Oefentherapeutische aspecten van de CWK bij degeneratieve pathologie en na Whiplash letsel.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oefentherapeutische aspecten van de CWK bij degeneratieve pathologie en na Whiplash letsel."

Transcriptie

1 Oefentherapeutische aspecten van de CWK bij degeneratieve pathologie en na Whiplash letsel. KRM 23 april 2013 door Nicole Timmerman Lic. Kinesitherapie (VUB,1976) Krankengymnast (Köln,1977) - Sport & Trainungswissenschaftler (Köln, 1980) Lic. Biomedische Wetenschappen Manuele Therapie (VUB,1990) Docent oefentherapie sinds 1994

2 schema Korte opfrissing pathologie & pathomechanica Kwaliteit van zorg Classificaties Aanbevelingen De MOT-pyramide Diagnostiek (Oefen)Therapie

3

4 Vroeger: whiplash-letsel = letsel tgv een ongeval of andere plotselinge gebeurtenis waarbij het hoofd krachtig voor- en achteruit wordt bewogen (zweepslag)

5 Nu: Whiplash Associated Disorders (WAD) = groep van allerlei stoornissen en beperkingen veroorzaakt door excessieve compressie- en tractiekrachten op nek én hoofd in flexie-, extensiemaar ook lateroflexie/rotatie- richting = Whiplash gerelateerde klachten Niet alleen door autobotsingen maar ook door ongevallen bij duiken, uitglijden, van de trap vallen, vallende voorwerpen op het hoofd, bungeejumpen, een kopbal, skie n, karten, paardrijden, een harde vliegtuiglanding, botsauto's of geweld van buitenaf

6 ligamentum ligamentum nuchae longitudinale spieren ruggenmerg kapsels of banden Anatomische letsels kunnen al dan niet objectief vastgesteld worden direct na het ongeval, maar soms pas dagen, weken of maanden later.. discus uittredende zenuw processus spinosus wervellichaam

7 De meeste signs (objectiveerbaar) en symptoms (niet of weinig objectiveerbaar) blijven een grijze zone voor therapie.. Nekpijn Hoofdpijn Pijn in het kaakgewricht Pijn in de schouder en arm Pijn in de rug Doofheid Oorsuizen Duizeligheid Verminderde beweeglijkheid van de nek Verminderd gezichtsvermogen Overgevoeligheid voor licht (fotofobie) Slikstoornissen Concentratieproblemen Vermoeidheid Geheugenverlies Depressie, verhoogde irritatie of stress Slapeloosheid Angst Tintelingen, prikkelingen of een doof gevoel in de hand Verminderde geslachtsdrift

8

9 Spinale degeneratie = een geleidelijk minder worden van een of meer lichaamsfuncties = geen strikt typerend kenmerk van veroudering want incidentie op alle leeftijden mogelijk (oa posttraumatisch, overuse, disuse ) Spinale degeneratieve aandoeningen: Artrose Spondylose Discopathie En Osteoporose

10 Cervicale arthrose, spondylose en discopathie = wear and tear of slijtage van gewrichten, gekenmerkt door een langzaam progressief verlies van gewrichtskraakbeen met daarbij het ontstaan van reactieve botwoekeringen (osteofyten), periodieke prikkeling van de synoviale membraan leidend tot gewrichtsontsteking (arthritis, hydrops), mergcompressie (spinaalstenose), wortelcompressie ea

11 signs & symptoms bij arthrose pijn tijdens beweging stijf of stram gevoel vooral na een tijdje niet bewegen (ochtend, startpijn) Bij ernstig aangedane gewrichten : krakend gevoel (crepitatie) bewegingsbeperking standsverandering (deformatie)

12 Verwijzing op basis van biomedische diagnose

13 biomedische codes voor pathoanatomische afwijkingen 1. Degeneratieve aandoeningen Artrose Discopathie Spondylosis Osteoporose 2. Whiplash gerelateerde Aandoeningen Sprain lig. anterior longitudinale Spinale compressie Cervicale discopathie Torticollis enz opgelijst in de Pathoanatomic Based Classifications (PBC)

14 Klassificaties worden aanbevolen voor Interdisciplinaire interdisciplinairecommunicatie: eenheid van taal efficiënte organisatie van de zorg research naar behandelingen.

15 ICD

16 ICPC-2

17 ..bevatten ook groot deel van onze alarmbellen en rode-vlaggen Childs ea, J Orthop Sports Phys Ther Volume 34 Number 11 Nov 2004

18 De eisen aan de kwaliteit van zorg nemen gestadig toe Klassificaties worden aanbevolen voor Interdisciplinaire interdisciplinaire Multidisciplinaire communicatie: eenheid van taal efficiënte organisatie van de zorg research naar behandelingen.

19 ICD: medici ICPC-2 : huisartsen ICF : voor (oa) kinesitherapeuten

20 Cervicale stoornissen

21 ICD: medici ICPC-2 : huisartsen ICF : voor kinesitherapeuten

22 Cervicale beperkingen in de «ACTIVITEITEN &PARTICIPATIE» (D) Nekpatienten hebben vaak beperkingen bij het handhaven van een lichaamshouding (onder andere zitten, staan, liggen, slaaphouding) Bij het uitvoeren van (basis)bewegingen (onder andere reiken, tillen, schrijven) Bij activiteiten gerelateerd aan huishouden, werk, sport en/of vrije tijd Nekpatienten hebben vaak participatieproblemen in verzorging woonruimte, verzorging kinderen, werk, opleiding, sport, hobby s, sociale leven

23 ICD: medici ICPC-2 : huisartsen ICF : voor kinesitherapeuten Externe factoren steun/contact met de omgeving, werk enz Persoonlijke factoren omgang met de klachten, met werkhervatting bewegingsangst, vermijdingsgedrag, slaapstoornissen enz

24 Is ICF bruikbaar voor ons? Ja, als communicatiemiddel in het kinesitherapeutisch dossier (KD)

25 Klassificaties Classificatiesysteem Pathoanatomic Based Classification (PBC) International Classification of Functioning (ICF). maar net zoals het ICD en IPCD bij artsen, schiet ICF tekort op klinisch vlak omdat ze enkel een inventaris maakt van Signs en Symptoms vastgesteld in de anamnese, inspectie en klinisch onderzoek.. een inventaris die te globaal resp niet gedetailleerd genoeg is, om specifieke klinische gegevens vast te leggen (afwijkende bewegingspatronen tijdens stappen, werpen, grijpen bv).. een inventaris die geen aanbevelingen bevat voor behandelingen van die SiSy s

26 De eisen aan de kwaliteit van zorg nemen toe Klassificaties worden aanbevolen voor multidisciplinaire communicatie: eenheid van taal efficiënte organisatie van de zorg research naar behandeleffectiviteit en efficientie. volop in evolutie, even de stand van zaken

27 Klassificaties Classificatiesysteem Pathoanatomic Based Classification (PBC) International Classification of Functioning (ICF) Mechanical Diagnosis and Treatment (MDT) O Sullivan Classification System (OCS) Treatment Based Classification (TBC) Movement System Impairment Classification (MSI) Kinetic Control Movement Dysfunctions 5 klassificaties met subgroups die zijn gebaseerd op pathoanatomische maar ook biomechanische Signs en Symptoms vastgesteld in de anamnese, inspectie en klinisch onderzoek met aanbevelingen voor behandelingen van die SiSy s binnen een welbepaalde subgroup

28 Klassificaties Classificatiesysteem Pathoanatomic Based Classification (PBC) International Classification of Functioning (ICF) Mechanical Diagnosis and Treatment (MDT) O Sullivan Classification System (OCS) Treatment Based Classification (TBC) Movement System Impairment Classification (MSI) Kinetic Control Movement Dysfunctions

29 Mechanical Diagnosis and Treatment (MDT) vgls Robin McKenzie Wanneer bijvoorbeeld een patïënt klaagt van nekpijn die centraal gelokaliseerd is, die verergert door cervicale flexie/protrusie die vermindert door cervicale extensie /retractie dan zijn dit SiSy s die typerend zijn voor het derangement syndrome type 1

30 McKenzie-klassificatie : 3 syndromen 1. Het derangement syndroom Spinale pijnklachten worden gerelateerd aan irritatie van de spinale structuren (oa discus). verergeren of verbeteren door het aannemen van een bepaalde houding of het maken van bepaalde bewegingen. subverdeling in

31 2. Het dysfunctie syndroom Spinale pijnklachten in de eindstandige ROM s worden gerelateerd aan articulaire en musculaire spinale structuren die adaptief verkort of gecontraheerd zijn secundair tgv zwakke houdingen, en/of aan articulaire en musculaire littekenvorming en adhaesies na trauma(ta) of onjuist weefselherstel verergeren alleen bij rek van die structuren door posities of bewegingen, anders niet * subverdeling in a. Flexie b. Extensie c. Laterale Shift/Side-Gliding d. Adherent Nerve Root

32 3. Het posturaal syndroom Spinale pijnklachten worden gerelateerd aan onjuiste of langdurig aangehouden postures, waarbij in eindstandige spinale ROM s abnormale mechanische stress wordt geplaatst op normaal weefsel met ischemische pijn vanuit gewrichtskapsels en ligamenten. zijn afwezig tijdens bewegen of activiteiten a. Stenosis b. Heup c. Sacroiliaal gewricht d. niet-mechanisch e. Spondylolisthesis f. Chronische pijn 4. Restgroep

33 Treatment (MDT) vgls Robin McKenzie Het McKenzie treatment systeem benut directionspecific loading strategies met als voornaamste doelen symptoomvermindering en centralisatie van perifeer gelokaliseerde pijn naar een meer centrale lokatie.

34 McKenzie technieken (1)postures in eindrom (2)herhalende bewegingen (flexie, extensie, sideglide/rotaties) in de directional preference of movement = bewegingsrichting waarin de symptomen verminderen (3)weefselremodellering via rekkingen van verkleefde & verkorte weefsels (in het dysfunctiesyndroom) (4)weefselrepositionering van symptomatische gedislokeerde weefsels (discusweefsel in het derangement syndroom) (5)mobilisaties, manipulaties (6)posturale educatie (7)cervicale stabilisatie (na centralisatie) (8)neuromobilisaties (9)hulpmiddelen (nekkussentjes)

35 Enkele McKenzie nekoefeningen directional preference bewegingen in 1 richting uitvoeren, herhalen, eindpositie houden Vb: chin tuck en nek retractie :

36 postures en rekkingen

37 EVB/EVP McKenzieconcept Effectiviteit (1) meta-analysis van clinical trials in 2006 stelt dat behandeling vgls de McKenzie methode tamelijk effectief is voor acute LRP, maar niet voor chronische LRP (2) systematic review van 2012 bevestigt voornoemde bevinding. Centralisatie vindt meer plaats bij acute LRP patienten (74%) ivm subacute (50%) en chronische (40%) bij jongere LRP patienten

38 Cervicale centralisatie wordt slechts bij 37% vd patienten geobserveerd. = redelijk lage score in vgl met LRP (1) MacHado, Luciana Andrade Carneiro; De Souza, Marcelo von Sperling; Ferreira, Paulo Henrique; Ferreira, Manuela Loureiro (2006). "The McKenzie Method for Low Back Pain". Spine 31 (9): E (2) May, S; Aina, A (2012). "Centralization and directional preference: A systematic review". Manual Therapy 17 (6): (3) Meer EVB/EVP op

39 Klassificaties Klassificatiesysteem Pathoanatomic Based Classification (PBC) International Classification of Functioning (ICF) Mechanical Diagnosis and Treatment (MDT) O Sullivan Classification System (OCS) Treatment Based Classification (TBC) Movement System Impairment Classification (MSI) Uncontrolled Movement Classification (UMC) Professor aan The School of Physiotherapy,Curtin University, Perth (AUS) OCS enkel voor de lagerug voegt ook de psychosociale aspecten toe aan zijn klassificatie

40 Klassificaties Klassificatiesysteem Pathoanatomic Based Classification (PBC) International Classification of Functioning (ICF) Mechanical Diagnosis and Treatment (MDT) O Sullivan Classification System (OCS) Treatment Based Classification (TBC) Movement System Impairment Classification (MSI) & Uncontrolled Movement Classification (UMC) Nora Corbett & Jennifer Breithaupt van de Temple University - EBP-project versie 2009 (voortzetting basiswerk van Childs)

41 Treatment based classification approach to neck pain classificatie onderzoek therapie Neck Pain with Mobility Deficits ICF b Younger age (< 50 years) 2. Acute Neck Pain (< 12 weeks) 3. Restricted Cervical ROM 4. Segmental hypomobility of the cervical and thoracic spine. 5. Symptoms Isolated to the Neck -referred pain may be present Neck Pain with Radiating Pain ICF b Neck pain with radiating (narrow band of lancinating) pain in involved upper extremity 2. Upper extremity paresthesias, numbness, and, weakness may be present 3. May have imaging findings of spondylosis (with foraminal narrowing) or disc herniation Wainner et al. Spine 2004 Test Item Cluster 1. Ipsilateral cervical rotation <60deg. + Upper Limb Tension Test. + Cervical Distraction Test+ Spurling s Test Neck Pain with Headache ICF b Main types of headaches: Migraine Tension Cervicogenic Neck Pain with Movement Coordination Impairments ICF b Longstanding neck pain (greater than 12 weeks) 2. Abnormal/Standard performance on the cranial cervical flexion test and deep flexor endurance test 3. Coordination Strength and endurance deficits of neck and upper quarter muscles Nora Corbett & Jennifer Breithaupt (Temple University's EBPproject, 2009 Neck Pain with Mobility Deficits -Cervical and Thoracic Range of Motion -Cervical and Thoracic Segmental Mobility Neck Pain with Radiating Pain -Upper Limb Tension Test (ULTT) -Spurling s Test -Distraction -Valsalva -Neurological signs: weakness, sensory loss, reflex changes Neck Pain with Headache - Cervical active range of motion - Cervical segmental mobility - Cervical flexion rotation test - Cranial cervical flexion test Neck Pain with Movement Coordination Impairments - Cranial cervical flexion test - Deep neck flexor endurance - Scapular muscle strength and coordination - Upper quarter muscle length Neck Pain with Mobility Deficits -Cervical and Thoracic Manipulation combined with exerc -Evidence: RCT by Walker et al published in Evidence: Leaver et al Evidence: 2010 Cleland et al -Evidence: Cochrane Collaboration Review by Gross et a Neck Pain with Radiating Pain -Cervical and thoracic spine manipulation -Cervical Lateral Glide non thrust manipulation -Strengthening Exercises including deep neck flexors and -Nerve mobilization procedures -Intermittent Cervical Traction -Evidence: Young et al 2009 therapy and exercise alone. -Evidence: Raney et al. Neck Pain with Headache - Cervical manipulation - Thoracic manipulation - Stretching exercises -Coordination, strengthening, and endurance exercises Neck Pain with Movement Coordination Impairments -Coordination, strengthening and endurance exercises Effective exercise methods: proprioceptive exercises and strengthening of neck and shoulder muscles - Patient education and counseling - Stretching exercises

42 classificatie Neck Pain with Mobility Deficits 1. Younger age (< 50 years) 2. Acute Neck Pain (< 12 weeks) 3. Restricted Cervical ROM 4. Segmental hypomobility of the cervical and thoracic spine. 5. Symptoms Isolated to the Neck - referred pain may be present Neck Pain with Radiating Pain 1. Neck pain with radiating (narrow band of lancinating) pain in involved upper extremity 2. Upper extremity paresthesias, numbness, and, weakness may be present 3. May have imaging findings of spondylosis (with foraminal narrowing) or disc herniation Neck Pain with Headache 3 Main types of headaches: Migraine Tension Cervicogenic Neck Pain with Movement Coordination Impairments 1. Longstanding neck pain (greater than 12 weeks) 2. Abnormal/Standard performance on the cranial cervical flexion test and deep flexor endurance test 3. Coordination Strength and endurance deficits of neck and upper quarter muscles 4. Flexibility deficits of upper quarter muscles therapie Neck Pain with Mobility Deficits -Cervical and Thoracic Manipulation combined with exercise -Evidence: RCT by Walker et al published in 2008 manual therapy and exercise superior to minimal intervention. -Evidence: Leaver et al cervical thrust manipulation and non-thrust manipulation are equally effective with no difference between the two. -Evidence: 2010 Cleland et al-thoracic Spine Manipulation and exercise more effective compared to exercise alone. -Evidence: Cochrane Collaboration Review by Gross et al published in 2004 High quality evidence for manual therapy combined with exercise. Neck Pain with Radiating Pain (ICF Guidelines, Cleland et al JOSPT Dec 2005) -Cervical and thoracic spine manipulation -Cervical Lateral Glide non thrust manipulation -Strengthening Exercises including deep neck flexors and scapular muscles -Nerve mobilization procedures -Intermittent Cervical Traction -Evidence: Young et al 2009-suggestion that traction + manual therapy and exercise does not improve short-term outcomes in patients with radiating neck pain compared to manual therapy and exercise alone. -Evidence: Raney et al.2009 : clinical prediction rule voor tractie in cluster Neck Pain with Headache - Cervical manipulation - Thoracic manipulation - Stretching exercises - Coordination, strengthening, and endurance exercises Neck Pain with Movement Coordination Impairments - Coordination, strengthening and endurance exercises Effective exercise methods: proprioceptive exercises and dynamic resisted strengthening of neck and shoulder muscles - Patient education and counseling - Stretching exercises

43 Klassificaties Klassificatiesysteem Pathoanatomic Based Classification (PBC) International Classification of Functioning (ICF) Mechanical Diagnosis and Treatment (MDT) O Sullivan Classification System (OCS) Treatment Based Classification (TBC) Movement System Impairment Classification (MSI) & Uncontrolled Movement Classifications (UMC) Heel wat auteurs hebben modellen ontwikkeld om bewegingen te analyseren en te klassificeren

44

45 Besluit classificaties PBC ICD Biomedisch Anatomisch diagnostiek behandeling Alle aspecten neen neen ICF MDT Notulering Overzichtelijk Biomechanisch gericht Alle aspecten neen neen Belasting ter centralisatie vd pijn OSC Biomechanisch gericht neurofysiologisch (centrale vs perifere pijn) psychosociaal (cognitief & gedragsmatig) Bewegingsgcorrectie voor pijnreductie TBC Biomechanisch gericht psychosociaal (fear-avoidance) Belasting ter centralisatie vd pijn MSI UMC Biomechanisch gericht Bewegingscorrectie voor pijnreductie IDEAAL + ICFnotulering biomechanisch+..hiaten biopsychosociaal Allround belastingstrategie Allround bewegingstherapie

46 dagschema Korte opfrissing pathologie & pathomechanica Kwaliteit van zorg Classificaties Aanbevelingen De MOT-pyramide Diagnostiek (Oefen)Therapie

47 1. algemene aanbevelingen cervicale nekpijn

48 Aanbevelingen van.

49 Algemene bevindingen 1. Neck pain is a widespread experience: Most sufferers manage to carry on with their usual activities. About 1 or 2 people in 20 will find their pain disabling. 2. Once an episode of neck pain happens, the majority will find it is a persistent or recurrent condition. 1. Nek pijn komt frequent voor (plaats nr 2 na rugpijn). Slechts 1of 2 nekpatienten op 20 worden beperkt in hun ADL, anderen blijven doorwerken 2. Nekpijn is persisterend of recurrerend

50 Algemene bevindingen 3. There is usually no single cause of neck pain: Many factors play a part including overall physical and mental health, work and daily activities; there are usually multiple factors that contribute to an individual s neck pain. Most neck pain is not the result of serious injury or disease. Diagnostic tests such as X-rays, CT or MRI scans are only required in a minority of cases when a thorough physical examination and patient history indicate further investigation is needed. Routine imaging will not increase understanding of causation. Degenerative changes in the neck increase with age and are common in people with and without neck pain; degenerative changes seen on X-rays are not predictive of neck pain. 3. Er is meestal meer dan één oorzaak meestal geen ernstige oorzaak voor nekpijn multiple factoren beinvloeden nekpijnen RX niet noodzakelijk en vaak misleidend

51 4. Neck pain including WAD should be classified into a common system and the Neck Pain Task Force recommends 4 Grades: De indeling van nekpijn in 4 graden is gebaseerd op de ernst van de pijn. Deze indeling is ook van toepassing op nekpijn bij WAD. De WAD-patiënt kan echter ook heel wat andere klachten dan nekpijn ervaren (zie verder)..

52 Indeling van nekpijn vgls ernst Graad 1 Nekpijn zonder tekenen van ernstige (objectieve) afwijkingen, zonder (of met weinig) belemmering van dagelijkse activiteiten. Graad 2 Nekpijn en gevoeligheid zonder tekenen van ernstige (objectieve) Ingeval van afwijkingen whiplash-letsel maar kan bij met elke graad belemmering van ernst de van patiënt echter heel wat andere klachten ervaren (zie verder).. dagelijkse activiteiten. De belemmering kan worden vastgesteld met vragenlijsten Graad 3 Nekpijn met tekenen van zenuwcompressie, (zoals afwijkende peesreflexen, verminderde spierkracht en stoornissen in de gevoelswaarneming, prikkelingen.) Graad 4 Nekpijn met ernstige structurele afwijkingen (fracturen,dislocaties)

53 5. Most neck pain is Grade 1 or 2: there are a variety of treatments worth considering: Education Exercise Mobilization Manipulation Acupuncture Analgesics Massage Low level laser therapy Deze behandelingen helpen bij graad 1 en 2

54 6. Treatments unlikely to help Grades 1 or 2 neck pain: Collars Ultrasound, electrical muscle stimulation, Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation (TENS) Most injection therapies such as corticosteroid injections in cervical facet joints Radio frequency neurotomies (overheating of small nerves in the neck to suppress pain) Surgery is not indicated in Grades 1 or 2 neck pain Deze behandelingen helpen waarschijnlijk niet bij gr 1&2

55 7. There is no best treatment for neck pain that is effective for everyone: Trying a variety of therapies or combination of therapies may be needed to find relief. Pain relief is often modest and short-lived. Be cautious of treatments that make big claims for relief of neck pain. Short episodes of care may be helpful: lengthy treatment is not associated with greater improvements. Voor graad 1 en 2 nekpijn zijn er altijd meerdere oorzaken die verschillende behandelopties verreisen of combinaties van therapiën

56 ..en zelfs 2 boodschappen naar de nekpatiënt (die wij verderzeggen) 1. People with Grade 1 or 2 neck pain can play an active role in managing their pain: Do not expect to find a single cause for your neck pain. Stay as active as you can. You may choose to self-manage your pain; for example, stay active, exercise, reduce mental stress, try over-the-counter pain relievers. If you think you need treatment, talk to your health care provider about the range of effective treatment options that make sense for you; you may need to try a variety of options. Have realistic expectations for relief relief is often modest and short-lived. Do not continue treatment that doesn t provide improvement within a reasonable period of time; you should see improvement after 2-4 weeks if the treatment is the right one for you. Patient informeren en betrekken in zijn/haar behandeling is zeer belangrijk (details later)

57 2. There is relatively little research on what does or does not prevent neck pain from occurring in the first place or from recurring; For example, ergonomics, cervical pillows, postural improvements, may or may not help. Weinig research over preventieve technieken of over hulpmiddelen

58 Advies voor de zorgverstrekkers 1. Conduct a thorough patient history, physical examination and patient self-assessment questionnaire to identify or rule out Grades 3 or 4 neck pain, e.g. radiculopathy, tumor, fracture, infection, systemic disease. 2. Routine imaging in Grades 1 or 2 neck pain will not increase understanding of causation: Avoid unnecessary investigations for Grades 1 and 2 neck pain, e.g. X-ray, MRI, CT scan. Degenerative changes seen on X-ray are not predictive of neck pain. Neem een volledig onderzoek af, met vragenlijst om graden 3 & 4 uit te sluiten. Geen medische beeldvorming voor graden 1& 2.

59 3. Treat based on Grades of neck pain: Provide the patient with an informed choice of effective treatment options: Involve the patient in decision-making/trial of different options no one treatment works best for everyone. Proceed cautiously with Grade 3 neck pain: There is little research on non-surgical interventions for Grade 3 neck pain. - Consider epidural corticosteroid injections for temporary relief of radiculopathy. - Consider surgery in the presence of serious pathology or persistent radiculopathy. Whiplash associated disorders (WAD) may fall into any of the 4 Grades of neck pain: assess and treat according to Grade. Grade 4 patients should be treated in accordance with best practices for the diagnosed pathology: - It was beyond the mandate of the task force to study Grade 4 neck pain. Behandel volgens de graad

60 4. Cervical manipulation is a reasonable option for people with Grade 1 or 2 neck pain: The risk of vertebrobasilar (VBA) stroke associated with a visit to a chiropractor s office appears to be no different from the risk of stroke following a visit to an MD s office: - It is likely that patients in the early stages of VBA stroke are presenting to both chiropractors and family doctors because of neck pain and headache due to preexisting vertebral artery dissection which is a risk factor for VBA stroke. - VBA dissection and stroke is extremely rare and there is no practical way to screenneck pain and headache patients for this problem. Cervicale manipulatie, voor gr 1 & 2 is goede optie, is niet risicovol want kans op Art.Vertebrobasilair accident is zeer zeldzaam

61 N e c k Pa i n : C l i n i c a l P r a c t i c e G u i d e l i n e s Childs JD, Cleland JA, Elliott JM, Teyhen DS, Wainner RS, Whitman JM, Sopky BJ, Godges JJ, Flynn TW; American Physical Therapy Association.,Neck pain: Clinical practice guidelines linked to the International Classification of Functioning, Disability, and Health from the Orthopedic Section of the American Physical Therapy Association J Orthop Sports Phys Ther Sep;38(9):A1-A34., erratum in J Orthop Sports Phys Ther Apr;39(4):297.

62 Aanbevelingen van APTA Recommendation based on strong evidence= level A Clinicians should use validated self-report questionnaires, such as the Neck Disability Index (NDI) and the Patient-Specific Functional Scale (PFPS) for patients with neck pain. These tools are useful for identifying a patient s baseline status relative to pain, function, and disability and for monitoring a change in a patient s status throughout the course of treatment. Gebruik van vragenlijsten wordt sterk aanbevolen NDI (10 vragen berekenen beperkings%). Download op DeNeckDisabilityIndex.pdf PSFS (11 vragen, puntenscore activiteitenbeperking) Download op Review Download op

63 Recommendation based on strong evidence= level A Clinicians should consider utilizing cervical manipulation and mobilization procedures, thrust and non-thrust, to reduce neck pain and headache. Combining cervical manipulation and mobilization with exercise is more effective for reducing neck pain, headache, and disability than manipulation and mobilization alone. Manipulaties & mobilisaties van de Cw reduceren nek- en hoofdpijn beter in combinatie met oefeningen

64 Recommendation based on weak evidence= level C Thoracic spine thrust manipulation can be used for patients with primary complaints of neck pain. Thoracic spine thrust manipulation can also be used for reducing pain and disability in patients with neck and neck-related arm pain. Manipulaties & mobilisaties van de Tw kunnen primaire klachten, nekpijn & beperkingen en nekgerelateerde armpijn reduceren.

65 Recommendation based on weak evidence= level C Flexibility exercises can be used for patients with neck symptoms. Examination and targeted flexibility exerices for the following muscles are suggested: anterior/medial/posterior scalenes, upper trapezius, levator scapulae, pectoralis minor, and pectoralis major. Stretching van scaleni, trapezius p superior, levator en pectorali kunnen overwogen worden om pijn te reduceren.

66 Recommendation based on strong evidence= level A Clinicians should consider the use of coordination,strengthening, and endurance exercises to reduce neck pain and headache. Oefeningen die de coördinatie, kracht en uithouding verbeteren, reduceren de nek- en hoofdpijn.

67 Recommendation based on weak evidence= level C Specific repeated movements or procedures to promote centralization are not more beneficial in reducing disability when compared to other forms of interventions. Specifieke herhalende oefeningen of procedures die centralisatie beogen (McKenzie-oefeningen) lijken niet beter te zijn dan andere oefeningen om pijn te reduceren. Cfr voorgaande vaststelling

68 Recommendation based on moderate evidence=level B Clinicians should consider the use of upper quarter and nerve mobilization procedures to reduce pain and disability in patients with neck and arm pain. Mobilisaties van het bovenste quadrant en neurodynamische mobilisaties reduceren pijn en beperkingen bij patiënten met nek- en armklachten.

69 Recommendation based on moderate evidence=level B Clinicians should consider the use of mechanical intermittent cervical traction, combined with other interventions such as manual therapy and strengthening exercises, for reducing pain and disability in patients with neck and neck-related arm pain. (Recommendation based on moderate evidence.) Mechanisch intermitterende cervicale tracties in combinatie met MT & versterkende oefeningen reduceren pijn en beperkingen bij patiënten met neken armklachten.

70 Recommendation based on strong evidence= level A To improve recovery in patients with whiplash-associated disorder, clinicians should (1) educate the patient that early return to normal, non-provocative pre-accident activities is important, and (2) provide reassurance to the patient that good prognosis and full recovery commonly occurs. Educatie van en motiverend advies bij de whiplashpatiënt is zeer bevorderlijk voor het herstelproces (noot docent : geldt voor alle klachten en alle patiënten! )

71 2. aanbevelingen bij WAD

72 Patiënt inzicht in en advies geven over de eigen klachten. De patiënt moet leren zelfstandig om te gaan met de klachten en weten hoe deze te beïnvloeden. Bij een terugval of verergering van klachten dient te patiënt te weten hoe te handelen Richtlijn whiplash Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie. Nummer 3, 2001.

73 Fysiotherapeutische behandeling vgls fases Eerste 4 dagen na ongeval: pijnvermindering Vanaf 4 dagen tot 3 weken: functieherstel van nek, bijsturen van activiteiten waarbij klachten optreden. Na 3 tot 6 weken : opbouw belasting, langzaam hernemen van normale dagelijkse activiteiten. Nooit de pijn centraal stellen wel altijd focus op actief oefenen leggen.

74 Indien tussen 6 weken tot 3 maanden geen vooruitgang is geboekt is er sprake van vertraagd herstel. Bij langer dan 3 maanden klachten zal de kans op volledig herstel afnemen

Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam

Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Opzet presentatie Inleiding / epidemiologie Diagnostiek Behandeling Predictie

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Wat is de invloed van tractie op een lumbale

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Complicaties bij patiënten met duizeligheid: te voorkomen? Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp

Complicaties bij patiënten met duizeligheid: te voorkomen? Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Complicaties bij patiënten met duizeligheid: te voorkomen? Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp AANDACHTSPUNTEN Cervicogene duizeligheid: welke vormen? Frequente verwijzing FT-MT Literatuur 1994 2006 Welke ernstige

Nadere informatie

Whiplash en duizeligheid: een paar apart Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp

Whiplash en duizeligheid: een paar apart Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Whiplash en duizeligheid: een paar apart Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Wat te vewachten? 1. Praktijkervaring en registratie 2. Whiplash-trial 3. Prognostische factoren 1. Patiëntgegevens 1998 2003 Praktijk

Nadere informatie

Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma

Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma Hans Allaart Fysiotherapeut Sport Fysiotherapeut Orthopedische Manueel Th. Dryneedling Hans Allaart Fysiotherapeut Sport Fysiotherapeut Orthopedische Manueel Th. Dryneedling Fysiotherapie na acceleratie

Nadere informatie

HOOFD /HALS / NEKPIJNKLACHTEN STATE OF THE ART

HOOFD /HALS / NEKPIJNKLACHTEN STATE OF THE ART HOOFD /HALS / NEKPIJNKLACHTEN STATE OF THE ART drs. John Bos Literatuur KNGF Richtlijn Nekpijn. KNGF 2016. (red. Bier JD, Scholten Peeters G.G.M., Staal JB et al) Neck Pain: Clinical Practice Guidelines

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Biopsychosociaal model

Biopsychosociaal model Biopsychosociaal model binnen de behandeling van whiplash-patiënten Wendy Peeters, MScMT Dr. Arianne Verhagen Prof. dr. Rob Oostendorp 1 23-03-2001 Doel presentatie State of the art wetenschappelijke evidentie

Nadere informatie

Stretching T. Mertens

Stretching T. Mertens Stretching T. Mertens Stretching??? Why? Pourquoi? How long? Long? When? Quand? How frequently? Frequent? Which muscles? Quels muscles? Do I prevent muscle soreness? Raideur? Do I get slower? Je deviens

Nadere informatie

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety

Nadere informatie

Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief

Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief Richtlijnen in de fysiotherapie: een internationaal perspectief Philip van der Wees Nijkerk, 9 april 2015 Wat is een richtlijn? Een richtlijn is een document met aanbevelingen, gericht op het verbeteren

Nadere informatie

(SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1

(SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 (SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 Psychologische Inflexibiliteit bij Kinderen: Invloed op de Relatie tussen en de Samenhang met Gepest worden en (Sociale) Angst Psychological

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU

Nadere informatie

Doe aan preventie en neem klachten serieus

Doe aan preventie en neem klachten serieus RSI heet voluit repetitive strain injury. Vroeger werd het ook wel muisarm genoemd, maar dat is te beperkt. RSI is een verzamelnaam voor vage maar wel èchte klachten aan nek, schouders, armen, polsen,

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn In de laatste 13 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van lage rugpijn. Voornamelijk het veelvuldig voorkomen van lage rugpijn en het

Nadere informatie

Evidence please! 27 juni 2013. Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION

Evidence please! 27 juni 2013. Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Evidence please! 27 juni 2013 Michiel Reneman REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Evidence please! 1. EBP 2. Hulpmiddelen en voorzieningen 3. Aanpassingen 4. Waarom? EBP: Extremely Boring

Nadere informatie

SLACHTOFFER CYBERPESTEN, COPING, GEZONDHEIDSKLACHTEN, DEPRESSIE. Cyberpesten: de implicaties voor gezondheid en welbevinden van slachtoffers en het

SLACHTOFFER CYBERPESTEN, COPING, GEZONDHEIDSKLACHTEN, DEPRESSIE. Cyberpesten: de implicaties voor gezondheid en welbevinden van slachtoffers en het SLACHTOFFER CYBERPESTEN, COPING, GEZONDHEIDSKLACHTEN, DEPRESSIE Cyberpesten: de implicaties voor gezondheid en welbevinden van slachtoffers en het modererend effect van coping Cyberbullying: the implications

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Bewegingstherapie bij Reumatoïde Artritis

Bewegingstherapie bij Reumatoïde Artritis Bewegingstherapie bij Reumatoïde Artritis Valentin Schroyen, PT Revalidatiewetenschappen en Kinesitherapie Faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen Universiteit Hasselt Wetenschappelijke weetjes RA-specifieke

Nadere informatie

Summary 136

Summary 136 Summary 135 Summary 136 Summary The objectives of this thesis were to develop of a mouse model of neuropathic pain and spinal cord stimulation (SCS) and to increase the efficacy of spinal cord stimulation

Nadere informatie

First aid tenniselleboog

First aid tenniselleboog Elleboog First aid tenniselleboog Een tenniselleboog is een veel voorkomende blessure bij badminton, vaak als gevolg van overbelasting. Het wordt gekenmerkt door pijn aan de buitenkant van de elleboog.

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Nekklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133

Nekklachten. www.fysiotherapie4all.nl info@fysiotherapie4all 076-5657133 Nekklachten De nek De nek bestaat uit zeven wervels: C1 t/m C7. Dit wordt ook wel de cervicale wervelkolom genoemd. Het hoofd rust met de schedel op de eerste halswervel: de atlas. De tweede halswervel

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

Published in: Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD2013), mei 2013, Brussel, Belgie

Published in: Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD2013), mei 2013, Brussel, Belgie Samenwerkend leren van leerkrachten : leeropbrengsten gerelateerd aan activiteiten en foci van samenwerking Doppenberg, J.J.; den Brok, P.J.; Bakx, A.W.E.A. Published in: Onderwijs Research Dagen 2013

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Evidence based medicine proof oefentherapie voor lage rugpijn Prof. Dr. Ulrike Van Daele Vakgroep Movant opleiding Revaki

Evidence based medicine proof oefentherapie voor lage rugpijn Prof. Dr. Ulrike Van Daele Vakgroep Movant opleiding Revaki 24 oktober 2015 Evidence based medicine proof oefentherapie voor lage rugpijn Prof. Dr. Ulrike Van Daele Vakgroep Movant opleiding Revaki 2 Lifetime prevalentie LRP: 84% Prevalentie chronische LRP: 23%

Nadere informatie

en een Licht Verstandelijke Beperking Linda M. van Mourik

en een Licht Verstandelijke Beperking Linda M. van Mourik De Invloed van een Autoritatieve Opvoedstijl op Risicogedrag en de Mediërende Rol van de Hechtingsrelatie bij Adolescenten met een Autismespectrumstoornis en een Licht Verstandelijke Beperking The Influence

Nadere informatie

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LM2GS4PWIR3FKEP-58-WWET11-PDF File Size 6,444 KB 117 Pages 27 Aug, 2016 TABLE OF CONTENT

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

BISEKSUALITEIT: DE ONZICHTBARE SOCIALE IDENTITEIT. Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen

BISEKSUALITEIT: DE ONZICHTBARE SOCIALE IDENTITEIT. Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen Bisexuality: the Invisible Social Identity with Visible Health Consequences Maria Verbeek Eerste begeleidster: dr. N.

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

Gebruik van meetinstrumenten bij whiplash: een casestudy

Gebruik van meetinstrumenten bij whiplash: een casestudy Gebruik van meetinstrumenten bij whiplash: een casestudy Wendy Scholten-Peeters Arianne Verhagen Karin Neeleman-vd Steen Rob Oostendorp 1 Doel Inzicht geven in bruikbaarheid vragenlijsten Hoe Wat Waarom

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

KNGF-richtlijnen bij Lage-rugpijn: Fysiotherapie of Manuele therapie? Dr. Erik J.M. Hendriks Prof. Dr. Rob A.B. Oostendorp

KNGF-richtlijnen bij Lage-rugpijn: Fysiotherapie of Manuele therapie? Dr. Erik J.M. Hendriks Prof. Dr. Rob A.B. Oostendorp KNGF-richtlijnen bij Lage-rugpijn: Fysiotherapie of Manuele therapie? Dr. Erik J.M. Hendriks Prof. Dr. Rob A.B. Oostendorp 1 2 Met dank aan de auteurs KNGF-richtlijn Manuele therapie (2003) Heijmans M,

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

LAGE-RUGPIJN: parade van richtlijnen. Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp

LAGE-RUGPIJN: parade van richtlijnen. Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp LAGE-RUGPIJN: parade van richtlijnen Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp PARADE van RICHTLIJNEN KNGF-richtlijn MT en Lage-rugpijn, in druk Richtlijn Aspecifieke lage-rugklachten, 2003 KNGF-richtlijn Lage-rugpijn,

Nadere informatie

PARAMEDISCH CURSUSSEN & OPLEIDINGEN. Klinisch redeneren bij mensen met nekpijn, State of the Art. Brochure

PARAMEDISCH CURSUSSEN & OPLEIDINGEN. Klinisch redeneren bij mensen met nekpijn, State of the Art. Brochure 2017 PARAMEDISCH CURSUSSEN & OPLEIDINGEN Klinisch redeneren bij mensen met nekpijn, State of the Art Brochure OPLEIDINGSINSTITUUT CIVA B.V. Organisatie cursus Organiserende instelling CIVA B.V. Adresgegevens

Nadere informatie

Samenvatting Tussen januari 2002 en december 2005 is er een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de kosten-effectiviteit van gezins cognitieve gedra

Samenvatting Tussen januari 2002 en december 2005 is er een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de kosten-effectiviteit van gezins cognitieve gedra 139 Samenvatting Tussen januari 2002 en december 2005 is er een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de kosten-effectiviteit van gezins cognitieve gedragstherapie en individuele of kind cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

STIGMATISERING VAN PATIENTEN MET LONGKANKER 1. Stigmatisering van Patiënten met Longkanker: De Rol van Persoonlijke Relevantie voor de Waarnemer

STIGMATISERING VAN PATIENTEN MET LONGKANKER 1. Stigmatisering van Patiënten met Longkanker: De Rol van Persoonlijke Relevantie voor de Waarnemer STIGMATISERING VAN PATIENTEN MET LONGKANKER 1 Stigmatisering van Patiënten met Longkanker: De Rol van Persoonlijke Relevantie voor de Waarnemer Stigmatization of Patients with Lung Cancer: The Role of

Nadere informatie

GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1. Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out

GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1. Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1 Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out The effect of Goal-striving Reasons and Personality on facets of Burn-out

Nadere informatie

Diagnostiek van Persoonlijkheidsstoornissen. De Relatie tussen. Persoonlijkheidskenmerken en de. Kernfactoren van (Mal)Adaptief Functioneren

Diagnostiek van Persoonlijkheidsstoornissen. De Relatie tussen. Persoonlijkheidskenmerken en de. Kernfactoren van (Mal)Adaptief Functioneren Diagnostiek van Persoonlijkheidsstoornissen De Relatie tussen Persoonlijkheidskenmerken en de Kernfactoren van (Mal)Adaptief Functioneren bij Patiënten met Persoonlijkheidsstoornissen Diagnostics of Personality

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children 1 Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working mothers with spouse and young children Verschil in stress en stressreactiviteit tussen hoogopgeleide thuisblijf-

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

SYMPOSIUM ERGOTHERAPEUTEN

SYMPOSIUM ERGOTHERAPEUTEN Vrijdag 12 september 2014 HOW TO DO COGNITIVE REHABILITATION WORKSHOP FOR PROFESSIONALS Moderator Instructors Turid Deisz Kit Malia & Anne Brannagan Where cognitive impairment is causing management difficulties

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

HEALTH SERVICES RESEARCH UNIT DEPARTMENT OF PUBLIC HEALTH AND PRIMARY CARE UNIVERSITY OF OXFORD. Dutch PDQ-39

HEALTH SERVICES RESEARCH UNIT DEPARTMENT OF PUBLIC HEALTH AND PRIMARY CARE UNIVERSITY OF OXFORD. Dutch PDQ-39 HEALTH SERVICES RESEARCH UNIT DEPARTMENT OF PUBLIC HEALTH AND PRIMARY CARE UNIVERSITY OF OXFORD Dutch PDQ-39 Parkinson's Disease Quality of Life Questionnaire Version 1.1 December 1997 Hoe vaak heeft u

Nadere informatie

Effecten van een Mindfulness-Based Stressreductie Training. op Existentiële Voldoening. Effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program

Effecten van een Mindfulness-Based Stressreductie Training. op Existentiële Voldoening. Effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program Effecten van een Mindfulness-Based Stressreductie Training op Existentiële Voldoening Effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program on Existential Fulfillment Y. Ducaneaux-Teeuwen Eerste begeleider:

Nadere informatie

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999 Tilburg University Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1999 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M.

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Tilburg University Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1989 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit Onderzoek naar het Effect van de Aanwezigheid van een Hond op het Alledaags Functioneren van een Kind met Autisme M.I. Willems Open Universiteit Naam student: Marijke Willems Postcode en Woonplaats: 6691

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

optimale meetinstrument?

optimale meetinstrument? 1 Klachten in het hoofdhalsgebied: hoe kies ik het optimale meetinstrument? Raymond Swinkels Samenvatting» Klachten in het hoofd-halsgebied hebben in veel gevallen een multidimensionaal karakter waarbij

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R.

Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Tilburg University Het opschorten van de handel op de Amsterdamse Effectenbeurs Kabir, M.R. Published in: Bedrijfskunde: Tijdschrift voor Modern Management Publication date: 1991 Link to publication Citation

Nadere informatie

Introductie in flowcharts

Introductie in flowcharts Introductie in flowcharts Flow Charts Een flow chart kan gebruikt worden om: Processen definieren en analyseren. Een beeld vormen van een proces voor analyse, discussie of communicatie. Het definieren,

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

De Relatie tussen het Adaptief en Cognitief Functioneren van Dak- en Thuisloze Jongeren en het Wel of Niet Hebben van een Psychiatrische Diagnose

De Relatie tussen het Adaptief en Cognitief Functioneren van Dak- en Thuisloze Jongeren en het Wel of Niet Hebben van een Psychiatrische Diagnose De Relatie tussen het Adaptief en Cognitief Functioneren van Dak- en Thuisloze Jongeren en het Wel of Niet Hebben van een Psychiatrische Diagnose The Relationship between Adaptive and Cognitive Functioning

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon?

Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon? 12 e Post O.N.S. Meeting Cancer prehabilitation, Wat is nieuw aan de horizon? Sophie Bunskoek, verpleegkundig specialist, medische oncologie, UMCG Julie Silver MD, associate professor, Harvard Medical

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Resultaten campagnes handhygiëne

Resultaten campagnes handhygiëne Resultaten campagnes handhygiëne Nut van campagnes Universitair ziekenhuis Geneve ziekenhuisbrede campagne met posters, feedback, promotie handalcohol - compliance van 48 naar 66% - nosocomiale infecties

Nadere informatie

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM READ ONLINE AND DOWNLOAD EBOOK : HANDBOEK HARTFALEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN Click button to download this ebook READ ONLINE AND DOWNLOAD

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Determinants of disability and functional capacity in patients with chronic low back pain Schiphorst Preuper, Henrica

Determinants of disability and functional capacity in patients with chronic low back pain Schiphorst Preuper, Henrica University of Groningen Determinants of disability and functional capacity in patients with chronic low back pain Schiphorst Preuper, Henrica IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's

Nadere informatie

Kinderen met Internaliserende Problemen. The Effectiveness of Psychodynamic Play Group Therapy for Children. with Internalizing Problems.

Kinderen met Internaliserende Problemen. The Effectiveness of Psychodynamic Play Group Therapy for Children. with Internalizing Problems. Spelgroepbehandeling voor kinderen met internaliserende problemen De Effectiviteit van een Psychodynamische Spelgroepbehandeling bij Kinderen met Internaliserende Problemen. The Effectiveness of Psychodynamic

Nadere informatie

Fase 1: Verwijzing, aanmelding en initiële hypothese. Screening. Hypothese: Er is mogelijk sprake van liespijn als gevolg van rode vlaggen.

Fase 1: Verwijzing, aanmelding en initiële hypothese. Screening. Hypothese: Er is mogelijk sprake van liespijn als gevolg van rode vlaggen. Stroomdiagram Liespijn Onderstaand stroomdiagram kan worden gebruikt voor het diagnostisch proces, bij patiënten met liespijn. Hierbij wordt de nadruk gelegd op artrogene problematiek. Niet atrogene aandoeningen

Nadere informatie

Fast Track Het ontwikkelen van een database: orthopedie TKA en THA.

Fast Track Het ontwikkelen van een database: orthopedie TKA en THA. Fast Track Het ontwikkelen van een database: orthopedie TKA en THA. Isala Anouk Spijkerman & Marieke Hollewand 24 september 2014 Introductie Veel voorkomende operaties in Nederland: Totale knie prothese:

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT

THE WORK HET WERK HARALD BERKHOUT THE WORK During the twenty years of its existence Studio Berkhout has evolved into the number one studio specialized in still life fashion photography. All skills needed for photography and styling, including

Nadere informatie

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD 1 Opvoedstijl en Externaliserend Probleemgedrag en de Mediërende Rol van het Zelfbeeld bij Dak- en Thuisloze Jongeren in Utrecht Parenting Style and Externalizing Problem Behaviour and the Mediational

Nadere informatie

Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS. New Class Warnings

Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS. New Class Warnings HMG-CoA Reductase Inhibitors and safety the risk of new onset diabetes/impaired glucose metabolism Final SmPC and PL wording agreed by PhVWP December 2011 Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Tilburg University. Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten

Tilburg University. Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten Tilburg University Huishoudelijk gedrag en stookgasverbruik van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Economisch Statistische Berichten Publication date: 1980 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Running Head: IDENTIFICATIE MET SOCIAAL-ECONOMISCHE STATUS 1. Sociaal-economische Status en Gezondheid:

Running Head: IDENTIFICATIE MET SOCIAAL-ECONOMISCHE STATUS 1. Sociaal-economische Status en Gezondheid: Running Head: IDENTIFICATIE MET SOCIAAL-ECONOMISCHE STATUS 1 Sociaal-economische Status en Gezondheid: Invloed van ervaren Stress en Classificering Gezondheidschadend Gedrag Socioeconomic Status and Health:

Nadere informatie

De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek

De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek De primaire frozen shoulder Stenvers, Jan Derek IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982 Tilburg University Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P.

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Tilburg University Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1987 Link to publication Citation

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie.

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie. Inleiding in de revalidatiegeneeskunde 2011. Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. De rol van de zorgverzekeraars. Innovaties in de revalidatiezorg. Wat is multidisciplinair. Pijnrevalidatie.

Nadere informatie