuyt en M. Offringa. De Wortels van Evidence Based Medicine: Gerede Twijfel en Gegronde Zorg, in P. Bossuyt en J. Kortenray (red.), Schaatsen Op Dik IJs: Evidence Based Medicine in de Praktijk (Amsterdam, 2001), pp Bossuyt, P. M. M., Evidence-Based Medical Testing. Developing Evidence-Based Reimbursement Recommendations for Tests and Markers, in: Medische Tests (Beoordeling Stand Van De Wetenschap En Praktijk). Publicatienummer 293 (Diemen: College voor Zorgverzekeringen [Dutch Health Care Insurance Board], 2011). Retrieved from: 1-.pdf M. Edwards, Control and the Therapeutic Trial. Rhetoric and Experimentation in Brittain, (Amsterdam & New York, 2007). Evidence-Based Medicine Working Group, Evidence-Based Medicine: A New Approach to Teaching the Practice of Medicine, JAMA 268 (1992), pp ). Guyatt geciteerd in: J. Daly, Evidence-Based Medicine and the Search for a Science of Clinical Care (Berkeley, 2005).

37 Bronnen (III) V.K. Ho, Medicine, Methodology, and Values: Trade-offs in Clinical Science and Practice, Perspectives in Biology and Medicine 54 (2011), pp H. M. Marks, The Progress of Experiment. Sciene and Therapeutic Reform in the United States, (Cambridge, 1997). J. R. Matthews, Almroth Wright, Vaccine Therapy and British Biometrics: Disciplinary Expertise versus Statistical Objectivity, in E. Magnello and A. Hardy (eds.), The Road to Medical Statistics (Amsterdam & New York, 2002), pp S. Nettleton, The Emergence of e-scaped Medicine?, Sociology 38, (2004), pp T. M. Porter, Trust in Numbers. The Pursuit of Objectivity in Science and Public Life (Princeton, New Jersey, 1995). D. L. Sackett, W. M. C. Rosenberg, J. A. M. Gray, R. B. Haynes, and W. S. Richardson, Evidence Based Medicine: What it is and What it isn't. It's about Integrating Individual Clinical Expertise and the Best External Evidence, British Medical Journal 312:7023 (1996), pp S.R. Sehon and D.E. Stanley, A Philosophical Analysis of the Evidence-Based Medicine Debate, BMC Health Services Research 3 (2003):14. Y.M. Smulders et al., De rol van epidemiologisch bewijs in de zorg voor individuele patiënten, Ned Tijdschr Geneesk 2010;154:A1910 W. O. Spitzer, The Challenge of Meta-Analysis, Journal of Clinical Epidemiology 48 (1995), pp R.E.G. Upshur, Looking for Rules in a World of Exceptions, Perspectives in Biology and Medicine 48 (2005), pp G. Weisz, From Clinical Counting to Evidence-Based Medicine, in: G. Jorland, A. Opinel and G. Weisz (eds.), Body counts. Medical quantification in historical and sociological perspective (Montreal & Kingston, 2005), pp

Evidence-Based Medicine: evaluatie van een beheersingsmechanisme (1990-2015)

Evidence-Based Medicine: evaluatie van een beheersingsmechanisme (1990-2015) Evidence-Based Medicine: evaluatie van een beheersingsmechanisme (1990-2015) HISTORISCH SLOTAKKOORD Timo Bolt Erasmus MC/NVMG/Descartes Centre UMC Utrecht, 26 september 2015 What on earth was medicine

Nadere informatie

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Overview of the presentation

Overview of the presentation 1 Intercultural mediation in health care in the EU: theory and practice Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Overview of the presentation 1. Policy issues 2. Why do we need medical

Nadere informatie

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM READ ONLINE AND DOWNLOAD EBOOK : HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN Click button to download this ebook READ ONLINE AND DOWNLOAD

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR Read Online and Download Ebook WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR DOWNLOAD EBOOK : WEGWIJZER VOOR

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

1 Radicalisering, extremisme en terrorisme in de klas. Over dialoog, normen & waarden, burgerschapsvorming etc.

1 Radicalisering, extremisme en terrorisme in de klas. Over dialoog, normen & waarden, burgerschapsvorming etc. 1 Radicalisering, extremisme en terrorisme in de klas. Over dialoog, normen & waarden, burgerschapsvorming etc. Terrorism and extremism is a necessary and fundamental component that should be addressed

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence

Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence Dr. John Verhoef (Lector) Lectoraat Eigen Regie Hogeschool Leiden, Cluster Zorg verhoef.j@hsleiden.nl Waar hebben we het over? Evidence Based Practice

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

MIJN GENOOM. ONLINE OF OFF-LINE?

MIJN GENOOM. ONLINE OF OFF-LINE? MIJN GENOOM. ONLINE OF OFF-LINE? Pascal Borry Humaan Genoom Project Hoop en verwachtingen With this profound new knowledge, humankind is on the verge of gaining immense, new power to heal. Genome science

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Bij gebrek aan bewijs

Bij gebrek aan bewijs Bij gebrek aan bewijs kennis is macht! internet in de spreekkamer P.A. Flach Bedrijfsarts Arbo- en milieudienst RuG 09-10-2006 1 3 onderdelen 1. Wat is EBM 2. Zoeken in PubMed 3. Beoordelen van de resultaten

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Programmaoverzicht Bachelor Open dag

Programmaoverzicht Bachelor Open dag Programmaoverzicht Bachelor Open dag 11 2017 Ronde en tijd Openingsronde 09.00-09.30 uur Sessies en activiteiten Waarom Tilburg University? Informatiesessie met de rector magnificus en een student van

Nadere informatie

OUTDOOR HD BULLET IP CAMERA PRODUCT MANUAL

OUTDOOR HD BULLET IP CAMERA PRODUCT MANUAL OUTDOOR HD BULLET IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL GB PARTS & FUNCTIONS 1. 7. ---- 3. ---- 4. ---------- 6. 5. 2. ---- 1. Outdoor IP camera unit 2. Antenna 3. Mounting bracket 4. Network connection 5.

Nadere informatie

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wat mij gelijk opviel is dat iedereen hier fietst. Ik vind het jammer dat iedereen

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen

Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen prof.dr. Cees Hertogh en dr.ir. Jenny van der Steen EMGO Instituut voor onderzoek naar gezondheid en zorg afdeling huisartsgeneeskunde & ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Farmacovigilantie. een voorbeeld voor arbovigilantie? Prof. dr. A.C. van Grootheest. Rijksuniversiteit Groningen.

Farmacovigilantie. een voorbeeld voor arbovigilantie? Prof. dr. A.C. van Grootheest. Rijksuniversiteit Groningen. Farmacovigilantie een voorbeeld voor arbovigilantie? Prof. dr. A.C. van Grootheest Rijksuniversiteit Groningen www.lareb.nl Casus Vrouw, 52 jaar Voorgeschiedenis: Carcinoïd van de long Hypothyreoidie Symptomen

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

OUTDOOR HD DOME IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL

OUTDOOR HD DOME IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL OUTDOOR HD DOME IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL GB PARTS & FUNCTIONS 2. ---- 1. ---- 3. ---- 7. ---------- 5. 4. 6. 1. Outdoor IP camera unit 2. Antenna 3. Mounting bracket 4. Network connection 5. Power

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

Zijn placebo s nodig voor goede zorg?

Zijn placebo s nodig voor goede zorg? Zijn placebo s nodig voor goede zorg? Prof. Dr Marian Verkerk (UMCG) Een aantal observaties.. } Geneeskunde is vooral evidence-based medicine en minder een art of medicine. } Van een relatie- naar een

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen

Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Executive and social cognitive functioning of mentally

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017 www.iuscommune.eu INVITATION Ius Commune Masterclass 22 June 2017 Amsterdam Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to participate in the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers,

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Programma workshop. Congres Evidence Based Zorglogistiek Evidentie uit benchmarking: van data naar bewijs. Benchmarking OK: een kwestie van leren

Programma workshop. Congres Evidence Based Zorglogistiek Evidentie uit benchmarking: van data naar bewijs. Benchmarking OK: een kwestie van leren Congres Evidence Based Zorglogistiek Evidentie uit benchmarking: van data naar bewijs Benchmarking OK: een kwestie van leren Lizette Berkx Geert Kazemier Slide 1 Programma workshop Korte inleiding op het

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde

Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Thuiswerktoets Filosofie, Wetenschap en Ethiek Opdracht 1: DenkTank De betekenis van Evidence Based Practice voor de verpleegkunde Universitair Medisch Centrum Utrecht Verplegingswetenschappen cursusjaar

Nadere informatie

Introductie in flowcharts

Introductie in flowcharts Introductie in flowcharts Flow Charts Een flow chart kan gebruikt worden om: Processen definieren en analyseren. Een beeld vormen van een proces voor analyse, discussie of communicatie. Het definieren,

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

Ons vak in beweging. Dr. Hans Hobbelen, Lector healthy Lifestyle, Ageing and Health Care

Ons vak in beweging. Dr. Hans Hobbelen, Lector healthy Lifestyle, Ageing and Health Care Ons vak in beweging Dr. Hans Hobbelen, Lector healthy Lifestyle, Ageing and Health Care Toenemende levensverwachting Christensen et al 2009 Vergrijzing/verzilveren 5 Ontwikkeling grijze druk 2010-2025

Nadere informatie

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LM2GS4PWIR3FKEP-58-WWET11-PDF File Size 6,444 KB 117 Pages 27 Aug, 2016 TABLE OF CONTENT

Nadere informatie

Het Effect van Voortgangsfeedback aan Behandelaars op de Uitkomsten van Psychologische Behandelingen; een Pilot Onderzoek

Het Effect van Voortgangsfeedback aan Behandelaars op de Uitkomsten van Psychologische Behandelingen; een Pilot Onderzoek Het Effect van Voortgangsfeedback aan Behandelaars op de Uitkomsten van Psychologische Behandelingen; een Pilot Onderzoek The Effect of Progress Feedback to Therapists on Psychological Treatment Outcome;

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels)

Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels) Staten-Generaal Annual event/meeting with key decision makers and GI-practitioners of Flanders (at different administrative levels) Subject: Sustainable Flemish SDI Nature: Mobilising, Steering Organisers:

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

De opleider als rolmodel

De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel De opleider als rolmodel programma 14.00 welkom 14.15 voorstelronde/verwachtingen 14.35 excellent teacher en excellent rolemodel 14.55 groepswerk 15.10 plenaire rapportage 15.35

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering The relation between Mindfulness and Psychopathology: the Mediating Role of Global and Contingent

Nadere informatie

I Evidence based medicine was goed bedoeld. Multi Sensory Story Telling. Multi Sensory Story Telling. Passend bewijs.

I Evidence based medicine was goed bedoeld. Multi Sensory Story Telling. Multi Sensory Story Telling. Passend bewijs. Multi Sensory Story Telling Multi Sensory Story Telling Passend bewijs Passend bewijs Dick Willems d.l.willems@amc.nl Voorlezen aan mensen met diepe meervoudige beperkingen Gebruik van objecten die in

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Vakkundige zorg in balans: Individuele en team kwaliteiten verbinden

Vakkundige zorg in balans: Individuele en team kwaliteiten verbinden Vakkundige zorg in balans: Individuele en team kwaliteiten verbinden Professor in Clinical Nursing Clinical Schools Vakkundige Zorg Het is de ambitie van VWS om iedereen zo lang mogelijk gezond te houden

Nadere informatie

Patiëntveiligheid door Klinische Paden

Patiëntveiligheid door Klinische Paden Patiëntveiligheid door Klinische Paden Dr. Kris Vanhaecht CZV-KULeuven Secretary General European Pathway Association Kris.Vanhaecht@med.kuleuven.be Klinisch Pad Een middel om een patiëntgericht programma

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015.

PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015. PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015. Community Planning ISMaatwerk & HzA stedebouw&landschap ISMaatwerk; Clara Overes, participatie en communicatie

Nadere informatie

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR

WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR Read Online and Download Ebook WEGWIJZER VOOR METHODEN BIJ PROJECTMANAGEMENT (PROJECT MANAGEMENT) (DUTCH EDITION) BY EDWIN BAARDMAN, GERARD BAKKER, JAN VAN BEIJNHEM, FR DOWNLOAD EBOOK : WEGWIJZER VOOR

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ. Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015

Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ. Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015 Medical ethics & genomics Current legal framework and FAQ Eline Bunnik Genomic Resequencing in Medical Diagnostics 24 September 2015 First of all: NGS is here NGS is becoming a standard diagnostic tool

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Re: instruments for creating health care consumers

Re: instruments for creating health care consumers Re: instruments for creating health care consumers Seminar voice and choice in health care Kees Molenaar Market and consumer directorate Instruments were designed for blue The analysis and conclusions

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE. Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers

TAALFILOSOFIE. Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers TAALFILOSOFIE Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers WAT IS TAALFILOSOFIE? De plaats van taalfilosofie in de wijsbegeerte INLEIDING METAFYSICA ETHIEK LOGICA LOGICA I termen II oordelen III redeneringen

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking and Role Play Card One 1 March 30 April 2007 *4070675311* No Additional

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief

Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief Philip van der Wees Nijkerk, 9 april 2015 Wat is een richtlijn? Een richtlijn is een document met aanbevelingen, gericht op het verbeteren

Nadere informatie

反 省. Hansei: Voorwaarde voor continue verbetering. Murielle Van Haesendonck Teamleider

反 省. Hansei: Voorwaarde voor continue verbetering. Murielle Van Haesendonck Teamleider 反 省 Hansei: Voorwaarde voor continue verbetering Murielle Van Haesendonck Teamleider BZIO-groep Revalidatie ziekenhuis: Imbo 125 Sp-bedden en uitgebreide ambulante werking Woonzorgcentrum: Het verhaal

Nadere informatie

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 NCP contactdag, 19 april 2016 Thamar Zijlstra, Dick Hortensius NEN Milieu en Maatschappij Agenda Achtergrond NPR 9036

Nadere informatie

University of Groningen. Structured diabetes care in general practice Fokkens, Sudara Andrea

University of Groningen. Structured diabetes care in general practice Fokkens, Sudara Andrea University of Groningen Structured diabetes care in general practice Fokkens, Sudara Andrea IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

Persoonsgerichte zorg in richtlijnen: contradictie of paradox? Trudy van der Weijden 16 juni 2017

Persoonsgerichte zorg in richtlijnen: contradictie of paradox? Trudy van der Weijden 16 juni 2017 Persoonsgerichte zorg in richtlijnen: contradictie of paradox? Trudy van der Weijden 16 juni 2017 Welkom Namens NHG en UM, CAPHRI, vakgroep HAG Speciaal welkom aan: - Familie en vrienden - Sprekers - Medewerkers

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie