Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs"

Transcriptie

1 Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Voortgangsrapportage Penvoerende instelling: LUMC, Universiteit Leiden Participerende instellingen: AMC, Universiteit van Amsterdam UMCN, Katholieke Universiteit Nijmegen UMCU, Universiteit Utrecht

2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Samenvatting Projectdoelstelling Historie Voortgang per fase Fase 1 Aanpassing DPS Fase 2 Opzetten WBT server Fase 3 Inwerken ICT-ers in DPS Fase 4 Helpdesk DPS Fase 5 Inventarisatie onderwerpen Fase 6 Productie casussen Fase 7 Beoordeling casussen Fase 8 Evaluatie onderwijs Knelpunten Standlijnen overzicht Kennis disseminatie Kosten overzicht Fase 1 Aanpassing DPS...15 De juiste werking van de Klinische Probleem Analyse...15 De layout en de logica van de interactie...21 Het onderscheiden van de moeilijkheid / niveaus...25 Bijlage Fase 2 Opzetten WBT server...26 Citrix niet meer van deze tijd?...26 De Citrix-killer...29 Bijlage Fase 6 Productie casussen...32 Casus 01L Fase A...32 Casus 01A Fase A...43 Casus 01N Fase A...47 Bijlage Kennisdisseminatie...58 Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs...58 Learning Clinical Reasoning with a new interactive Dynamic Patient Simulation program Computer ondersteund oplossen van Klinische Problemen

3 Samenvatting In het tweede kwartaal voor dit project is een complete interface voor het Klinisch Redeneren met de Dynamic Patient Simulator ontworpen, waarin geïmplementeerd een aangepaste standaard-patiënt. Met commandline parameters kan DPS worden opgestart in een modus die geschikt is voor het Klinisch Redeneren en is het mogelijk tevoren de gewenste moeilijkheidsgraad in te stellen. Geheel nieuw is het Activerende Gegevens-scherm, het Interpreteer Gegevens-scherm en het opvraagbare Probleemboom-overzicht. De KRUL-interface zal in de komende maanden verder worden vormgegeven. Het project geeft een positieve stimulering aan de betrokken faculteiten om het Klinisch Redeneren in een digitale omgeving vorm te geven en meningen over de onderwijskundige aanpak voor Klinisch Redeneren uit te wisselen. Op 11 april en op 18 juni 2003 hebben de deelnemende instellingen overleg gevoerd. Zie hiervan de notulen op de project website (). De productie van de casussen is gestart. Het draaiboek voor de eerste casus van iedere instelling is terug te vinden onder Bijlage Projectdoelstelling In het project wordt een nieuwe onderwijswerkvorm ontwikkeld voor het aanleren van systematisch medisch probleemoplossen, in casu het Klinisch Redeneren. De nieuwe werkvorm past binnen het Raamplan 2001 waarin een belangrijk uitgangspunt is het aanleren van vaardigheden voor het benaderen en oplossen van gezondheidsproblemen van patiënten. De huidige groepsgerichte benadering is echter suboptimaal. Door de bestaande Dynamische Patiënt Simulator (DPS) aan te passen en uit te breiden met een kennismodel voor het systematisch analyseren van patiëntproblemen kan de student meer individueel begeleid worden. Daarvoor wordt een database ontwikkeld voor de opslag van voortgangsgegevens van het klinisch redeneren van de student. De concrete verwachte resultaten zijn: een constantere kwaliteit van het onderwijs, vermindering van de druk op het docentenkorps, efficiëntere inzet van docenten, eenvoudiger en effectiever opsporen van lacunes bij studenten, betere controle over participatie aan het onderwijs. 2. Historie Het project is het begin van dit jaar gestart. De kickoff meeting heeft op 16 januari 2003 plaats gevonden. Het is de deelnemende instellingen gelukt op tijd nieuw personeel te werven, waardoor het project op volle kracht van start kon gaan. Op bepaalde fases loopt het project iets voor en op andere fases iets achter. Het project is goed op gang gekomen. De aanschaf van de nieuwe WBT server is wat later gestart dan in het controlling document aangegeven, maar dit zal het verdere beloop van het project niet beïnvloeden. De aanpassingen aan DPS vinden plaats. 3

4 Aangezien dit een ontwikkeltraject betreft is het heel moeilijk om aan te geven of deze fase op schema ligt. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat door voortschrijdend inzicht deze fase langer kan gaan duren dan voorzien. Zowel voor de productie van de casussen als voor de andere fases in dit project heeft dit geen consequenties. 3. Voortgang per fase 3.1. Fase 1 Aanpassing DPS De deelnemende instellingen hebben in voorafgaande bijeenkomsten, een opzet gemaakt van aanpassingen die de DPS applicatie geschikt maken voor onderwijs in het Klinisch Redeneren. In het afgelopen kwartaal is er begonnen met de bouw van de eerste casussen. Dit laatste gaf de mogelijkheid vanuit de praktijk een nieuwe impuls te geven aan de Klinisch Redeneren interface, zoals tot nu toe ontwikkeld. Om helder te krijgen wat er aan de programmatuur zou moeten worden gedaan zijn er door Prof. Dr. P. F, de Vries Robbé, drie typen onderscheiden waaraan aanpassingen verricht moeten worden: 1. De layout en de logica van de interactie 2. De juiste werking van de Klinische Probleem Analyse 3. Het onderscheiden van de moeilijkheid / niveaus. Ad 1. De layout en de logica van de interactie Dit deel gaat over meer algemene user-interface zaken. De interface van DPS is door Dr. M.J. Quaak van UMC Utrecht, met Ilya Zitter (Postdoc User- System Interaction TU Eindhoven) beoordeeld. In Bijlage1 zijn de bevindingen toegevoegd. Veel van de gemaakte opmerkingen voor wat betreft de algemene userinterface lijken relevant, maar kunnen ook in een later stadium, desgewenst, nog doorgevoerd worden. Binnen het Project team is besloten dat alle deelnemende faculteiten verwoorden wat ze in de interface aangepast willen hebben en een voorstel doen hoe het er voor dit Project uit moet komen zien. In het eerstvolgende projectteam overleg (26 september 2003), wordt besloten welke aanpassingen doorgevoerd worden. Ad 2. De juiste werking van de Klinische Probleem Analyse Voor wat betreft het deel van de interface, met hierin de stappen die het Klinisch Probleem Analyse ondersteunt, is geprobeerd helder te krijgen hoe de relatie tussen de structuur van de databank en de probleemboom is en daarmee ook de wijze waarop elementen op het scherm komen. Het is helderder geworden waarom bepaalde zaken, zoals het selecteren van de echte activerende gegevens, in de huidige opzet lastig is. Een aantal stappen van het klinisch redeneren, zoals het genereren van hypotheses, is nog in ontwikkeling. 4

5 Voor het maken van casusmateriaal is het essentieel dat de structuren (en de daarmee gepaard gaande instructies voor de ontwikkelaars van casussen) zo snel mogelijk helder en goed vastligt. Hierover zal nader overleg gevoerd worden. Ad 3. Het onderscheiden van de moeilijkheid / niveaus. In dit onderdeel gaat het om twee verschillende aspecten: a. de wijze van klinisch redeneren en b. de gevorderdheid van de student. Mogelijk dat tussen beide aspecten een zekere overlap bestaat. De discussie met Dr. H.G.L.M. Grundmeijer van het AMC, onderdeel van de Meeting van de projectgroep 18 juni jl., geeft aanknopingspunten die wellicht verder worden ontwikkeld met dit project. De resultaten van diverse activiteiten rondom Fase 1 zijn te vinden in de Fase 2 Opzetten WBT server Fase 2 ondervindt wat vertraging. Hierover is aan SURF een officieel verzoek uitgegaan. Rapportage bij Fase 2 is terug te vinden in Bijlage 2. Aanpassing Fase 2 KRUL project Bij het schrijven van het controlling document van het KRUL project werd er vanuit gegaan dat de applicaties die ontwikkeld moeten worden binnen dit project ter beschikking zouden worden gesteld op een WBT server uitgaande van de Citrix metaframe software. Tijdens de duur van het project is Windows 2003 advanced server uitgebracht door Microsoft. Deze server software generatie bevat het RDP5 protocol, waardoor eisen die aan de door ons gebruikte software gesteld worden (true color en geluid), ineens tot de mogelijkheden behoren. De kosten voor het gebruik van deze software zijn echter veel lager dan bij het gebruik van Citrix software, waar voor extra licenties moet worden betaald. Het in gebruik nemen van nieuwe server software vraagt echter wel om onderzoek van de automatiseringsafdeling Fase 3 Inwerken ICT-ers in DPS Deze fase is in de eerste rapportage periode afgerond en reeds gerapporteerd. Ten behoeve van het Klinisch Redeneren zijn door de DPS ontwikkelaars van het LUMC, een aantal veranderingen doorgevoerd in de programmatuur van DPS. Die zijn gedocumenteerd in de DPS handleiding (versie 6 maart 2003) die vanaf het KRUL web kan worden ingezien en gedownload. Bij de ontwikkelingen aan het KRUL-DPS-interface (Fase 1), is gebleken dat zowel voor ICT'ers als voor diegene die de casussen gaan gebruiken 5

6 (studenten), instructie met betrekking tot het Klinische Redeneren in DPS, ontwikkeld en toegevoegd zal moeten worden Fase 4 Helpdesk DPS Software-technische problemen zijn zoveel mogelijk ter sprake gebracht in de Meetings voor dit project. De casus-ontwikkelaars krijgen een als er een aangepaste DPS-versie is. Het versie nummer is terug te vinden in de properties Indien nodig wordt gebeld met de helpdesk. Recent ingewerkte ICT-ers voor DPS overleggen ook telefonisch met elkaar. Na het zomer reces en in een wat verder onwikkel stadium van het KRUL- DPS interface, zal er aandacht worden besteed aan de nieuwe- en de huidige vormgeving in DPS (herhalings-oefeningen) Fase 5 Inventarisatie onderwerpen Deze fase is tijdens de eerste rapportage-periode afgerond en gerapporteerd. In vervolg hierop zullen in januari 2004 de rapporterende instellingen de casus onderwerpen voor dat jaar indienen Fase 6 Productie casussen Voor de eerste casus van elke instelling, is het draaiboek terug te vinden in Bijlage 2 van deze voortgangsrapportage. De productie ligt op schema. Uitgangspunt bij deze casussen is een statische versie voor wat betreft het klinisch redeneren. In Nijmegen onderwijst Prof. Dr. P. F, de Vries Robbé de, door hem ontwikkelde methode Klinische Probleem Analyse, in het curriculumblok Praktisch Klinisch Onderwijs I. Dit onderwijs wordt vanaf september, maandelijks vijf keer, aan kleine groepen gegeven. In afstemming met de onderwijscoördinator zal, zodra de interface voor het Klinisch Redeneren tot een representatief stadium ontwikkeld is, een eerste praktische proefgebruik 6

7 van DPS-KRUL-casussen gedraaid worden naast de huidige papieren manier van lesgeven Fase 7 Beoordeling casussen Valt buiten de rapportage periode. In de eerstvolgende voortgangsrapportage zal de kwaliteitscontrole voor de eerste casussen worden toegevoegd. Hiervoor is een template beschikbaar. Vanuit het UMCU; Universiteit Utrecht, zal Dr. M.J. Quaak deze beoordeling verzorgen Fase 8 Evaluatie onderwijs Valt buiten de rapportage periode. 7

8 4. Knelpunten Om een goede keuze te maken tussen W Citrix en W2003 en te onderzoeken of een keuze voor W2003 binnen het LUMC door de automatiseringsafdeling gedragen kan worden, heeft de projectleider tot 1 oktober 2003 de tijd gevraagd. Het is zinloos om over te gaan tot de aanschaf van hardware voordat deze keuze gemaakt is. De consequentie hiervan is dat de server pas in januari 2004 in gebruik kan worden genomen. Dit betekent dat de lessen die in het najaar 2003 opgeleverd worden, zolang via fileshares, opgezet door de verschillende partners, gedistribueerd moeten worden. Dit is onhandig, maar geeft geen onoverkomelijke problemen. Voor andere fasen in het project geeft uitstel van fase 2 geen problemen. De kosten van fase 2 blijven gelijk over het gehele project. Het lijkt zinvol om eventuele onderzoekskosten betreffende Windows 2003 te verrekenen met de besparingen van het niet aanschaffen van extra Citrix licenties. Ofschoon in de oorspronkelijke planning de KRUL-interface gereed zou zijn per juni 2003, zal deze datum verschoven worden naar ten minste oktober Er is inmiddels consensus bereikt over het ontwerp van de interface, en dat ontwerp zal in september worden gerealiseerd door Drs P. M. Bloemendaal, waarbij in de zomerperiode minimale aanpassingen zullen worden voorgesteld binnen deze consensus. In de tussenliggende periode zal de productie van de DPS-casussen verder gaan, zodat het geplande aantal casussen voor dit jaar gehaald zal worden. De bijbehorende interface voor het Klinisch redeneren zal dan de casus complementeren in de periode na 1 oktober

9 5. Standlijnen overzicht Jan-03 Feb-03 Mar-03 Apr-03 May-03 Jun-03 Jul-03 Aug-03 Sep-03 Oct-03 Nov-03 Dec-03 Fase 1 Aanpassing DPS Fase 2 Server beheer Opzetten WBT server Client en casus ondersteuning Fase 3 Inwerken ICT-ers Fase 4 Helpdesk DPS Fase 5 Inventarisatie onderwerpen 01t/m12 Fase 6 01a 02a 03a 04a 05a 06a 07a 08a 09a 10a Productie casussen 01b 02b 03b 04b 05b 06b 07b 08b 09b Fase 7 Beoordeling casussen 01c 02c 03c 04c 05c 06c 07c Fase 8 Evaluatie onderwijs Jan-04 Feb-04 Mar-04 Apr-04 May-04 Jun-04 Jul-04 Aug-04 Sep-04 Oct-04 Nov-04 Dec-04 Fase 1 Aanpassing DPS Fase 2 Server beheer Opzetten WBT server Client en casus ondersteuning Fase 3 Inwerken ICT-ers Fase 4 Helpdesk DPS Fase 5 Inventarisatie onderwerpen 13t/m25 Fase 6 11a 12a 13a 14a 15a 16a 17a 18a 19a 20a 21a 22a 23a 24a 25a Productie casussen 10b 11b 12b 13b 14b 15b 16b 17b 18b 19b 20b 21b 22b 23b 24b 25b Fase 7 Beoordeling casussen 08c 09c 10c 11c 12c 13c 14c 15c 16c 17c 18c 19c 20c 21c 22c 23c 24c 25c Fase 8 Evaluatie onderwijs Legenda Gepland Gereed Naam fase 9

10 6. Kennis disseminatie Tijdens een bijeenkomst van landelijke bijeenkomst voor Computer Ondersteunend Onderwijs ontwikkelaars van het NVMO (werkgroep COO), in april 2003 te Nijmegen, is het KRUL-DPS project gepresenteerd aan de aanwezigen. De abstract ingezonden voor de Online-Educa Berlin 2003, bij de Section: Innovative Learning Approaches, met als titel "Learning Clinical Reasoning with a new interactive Dynamic Patient Simulation program" is geaccepteerd en zal worden gepresenteerd in een demonstration session. De definitieve abstract, die halverwege september 2003 wordt aangeleverd, wordt gepubliceerd in de conference Book of Abstracts. Aan het NVMO congres, 19 november 2003, is een abstract uitgegaan door Drs P.M.Bloemendaal met als titel Computer ondersteund oplossen van Klinische Problemen In Nijmegen is mogelijkheid tot digitaal onderwijs middels DPS gepresenteerd aan de onderwijscoördinatoren voor klinisch en preklinisch onderwijs, en aan de klinisch docenten die de casussen ontwerpen en implementeren in het onderwijs. Zie voor rapportage Bijlage 4. 10

11 7. Kosten overzicht 4 April-03 Begroting Gerealiseerde kosten In rapportage periode t/m rapportage periode Restant op begroting Materiële kosten Fase 1 en 2 45, , Fase 3 en 4 7, , , , Fase 5, 6 en 7 11, , Fase 8 en Diversen 37, , , , Totaal Materiële kosten 102, , , , , Personele kosten Fase 1 en 2 39, , , , , Fase 3 en 4 32, , , , Fase 5, 6 en 7 640, , , , , Fase 8 en Diversen 14, , , , , Overige personele kosten Projectleiding 47, , , , , Financieel beheer 43, , , , , Accountantscontrole 6, , Subtotaal Personele kosten inc.overhead 823, , , , , Maximale subsidie 453, Restant subsidie tot rapportage periode 336, Opgevraagde subsidie -t/m voorgaande periode 59, in rapportage periode 20, deel LUMC 12, deel AMC 2, deel UMCU deel KUN 4, t/m rapportage periode 79, Restant op te vragen subsidie 256,

12 5 May-03 Begroting Gerealiseerde kosten In rapportage periode t/m rapportage periode Restant op begroting Materiële kosten Fase 1 en 2 45, , Fase 3 en 4 7, , , , Fase 5, 6 en 7 11, , Fase 8 en Diversen 37, , , , Totaal Materiële kosten 102, , , , , Personele kosten Fase 1 en 2 39, , , , , Fase 3 en 4 32, , , , Fase 5, 6 en 7 640, , , , , Fase 8 en Diversen 14, , , , Overige personele kosten Projectleiding 47, , , , , Financieel beheer 43, , , , , Accountantscontrole 6, , Subtotaal Personele kosten inc.overhead 823, , , , , Maximale subsidie 453, Restant subsidie tot rapportage periode 256, Opgevraagde subsidie -t/m voorgaande periode 79, in rapportage periode 18, deel LUMC 11, deel AMC 1, deel UMCU deel KUN 5, t/m rapportage periode 98, Restant op te vragen subsidie 158,

13 6 June-03 Begroting Gerealiseerde kosten In rapportage periode t/m rapportage periode Restant op begroting Materiële kosten Fase 1 en 2 45, , Fase 3 en 4 7, , , , Fase 5, 6 en 7 11, , Fase 8 en Diversen 37, , , , , Totaal Materiële kosten 102, , , , , Personele kosten Fase 1 en 2 39, , , , , Fase 3 en 4 32, , , , , Fase 5, 6 en 7 640, , , , , Fase 8 en Diversen 14, , , , Overige personele kosten Projectleiding 47, , , , , Financieel beheer 43, , , , , Accountantscontrole 6, , Subtotaal Personele kosten inc.overhead 823, , , , , Maximale subsidie 453, Restant subsidie tot rapportage periode 158, Opgevraagde subsidie -t/m voorgaande periode 98, in rapportage periode 20, deel LUMC 11, deel AMC 3, deel UMCU deel KUN 4, t/m rapportage periode 119, Restant op te vragen subsidie 39,

14 De totale kosten over de periode 1 april t/m 30 juni 2003 LUMC 35, ABN/AMRO bankrekeningnummer tnv AZL LUMC divisie 1, te Leiden onder vermelding van SAPnummer AMC 8, Instituut AMC medical research. Rekeningnummer projectcode SS UMCU 1, Crediet- en Effectenbank UMC no onder vermelding van Onderwijsinstituut en kostenplaatsnummer J938 UMCN 14, Fortis Bank KUN-UMCN, rekeninghouder Stg. KU FWB gnk ten gunste van projectnummer KRUL-DPS-project cluster BEG/Poels 14

15 Fase 1 Aanpassing DPS Met deze fase wordt het mogelijk gemaakt dat het onderwijs zoals dat in de Klinische Probleem Analyse werkgroepen wordt gegeven, met casussen in de Dynamische Patient Simulator kan worden onderwezen. De juiste werking van de Klinische Probleem Analyse In de eerste voortgangsrapportage is aangegeven: 1. hoe de database structuur is aangepast ten behoeve van de bouw van invoer programmatuur waardoor een probleemboom in een casus verwerkt kan worden. 2. Ook is er een aanzet gegeven met betrekking tot de aanpassingen in de studenten-interface, waardoor een student gebruik kan maken van de door de docent ingebrachte probleemboom. Huidige KRUL-DPS interface Er zijn door de DPS ontwikkelaars van het LUMC, een aantal veranderingen doorgevoerd in de programmatuur, ten behoeve van het Klinisch Redeneren in DPS: a. KRUL Standaard Patient Er is voor KRUL een aangepaste versie van de standaard patient gemaakt (KRUL Standaard Patient). In deze standaard patiënt zijn alle cito aanvragen verwijderd en bestaan van alle aanvragen alleen nog maar niet-cito versies. Dit is noodzakelijk om de probleemboom hanteerbaar te houden. Anders zou de student via het aanvragen van of de cito of de niet-cito bepaling tot één activerend gegeven kunnen komen. Voorbeeld: Zowel de uitslag Bloed BSE 50 mm als de uitslag Bloed BSE cito 50 mm leiden in principe tot hetzelfde activerende gegeven, namelijk BSE verhoogd. Dit zou je dan in de probleemboom helemaal moeten gaan ondervangen. 15

16 b. Commandline parameters Wanneer DPS zonder commandline parameters wordt gestart, gaat het programma ervan uit dat het zich in student modus bevindt en vraagt om een '*.MDB' bestand als casusnaam. Het is ook mogelijk om DPS met de commandline parameters op te starten: Ten behoeve van het klinisch redeneren zijn de volgende nieuwe commandline parameters aangemaakt -P<0 1> Klinisch Redeneren modus Deze kan de waarde 0 of 1 meekrijgen. Default waarde is 0. Bij de waarde 1 wordt DPS opgestart in een modus die geschikt is voor Klinisch Redeneren. Deze modus genereert een andere interface met buttons die betrekking hebben op het Klinisch Redeneren. Tevens ontbreekt dan in alle labformulieren de mogelijkheid om cito aanvragen te selecteren. - K<Value> Moeilijkheidsgraad waarin DPS opstart Met behulp van deze parameter is het mogelijk de moeilijkheidsgraad van een casus vooraf in te stellen zonder dat er wat aan de casus zelf hoeft te worden hergeprogrammeerd. De moeilijkheidsgraad komt vooral tot uitdrukking tijdens het klinische redeneren. c. Specifieke buttons Klinisch Redeneren interface Aan de interface zijn specifieke knoppen toegevoegd om de student de casus te laten doorlopen op het gebied van Klinisch Redeneren. In de in- en uitvoer interface kunnen commando s worden doorgegeven aan het DPS systeem, door verandering van de niet zichtbare- status balk. Deze statusbalk kan worden beïnvloed met JavaScript of VBScript. 16

17 Buttons KRUL-interface Foto d. Commands De volgende commando s zijn geïmplementeerd ten behoeve van de KRUL- DPS interface: d.1. ACTIVEFINDINGS: toont het activerende gegevens formulier Opent het activerende gegevens formulier. Op dit formulier kunnen studenten de activerende gegevens die ze hebben gevonden in de casus selecteren. Dit formulier wordt gebruikt bij het Klinisch Diagnostisch Redeneren. Activerende Gegevens d.2. INTERPRETFINDINGS: toont het interpreteer gegevens formulier Opent het interpreteer gegevensscherm. In dit formulier kunnen studenten de door hun geselecteerde activerende gegevens koppelen aan/bundelen tot 17

18 problemen of hypotheses. Dit formulier wordt gebruikt bij het Klinisch Diagnostisch Redeneren. Interpreteer Gegevens Op deze manier is het integreren van courseware in een specifieke casus mogelijk, omdat de HTML pagina's gebruik kunnen maken van javascript, vbscript, Java en Active X. Tevens kan er gecommuniceerd worden met de DPS casus door de bovenstaande commando's door te geven naar de status (niet zichtbaar voor de student). Naast de invoerpagina s voor de student maakt DPS een aantal uitvoerbestanden aan tijdens het runnen van de casus die gevuld worden met informatie doordat de student bepaalde handelingen verricht in de casus. 18

19 Ten behoeve van de KRUL-DPS interface is dat de KPA button die de opgebouwde probleemboom tot op dat moment weergeeft. Overzicht Probleemboom die student tot dat moment maakte Versiebeheer Casusontwikkeling Voor het versiebeheer is een.ver bestand ontwikkeld. Die wordt bij de.mbd file geplaatst en daarin wordt gelogd wat er door wie, wanneer met de database gedaan is. Te ontwikkelen KRUL-DPS interface Liefst zou je zien dat de student, tijdens het afnemen van de anamnese en het lichamelijk onderzoek, actief de activerende gegevens kan selecteren. Deze worden vervolgens aan de student aangeboden om ze te clusteren en er een Probleem bij te benoemen. Hier ligt het leeraccent. Vervolgens zal het scherm waarbij per probleem een hypothese gegenereerd wordt, verder worden ontwikkeld. En er wordt ontwikkeld hoe de student aan 19

20 de hand van de lijst benoemde hypotheses, het actieplan opstelt, onderzoek toetst, diagnoses stelt en therapiëen kiest. 20

21 De layout en de logica van de interactie User-System Interaction DPS-interface De interface van Dynamische Patiënt Simulatie (zoals te vinden op is, in opdracht Dr. M.J. Quaak van UMC Utrecht, door studente Ilya Zitter, van de 2 jarige postdoctorale opleiding User-System Interaction TU Eindhoven, beoordeeld. Er is een korte heuristische evaluatie uitgevoerd (door één persoon, doorgaans worden heuristische evaluaties door meerdere personen verricht). NB: er is alleen kort aandacht besteed aan aspecten rond de user-system interaction (mens-systeem interactie) en de usability (gebruikersvriendelijkheid). De inhoudelijke basis van het DPS is volledig buiten beschouwing gelaten. Ter ondersteuning is gebruik gemaakt van de tien heuristieken van Jakob Nielsen (zie onderstaand Web-adres); deze heuristieken zijn gangbaar in het mens-systeem interactie/usability-domein. De heuristieken zijn te vinden aan het einde van dit document, in de tekst wordt verwezen naar nummer(s) van relevante heuristiek(en). Meer informatie over heuristische evaluaties kan worden gevonden op volgende Web-adressen: Resultaten korte evaluatie De Dynamische Patiënt Simulatie is complex op twee manieren: inhoudelijk (klinisch/medisch) en op interactie-niveau. Het oplossen van een casus is nog geen routine voor studenten, dus inhoudelijk is het een lastige taak. Op interactie-niveau is het ook een lastige taak, in het DPS moeten er veel verschillende taken worden uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld: acties op patiënt ondernemen, tijd vooruit spoelen (in minuten/uren/dagen/maanden/jaren), aanvragen die niet direct zijn uitgevoerd expliciet doervoeren, tussentijdse aantekeningen maken; terwijl er intussen continu nieuwe patiënt en inhoudelijke informatie bij komt de student moet verwerken (opnemen als nieuwe kennis of meenemen in klinisch denkproces). Er kan worden opgemerkt dat de taken onderlinge afhankelijkheden hebben (zowel inhoudelijk als volgordelijk). Het uitvoeren van deze taken wordt niet optimaal ondersteund door de interface. Volgende punten kunnen ondermeer worden opgemerkt: [4] DPS gebruikt geen gangbare standaarden (zoals Web-standaarden of Office/Microsoft standaarden). De student moet uitzoeken wat de verschillende soorten buttons en iconen betekenen, een student vraagt zichzelf bewust of onbewust dan bijvoorbeeld de volgende zaken af: waarom zijn de buttons gegroepeerd zoals ze zijn gegroepeerd? Horen deze functies bij elkaar? Betekent een rijtje buttons dat ik het in die volgorde moet uitvoeren? Wat is het verschil tussen de buttons links-boven en de langgerekte buttons daaronder? De terug-button op rechterkant van het scherm, werkt die als de undo in Word? Na het invullen (d.m.v. intypen in commando-veld) van een foutieve/onvolledige opdracht verschijnt een lijst, hoe kan ik uit deze lijst selecteren? 21

22 [1] [4] Het is niet altijd duidelijk voor een gebruiker wat er mogelijk is of wat er gebeurt wanneer hij/zij een button selecteert, bijvoorbeeld: buttons van het hoofdmenu en boven rechter-scherm lichten op als gebruiker er met muis overheen gaat, dit is niet het geval bij de iconen en de andere buttons; Ofwel het linker-scherm verandert en dan verandert de titel van dat stuk van het scherm, ofwel er verschijnt nieuwe informatie op het rechterscherm, maar niet altijd wordt de titel op het rechterscherm herhaald. Bij buttons lichamelijk onderzoek komen er nieuwe plaatjes wanneer gebruiker over buttons scrolled, maar als er op button wordt geklikt dan verschijnt tevens nieuwe informatie aan rechterzijde (button vertoont ander gedrag dan andere buttons). [2] [5] Als er wordt geklikt op een button anamnese/onderzoek/metingen/lab, dan verschijnt dit op de status van de patiënt. Er is geen onderscheid tussen eerst iets bekijken/informatatie verzamelen/bladeren door mogelijkheden en dan pas beslissen. Dit sluit niet aan bij belevingswereld student, bijvoorbeeld op het Web kan overal worden gebladerd, zonder dat een beslissing wordt genomen; maar ook in het echt is er een duidelijk onderscheid tussen iets bekijken of daadwerkelijk beslissen. [2] [6] Er verschijnt bijvoorbeeld de tekst: voordat u me oproept voor een consult, moet u meer weten over.. : een student kan zich dan afvragen: hoe kan ik meer te weten komen over? werkt het pas als de info op de status staat? Moet de info op een bepaalde plaats in de status staan? Moet ik nu de tijd vooruit spoelen? [1] [6] De informatie op de status staat allemaal onder elkaar en heeft verschillende soorten opmaak, het is niet goed meer te zien om wat voor soort informatie het gaat, student vraagt zich af: welke onderzoeken heb ik nu al gedaan? [1] De student kan de tijd vooruit spoelen of in de toekomst een afspraak maken, het is niet geheel duidelijk wat het effect is, student vraagt zich bijvoorbeeld af: gaat de casus nu alleen in de toekomst verder? Kan ik alleen nog onderzoeken doen die logischerwijs alleen in de toekomst kunnen worden gedaan? Hoe kan ik terug in de tijd als ik alsnog een onderzoek wil doen dat logischerwijs eerder verricht had moeten worden? [2] De simulatie verschilt op verschillende punten van de werkelijkheid, de interface biedt niet veel aanknopingspunten die herkenbaar kunnen zijn voor studenten (behalve bijvoorbeeld de buttons anamnese/onderzoek/metingen/lab, deze buttons sluiten direct aan bij belevingswereld van een student geneeskunde). [8] Interface heeft veel verschillende soorten buttons, iconen, kleuren, foto s va n verschillende formaten, plaatjes en verschillende soorten schermen (o.a. links menuachtig deel + invul-veld, tijd-gedeelte bovenaan, status/informatie-scherm met informatie die verschillend is opgemaakt en alleen geordend is op volgorde van acties, scherm problemen in casus met selectie/deselectie-buttons, inklap/uitklap-scherm wanneer opdracht niet wordt herkend). Het geheel doet onrustig aan voor een gebruiker, hetgeen gezien de complexiteit van de taak, de uitvoering waarschijnlijk niet ten goede komt. Aanbevelingen Er zijn verschillende opties om de mens-systeem interactie c.q. de usability van het systeem te verbeteren. Welke keuze wordt gemaakt hangt af van tijd en budget dat kan worden geïnvesteerd. Er dient te worden opgemerkt dat deze aanbevelingen zijn gebaseerd op een korte evaluatie, er is geen uitputtende evaluatie verricht. Wannneer er weinig tijd en budget kan worden geïnvesteerd, kan het een goed idee zijn om een grafisch ontwerper naar de interface te laten kijken. Grafische verbeteringen kunnen ervoor zorgen dat de schermen wat rustiger en begrijpelijker worden voor de gebruiker. Grafische verbeteringen kunnen ook helpen om de interface een couranter uiterlijk te geven, de huidige schermen komen voor de studenten van nu (die meer gewend zijn aan het Web, geavanceerde software, games e.d.) waarschijnlijk gedateerd over. Wanneer er meer tijd en budget kan worden geïnvesteerd kan het een idee zijn om de interface helemaal te veranderen. Eerst zal een grondige evaluatie moeten plaatsvinden. Op basis van deze resultaten kan een nieuw, haalbaar 22

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 01L Fase A Titel casus Een voetbalknie? Onderwerp Septische artritis Inhoudsdeskundige Drs. Z. de Jong-Strakova, reumatoloog LUMC Technisch verantwoordelijke Drs. E.M. Schoonderwaldt Opleidingsniveau

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding. Mid Term Review: doel en resultaat. Directeur Stichting SURF Commissie Projectbewaking Datum: 4 mei 2004 Kenmerk: OW 04.

Samenvatting. Inleiding. Mid Term Review: doel en resultaat. Directeur Stichting SURF Commissie Projectbewaking Datum: 4 mei 2004 Kenmerk: OW 04. Aan: Directeur Stichting SURF Van: Commissie Projectbewaking Datum: 4 mei 2004 Kenmerk: OW 04.2076 Betreft: Mid Term Review project 'KRUL' Samenvatting De Commissie Projectbewaking bewaakt in opdracht

Nadere informatie

Expert review Reservatiesysteem

Expert review Reservatiesysteem Expert review Reservatiesysteem Steven Houben March 26, 2010 1 Inleiding Deze expert review is gebaseerd op 10 heuristieken gedefinieerd door Jacob Nielsen. 2 Review Multi- touch systeem 2.1 Visibility

Nadere informatie

Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs

Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Voortgangsrapportage Penvoerende instelling: LUMC, Universiteit Leiden Participerende instellingen: AMC, Universiteit van Amsterdam UMCN, Katholieke

Nadere informatie

Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs

Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Voortgangsrapportage Penvoerende instelling: Participerende instellingen: LUMC, Universiteit Leiden AMC, Universiteit van Amsterdam UMCN, Katholieke

Nadere informatie

Notulen KRUL overleg 11 april 2003 te Leiden. Notulen vergadering 05-03-2003 te Utrecht

Notulen KRUL overleg 11 april 2003 te Leiden. Notulen vergadering 05-03-2003 te Utrecht Notulen KRUL overleg 11 april 2003 te Leiden Opening Aanwezig: Peter Bloemendaal (PB) (voorzitter), Ernst Schoonderwaldt (EMS) (notulen), Esther Beekhuizen (EB), Pieter de Vries Robbé (PVR), Roel Sijstermans

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Mid Term Review 26 februari 2004

Mid Term Review 26 februari 2004 Mid Term Review 26 februari 2004 Doelstelling Het Mid Term Review (MTR) heeft tot doel de stand van zaken van het KRUL-project tot nu toe te evalueren. Naar aanleiding van het MTR geeft de commissie projectbewaking

Nadere informatie

Niveau 2 Medewerker ICT

Niveau 2 Medewerker ICT Wat kunt u van onze studenten verwachten Niveau 2 Medewerker ICT Schooljaar 2012-2013 Semester 2 Klas 2 (20 weken); deze klas is aan het begin van vorig schooljaar begonnen: Voor deze studenten is het

Nadere informatie

Notulen KRUL overleg 26 september 2003 Utrecht

Notulen KRUL overleg 26 september 2003 Utrecht Notulen KRUL overleg 26 september 2003 Utrecht KRUL-overleg 26 september 2003- Utrecht Actiepunten n.a.v. KRUL overleg 26 september 2003 20030926_1.PVR.PB: Nader uitwerken KRUL interface (m.n. hypothesen/test

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 12L Fase A Titel Tak op de weg. Onderwerp Radiuskopfractuur Inhoudsdeskundige Dr. P.A. van Luijt, traumatoloog Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen, COO ontwikkelaar Opleidingsniveau studenten

Nadere informatie

Heuristische analyse voor de website van team IJsselstein door het team met de site over de gemeente Arnhem (Nova Eeken, Lieke Prevaes, Ciel Eijssen)

Heuristische analyse voor de website van team IJsselstein door het team met de site over de gemeente Arnhem (Nova Eeken, Lieke Prevaes, Ciel Eijssen) Onderdeel 6 Heuristische analyse voor de website van team IJsselstein door het team met de site over de gemeente Arnhem (Nova Eeken, Lieke Prevaes, Ciel Eijssen) Evaluatie van Nova Eeken Nummer Heuristiek

Nadere informatie

PASTEL Notulen Projectgroep 1 november 2007

PASTEL Notulen Projectgroep 1 november 2007 PASTEL Notulen Projectgroep 1 november 2007 Aanwezig P.M. Bloemendaal (PMB), A.J.M. de Man (AM), E. Noorbergen (EN), T.O. Moelker (TM), S.T.M. Peek (SP), S. Eggermont (SE), J. Goris (JG) en P. de Vries

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Enabling Enterprise Mobility Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Nieuwe werkplek & digitaal toetsen Hanzehogeschool Groningen Agenda 1. Introductie Chantal Smelik Microsoft Maaike van Mourik project

Nadere informatie

Instructies bij eerste gebruik na migratie van uw PC

Instructies bij eerste gebruik na migratie van uw PC Instructies bij eerste gebruik na migratie van uw PC Uw computer is aangepast om gebruik te maken van de nieuwe Centrale ICT dienstverlening. Voordat u de PC gaat gebruiken voor uw normale werk is het

Nadere informatie

SuperOffice Systeemvereisten

SuperOffice Systeemvereisten Minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM De minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM zijn tevens afhankelijk van het besturingssysteem en de services/applicaties die op het systeem actief zijn.

Nadere informatie

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Handleiding/Manual Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van

Nadere informatie

Notulen ICT 16 oktober 2002

Notulen ICT 16 oktober 2002 Notulen ICT 16 oktober 2002 Aanwezig E.M. Schoonderwaldt, S. Eggermont, R. Sijsterman, D. Borensztajn J. Donnison, P.M. Bloemendaal (notulen) Agenda 1. ICT inzet in het onderwijs 2. Fase E 3. Eindrapportage

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 06L Fase A Titel Pijnlijk ontstoken knie. Onderwerp Jichtaanval in de knie Inhoudsdeskundige Drs. Z. de Jong-Strakova, reumatoloog LUMC Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen Opleidingsniveau

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding versie: 18 maart 2013 Multrix Desktop Portal Toegang tot uw applicaties via het internet Handleiding Multrix Desktop Portal - NED Pagina 1 van 12 Inleiding Dit document biedt u een

Nadere informatie

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt.

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt. Casus 02L Fase A Titel Verraderlijke buikpijn. Onderwerp Mesenteriale ischaemie bij een man van 82 jaar. Inhoudsdeskundige Prof. Dr. J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Opleidingsniveau

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Usability & Interface Design

Usability & Interface Design Usability & Interface Design Marco Corrò Usability & Interface Design Interface Design = de vormgeving van de grafische gebruikersinterface van een website Usability = Extent to which a product can be

Nadere informatie

Alle systemen. Voor het eerst aan het werk met Windows 7 en Office 2010. Bestemd voor: Medewerkers Versie: 0.1 Datum: 06-09-2010 Eigenaar: SSC ICT

Alle systemen. Voor het eerst aan het werk met Windows 7 en Office 2010. Bestemd voor: Medewerkers Versie: 0.1 Datum: 06-09-2010 Eigenaar: SSC ICT Alle systemen Voor het eerst aan het werk met Windows en Office 2010 Bestemd voor: Medewerkers Versie: 0.1 Datum: 06-09-2010 Eigenaar: SSC ICT De eerste keer werken met Windows en Office 2010 Voordat u

Nadere informatie

Handleiding voor Zotero versie 2.0

Handleiding voor Zotero versie 2.0 Handleiding voor Zotero versie 2.0 Michiel Wolda De handleiding voor Zetero is geschreven voor de lezers van het boek Deskresearch: Informatie selecteren, beoordelen en verwerken: tweede editie (Van Veen

Nadere informatie

Installatie Handleiding voor Modelit Applicatieprogrammatuur

Installatie Handleiding voor Modelit Applicatieprogrammatuur Modelit Elisabethdreef 5 4101 KN Culemborg Telefoon +31 345 521121 info@modelit.nl www.modelit.nl Installatie Handleiding voor Modelit Applicatieprogrammatuur Datum 27 April 2007 Modelit KvK Rivierenland

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Installatiehandleiding SafeSign en PKI Klasse X certificaten

Installatiehandleiding SafeSign en PKI Klasse X certificaten Installatiehandleiding SafeSign en PKI Klasse X certificaten Juni 2014 2014 Copyright KPN Lokale Overheid Alle rechten voorbehouden. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van KPN Lokale overheid

Nadere informatie

Handleiding Shakespeak

Handleiding Shakespeak Handleiding Shakespeak 1. Inhoudsopgave 2. Shakespeak bij Hogeschool VHL... 2 3. Shakespeak gebruiksklaar maken... 3 a. Uw account... 3 b. De plugin... 3 4. Vragen toevoegen... 4 5. Instellingen en lay-out

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Multrix Cloud Portal

Gebruikershandleiding. Multrix Cloud Portal Gebruikershandleiding versie: 18 maart 2013 Multrix Cloud Portal Toegang tot uw applicaties en gegevens via het internet Handleiding Multrix Cloud Portal - NED Pagina 1 van 11 Inleiding Dit document biedt

Nadere informatie

Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina

Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina Op deze pagina treft u een aantal veel gestelde vragen aan over het opstarten van de nieuwe webloginpagina http://weblogin.tudelft.nl: 1. Ik krijg de melding

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD 2014 Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD Inhoud Inleiding... 2 Aanmelden bij office 365 via het portaal.... 2 Het portaal en gebruikers:...

Nadere informatie

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Samenwerken Het moderne kantoor met Office 365 Maarten Groeneveld ICT Adviseur - ICT Architectuur - Sourcing - Business & IT Alignment 1. Introductie Visie

Nadere informatie

o o o o E-mail Documenten beheer Kennis borging Vergaderen

o o o o E-mail Documenten beheer Kennis borging Vergaderen o o o o E-mail Documenten beheer Kennis borging Vergaderen Nieuwste versie van Office-desktoptoepassingen Licenties per gebruiker voor 5 computers incl Mac en mobiel Office-toepassingen naar een pc streamen

Nadere informatie

Snel op weg met Solid Edge ST5

Snel op weg met Solid Edge ST5 Snel op weg met Solid Edge ST5 Dit document helpt u, om na installatie van Solid Edge ST5, snel aan de slag te kunnen met de software. Beschreven staat welke instellingen u kunt aanpassen om een betere

Nadere informatie

Usability van een Webshop. Maartje de Vries & Ellen Schuurink UE 2016

Usability van een Webshop. Maartje de Vries & Ellen Schuurink UE 2016 Usability van een Webshop Maartje de Vries & Ellen Schuurink UE 2016 Gastsprekers: Ellen & Maartje TCP TCP Agenda - deel 1 Waarom een webshop Wat betekent Usability in de context van een webshop? Hoe bereik

Nadere informatie

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Veel zorginstellingen geven aan informatievoorziening te willen verbeteren. Om bijvoorbeeld de cliënt meer centraal te stellen of Het

Nadere informatie

Shakespeak. Een praktische handleiding voor docenten. Copyright UMC St Radboud, IWOO afdeling EKO

Shakespeak. Een praktische handleiding voor docenten. Copyright UMC St Radboud, IWOO afdeling EKO Shakespeak Een praktische handleiding voor docenten Copyright UMC St Radboud, IWOO afdeling EKO Inhoudsopgave I. Shakespeak binnen het UMC St Radboud 3 II. Shakespeak gebruiksklaar maken: 4 a. uw account

Nadere informatie

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure

Caag CRM. info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl. Informatie Brochure Caag CRM info@caagcrm.nl www.caagcrm.nl Informatie Brochure Over Ons Caag CRM is een cloud- based software onderneming. Onze kracht ligt in het ontwikkelen van slimme software oplossingen gebaseerd op

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe.

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar Exact Globe beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar Exact Globe. Met deze oplossing

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

HANDLEIDING Installatie TESTS 2012

HANDLEIDING Installatie TESTS 2012 HANDLEIDING Installatie TESTS 2012 INHOUDSOPGAVE: Algemeen:... 2 Installatie instructies voor stand-alone computer.. 2 Uitsluitend voor netwerk-installatie.. 6 Client installatie deel 1... 6 Deel 2 netwerkinstallatie:

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Contact Connect

Gebruikershandleiding Contact Connect Gebruikershandleiding Contact Connect Inleiding... 2 Introductie... 2 Installeren en in gebruik nemen van Contact Connect... 3 Downloaden... 3 Installeren... 3 Inloggen... 3 Contact Connect Configuratie...

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Webonderdelen (Web Parts)

Webonderdelen (Web Parts) Webonderdelen (Web Parts) Een SharePoint pagina is opgedeeld in een aantal zones op het scherm. In elke zone kunnen Webonderdelen, veelal Web Parts genoemd, geplaatst worden. Deze Web Parts zijn kleine

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst Deel 1 Inleiding 1 Client/Server 2 Geschiedenis 3 Toekomst Het client-server model is een model voor de samenwerking tussen twee of meer programma's, die zich op verschillende computers kunnen bevinden.

Nadere informatie

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs De driedaagse Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs heeft als doel deelnemers kennis en vaardigheden bij

Nadere informatie

Upgrade naar People Inc 3.5.0

Upgrade naar People Inc 3.5.0 I Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 1 1.1 Installeren... van de upgrade 2 1.2 Uitvoeren... van de upgrade 5 1.3 Installatie... Applicatie Server 9 1.4 Installatie... Gebruikers programma's 15 1.5 Afronding...

Nadere informatie

De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering

De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering De ins en outs van OpenERP! OpenERP wanneer en hoe toepasbaar en welke aandachtspunten bij invoering OpenERP Inhoud Ervaringen vanuit de gebruiker DEMO Open source filosofie OpenERP Voor welke bedrijven

Nadere informatie

Heuristic Evaluation Snowworld.nl. Door: Michael Nagelkerke & Katja Soulier 1228374 1232665 Klas: CMD1A Datum: 27-02-2013

Heuristic Evaluation Snowworld.nl. Door: Michael Nagelkerke & Katja Soulier 1228374 1232665 Klas: CMD1A Datum: 27-02-2013 Heuristic Evaluation Snowworld.nl Door: Michael Nagelkerke & Katja Soulier 1228374 1232665 Klas: CMD1A Datum: 27-02-2013 1 Inhoudsopgave 1.a Analyse toepassing heuristieken... 3 1. Visibility of system

Nadere informatie

Orbis Software. Portal4U. Whitepaper. Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct Portal4U van Orbis Software Benelux BV.

Orbis Software. Portal4U. Whitepaper. Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct Portal4U van Orbis Software Benelux BV. Orbis Software Whitepaper Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct van Orbis Software Benelux BV Orbis Standaard Product Maak eenvoudig uw eigen Portals Met beschikt u over een

Nadere informatie

Gebruik van het LOGO in geautomatiseerde verkiezingen

Gebruik van het LOGO in geautomatiseerde verkiezingen BIJLAGE 1 S.A. STERIA Benelux N.V. Gebruik van het LOGO in geautomatiseerde verkiezingen Technische bepalingen voor de weergave van het logo op de schermen. Versie 1.2 Guy JASPERS Revisions Revision Description

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

WAVIX Installatie Handleiding

WAVIX Installatie Handleiding Modelit Rotterdamse Rijweg 126 3042 AS Rotterdam Telefoon +31 10 4623621 info@modelit.nl www.modelit.nl in opdracht van RIKZ WAVIX Installatie Handleiding Modelit KvK Rotterdam 24290229 Datum 27 September

Nadere informatie

Installatie Handleiding

Installatie Handleiding Installatie Handleiding Index Introductie... 3 Systeem en software-vereisten... 4 Ondersteunde softwareapplicaties... 4 Programma architectuur... 5 Registerinstellingen... 5 Snelkoppeling... 6 Benodigde

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Dynamische Patiënt Simulaties via Windows Based Terminal Testverslag van fase 2 van het ICT project

Dynamische Patiënt Simulaties via Windows Based Terminal Testverslag van fase 2 van het ICT project Dynamische Patiënt Simulaties via Windows Based Terminal Testverslag van fase 2 van het ICT project Doelstelling Het doel van fase 2 van het project Interfacultaire communicatie training via een virtuele

Nadere informatie

Overige transacties 1 (Excel 2002 en 2003)

Overige transacties 1 (Excel 2002 en 2003) Handleiding Meldprogramma Ongebruikelijke Transactie Overige transacties 1 (Excel 2002 en 2003) 1 Transactiesoort is noch een Money Transfer, noch een girale overboeking Inleiding Vanaf mei 2011 werkt

Nadere informatie

Hoe kun je usability heuristics gebruiken om een spraakgestuurde interface te evalueren?

Hoe kun je usability heuristics gebruiken om een spraakgestuurde interface te evalueren? Hoe kun je usability heuristics gebruiken om een spraakgestuurde interface te evalueren? Richard de Vries 0554054, Communicatie & Multimedia Design 2007 Inleiding 2 Spraaktechnologie 3 Spraaktechnogie

Nadere informatie

Elektronisch factureren

Elektronisch factureren Elektronisch factureren Inleiding Elektronisch Factureren in RADAR is mogelijk vanaf versie 4.0. Deze module wordt niet standaard meegeleverd met de RADAR Update maar is te bestellen via de afdeling verkoop

Nadere informatie

INSTALLEREN MET SYMANTEC GHOST

INSTALLEREN MET SYMANTEC GHOST INSTALLEREN MET SYMANTEC GHOST MTSO-INFO-EXTRA 2 VAKGROEP MTSO 2001 Faculteit PSW Universiteit Antwerpen Contact: prof. dr. Dimitri Mortelmans (dimitri.mortelmans@ua.ac.be) Tel : +32 (03) 820.28.53 - Fax

Nadere informatie

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014 Introductie Peter Klix Infrastructuurarchitect Specialisatie networking en desktop concepts Peter.klix@eic.nl Cloud desktop Introductie Desktop concepten door de jaren Infrastructuur Cloud concepten Focus

Nadere informatie

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x)

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Introductie De Rodin applicatie bestaat uit een programma en een database. Het programma zal altijd lokaal op uw computer worden geïnstalleerd, terwijl

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Nederlands Normalisatie Instituut

Nederlands Normalisatie Instituut Nederlands Normalisatie Instituut CITRIX / SSL VPN Helpdesk NEN kmc@nen.nl T: 0152690268 http://portal.nen.nl Versie 2.0.1 VPN hoe en wat Bij NEN kan er vanaf extern worden ingelogd op het netwerk. Dit

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Y.S. Lubbers en W. Witvoet

Y.S. Lubbers en W. Witvoet WEBDESIGN Eigen Site Evaluatie door: Y.S. Lubbers en W. Witvoet 1 Summary Summary Prefix 1. Content en structuur gescheiden houden 2. Grammaticaal correcte en beschrijvende markup 3. Kopregels 4. Client-

Nadere informatie

Waarmaken van Leibniz s droom

Waarmaken van Leibniz s droom Waarmaken van Leibniz s droom Artificiële intelligentie Communicatie & internet Operating system Economie Computatietheorie & Software Efficiënt productieproces Hardware architectuur Electronica: relais

Nadere informatie

RTE. Handleiding. Publiceren Documenten

RTE. Handleiding. Publiceren Documenten RTE Handleiding Publiceren Documenten Datum: December 2015 Inhoudsopgave 1. Introductie 2 2. Aan de slag 3 2.1. Het opstarten van de applicatie 3 2.2. WebHare Applicaties 3 2.3. De RTE applicatie 3 3.

Nadere informatie

Een alledaags gegeven

Een alledaags gegeven Venice in een SAAS omgeving 8 September, 2010 Een alledaags gegeven Elektriciteit, water, gas, telefonie zijn enkele van de basisbenodigdheden waar we als consumenten en bdij bedrijven continu gebruik

Nadere informatie

Open-Xchange Server. What's new in 6.20?

Open-Xchange Server. What's new in 6.20? Open-Xchange Server What's new in 6.20? Open-Xchange Server Open-Xchange Server: What's new in 6.20? publicatie datum dinsdag, 03. mei 2011 Version 6.20 Copyright 2006-2011 OPEN-XCHANGE Inc., This document

Nadere informatie

Handleiding Inloggen met SSL VPN

Handleiding Inloggen met SSL VPN Handleiding Inloggen met SSL VPN Beveiligd verbinding maken met het bedrijfsnetwerk via de Desktop Portal Versie: 24 april 2012 Handleiding SSL-VPN Pagina 1 van 10 Inleiding SSL VPN is een technologie

Nadere informatie

Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs

Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Klinisch Redeneren in het Universitair Lijnonderwijs Eindrapportage Penvoerende instelling: LUMC, Universiteit Leiden Participerende instellingen: AMC, Universiteit van Amsterdam UMCN, Katholieke Universiteit

Nadere informatie

Shakespeak. Een praktische handleiding voor docenten

Shakespeak. Een praktische handleiding voor docenten Shakespeak Een praktische handleiding voor docenten 1 Inhoudsopgave I. Wat is Shakespeak?... 3 II. Shakespeak gebruiksklaar maken... 4 III. Vragen toevoegen... 5 IV. Instellingen en lay out aanpassen...

Nadere informatie

Grafisch ontwerp. Referenties. https://developers.google.com/webmasters/mobile-sites/ http://www.bluetrainmobile.com/mobile-showcase

Grafisch ontwerp. Referenties. https://developers.google.com/webmasters/mobile-sites/ http://www.bluetrainmobile.com/mobile-showcase Mobiel Datanose Op dit moment is mobiel datanose niet goed gedaan; je krijgt gewoon de site te zien zoals je het te zien krijgt op pc's of laptops. Maar vaak heb je het probleem dat je op je mobiel moet

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Algemeen Met de KYOCERA Scannen naar UNIT4 DocumentManager beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar UNIT4 DocumentManager

Nadere informatie

De integratie van het OCMW in de gemeente technisch bekeken Shopt-IT 2015 Slide 1

De integratie van het OCMW in de gemeente technisch bekeken Shopt-IT 2015 Slide 1 We willen het in deze presentatie hebben over technische concepten die een optimale werking van onze nieuwe organisatie mogelijk maken. Tevens willen we jullie een mogelijk stappenplan voorstellen. Uiteraard

Nadere informatie

Controleer voor aanvang van de installatie of alle benodigde onderdelen aanwezig zijn. In de doos dienen de volgende onderdelen aanwezig te zijn:

Controleer voor aanvang van de installatie of alle benodigde onderdelen aanwezig zijn. In de doos dienen de volgende onderdelen aanwezig te zijn: BT100 - Sweex Bluetooth Class II Adapter USB BT110 - Sweex Bluetooth Class I Adapter USB Inleiding Allereerst hartelijk dank voor de aanschaf van de Sweex Bluetooth Adapter. Met deze adapter kun je probleemloos

Nadere informatie

Perceptive Process. Release Notes. Versie: 3.3.x

Perceptive Process. Release Notes. Versie: 3.3.x Perceptive Process Release Notes Versie: 3.3.x Geschreven door: Product Knowledge, R&D Datum: Maart 2015 2015 Perceptive Software. Alle rechten voorbehouden. Perceptive Software is een gedeponeerd handelsmerk

Nadere informatie

Handleiding bij de Booktest Generator

Handleiding bij de Booktest Generator Handleiding bij de Booktest Generator Het programma voor het maken van toetsen bij boeken. (c) 2005/2009 Visiria Uitgeversmaatschappij Twisk Inleiding Onze dank voor het aanvragen van de Booktest Generator.

Nadere informatie

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding Nieuw in deze versie : Koppeling voor web gebaseerde toepassingen (DrICTVoIPwebClient.exe) (zie hoofdstuk 8) 1. Inleiding Met de DrICTVoIP.DLL maakt u uw software

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

Notulen KRUL overleg 26 mei 2004 Oortjeshekken, Nijmegen

Notulen KRUL overleg 26 mei 2004 Oortjeshekken, Nijmegen Notulen KRUL overleg 26 mei 2004 Oortjeshekken, Nijmegen Rondom deze KRUL-bijeenkomst was door Pieter de Vries-Robbé en Marinus Popeijus in Nijmegen een 2-daags uitje georganiseerd. Naast bezoeken aan

Nadere informatie

Outlook Web App 2010 XS2office

Outlook Web App 2010 XS2office Handleiding Outlook Web App 2010 XS2office Toegang tot uw contacten, adressen en e-mail berichten via internet XS2office Versie: 22 juli 2014 Helpdesk: 079-363 47 47 Handleiding OWA Helpdesk: 079-363 47

Nadere informatie

Synchronisator Functioneel Beheer

Synchronisator Functioneel Beheer Handleiding Synchronisator Functioneel Beheer versie september 2008 Ambachtsweg 16 2641 KS Pijnacker Tel: +31.(0)15.3613497 Fax: +31.(0)15.3610029 E-mail: info@bitbybit-is.nl Web: www.bitbybit-is.nl Wijzigingsblad

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 UNIT4 Multivers is een product van: UNIT4 Software B.V. Telefoon 0184 444444 Postbus 102 Telefax 0184 444445 3360 AC Sliedrecht Supportlijn 0184 444555 Supportfax

Nadere informatie

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011 Projectplan Informatie arrangementen als app s-hertogenbosch, 6 december 2011 i Versiebeheer Algemene gegevens Projectnaam Informatie arrangementen als app Uitgave Final Datum 6 december 2011 Auteurs Projectleider

Nadere informatie

Handleiding. Outlook Web App 2010 - CLOUD. Versie: 22 oktober 2012. Toegang tot uw e-mailberichten via internet

Handleiding. Outlook Web App 2010 - CLOUD. Versie: 22 oktober 2012. Toegang tot uw e-mailberichten via internet Handleiding Outlook Web App 2010 - CLOUD Versie: 22 oktober 2012 Toegang tot uw e-mailberichten via internet Handleiding Multrix Outlook Web App 2010 - CLOUD Voorblad Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 Inloggen...4

Nadere informatie