BOUW CONSTRUCTIE- EN PLANNINGSTECHNIEKEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BOUW CONSTRUCTIE- EN PLANNINGSTECHNIEKEN"

Transcriptie

1 BOUW CONSTRUCTIE- EN PLANNINGSTECHNIEKEN DERDE GRAAD TSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL September 2007 ISBN Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

2

3 Inhoud Plaats van dit leerplan in de lessentabel Uitgangspunten Relatie met de geïntegreerde proef Relatie met de stage Studierichtingsprofiel Instroom Profiel van de studierichting Uitstroom Verticale leerlijn Logisch curriculum tso studiegebieden bouw Beginsituatie Hoofddoelstellingen Horizontale samenhang Bij parallelle klassen in dezelfde studierichting Horizontale samenhang met Hout constructie- en planningstechnieken Open en geïntegreerd Een open leerplan Een geïntegreerd leerplan Leerplandoelstellingen en leerinhouden Begrippenkader Doelstellingen en leerinhouden Algemene pedagogisch-didactische wenken Geïntegreerde aanpak Werkvormen Pedagogisch-didactische wenken ICT Welzijn op het werk en VCA Evaluatie Procesevaluatie Productevaluatie Evalueren van attitudes Minimale materiële vereisten Veiligheidsvoorzieningen Vaklokalen en vakmediatheek Wasgelegenheid de graad tso 3de leerjaar 3

4 9.4 Bijkomend voor het realiseren van alle basisdoelstellingen Nuttige adressen Bibliografie de graad tso 3de leerjaar

5 Plaats van dit leerplan in de lessentabel Studierichting Pedagogische vakbenaming Administratieve vakbenaming Specifiek gedeelte Complementaire gedeelte TV Bouw (stage kan ook onder PV) 22 uur waarvan minimum 4 uur als stage Maximum 6 uur: aanbeveling om het complementair gedeelte volledig voor te behouden voor de cluster 3de graad tso 3de leerjaar 5

6

7 1 Uitgangspunten Vernieuwde visie op tso die moet leiden naar een duidelijke profilering van de studierichting in het 3de leerjaar van de 3de graad. Aangezien alle doelstellingen aansluiten binnen een theoretisch-technisch kader geven we de voorkeur aan een volledige invulling van TV, voor een 3de leerjaar 3de graad tso. De vaardigheden sluiten vooral aan bij leidinggevende taken. Dit kan onder meer inhouden: opmeetwerk verrichten, werfverslag maken, uitvoeringsdetails bestuderen, meehelpen organiseren, coördineren Actualisering: nieuwe materialen, technieken en technologieën, nieuwe normen en voorschriften, nieuwe inzichten. Door de wijze van formuleren dienen de leerplandoelstellingen, in combinatie met de hoofddoelstellingen en de leerinhouden, het verwachte beheersingsniveau aan te geven. Complexe en moeilijk hanteerbare taxonomieën worden vermeden. De verticale samenhang met het leerplan van de derde graad Bouwtechnieken. In de leerplandoelstellingen en leerinhouden zijn theoretisch-technische elementen geïntegreerd. Onder het begrippenkader (6.1) is duidelijk de afbakening van de begrippen, Niet-traditionele bouwconstructies, Bouwproject in het 7 de jaar, Coördinatie, Zelfstandig, Geïntegreerde leerplandoelstellingen en Uitbreiding geschetst. De optie van het VVKSO om het minimum lestijdenpakket van de basisvorming en het specifiek gedeelte op 30 uur te houden, zodat de school een complementaire keuze kan maken voor een maximum van 6 uur. We bevelen aan om het complementair gedeelte volledig voor te behouden aan de cluster Bouw constructie- en planningstechnieken. Openingen creëren om de algemene vakken beter af te stemmen op het profiel van de studierichting. De hoofdstukken 1, 2, 10 en 11 geven de bronnen weer waarop het leerplan is gebaseerd. De hoofdstukken 3 tot en met 9 dienen als wegwijzer voor de leraar waar de te bereiken doelstellingen en de visie van het leerplan omschreven zijn. 1.1 Relatie met de geïntegreerde proef De leerplandoelstellingen en leerinhouden (6.2) vormen de basis van geïntegreerde projecten (proeven). De meerwaarden bij de geïntegreerde proef, worden gevormd door de betrokkenheid van de interne en externe juryleden, en de integratie van algemene vakken. Wij opteren dat de leerlingen maximale mogelijkheden krijgen binnen de geïntegreerde proef. Het stimuleren van eigen talenten en interesses bij het implementeren van de geïntegreerde proef is van primordiaal belang. De concretisering van de geïntegreerde proef is vastgelegd in de omzendbrief van 25 juni 1999 punt 8 Evaluatie en bekrachtiging van de studies, het algemene kader van de geïntegreerde proef (28 mei 2002) van het VVKSO (Zie onder Onderwijspraktijk, Geïntegreerde proef aanklikken) en het vademecum in verband met de geïntegreerde proef specifieke invulling Studiegebied bouw. 1.2 Relatie met de stage Eveneens zijn er leerplandoelstellingen en leerinhouden realiseerbaar op de stageplaats. Ervaring op de werkvloer vormt een belangrijke component. Een goede keuze van de stageplaats zorgt voor een nauwe aansluiting bij de opleiding. Voor een 3de leerjaar 3de graad tso geven we de voorkeur aan sta- 3de graad tso 3de leerjaar 7

8 ges die aansluiten binnen een theoretisch-technisch kader. Dit kan ondermeer inhouden: deelnemen aan een werfvergadering, stage in een architectenbureau, metingen uitvoeren met een topograaf De vigerende reglementering is terug te vinden, bij het departement Onderwijs, door te surfen naar en achtereenvolgens te klikken op rubriek omzendbrieven, Secundair onderwijs en Stages. En bij het VVKSO, in de Mededelingen van het VVKSO: M-VVKSO De afdeling TSO/BSO van de VLOR heeft een advies betreffende de leerlingenstages in het voltijds secundair onderwijs uitgebracht. Deze informatie is te verkrijgen via: en te klikken op Adviezen, vervolgens op Archief. U vindt het Advies leerlingenstages in het voltijds tso en bso onder Raad Secundair Onderwijs, vervolgens Klik hier voor het volledig advies. 8 3de graad tso 3de leerjaar

9 2 Studierichtingsprofiel 2.1 Instroom De logische instroom voor deze studierichting is de derde graad Bouwtechnieken. Van leerlingen die instromen uit andere studierichtingen is technisch bouwkundig inzicht en coördinerende aanleg vereist. 2.2 Profiel van de studierichting In dit specialisatiejaar komen jongeren in contact met aannemers en andere bouwspecialisten (architecten, ingenieurs, zelfstandig tekenaars, landmeters ) waar ze constructieve, planningsgerichte en administratieve aspecten van de bouwwereld leren. De jongere leert bouwconstructieve knooppunten waarnemen en schetsen, technieken en materialen bestuderen en in detail uitwerken. Ook voor de planningsgerichte en administratieve aspecten maakt hij intensief gebruik van recente, noodzakelijke informaticatoepassingen: CAD, presentatietechnieken (3D-visualisatie, maquettebouw ), bestek- en meetstaatstudies, kostprijsberekeningen, planningstechnieken en topografische registraties. Een belangrijke component in de opleiding is de bedrijfsstage. Zij doen er diverse ervaringen op: uitwerken van tekenopdrachten, dossiers voorbereiden, opmaken bestek en meetstaat, nacalculatie, coördineren en opvolgen van werven, praktisch uitvoerend werk veilig organiseren. De leerlingen werken bovenstaande aspecten uit in een geïntegreerd project. Door het toepassen van zelfevaluaties, leert hij uit zijn bevindingen en stuurt hij bij. De algemene vakken kunnen gelinkt zijn met bepaalde specifieke doelstellingen. Het 3de leerjaar van de 3de graad is voornamelijk georiënteerd op structureel, inzichtelijk en procesmatig ondernemen. De beroepsgerichte context situeert zich om zelfstandig, bouwprocesgerichte competenties (kennis, inzichten, vaardigheden, attituden) te verwerven. 2.3 Uitstroom Na het beëindigen van het derde leerjaar van de derde graad kan hij onder andere terecht bij studieburelen (architecten, ingenieurs, zelfstandig tekenaars, landmeters ), bouwbedrijven, overheidsdiensten en aanverwante bedrijven als bouwkundig administratief medewerker, werfleider of technisch-commercieel medewerker. Indien hij in het bezit is van het attest bedrijfsbeheer, behoort zelfstandig worden tot de mogelijkheden. Professionele bacheloropleidingen behoren ook tot de mogelijkheden zoals: initiële opleiding tot leraar secundair onderwijsgroep 1 optie hout-bouw (Studiegebied onderwijs), opleiding bouw (Studiegebied industriële wetenschappen en technologie), opleiding architectassistent of opleiding interieurvormgeving (Studiegebied architectuur) 3de graad tso 3de leerjaar 9

10 3 Verticale leerlijn 3.1 Logisch curriculum tso studiegebieden bouw tso 3 de graad 3 de leerjaar 3 de graad 1 ste en 2 de Bouwtechnieken leerjaar 2 de graad 1 ste en 2 de Bouwtechnieken leerjaar 3.2 Beginsituatie In het 1ste en 2de leerjaar van de 3de graad Bouwtechnieken hebben de leerlingen zelfstandig en binnen een omschreven opdracht, de volgende competenties ontwikkeld: De werkomgeving veilig organiseren volgens een planmatig proces. De elementen van een uitvoering (project ) planmatig analyseren. Een uitvoering planmatig voorbereiden (tekenen, keuzes maken, werkmethode ). Fragmentarisch de materialen, de details, de constructies van bouwelementen onderzoeken. Een planmatige detailuitvoering (opdracht, project ) oordeelkundig realiseren. Kwaliteitscontrole en zelfevaluatie toepassen, de vaststellingen bijsturen. 10 3de graad tso 3de leerjaar

11 3.3 Hoofddoelstellingen Het studierichtingsprofiel werd vertaald in zeven hoofddoelstellingen die verfijnd worden in leerplandoelstellingen en leerinhouden. Deze worden zelfstandig bereikt. (Zie hoofdstuk 6) Binnen de opdracht in functie van bouwprojecten en coördinatie, rekening houden met alle veiligheidsaspecten. (Vanaf doelstelling 1 ) De opdracht in functie van bouwprojecten en coördinatie, analyseren. (Vanaf doelstelling 9) Zich informeren, leren contacten leggen en communiceren in functie van het bouwproject, de coördinatie en de latere tewerkstelling. (Vanaf doelstelling 13) De eigen talenten, bekwaamheden en interesses integreren in het bouwproject. (Vanaf doelstelling 18) De opdracht in functie van bouwprojecten en de coördinatie ervan voorbereiden en uitwerken. (Vanaf doelstelling 24) Een technische fase van een bouwproject helpen coördineren. (Vanaf doelstelling 90) Zelfevaluatie toepassen en bijsturen. (Vanaf doelstelling 95) 3de graad tso 3de leerjaar 11

12 4 Horizontale samenhang 4.1 Bij parallelle klassen in dezelfde studierichting Het komt voor dat een grote klas gesplitst wordt in kleinere groepen. Overleg binnen het lerarenteam is hier van primordiaal belang. Zorg dat de doelstellingen evenwichtig in de groepen worden aangeleerd. Gezamenlijk opstellen van een jaarplanning en een goede spreiding van de leerplandoelstellingen moeten ervoor zorgen dat de horizontale samenhang gegarandeerd blijft. Het hanteren van een uniform evaluatie-instrument zorgt dat ongelijkheden worden weggewerkt. De leerlingen kunnen op een identieke manier permanent worden geëvalueerd en bijgestuurd. 4.2 Horizontale samenhang met Hout constructie- en planningstechnieken Binnen de specialisatiejaren van het 3de leerjaar van de 3de graad tso zijn het vooral de attitude- (gedrag, houding) en de evaluatiegerichte doelstellingen die overeenkomsten vertonen. Deze horizontale samenhang is bijvoorbeeld terug te vinden bij het zelfstandig realiseren van de doelstellingen, probleemoplossend denken, verantwoordelijkheid nemen, situaties inschatten, veiligheidsbewust handelen Overeenkomsten met tso Hout constructie- en planningstechnieken Zich informeren, leren contacten leggen en communiceren in functie van de totaalopdracht en de latere tewerkstelling. Eigen talenten, kwaliteiten en interesses integreren in het totaalproject. Kwaliteitscontroles en zelfevaluaties toepassen, de vaststellingen bijsturen. Verschillen met tso Hout constructie- en planningstechnieken Naast de doelstellingen die enige samenhang vertonen worden ook de onderstaande doelstellingen in het 3de leerjaar van de 3de graad Hout constructie- en planningstechnieken zelfstandig bereikt. De werkomgeving, binnen de totaalopdracht in functie constructie- en planningstechnieken, veilig organiseren. De totaalopdracht (-project) in functie van constructie- en planningstechnieken analyseren. De totaalopdracht (-project) in functie van constructie- en planningstechnieken voorbereiden en verwezenlijken. Inzicht verwerven in praktische toepassingen van automatiseren. De realisatie van een totaalopdracht (-project) in functie van constructie- en planningstechnieken opvolgen. 12 3de graad tso 3de leerjaar

13 5 Open en geïntegreerd 5.1 Een open leerplan De scholen hebben een grote vrijheid voor wat betreft het implementeren en realiseren van de doelstellingen in samenhang met de leerinhouden. Geen enkele doelstelling is gebonden aan een uitvoering of voorgesteld project. Hier ligt de keuze volledig bij het lerarenteam dat het leerplan moet realiseren. De mogelijkheden om de doelstellingen en leerinhouden te combineren en te vertalen in projecten, zijn onbeperkt. 5.2 Een geïntegreerd leerplan In de leerplannen van de 2de en 3de graad tso Bouwtechnieken, wordt de integratie van de technische vakken (TV) en praktijk (PV) vooropgesteld. Ook in het 3de leerjaar van de 3de graad vormt integratie een fundamentele vertrekbasis. Een geïntegreerd leerplan houdt in dat er in de opbouw geen onderverdeling is volgens vakken. Dit betekent dus geen afzonderlijk leerplanonderdeel voor bouwadministratie, tekenen, topografie, constructie De leerplandoelstellingen en leerinhouden worden zodanig aangeboden, zodat de uitvoering en de theorie als een geheel wordt ervaren. Het is vanuit pedagogisch-didactisch standpunt absoluut noodzakelijk om degelijke samenhang te brengen tussen uitvoering en theorie. Een eerste stap om op dit vlak goede resultaten te bereiken is vertrekken vanuit een geïntegreerd leerplan. De samenhangende delen zijn geclusterd in het vak. De versnippering in vakken van enkele uren is niet efficiënt, het is in veel gevallen interessanter om op bepaalde ogenblikken pakketten als geheel aan te bieden. Door versnippering gaat de samenhang verloren en ontstaan tal van overlappingen. Door de leerplandoelstellingen en leerinhouden te groeperen ontstaat er een duidelijker referentiekader om doelgericht projectmatig te werken. De leerplandoelstellingen en leerinhouden dienen door het lerarenteam, in overleg met de technisch adviseur(s), gepland en gespreid te worden. Permanent opvolgen via teamvergaderingen is noodzakelijk. 3de graad tso 3de leerjaar 13

14 6 Leerplandoelstellingen en leerinhouden 6.1 Begrippenkader Dit omvat het tekenkundig, constructief, planmatig, coördinerend en administratief uitwerken van bouwprojecten. In dit specialisatiejaar verdiepen de leerlingen zich in de organisatie en coördinatie van verschillende bouwprojecten. Dit kan via stage in een concrete situatie geplaatst worden. Niet-traditionele bouwconstructies Bij traditionele bouwconstructies beperken we ons tot basisconstructies (woningbouw) die op een professionele manier vervaardigd zijn uit traditionele bouwmaterialen (bakstenen, betonblokken, tegels, dakpannen ). Niettraditionele bouwconstructies (systeembouw, skeletbouw, staal- en betonbouw, grote prefabelementen) vinden hun toepassing bij de utiliteitsbouw (appartementen, bedrijfsgebouwen, kantoren, magazijnen...). Bouwproject in het 3de leerjaar van de 3de graad Een bouwproject is een totaalopdracht waar ontwerpen, organiseren, tekenen, constructies, administratie, opvolgen, visualisatietechnieken, kaderend binnen technieken en coördinatie in de bouw, zijn opgenomen. Het bouwproject kan een eigentijdse traditionele of niet-traditionele bouwconstructie zijn. Gebaseerd op de kwaliteiten en toekomstperspectieven van de leerling blijft de mogelijkheid bestaan dat hij/zij in beperkte mate ingeschakeld wordt bij het praktisch uitvoeren van het bouwproject. Coördinatie Een leerling neemt een stuk van de coördinatie voor zijn rekening. Hij helpt een technische fase van een bouwproject opvolgen en coördineren. De link wordt gelegd met de tekeningen, de constructies, de administratie, de planning, de organisatie... Hierbij spelen sociale vaardigheden een belangrijke rol. Zelfstandig Bij de hoofddoelstellingen wordt het woord zelfstandig gebruikt. Dit is een duidelijke verwijzing naar het niveau waarbinnen de doelstellingen zich afspelen. Zelfstandig doelen bereiken betekent: uit eigen initiatief zich afvragen wat precies van hem verwacht wordt en de nodige stappen ondernemen om de opdracht te verwezenlijken. Het nemen van verantwoordelijkheid speelt hier een cruciale rol. De persoonlijkheid, de interesse en de kwaliteiten van de leerling geven het zelfstandig optreden een bredere dimensie. Veelal kunnen doelstellingen bij tso-leerlingen zelfstandig bereikt worden. Bij sommige leerlingen is wat meer begeleiding nodig. Geïntegreerde leerplandoelstellingen De leerplandoelstellingen en de leerinhouden zijn gekaderd binnen de hoofddoelstelling. De leerinhouden staan in relatie met de leerplandoelstelling en de hoofddoelstelling. Ze zijn deels geïntegreerd en bevatten theoretische en uitvoeringsgerichte elementen. Uitbreiding (U) Dit leerplan heeft zich voornamelijk beperkt tot de basisdoelstellingen. De leerinhouden bakenen de doelstelling af. Hier en daar zijn uitbreidingsdoelstellingen en -leerinhouden (U) aangegeven. Met het oog op het grondig verwerven van bepaalde basisdoelstellingen bevelen we aan om via zelf gekozen leerinhouden (aangepast aan de eigenheid van de school) en alternatieve projecten of opdrachten (als uitbreiding) hieraan te werken. De opgesomde leerinhouden zijn dus niet beperkend. Indien nodig en mogelijk kunnen ze worden aangevuld. 14 3de graad tso 3de leerjaar

15 6.2 Doelstellingen en leerinhouden Zelfstandig binnen de opdracht in functie van bouwprojecten en coördinatie, rekening houden met alle veiligheidsaspecten (hoofddoelstelling 3.3.1) LEERPLANDOELSTELLINGEN 1 De veiligheidsvoorschriften in functie van de bouwprojecten naleven. Tijdens het coördineren, de veiligheid van de werkomgeving van de uitvoeder, volgens de veiligheidsvoorschriften nagaan. De veiligheidsvoorschriften raadplegen. De veiligheidsvoorschriften integreren in de constructie- en planningstechnieken. De veiligheidsvoorschriften bij iedere fase van het bouwproject toelichten, toepassen en controleren. LEERINHOUDEN 1.1 Volgens de planning 1.2 Volgens de werkmethode 1.3 Veiligheidsaspecten 1 Werkplaatsreglement Evacuatieplan, brandveiligheid Veiligheidsvoorschriften Veiligheidsinstructiekaarten Machinefiches, gebruiksaanwijzingen Technische fiches van producten Milieuzorg, milieubewust Ergonomie Goede verlichting, verluchting en verwarming Risicoanalyses, risicobeheersing Preventieve maatregelen Kort aanhalen van de bestaande regelgeving: Codex, ARAB, AREI, KB welzijn op het werk VCA-basisveiligheid en specifieke veiligheid Rechten en plichten rond veiligheid en gezondheid Persoonlijke beschermingsmiddelen Signalisatie 1.4 Afspraken hiërarchische lijn De preventieadviseur De veiligheidscoördinator 1.5 Veiligheidsbewust handelen: de zorg voor gereedschappen, orde, netheid, structuur, 1 Stem af op wat reeds verworven is in de derde graad 3de graad tso 3de leerjaar 15

16 opbergprincipes 2 Het gevaar en de gevolgen van vuur inzien in functie van bouwprojecten en bouwconstructies. 3 Aan de hand van voorbeelden passieve en actieve brandpreventie kennen. 4 Rekening houden met brandreglementering in functie van bouwprojecten en bouwconstructies. 5 De factoren die een rol spelen bij brand kennen. 6 De reactie van bouwmaterialen bij brand beschrijven. Op basis hiervan een verantwoorde materialenkeuze maken. Rf-waarde van bouwelementen kennen. Niet-brandbare materialen opsommen en verduidelijken. Niet-brandbare producten opsommen en verduidelijken. 2.1 Kracht van het natuurelement vuur 2.2 Gevaren van vuur 2.3 Gevolgen van vuur 3.1 Passieve en actieve brandpreventie 3.2 Voorbeelden van branden in grote bouwprojecten 4.1 Brandreglementering Normering Het advies van de brandweer bij stedenbouwkundig dossier 4.2 Ontwerpbeperking of ontwerpuitgangspunt 5.1 Factoren 6.1 Begrippen Het brandrisico: gevaarsdriehoek Ontstaan van brand: vuurdriehoek Verloop van een brand: verduidelijking met figuur: groeifase, brandfase, dooffase Brandlast Niet-brandbaarheid Ontvlambaarheid Vlamoverslag Vlamvoortplantingssnelheid 6.2 Reactie van bouwmaterialen bij brand 6.3 Brandwerendheid van een constructie Brandweerstand (Rf-waarde) Brandwerende muur Stabiliteit, vlamdichtheid, thermische isolatie van de materialen 6.4 Niet-brandbare materialen en producten Opsomming Verduidelijking 7 Brandwerende constructies bespreken, opbouwen en uittekenen. 7.1 Constuctiedetails in verband met passieve brandpreventie Draagconstructies o Staal 16 3de graad tso 3de leerjaar

17 o o Beton Hout Vloeren, wanden, daken, plafonds o Plaatstaal o Beton o Hout o Materialen met brandweerstand Gevels o Gevelaansluitingen o Borstweringen Luchtkanalen, buisdoorvoeringen, rookafvoerkanalen Voegafdichtingen 8 Vuistregels bij het uitvoeren van een brandveilig gebouw op de tekening toepassen. 8.1 Vuistregel Evacuatiemogelijkheden en plan Brandweerbereikbaarheid Compartimentering Opslagruimte brandbare materialen Zelfstandig de opdracht in functie van bouwprojecten en coördinatie, analyseren (hoofddoelstelling 3.3.2) LEERPLANDOELSTELLINGEN 9 Bestuderen van de opdracht van het bouwproject in functie van bouwconstructie- en planningstechnieken. Mondelinge opdracht opnemen. Schriftelijke opdracht begrijpen. Tekeningen en bouwkundige plannen lezen, de delen situeren en ontleden. Relevante elementen uit het bestek kunnen interpreteren. Het ontwerp afstemmen op criteria. Nodige afspraken opsommen. LEERINHOUDEN 9.1 Het bouwproject analyseren: opdrachtomschrijving, gegevens, het gevraagde, transparante evaluatiemethode, vereisten, bestek 9.2 Opdracht Tekening (voorontwerp) Tekst Foto s Bestaande toestand Maquette (U) 9.3 Criteria en afspraken Argumentatie Kwaliteitseisen Budgetbeperking Trends 3de graad tso 3de leerjaar 17

18 9.4 Normen 10 Spontaan technische documentatie raadplegen, kritisch selecteren, interpreteren, en ordenen in functie van het bouwproject. 11 De planning van een bouwproject voorbereiden en opstellen Zoekstrategieën: cursusmateriaal, boeken, tijdschriften, catalogi, brochures, digitaal (cd-rom, internet ) 10.2 ICT en multimedia 10.3 Hoofdzaak - bijzaak 10.4 Algemeen - essentieel 11.1 Opdracht verder analyseren 11.2 Volgens de veiligheidsaspecten 11.3 Volgens criteria en afspraken 11.4 Beeldvorming van het eindresutaat 11.5 Planning en fasering Bouwaanvraagdossier Uitvoeringsplannen Bestek en meetstaat Offerte Kostprijsberekening: voorcalculatie en nacalculatie Uitvoeringstermijn Bestelbon 11.6 Milieugerichte aspecten: sorteren afval 11.7 Taakverdeling: wie, wat, waar, wanneer, hoe en waarom 11.8 ICT (Informatie en Communicatie Technologieën): tekstverwerking, rekenblad, internet, CAD, specifieke programma's, presentatieprogramma s..; 12 Elke fase van een bouwproject toelichten, motiveren en in relatie brengen met de Bouwconstructie- en planningstechnieken. Aanleggen van een dossier over een bouwproject. Dossiergegevens verzamelen en ordenen Planning Structuur Opvolging 12.2 Geïntegreerd dossier en stageschrift Inhoudstabel Opdrachtomschrijving Voorstudie, voorontwerp, foto s, essentiele documentatie Tekeningen Bestek Meetstaat 18 3de graad tso 3de leerjaar

19 Prijsoffertes Voorcalculatie Nacalculatie Bewerkingsvolgorde en planning Zelfevaluatie, bevindingen noteren, werfverslag, stageverslag Stagedocumenten (Linken met de stageplaats) Presentatie Zelfstandig zich informeren, leren contacten leggen en communiceren in functie van het bouwproject, de coördinatie en de latere tewerkstelling (hoofddoelstelling 3.3.3) LEERPLANDOELSTELLINGEN 13 Technisch overleggen en problemen bespreken met, advies vragen aan leraren, medeleerlingen, begeleiders op de stage, opdrachtgevers, juryleden (GIP), leveranciers in functie van het bouwproject. Problemen leren omschrijven. LEERINHOUDEN 13.1 Communicatieve attituden Contacten leggen Telefoongesprek Zakelijke brieven en mails schrijven Relaties opbouwen Initiatief nemen. Komen tot keuzes en deze motiveren. Komen tot conclusies en deze formuleren. Problemen bespreekbaar maken (Luisterbereidheid, weerbaarheid, omgaan met kritiek ) Afspraken maken met derden Assertiviteit Resultaatgericht 14 Leren een team medewerkers leiden. Voor, tijdens en na de uitvoering overleggen met de medewerkers. Instructies geven aan de medewerkers. Verslag uitbrengen. Taakverdeling opmaken Sociale vaardigheden bij leiderschap Motiveren Luisterbereidheid Begrip tonen Flexibiliteit Initiatief Assertiviteit 14.2 Omgaan met kritiek Weerbaarheid Conclusies trekken 14.3 De teamvergadering 14.4 Teamwork 14.5 Taakverdeling 3de graad tso 3de leerjaar 19

20 15 Communicatievaardigheden toepassen Vaardigheden Contacten leggen, gesprek Telefoongesprek Mail Verslag Presentatie 15.2 Stageplaats vastleggen 15.3 Solliciteren 16 In overleg de juiste beslissingen leren nemen Belang van evaluatie 16.2 Tijdsdruk 16.3 Invloeden op kostprijs 16.4 Oorzaak - gevolg 17 Beroepsgerichte attituden toepassen Attituden Veiligheidsbewust Probleemoplossend denken en handelen In team werken Zelfstandigheid leren Verantwoordelijkheid nemen Stiptheid Positieve ingesteldheid Inzet en initiatief Doorzettingsvermogen Leergierigheid Omgaan met gezag en kritiek Zelfstandig de eigen talenten, bekwaamheden en interesses integreren in het bouwproject (hoofddoelstelling 3.3.4) LEERPLANDOELSTELLINGEN 18 Hun eigen talenten, bekwaamheden en interesses, die een raakvlak hebben met de bouwwereld, leren ontdekken. LEERINHOUDEN 18.1 Ervaringen met vorige stages, vakantiejobs 18.2 Interesses ontdekken via gerichte bedrijfsbezoeken 18.3 Sterktezwakteanalyse 18.4 Beeld schetsen van de ruime bouwsector 18.5 Juiste man op de juiste plaats 20 3de graad tso 3de leerjaar

21 19 Hun eigen talenten, bekwaamheden en interesses, die een raakvlak hebben met de bouwwereld, vorm geven in hun totaalopdracht. 20 Hun eigen talenten, bekwaamheden en interesses, die een raakvlak hebben met de bouwwereld, aanwenden binnen hun totaalopdracht Zelfgekozen bouwthema s voorstellen vanuit hun invalshoek Constructief thema uitwerken (Link met het geïntegreerd dossier) Argumenteren 19.2 Talenten linken met de stageplaats 19.3 Relatie met de geïntegreerde proef 20.1 Relatie met de opdracht. 21 Een bouwtechnisch thema uitwerken als element van het geïntegreerd dossier. Thema voorstellen aan de klasgroep, jury... Geïntegreerd dossier voorstellen aan de klasgroep, jury Een esthetisch thema, een bouwkunststroming of een architect beschrijven als element van het geïntegreerd dossier. De beschrijving voorstellen aan de klasgroep, jury Volgens het dossier 21.2 Bouwtechnisch thema van de stage 21.3 Bijkomende voorbeelden van bouwtechnische thema s Domotica Duurzaam bouwen Constructies Materiaalbeschrijving: isolatie, glas, sanitair, hout Constructie beschrijving: zwembad, raam, gevelbekleding Systemen: zonwerende, ventilatie, verwarming, Alternatieve energie Interieurstudie, keukenstudie, tuinaanleg Ergonomie Renovatietechnieken 22.1 Volgens het dossier 22.2 Voorbeelden van esthetische thema s, kunststromingen, architecten Bouwkunsten: klassieke, neo-klassieke, classicisme, Art Nouveau, Bauhaus, deconstructivisme, hedendaagse Architecten : Victor Horta, Rem Koolhaas, Le Corbusier, Tadao Ando, Mario Botta, Antonio Gaudi, Calatrava Vlaamse bouwmeester Glasarchitectuur Staalarchitectuur 3de graad tso 3de leerjaar 21

22 23 Het belang van moduleren en maatcoördinatie bij bouwconstructies inschatten Moduleren linken met Da Vinci gulden snede Le Corbusier Neufert standaardmaten Zelfstandig de opdracht in functie van bouwprojecten en de coördinatie ervan voorbereiden en uitwerken (hoofddoelstelling 3.3.5) LEERPLANDOELSTELLINGEN 24 Het ontstaan en de evolutie van niettraditionele bouwconstructies toelichten. De bedoelingen van niet-traditionele bouwconstructies kennen. De vergelijking maken tussen traditionele en niet-traditionele bouwconstructies. LEERINHOUDEN 24.1 Geschiedenis van de niet-traditionele bouwconstructies 24.2 Traditionele bouw en utiliteitsbouw 24.3 Impact van niet-traditionele bouwconstructies 24.4 Doelen 24.5 Voor- en nadelen van niet-traditionele bouwconstructies 25 De soorten niet-traditionele bouwconstructies onderscheiden. De productie van niet-traditionele bouwconstructies omschrijven. De kenmerken van niet-traditionele bouwconstructies bepalen Soorten constructies Staalconstructies Betonconstructies Houtskeletconstructies 25.2 Productiesystemen 25.3 Kenmerken 25.4 Voorbeelden en toepassingen 26 De vliesgevelafwerkingsmogelijkheden van niet-traditionele bouwconstructies beschrijven Vliesgevelafwerking Glas: geschroefde beglazing, gelijmde profiel beglazing Metaal: gegalvaniseerd, inox Aluminium Hout Panelen: volkern, vezelcementpanelen PVC Steenachtige producten 22 3de graad tso 3de leerjaar

23 27 Algemene oorzaken van schade aan naburige gebouwen toelichten. Verantwoordelijkheden van de betrokken partijen kennen Schademogelijkheden Materiële schade Genotsderving Lichamelijke schade 27.2 Verantwoordelijkheden Aansprakelijkheid 27.3 Belang van veiligheidsmaatregelen 28 Een proces verbaal van plaatsbeschrijving vóór de aanvang van de werken opstellen Betrokkenen 28.2 Opsteller van het proces verbaal 28.3 Doel van het proces verbaal 28.4 Inhoud van een proces verbaal 28.5 Voorbeelden en toepassen aanhalen 29 De voorzorgsmaatregelen kennen om schade te voorkomen Belang van veiligheid 29.2 Voorzorgsmaatregelen Principes Natuurlijk schoren, gewone schoren Verankering van de scheidsmuren Speciale constructies 30 Gevaren inschatten bij afbraakwerken. Een afbraakwerk ontleden. Te ondernemen stappen bij afbraakwerken formuleren. Maatregelen na de afbraakwerken kennen. Doel van gevelschoren kennen Afbraakwerken Ontleding van het werk Wegnemen van de belasting en losmaken van de constructie Trillingen Toestand van de werf na afbraak 30.2 Schade ten gevolge van afbraakwerken Oorzaken van de schade 30.3 Voorbeelden uit de praktijk 31 Oorzaken en gevolgen van waterverlaging inschatten Schade ten gevolge van grondwaterverlaging Oorzaken van de schade Aard van de schade 31.2 Voorbeelden uit de praktijk 3de graad tso 3de leerjaar 23

24 32 Mogelijke schadegevallen kennen. Scheuren waarnemen. Notie hebben van de oorzaken van scheuren. Soorten scheuren bespreken. Waterschade waarnemen. Notie hebben van de oorzaken van waterschade. Soorten waterschade bespreken Mogelijke schadegevallen 32.2 Scheuren Soorten Oorzaken en beoordeling van scheuren Voorbeelden van scheuren in naburige gebouwen Gevolgen 32.3 Waterschade Soorten Oorzaken en beoordeling van waterschade Voorbeelden van waterschade in naburige gebouwen Gevolgen 32.4 Voorbeelden uit de praktijk 33 Inzicht in het wettelijk kader rond ruimtelijke ordening. Hiërarchie tussen de zoneringsindeling in België en de bijhorende gegevens of voorschriften kennen. Inzicht in de mogelijkheden van de bestemmingsplannen. 34 Stedenbouwkundig dossier samenstellen. De procedure tot goedkeuring of weigering kennen. Beroepsprocedure bij weigering kennen Ruimtelijke ordening 33.2 Ontstaan wet op de stedebouw 33.3 Bestemmingsplannen Structuurplan Nationaal plan Gewestplan APA BPA VK 34.1 Inhoud en samenstelling stedenbouwkundig dossier 34.2 Procedure goedkeuring of weigering 34.3 Beroepsprocedure bij weigering kennen 35 Taken van de architect en de aannemer opsommen. Administratie van de architect en de aannemer opsommen. Wisselwerking bij de administratie tussen opdrachtgever, architect en aannemer verduidelijken Taak architect 35.2 Taak aannemer 35.3 Administratie tussen de opdrachtgever, de architect en de aannemer 24 3de graad tso 3de leerjaar

25 36 De aanstiplijsten bij het stedenbouwkundig dossier kennen en toepassen Soorten Aanstiplijsten nummers 1, 2, 3 en Inhoud en samenstelling Aanstiplijsten nummers 1 en 4 Aanstiplijsten nummers 2 en 3 (U) 37 Inzicht in de wettelijke hoofdzaken van het bodemsaneringsdecreet. 38 Begrippen bodemsanering en diepsondering onderscheiden. Beknopt beschrijven hoe de bodem kan gesaneerd worden. (U) 39 Weten wat de oplevering inhoudt. Voorlopige en definitieve oplevering kennen. Weten hoe de oplevering gebeurt. (U) 40 Inhouden van een aannemingsovereenkomst kennen Bodemsaneringsdecreet Kopen en verkopen grond Kopen en verkopen gebouw Notariële akte 37.2 Vlaremwetgeving 38.1 Bodemsanering 38.2 Diepsondering 38.3 Hoe saneren 39.1 Proces verbaal van oplevering Voorlopige oplevering Definitieve oplevering 39.2 Gevolgen en verantwoordelijkheden voor de aannemer en de architect van de oplevering 40.1 Inhouden aannemingsovereenkomst 41 Op de hoogte zijn van het KB betreffende tijdelijke of mobiele bouwplaatsen. Hoofdtaken van de veiligheidscoördinator opsommen. 42 Op de hoogte zijn van de energieprestatieregelgeving. Hoofdtaken van de energieverslaggever opsommen. Rekening houden met de berekeningen opgemaakt door de energieverslaggever. Warmtedoorgangscoëfficiënt van een constructie berekenen. Ventilatiesysteem kiezen Link met veiligheid 41.2 KB betreffende tijdelijke of mobiele bouwplaatsen 41.3 Hoofdtaken veiligheidscoordinator 42.1 Energieprestatieregelgeving (-decreet) 42.2 Hoofdtaken energieverslaggever Ventilatie berekenen Verwarming berekenen Isolatie berekenen Toezicht en controle 42.3 Warmtedoorgangscoëfficiënt 42.4 Ventilatiesystemen 3de graad tso 3de leerjaar 25

26 43 Algemene en technische bepalingen van een bestek interpreteren naar de uitvoering toe Bestek Algemene bepaling Technische bepaling 43.2 Artikelnummers 44 Type bestekken van de regie der gebouwen toelichten in functie van de opmaak en de interpretatie van een bijzonder bestek. Standaardmeetmethode toelichten en toepassen. De prestatiegids voor gebouwen toelichten. Calculatienorm toelichten. 45 Bestek omzetten naar de meetstaat vanuit een tekstbestand met behulp van een rekenblad. Relatie maken tussen gedetailleerde en samenvattende meetstaat. Een gedetailleerde meetstaat kunnen opmaken en invullen op het rekenblad. Een samenvattende meetstaat kunnen opmaken en invullen op het rekenblad. De meetstaat kunnen interpreteren. Prijsoffertes aanvragen. Het nut van het vergelijken van prijsoffertes inzien. 46 De bedoelingen van de werfopvolging en het werfverslag kennen. Het nut van de vorderingsstaat in functie van de uitgevoerde werken, opgesteld door de aannemer kennen. Linken tussen vorderingsstaat, werfopvolging en werfverslag bepalen. Na vergelijking met het bestek een nacalculatie uitvoeren. 47 De mogelijkheden met een rekenblad toepassen in functie van een bouwproject, met het oog op automatisatie en overzichtelijkheid Type bestekken (Regie der gebouwen) 44.2 Standaardmeetmethode 44.3 Prestatiegids 44.4 Calculatienorm 45.1 Meetstaat Gedetailleerde Samenvattende 45.2 Omzetten opmaak van tekstverwerking naar rekenblad 45.3 Rekenwijze 45.4 Prijsofferte 45.5 Prijsvergelijking 45.6 Meetstaat toepassen op een ruwbouw 46.1 Doel van de werfopvolging 46.2 Doel van het werfverslag 46.3 Doel van de vorderingsstaat 46.4 Linken tussen werfopvolging, werfverslag en vorderingsstaat 46.5 Vergelijkende studie met nacalculatie 47.1 Rekenblad Algemeenheden Basisinstellingen Formules maken Functies 26 3de graad tso 3de leerjaar

27 Voorwaardelijke opmaak Samenvattende resultaten apart weergeven Kolommen omzetten naar rijen en vice versa Grafieken en draaitabelobjecten Database-technieken Eenvoudige macro s en introductie visual basic for applications (VBA) 47.2 Toepassingen Invoeren van gegevens Lay-out Factuur opmaken Meetstaat Menu maken Werkbalk met iconen maken Een knop maken 48 De mogelijkheden met een tekstverwerkingsprogramma toepassen in functie van een bouwproject, met het oog op automatisatie en overzichtelijkheid Tekstverwerking Algemeenheden Instellingen Werken met tabs Automatische woordafbreking Snelle handelingen Fouten verbeteren Paragrafen opmaken met opmaakprofielen Kop- en voetteksten Kolommen Tabellen Figuren Sjablonen Inhoudsopgave Velden en veldcodes Secties Index Eenvoudige macro s en introductie visual basic for applications (VBA) 3de graad tso 3de leerjaar 27

28 48.2 Toepassingen Teksten correct structureren Vereenvoudigd bladeren in teksten Wat doen met uitgebreide documenten? De bestandsgrootte verkleinen Een aanstiplijst maken voor aannemers Een mailing maken 48.3 Specifieke tekstverwerking met bestekteksten Installatie Referentietekst van de Regie der Gebouwen Gebruikte opmaakprofielen Een nieuw bestek aanmaken De macro s (werkbalk bestek) 49 De mogelijkheden met een database toepassen in functie van een bouwproject, met het oog op automatisatie en overzichtelijkheid. 50 Documenten van een bouwproject digitaal klasseren of ordenen. Relaties leggen tussen de toepassingsmogelijkheden met een tekstverwerkingsprogramma, een rekenblad en een database. Eenvoudige softwarepakketten installeren voor de toepassingen van digitaal bewerkte bouwdocumenten Database Overzicht van relationele databases Tabel, veld, record Primaire sleutel Database opstarten Tabellen maken Primaire sleutel toekennen Index instellen Gegevenstypes Veldeigenschappen Relaties leggen tussen tabellen Queries Selectiequeries maken Formulieren Rapporten 50.1 Documentenbeheer 50.2 Klasseermethoden Universeel klasseersysteem (BBSF) Projecten structureren 50.3 Softwarepakketten 28 3de graad tso 3de leerjaar

29 In staat zijn om eenvoudige problemen bij het gebruik van softwarepakketten te verhelpen. 51 Notie van de standaardmeetmethode hebben. De standaardmeetmethode toepassen. 52 De structuur van de basismeetstaat (Regie der gebouwen) kennen. Basismeetstaat (Regie der gebouwen) gebruiken. Bibliotheekmeetstaat aanmaken Standaardmeetmethode Wat? Belangrijkste rekenregels Hoofdstukken Hoeveelheden en aard van de opmetingen per post 52.1 Meetstaat utility voor excel Basis meetstaat Detail meetstaat Samenvattende meetstaat Toepassingen Detailmeetstaat opmaken. Samenvattende meetstaat afleiden. 53 Opmetingen uitvoeren en de noodzakelijke schetsen maken om het bouwproject op basis hiervan voor te bereiden. Vastleggen bestaande toestand. Correcte verhoudingen toepassen Schets als waarnemingstekenen 53.2 Schets als communicatiemiddel 53.3 Volgens de opmetingstechnieken 53.4 Meet- en schetsgerei 53.5 Bestaande toestand Situatie Opmeten Foto s nemen Nutsleidingen en voorzieningen Niveaus 53.6 Verhoudingen 54 Aan de hand van een opdracht in functie van een bouwproject, basisvaardigheden van een tekenpakket toepassen Volgens het bouwproject 54.2 Volgens de opmetingen en schetsen De opbouw en de mogelijkheden van een tekening via een softwarepakket kennen. Tekentoepassingen met een tekenpakket uitwerken. Bibliotheekelementen gebruiken. De relatie tussen het ontwerp en diverse criteria kennen Tekenmiddelen: computer, CADprogramma, basisvaardigheden CAD 54.4 Kenmerken Modeltekening Bladschikking, lay-out, titelkader, legende, teksten Aanzichten, doorsneden, afmetingen, ma- 3de graad tso 3de leerjaar 29

30 De eigenschappen van de toegepaste materialen kennen. Materiaalkeuze bepalen. Constructies bepalen. Op een verantwoorde (economische, ecologische ) manier omgaan met materialen. De gemaakte keuzes (vorm, constructies, materialen) toelichten. Als presentatie, 3D-tekeningen met een tekenpakket uitwerken en realiteitsgericht opmaken. teriaalgebruik, tekennormen 54.5 Opbouw van een tekening Lagen Kleurgebruik Arceringspatronen Legendes Instellingen Menubeheer Bibliotheekbeheer, bibliotheekelementen Script Notie hebben van stabiliteitsplannen van een bouwproject. Knooppuntdetails bij niet-traditionele bouwconstructies ontleden en samenstellen Relatie ontwerp en volgende criteria Eisen van de bouwheer: vormgeving, esthetiek, prijs, materialenkeuze, afwerkingseisen, bestek Veiligheid Functionaliteit Ergonomie: maat van de mens, verhoudingen en afmetingen Vindingrijkheid, innovatie Creativiteit Eigenheid, persoonlijkheid Bouwfysische eigenschappen Omgeving: bestaande toestand, gebreken, nutsleidingen. Modulaire opbouw Kwaliteitsnormen Milieu, ecologie, recyclage 54.7 Mogelijke elementen van de tekening: constructies, details, aanzichten, doorsneden, minimale bemating, minimale materiaalaanduiding, normen, varianten 54.8 Stabiliteitsplannen 54.9 Tekentoepassingen Algemene bouwplannen: o Funderings- en rioleringsplan o Grond- en verdiepingsplannen o Verticale doorsneden o Inplanting, ligging, omgeving 30 3de graad tso 3de leerjaar

31 Details o Verticale doorsnede 1/20 o Knooppunten: 1/10, 1/5, 1/1 o Varianten Interieurinrichting, keukenplan Technische plannen o Elektriciteitsplan o Plan centrale verwarming en sanitair Betonplannen (Link met doelstelling 55 en 56) o Bekistingsplannen 1/50, 1/100 o Wapeningsplannen 1/20, 1/ Presentatie- en visualisatietechnieken: 3Dvoorstelling, maquette 55 Bekistingsplannen op basis van gegevens, met een tekenpakket uitwerken. 56 Wapeningsplannen op basis van gegevens met een tekenpakket uitwerken. Tijdens het tekenen van een wapeningsplan de overlappingslengte van wapening bepalen Bekistingsplannen Funderingsplannen o Strookfundering o Algemene funderingsplaat o Funderingsbalken o Palen paalkoppen o Putten Afdekking kelder, gelijkvloers, verdiepingen o Kolommen o Balken o Wanden o Draagrichting o Dragende muren o Trappen en openingen 56.1 Wapeningsplannen Gewelvenplan Balken Kolommen Wanden Platen Trappen 57 Importeren en exporten van tekenbestanden Types van tekenbestanden 57.2 Importeren 57.3 Exporteren 3de graad tso 3de leerjaar 31

32 58 Noodzaak van stabiliteitsstudies aantonen aan de hand van situaties. Weten wanneer stabiliteitsberekeningen worden gemaakt. 59 De kijkrichting bij het maken van betonplannen aangeven. 60 De functie van een bekistingsplan en een wapeningsplan omschrijven. 61 Een betonmeetstaat aan de hand van bekistingsplannen opstellen Situaties 58.2 Doel stabiliteitsberekening 59.1 Kijkrichting Amerikaanse projectiemethode - Europese projectiemethode Architect ingenieur 59.2 Viewpoints in aanzichten en doorsneden 60.1 Functie bekistingsplan 60.2 Functie wapeningsplan 61.1 Betonmeetstaat 61.2 Link met de standaardmeetmethode 62 Een wapeningstaat aan de hand van wapeningsplannen opstellen Wapeningsstaat 63 Inzicht hebben in de montagemogelijkheden met prefabknooppunten Montagemogelijkheden met prefabknooppunten Montagemogelijkheden met prefabknooppunten toepassen. (U) 64 Notie hebben van de organisatie binnen een bedrijf. 65 Kenmerken van een bouwproject aanhalen. Criteria gebonden aan de uitvoering van een bouwproject kennen. De manier omschrijven waarop een bouwbedrijf zich organiseert om een bouwproject te realiseren De bedrijfsorganisatie Bedrijfsstructuur Administratieve hulpmiddelen o Kostprijsberekening o Boekhouding 65.1 Kenmerken van een bouwproject 65.2 Criteria Budget Termijn Kwaliteit 65.3 Organisatie van een bouwbedrijf Eigenheid Beschikbare middelen Concurrentie Economische toestand Belang van kwaliteitszorg 32 3de graad tso 3de leerjaar

33 66 Inzicht hebben in het opmaken en beheren van de projectkosten. 67 Voorcalculatie van een bouwproject berekenen. Een offerte van een bouwproject opstellen. De formule voor prijsherziening toepassen Projectbeheer Kostenbeleid Financieringsbeleid Personeelsbeleid o Werfleider of bouwplaatsverantwoordelijke o Administratieve dienst o Ploegbaas Voorcalculatie Aanbiedingsprijs Opvolging en bijsturing Nacalculatie 67.1 Voorcalculatie Kostprijsberekening Aanleggen van tabellen met eenheidsprijzen Algemene samenstelling van de kostprijs Directe kosten (per post) o Onderaanneming o Materiaalkosten o Loonkost o Postgebonden materieelkosten Indirecte kosten o Specifieke bouwplaatskosten o Algemene kosten 67.2 Aanbiedingsprijs, verkoopprijs, offerte 67.3 Wettelijk bepaalde prijsherziening 68 Weten hoe een vorderingsstaat opgemaakt wordt Vorderingsstaat 69 De planning van de uitvoering van het bouwproject voorbereiden Voorbereiding Gegevens verzamelen: dossier, werf Meetstaat Opstellen van aankooplijsten Bepaling middelen 3de graad tso 3de leerjaar 33

34 70 De bedoelingen van een planning inzien. De planning opstellen en toelichten. Het begrip taak interpreteren. De taken van een bouwproject bepalen. De middelen van een bouwbedrijf registreren. Duur van de taak berekenen aan de hand van de middelen. Relaties leggen tussen de taken. De middelen aan de taken verbinden. De planning optimaliseren. Planningstechnieken manueel toepassen. Planningstechnieken toepassen via softwarepakket. Het kritieke pad bepalen De planning 70.2 De planning opstellen Begrip: taak Taken van een bouwproject Beschikbare middelen Taakduur Relaties tussen taken De middelen aan de taken verbinden Optimaliseren 70.3 Planningstechnieken Ganttdiagram Netwerkplanning o Soorten relaties o Tijddoorrekening o Meerdere soorten relaties en de volgende taak 70.4 Toepassing van planningstechnieken Manueel Via softwarepakket o Eisen aan het pakket o Noodzaak o Mogelijkheden o Plaats in projectbeheer o Chronologische stappen o Tijdsplanning o Kostenplanning o Optimaliseren o Rapporteren 71 De uitvoeringsgegevens registreren Uitvoeringsgegevens Uitvoeren Registreren Opvolgen Bijsturen 72 Nacalculatie van een bouwproject berekenen. Calculatienorm kennen en interpreteren 72.1 Nacalculatie Eigen calculatienormen (tijdnormen) 34 3de graad tso 3de leerjaar

35 73 Een eenvoudige werfinrichting opmaken Werfinrichting Doelen Plaatsindeling o Algemene indeling o Plaats voor vaste en mobiele kranen o Rijbanen o Opslagplaatsen Instapklare werven 74 Doelgericht topografische toestellen gebruiken in concrete situaties. Een opmeetmethode kiezen. Topografische toestellen horizontaal of verticaal opstellen. Topografische toestellen instellen en aflezen. Correct opstellen van hulpmiddelen voor hoogtemetingen. Hulpmiddelen hanteren bij lasers om aflezingen te verrichten Topografische toestellen Dubbel pentagoonprisma Automatisch waterpastoestel Lasers Theodoliet Totaalstation Meetband 74.2 Toepassingen Lengtemetingen Hoogtemetingen Hoeksmetingen 74.3 Hulpmiddelen Ontvanger Vizierplaat Flexilat Meetbaken Meetpuntnagels Straatpot 74.4 Opstelmethode Horizontaal stellen van een as Verticaal stellen van een as Horizontaal stellen van een vlak 74.5 Instelmethode Regelen Controleren 75 CAD gebruiken om topografische meetwaarden te verwerken tot een plan Meetwaarden Gebouw Terrein 3de graad tso 3de leerjaar 35

36 76 Hoofdpunten ten opzichte van het referentiestelsel en detailpunten opmeten van een gebouw Methode 76.2 Referentiestelsel Perceelsgrenzen Rooi- en bouwlijn 76.3 Toestellen Meetbanden Elektronische afstandsmeter 77 Hoofdpunten ten opzichte van het referentiestelsel en detailpunten opmeten van een terrein Methoden Rechthoekige coördinaten Lijnenverband Poolcoördinaten 77.2 Referentiestelsel 77.3 Toestellen Dubbel pentagoonprisma Totaalstation 78 Een gebouw uitzetten op basis van een inplantingsplan. Hoofdpunten ten opzichte van het referentiestelsel bepalen. Detailpunten uitzetten. 79 Referentiepeil bepalen Methode 78.2 Referentiestelsel 78.3 Toestellen Theodoliet Totaalstation Waterpastoestellen 79.1 Referentiepeil Hoogte ten opzichte van het referentiepeil bepalen. Hoogte van het referentiepeil overzetten. Hoogte van het referentiepeil aanduiden. 80 Waterpasstaat tijdens de meting invullen Methode Doorgaande waterpassing Kringwaterpassing Kringwaterpassing met zijslagen Terreinwaterpassing Profielwaterpassing 80.1 Waterpasstaat De waterpasstaat uitrekenen met eventuele vereffening van de sluitfout. 81 Horizontale hoek opmeten Methoden Gewone hoeksmeting, Reïteratie Repetitiemethode 36 3de graad tso 3de leerjaar

37 82 Verticale hoek opmeten Methoden Verticale hoekmeting 83 Verticale en horizontale uitlijning uitvoeren voor prefabelementen. 84 Landmeetkundige toepassingen uitvoeren met het totaalstation. 85 Opbouw, principe en werking van een GPStoestel toelichten. (U) 86 Een driehoeksmeting en zijn onderdelen uitvoeren (U) Rechthoekige en poolcoördinaten van hoekpunten berekenen. (U) 87 Een open en gesloten veelhoeksmeting uitvoeren. (U) Een voorwaartse en achterwaartse insnijding uitvoeren. (U) 83.1 Methoden Horizontale uitlijning Verticale uitlijning 84.1 Toepassingen 85.1 GPS Lengtemetingen Opmeten van terreinen Gevelmetingen Coördinaatmeting Uitzetten van ontwerpkarakteristieken Opbouw Principe Werking 86.1 Driehoeksmetingen Driehoeksnet van 1ste, 2de en 3de orde Driehoeksketting Centrale punten Vertrekbasis en controlebasis Rechthoekige en poolcoördinaten van hoekpunten 87.1 Veelhoeksmetingen Open veelhoeksmeting Gesloten veelhoeksmeting 87.2 Methoden Voorwaartse insnijding Achterwaartse insnijding 88 Leren om werkervaringen op te doen Bedrijfscultuur ervaren 88.2 Werken in realistische omstandigheden 88.3 Efficiëntie, werkmethode 88.4 Werk zien, initiatief, inzet, stiptheid 88.5 Coördinatie, assertiviteit 88.6 Voorkomen, interesse 88.7 Rendement, resultaatgericht, kwaliteitsbewust 88.8 Flexibiliteit 88.9 In team werken Beroepsfierheid Sociale vaardigheden Communicatieve vaardigheden 3de graad tso 3de leerjaar 37

38 89 Een eenvoudige bouwconstructie op de werf realiseren, onder begeleiding van de stagementor. (U) Materialen constructief, kwalitatief- en inzichtgericht verwerken tot bouwelementen, in functie van bouwconstructie- en planningstechnieken. (U) 89.1 Volgens de werforganisatie 89.2 Volgens de werkmethode 89.3 Volgens de uitvoeringsplannen 89.4 Volgens de detailtekeningen 89.5 Volgens de voorschriften van de architect 89.6 Volgens de taakverdeling: zelfstandig, in team 89.7 Evaluatie-instrument als kwaliteitsbewaker 89.8 Stockeren en verwerken van materialen en gereedshappen 89.9 Belang attituden Belang veiligheidsaspecten Belang veiligheidsinstructiekaarten Belang machinefiches Hef- en tiltechnieken Ergonomisch werken Zelfstandig een technische fase van een bouwproject helpen coördineren (hoofddoelstelling 3.3.6) LEERPLANDOELSTELLINGEN 90 De basisattitude hebben om een bouwproject te helpen coördineren. LEERINHOUDEN 90.1 Relatie met organisatie 90.2 Initiatief nemen 90.3 Leiding nemen 90.4 Verantwoordelijkheid 90.5 Communicatieve vaardigheden 90.6 Sociale vaardigheden 91 Uitgevoerde opdracht of werken kunnen opvolgen. De oorzaak van de fouten of problemen vaststellen. De oorzaak van de fouten of problemen omschrijven. De oorzaak van de fouten of problemen bijsturen. De juiste keuzes maken. Opvolgingsprocedure opstellen. (U) 91.1 Volgens de opdracht 91.2 Volgens de plannen 91.3 Volgens de uitvoeringsmethode 91.4 Probleemoplossend denken 91.5 Logica 91.6 Betrokkenheid 38 3de graad tso 3de leerjaar

Bachelor in de bouw. Competentiematrix. X Opleiding prof. Ba BO Opleiding prof. Ba EM

Bachelor in de bouw. Competentiematrix. X Opleiding prof. Ba BO Opleiding prof. Ba EM 1 Bachelor in de bouw Competentiematrix Departement IW&T Doc. Nr. Rev. Nr. Toepassingsgebied X Opleiding prof. Ba BO Opleiding prof. Ba EM Opleiding prof. Ba EO-ICT Opleiding prof. Ba LV Het doel van de

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/006bijl26 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding Openbare Werken IT 005 (Ontwerp) Bijlage bij Vlor-advies Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie

Nadere informatie

Startvergadering Resultaat

Startvergadering Resultaat Startvergadering Resultaat Belang Dit document met vastgelegde OLR s vormt een aanvulling bij het stagecontract. Het bepaalt de inhoud van de stage. Gedurende de ganse stage worden de vastgelegde OLR s

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar Licap - Brussel september 1998 MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde

Nadere informatie

BOUW CONSTRUCTIE- EN PLANNINGSTECHNIEKEN

BOUW CONSTRUCTIE- EN PLANNINGSTECHNIEKEN BOUW CONSTRUCTIE- EN PLANNINGSTECHNIEKEN SE-N-SE TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL (vervangt het leerplan D/2007/0279/023 vanaf 1 september 2012) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair

Nadere informatie

Stage? Werkplekleren? Buitenschoolse praktijk? Bouwproject 5 & 6RBW TSM

Stage? Werkplekleren? Buitenschoolse praktijk? Bouwproject 5 & 6RBW TSM Stage? Werkplekleren? Buitenschoolse praktijk? Bouwproject 5 & 6RBW TSM marc.vandereycken@tsmmechelen.be School zkt arbeidsmarkt 02-12-2014 Eén van de belangrijkste vernieuwingen in de huidige leerplannen

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN WETENSCHAPPELIJK TEKENEN TWEEDE GRAAD TSO TECHNIEK-WETENSCHAPPEN COMPLEMENTAIR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL (Vervangt leerplan D/1998/0279/021A vanaf 1 september 2013) Vlaams Verbond van

Nadere informatie

Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad)

Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad) Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad) Werkplekleren Reeds zes jaren krijgen leerlingen van de derde graad ruwbouw praktijk op de werf. Waarom samenwerken met bedrijven? Weinig beperking

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW Opleiding Assistent Calculator Bouw BO BW 040 Pagina 1 van 18 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding- referentiekader... 4 1.2 Inhoud... 4 1.3 Certificering...

Nadere informatie

Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren

Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren Welke afspraken worden gemaakt om geschiedenis te studeren? Wordt dit opgevolgd per graad en van graad tot graad? Leren leren blijft

Nadere informatie

INTERIEURINRICHTING DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2006 LICAP BRUSSEL D/2006/0279/023

INTERIEURINRICHTING DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2006 LICAP BRUSSEL D/2006/0279/023 INTERIEURINRICHTING DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS September 2006 LICAP BRUSSEL INTERIEURINRICHTING DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL

Nadere informatie

Stagiair Promotor Coach Datum Janssens Sven Filip T Seyen / Geert Lauwerijssen Jan Celen 18/05/2017. Niveau van de taak

Stagiair Promotor Coach Datum Janssens Sven Filip T Seyen / Geert Lauwerijssen Jan Celen 18/05/2017. Niveau van de taak Reflectie 05 OLR/LR Omschrijving Uitvoering Niveau van de taak Feedback (promotor) begeleid/tekortkomingen eenvoudig zelfstandig/foutloos complex OLR 1 EEN BOUWDOSSIER MAKEN LR 1.1 Je tekent op een efficiënte

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding BO IT 006 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 19 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW 20 oktober 2011 RLLL-RLLL-ADV-002bijl1 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW Opleiding Assistent Calculator Bouw BO BW 041 (Ontwerp) Bijlage bij het Vlor-advies - Opleidingsprofiel Volwassenenonderwijs

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/006bijl23 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding Bouwkundig tekenaar IT 006 (Ontwerp) Bijlage bij Vlor-advies Pagina 1 van 21 Inhoud Vlaams

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (bso)

STUDIEGEBIED HANDEL (bso) (bso) Tweede graad... Kantoor Derde graad Kantoor Kantooradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Studierichting Kantoor de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Interesse voor werken met

Nadere informatie

DE BLOEMENWINKEL. WINVORM OW1601 Bouwen van 9 appartementen voor sociale huur op de hoek van de Nieuwpoortsesteenweg en de Goedheidstraat te Oostende

DE BLOEMENWINKEL. WINVORM OW1601 Bouwen van 9 appartementen voor sociale huur op de hoek van de Nieuwpoortsesteenweg en de Goedheidstraat te Oostende DE BLOEMENWINKEL WINVORM OW1601 Bouwen van 9 appartementen voor sociale huur op de hoek van de Nieuwpoortsesteenweg en de Goedheidstraat te Oostende FVWW architecten i.s.m. LIME, AA&O, Gevelinzicht en

Nadere informatie

Startvergadering Resultaat

Startvergadering Resultaat Startvergadering Resultaat Belang Dit document met vastgelegde OLR s vormt een aanvulling bij het stagecontract. Het bepaalt de inhoud van de stage. Gedurende de ganse stage worden de vastgelegde OLR s

Nadere informatie

Actualisatie Studierichting STW. Integrale Opdrachten. December 2010

Actualisatie Studierichting STW. Integrale Opdrachten. December 2010 Actualisatie Studierichting STW Integrale Opdrachten December 2010 Voeding binnen IO - inspectie: onderscheid leerplan voeding 2de en 3de graad - September 2011 - geen nieuw leerplan maar bestaande geëvalueerd:

Nadere informatie

3KA Toegepaste informatica

3KA Toegepaste informatica 3KA Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2008 WOORD VOORAF Alle leerlingen verwerven de basisvaardigheden van ICT in het eerste jaar van de eerste graad

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder)

Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder) Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector Bouw Beginsituatie:

Nadere informatie

Functiebeschrijving teamverantwoordelijke Ruimtelijke en stedelijke ontwikkeling

Functiebeschrijving teamverantwoordelijke Ruimtelijke en stedelijke ontwikkeling Functiebeschrijving teamverantwoordelijke Ruimtelijke en stedelijke ontwikkeling Functietitel Cluster Dienst Plaats in de organisatie Niveau Weddeschaal Statuut Teamverantwoordelijke Ruimtelijke en stedelijke

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

VERWERVING EN AANVANG OPDRACHT

VERWERVING EN AANVANG OPDRACHT LEIDRAAD VOOR DE STAGIAIR PROFESSIONELE ERVARING overzicht van te verwerven competenties in de diverse stadia van een architectuuropdracht Notie = A, Kennis = B, Begrip = C, vaardigheid = D Een opsomming

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW 20 oktober 2011 RLLL-RLLL-ADV-002bijl2 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW Opleiding Uitvoerend CAD-tekenaar Bouw BO BW 040 (Ontwerp) Uitvoerend CAD-tekenaar Bouw Versie 1.0 (ontwerp) Pagina

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. Het afdelingshoofd Technische Zaken staat in voor de algemene leiding van de afdeling technische zaken.

FUNCTIEBESCHRIJVING. Het afdelingshoofd Technische Zaken staat in voor de algemene leiding van de afdeling technische zaken. FUNCTIEBESCHRIJVING Functie Graadnaam: AFDELINGSHOOFD Afdeling TECHNISCHE ZAKEN Functienaam: AFDELINGSHOOFD Dienst TECHNISCHE ZAKEN Functionele loopbaan: A4a A4b Omschrijving van de afdeling en dienst

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

DAKWERKEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. LICAP BRUSSEL D/2007/0279/012 September 2007 ISBN 978-90-6858-735-7

DAKWERKEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. LICAP BRUSSEL D/2007/0279/012 September 2007 ISBN 978-90-6858-735-7 DAKWERKEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL September 2007 ISBN 978-90-6858-735-7 Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Nadere informatie

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1 Pedagogische begeleiding SO Vakbegeleiding wiskunde ONDERZOEKSCOMPETENTIES WISKUNDE DERDE GRAAD AS0 Specifieke eindtermen i.v.m. onderzoekscompetenties (SETOC) Wat? Leerplan a derde graad aso VVKSO De

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LAND- EN TUINBOUW

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LAND- EN TUINBOUW Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 1 februari 2014 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LAND- EN TUINBOUW Opleiding Uitvoerend CAD-tekenaar inrichting buitenruimte, parken en tuinen BO LT 007

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (2de graad BSO, Kantoor & Verkoop) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je kiest voor een studierichting in de tweede graad. Je wilt meer te

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands In kolom 1 vind je 66 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep Nederlands. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën. Duid in kolom 2 aan met

Nadere informatie

P/BWI/1.3 Deeltaak: profielen en kozijnen waterpas en te lood stellen en het meterpeil aanbrengen aan de hand van werktekeningen.

P/BWI/1.3 Deeltaak: profielen en kozijnen waterpas en te lood stellen en het meterpeil aanbrengen aan de hand van werktekeningen. Profieldelen Profiel: Bouwen, wonen en interieur BB KB GL Bouwproces en bouwvoorbereiding Taak: een kleinschalig bouwproject voorbereiden en het bouwproces organiseren maatvoeren en uitzetten profielen

Nadere informatie

Quick Devis. De universele software voor het maken van offertes

Quick Devis. De universele software voor het maken van offertes Quick Devis De universele software voor het maken van offertes Ondernemers Ontdek een software ontworpen om zaken te winnen, dat toelaat van alle types van prijsopgaven te beheren. Prijsberekeningen op

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Kantoor bso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

DEELNAMEFORMULIER BESTE BOUWTEAM 2017

DEELNAMEFORMULIER BESTE BOUWTEAM 2017 DEELNAMEFORMULIER BESTE BOUWTEAM 2017 Om uw deelname aan de wedstrijd het beste bouwteam 2017 te vergemakkelijken, hebben wij voor u een vragenlijst samengesteld. Door deze nauwkeurig in te vullen geeft

Nadere informatie

7 Kantoor/Verkoop Toegepaste informatica

7 Kantoor/Verkoop Toegepaste informatica 7 Kantoor/Verkoop Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2009 WOORD VOORAF Deze bundel is samengesteld voor leerlingen van de 3 graad 3 leerjaar (BSO-niveau,

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED PERSONENZORG

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED PERSONENZORG RLLL/EXT/ADV/006bijl9 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED PERSONENZORG Opleiding Initiatie Bibliotheek-, Documentatie- en Informatiekunde BO PZ 002 (Ontwerp) Informatiekunde Versie {1.0} Bijlage

Nadere informatie

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen...

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen... Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2002-100 datum : 2002-08-28 gewijzigd : 2007-02-21 contact : Dienst Leren en Onderwijzen,

Nadere informatie

LEERDOELEN RUIMTELIJKE VORMGEVING

LEERDOELEN RUIMTELIJKE VORMGEVING LEERDOELEN RUIMTELIJKE VORMGEVING Tijdens Tijdens elke elke BPV BPV periode periode werk werk je je aan aan 6 5.. 4 Minstens 3 kies je uit kies een je lijst uit met een bestaande lijst met bestaande doelen

Nadere informatie

EEN SUCCESVOL BOUWPROCES VRAAGT EEN SPECIFIEKE AANPAK

EEN SUCCESVOL BOUWPROCES VRAAGT EEN SPECIFIEKE AANPAK 01 ONTWERPPROCES EEN SUCCESVOL BOUWPROCES VRAAGT EEN SPECIFIEKE AANPAK Een succesvol bouwproces, van beleidsvisie tot realisatie en dus tot beleving, vraagt een specifieke aanpak. Er bestaat dan ook geen

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (3de graad BSO) Leerlingprofiel Je bent 16-17 jaar. Je kiest voor een studierichting in de derde graad. Je wil meer te weten komen over het

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vlaanderen

Onderwijsinspectie Vlaanderen 1. Doel practica in ASO, KSO en TSO Onderwijsinspectie Vlaanderen Hoe is het in de praktijk gesteld met het uitvoeren van leerlingenproeven? Het empirisch karakter van het vak tot uiting brengen Leerlingen

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BOUW Opleiding Uitvoerend CAD-tekenaar Bouw BO BW 041 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 29 Inhoud 1 Opleiding... 5 1.1 Relatie opleiding- referentiekader... 5 1.2

Nadere informatie

Hit-Office Ondernemer. Documentatie. Hit-Office, uw ERP

Hit-Office Ondernemer. Documentatie. Hit-Office, uw ERP Hit-Office Ondernemer Documentatie Hit-Office, uw ERP Offertes, projecten, vanaf nu is het éénvoudiger geworden... Hit-Office is het resultaat van 25 jaar ontwikkeling in ons bouwbedrijf. De redenering

Nadere informatie

DON BOSCO. INPROFIEL info@donboscohoboken.be. 2 de graad BSO TECHNISCH INSTITUUT

DON BOSCO. INPROFIEL info@donboscohoboken.be. 2 de graad BSO TECHNISCH INSTITUUT DON BOSCO TECHNISCH INSTITUUT INPROFIEL info@donboscohoboken.be 2 de graad BSO INLEIDING Wanneer je deze infomap in handen krijgt, duidt dit op interesse voor het beroepsonderwijs. Kiezen voor het beroepsonderwijs

Nadere informatie

Een nieuw Koninklijk Besluit betreffende bedrijfsbeheer: gevolgen voor de scholen

Een nieuw Koninklijk Besluit betreffende bedrijfsbeheer: gevolgen voor de scholen Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Een nieuw Koninklijk Besluit betreffende bedrijfsbeheer: gevolgen voor de scholen 1 Inleiding Het getuigschrift

Nadere informatie

Planningsdocument voor de leerkracht / leerling

Planningsdocument voor de leerkracht / leerling GP-wijzer 2011-2012 Geïntegreerde Proef (GP) las: 6EMA GP-Mentoren: Moerman P. / Schrooten P. September - oktober Oktober November / december Oriëntering Opstart en concept informatiebundel Algemene inlichtingen

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Handel (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de derde graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

BOUW- EN HOUTKUNDE TWEEDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/020

BOUW- EN HOUTKUNDE TWEEDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL D/2012/7841/020 BOUW- EN HOUTKUNDE TWEEDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL (vervangt leerplan D/2009/7841/019 met ingang van 1 september 2012) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008. STUDIEGEBIED Hout

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008. STUDIEGEBIED Hout STUDIEGEBIED Hout Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Daktimmerman BO HO 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008 1 Deel 1 Opleiding...

Nadere informatie

calculator calculator

calculator calculator calculator calculator BASISVAARDIGHEDEN calculator ONDERHANDELINGEN MATERIAALKENNIS MATERIEELkennis STRESSMANAGEMENT BEGROTING RENTABILITEIT (NA)CALCULATIES ONDERHANDELEN LOGISTIEK WINSTMARGE PRIJS NAUWKEURIGHEID

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar. Alle studierichtingen

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar. Alle studierichtingen VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS NEDERLANDS Derde graad BSO Derde leerjaar Alle studierichtingen Licap - Brussel: - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE...

Nadere informatie

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 bijlage 1 Bijlage 1: Algemene instapcompetenties

Nadere informatie

IMK Dilsen-Stokkem. Imk Lanklaar Rotem. Verzorging-voeding, 2 de graad Verzorging, 3 de graad

IMK Dilsen-Stokkem.  Imk Lanklaar Rotem. Verzorging-voeding, 2 de graad Verzorging, 3 de graad www.instituutmariakoningin.be Imk Lanklaar Rotem IMK Dilsen-Stokkem Verzorging-voeding, 2 de graad Verzorging, 3 de graad Specialisatie Kinderzorg Specialisatie Thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige Eerste

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken RLLL-RLLL-EXT-ADV-002bijl6 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Decoratieve technieken Opleiding Reclame- en decoratieschilder BO DT 001 (Ontwerp) technieken Reclame- en decoratieschilder - Versie

Nadere informatie

ZEKER WERK STERK AFDELING BOUW BOUW - RUWBOUW TECHNISCH SPECIALISATIE RENOVATIE TWEEDE EN DERDE GRAAD

ZEKER WERK STERK AFDELING BOUW BOUW - RUWBOUW TECHNISCH SPECIALISATIE RENOVATIE TWEEDE EN DERDE GRAAD TWEEDE EN DERDE GRAAD AFDELING BOUW BOUW - RUWBOUW SPECIALISATIE RENOVATIE Roze 131, 9900 Eeklo secretariaat@ptieeklo.be www.facebook.be/ptieeklo www.ptieeklo.be 09 370 73 73 Science Technology Engineering

Nadere informatie

Werfleider. Werfleider

Werfleider. Werfleider Werfleider Werfleider BASISVAARDIGHEDEN WERFLEIDER OFFERTE RENDEMENT FLEXIBILITEIT PLANNEN ORGANISATIE NACALCULATIE BOUWHEER RISICO S MATERIEEL KWALITEIT FACTUREN PROJECTEN MEETSTATEN VOORBEREIDING DEADLINES

Nadere informatie

De kandidaten moeten bereid zijn om over te gaan van de stedelijke gemengde brandweerdienst Aalst naar de hulpverleningszone Zuid-Oost.

De kandidaten moeten bereid zijn om over te gaan van de stedelijke gemengde brandweerdienst Aalst naar de hulpverleningszone Zuid-Oost. Selectieprocedure voor het aanleggen van een wervingsreserve voor de graad van preventionist (statutair/contractueel) voor de stedelijke gemengde brandweerdienst De kandidaten moeten bereid zijn om over

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van K.T.A. Alicebourg te Lanaken

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van K.T.A. Alicebourg te Lanaken Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica

Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica 1 Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica Een conclusie? Het leerplan Boekhouden-Informatica (D/2007/0279/002) bevat twee onderdelen: het deel Bedrijfseconomie en het

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING FUNCTIE: toezichter gebouwen groen reiniging wegen NIVEAU: WEDDENSCHAAL: C1/C3. Plaats in het organogram

FUNCTIEBESCHRIJVING FUNCTIE: toezichter gebouwen groen reiniging wegen NIVEAU: WEDDENSCHAAL: C1/C3. Plaats in het organogram FUNCTIEBESCHRIJVING FUNCTIE: NIVEAU: Rang: WEDDENSCHAAL: toezichter gebouwen groen reiniging wegen C Cv C1/C3 Plaats in het organogram De toezichter rapporteert aan zijn directe hiërarchisch verantwoordelijke

Nadere informatie

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2 Voorscholingstraject: visie op leren Sessie 2 Dagindeling Visie op leren: uiteenzetting Inoefenen m.b.t. visie op leren Opdracht: Uitwisseling praktijkvoorbeelden in functie van nieuw leerplan (reeds vertrouwde

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE Opleiding Initiatie Bibliotheek-, Documentatie- en Informatiekunde BO BD 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 15 Inhoud

Nadere informatie

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING 1 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Doelstellingen competenties Structuur en éénduidigheid Uniformiteit in formulering 2 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Generieke competenties

Nadere informatie

ZEKER WERK STERK HOUTTECHNIEKEN AFDELING HOUT TECHNISCH TWEEDE EN DERDE GRAAD

ZEKER WERK STERK HOUTTECHNIEKEN AFDELING HOUT TECHNISCH TWEEDE EN DERDE GRAAD TWEEDE EN DERDE GRAAD AFDELING HOUT HOUTTECHNIEKEN Roze 131, 9900 Eeklo secretariaat@ptieeklo.be www.facebook.be/ptieeklo www.ptieeklo.be 09 370 73 73 Science Technology Engineering Maths TECHNISCH STERK

Nadere informatie

Brandveiligheid. Sven Geens Buitendienst Vlaams-Brabant

Brandveiligheid. Sven Geens Buitendienst Vlaams-Brabant Buitendienst Vlaams-Brabant 1. in Vlarem 2. Aanpassingen schouwspelzalen 3. TWOL brandveiligheid in VLAREM Wie is er bevoegd voor het aspect brandveiligheid: Federale overheid? Gewesten? Lokale overheid?

Nadere informatie

VOET EN WISKUNDE. 1 Inleiding: Wiskundevorming

VOET EN WISKUNDE. 1 Inleiding: Wiskundevorming Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat, 00 Brussel VOET EN WISKUNDE Inleiding: vorming Een actuele denkwijze over wiskundevorming gaat uit van competenties. Het gaat om een

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Decoratieve technieken Opleiding Reclame- en decoratieschilder BO DT 001 decoratieschilder - Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs

Nadere informatie

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4 ALGEMENE INFORMATIE MODULE Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Immaculata- Instituut te Brugge

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Immaculata- Instituut te Brugge Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008 STUDIEGEBIED BOUW. Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Stukadoor BO BW 007

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008 STUDIEGEBIED BOUW. Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Stukadoor BO BW 007 STUDIEGEBIED BOUW Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Stukadoor BO BW 007 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 12 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008 1 Deel 1 Opleiding...

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Jaarplan Softwarepakketten

Jaarplan Softwarepakketten Schooljaar 2012-2013 Leerkracht(en): Jan Sleebus Vak: Softwarepakketten Klassen: 5NI Schooljaar: 2012-2013 Algemene gegevens Leerjaar en studierichting: Vak: Leerplannummer: Handboek: Varia: Network &

Nadere informatie

Hout en bouw en schilderwerken

Hout en bouw en schilderwerken Hout en bouw en schilderwerken Leerlijnen in hout en bouw en schilderwerk Drie definities Een leerlijn is een beredeneerde opbouw van tussendoelen en inhouden, leidend naar een einddoel. Methode om samenhang

Nadere informatie

Functiebeschrijving. Hajnadi Klimaattechniek BV Service Coördinator Printdatum 17-09-2012

Functiebeschrijving. Hajnadi Klimaattechniek BV Service Coördinator Printdatum 17-09-2012 Bedrijf Hajnadi Klimaattechniek BV Functie Service Coördinator Printdatum 17-09-2012 Functiebeschrijving Functiekenmerken Taken kennis en vaardigheden Opleidingsmogelijkheden bij functie Functiekenmerken

Nadere informatie

Pagina 1 van 5. Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten. De kern

Pagina 1 van 5. Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten. De kern Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten De kern a. Algemene kennis en vaardigheden b. Professionele kennis en vaardigheden c. Loopbaanoriëntatie en -ontwikkeling De vier profielmodulen

Nadere informatie

MEDEDELING. Moderne vreemde talen in de B-stroom en in het bso. 1 Algemeen

MEDEDELING. Moderne vreemde talen in de B-stroom en in het bso. 1 Algemeen Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2010-021 datum : 2010-03-26 gewijzigd : 2014-02-06 contact : Dienst Leren en onderwijzen,

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o BSO TWEEDE GRAAD vak TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE 1 u/w IT-o 2000/095 (vervangt 97323) TV AUTOTECHNIEK / CARROSSSERIE INHOUDSOPGAVE Beginsituatie voor het vak... 2 Specifieke visie... 2 Leerplandoelstellingen

Nadere informatie

MEUBELGARNEREN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS

MEUBELGARNEREN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MEUBELGARNEREN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL September 2008 (vervangt schoolleerplan met ingang van 1 september 2008) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair

Nadere informatie

RESTAURATIE VAN MEUBELEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2008 VVKSO BRUSSEL D/2008/7841/034

RESTAURATIE VAN MEUBELEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. September 2008 VVKSO BRUSSEL D/2008/7841/034 RESTAURATIE VAN MEUBELEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS September 2008 VVKSO BRUSSEL RESTAURATIE VAN MEUBELEN DERDE GRAAD BSO DERDE LEERJAAR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO

Nadere informatie

1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden

1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stichting Techno+ Inschrijvingsdossier 1 Algemene gegevens: 1.1 School: KTA Sint-Truiden 1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.3 Telefoon: 011/684347 1.4 Fax: 011/586843 1.5 Email: utens@ktasint-truiden.be

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

VSKO. Leerplan OPLEIDING. Zwevende module. Modulair. Studiegebied Auto

VSKO. Leerplan OPLEIDING. Zwevende module. Modulair. Studiegebied Auto VSKO Leerplan OPLEIDING Zwevende module Modulair Studiegebied Auto Goedkeuringscode 2010/149/6//D 31 januari 2010 Administratieve groep: 34630 / 34631 Gevaarlijke Stoffen 40 Leerplan Zwevende module Studiegebied

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Secretariaat-Talen (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de derde graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

2.3 Literatuur. 1.4.2 Schriftelijke vaardigheden 1.4.2.1 Lezen LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL LEERPLAN ALGEMEEN:

2.3 Literatuur. 1.4.2 Schriftelijke vaardigheden 1.4.2.1 Lezen LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL LEERPLAN ALGEMEEN: LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL ALGEMEEN: p.8 2.3 Literatuur In onze leerplannen is literatuur telkens als een aparte component beschouwd, meer dan een vorm van leesvaardigheid. Na de aanloop

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/006bijl22 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding Bouw BO IT 008 (Ontwerp) Bijlage bij Vlor-advies Pagina 1 van 21 Inhoud Vlaams Ministerie van

Nadere informatie

Cursus toegepaste informatica 6 TSO

Cursus toegepaste informatica 6 TSO Cursus toegepaste informatica 6 TSO T. Willekens Leerkracht Technisch Atheneum Mol 2010 WOORD VOORAF Deze bundel is samengesteld voor leerlingen van de 3 graad 2 leerjaar (TSO-niveau). Het vak Toegepaste

Nadere informatie