DB architectuur.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DB architectuur. joost.vennekens@denayer.wenk.be"

Transcriptie

1 DB architectuur

2 DB - logisch perspectief -

3 DB - fysisch perspectief -

4 DBMS Fysische details van databank beheren Zodat gebruiker zich enkel om logische perspectief moet bekommeren Vereisten Snel gegevens terugvinden Integriteit van gegevens (Vertrouwelijkheid,...) Belangrijk concept: transactie

5 Transacties

6 Invoer Afkomstig van Naive gebruikers App. programmeurs Gesofisticeerde gebruikers System admins

7 Soorten invoer Queries Generic query interface (SQL) API Aanpassingen gegevens Generic query interface (SQL) API Aanpassing schema

8 Architectuur van een DBMS Belangrijkste ur 14 worden de verschillende onderdelen van een DBMS getoond. Onderaan is de plaats esteld waar de data gestockeerd wordt; gewoonlijk is dit één of meerdere disks. Deze compoevat niet alleen gewone, echte data maar ook metadata. Dit is informatie over de structuur data. Bij een R-DBMS bijvoorbeeld componenten bevat de metadata de namen van de relaties, de namen e attributen van deze relaties de datatypes van deze attributen (integer, string,...). Een S bevat normaal ook indexen voor de data. Een index is een datastructuur die het zoeken formatie in de databank versnelt. aanpassingen 3 queries Query Processor Storage Manager schema aanpassingen Transaction Manager Data Metadata -> indexen

9 Storage manager Beheert bestanden Aanpassen & opvragen Onderdelen File manager Buffer manager ~ Controller RAM HDD

10 Query processor Ontvangt hoog niveau bevelen of vragen (SQL) Zet deze om naar commando s voor storage manager Belangrijk: query optimisatie ~ View

11 Transaction manager Verzekert integriteit van data Parallelle bewerkingen Systeemcrash Belangrijk: logging

12 Oracle architectuur

13 .5 Architectuur DB van Oracle. vs instance.5.1 Database versus instance e database is de data op disk, gestockeerd op bestanden van het onderliggende operating system, f eventueel in UNIX in raw bestanden. De instance bestaat uit het System Global Area (SGA) eheugen en de achtergrond processen. Een instance wordt gestart door gebruik te maken an de Oracle Server Manager of de Oracle Enterprise Manager (OEM). De database wordt dan emount op de instance en tenslotte geopend. Gebruikers kunnen dan CONNECTeren naar e instance om de data in de database 2. MOUNT te raadplegen. Figuur 15 toont de basiscomponenten van en Oracle database en instance. Oracle database Parameter files Control files Datafiles Redo Log files disk Oracle server Oracle instance System Global Area (SGA) Background processes 1. START memory 3. OPEN Figuur 15: Oracle database en Oracle instance ehalve wanneer er gebruik gemaakt wordt van de Oracle Parallel Server (OPS) optie, is er een

14 Control files Datafiles Redo Log files Oracle Parallel Server disk Oracle server Figuur 15: Oracle database en Oracle instance memory Behalve wanneer er gebruik gemaakt wordt van de Oracle Parallel Server (OPS) optie, is er een één-op-één mapping tussen instance en database. In de OPS wereld kan de database gemount zijn op verschillende instances. server A De instance op server A en de instance op server B zijn beide gemount op dezelfde fysische database Oracle database server B Figuur 16: Oracle Parallel Server De Oracle DBMS server is gebaseerd op een Multi-Server Architectuur. De server is verantwoordelijk voor het verwerken van alle database activiteiten, zoals het uitvoeren van SQL statements, beheer van gebruikers en resources en het beheer van de opslagplaatsen (storages). Alhoewel er maar één copy van de programma code van de DBMS server in geheugen aanwezig is, wordt een logische server aan elke geconnecteerde gebruiker toegewezen. Figuur 17 illustreert de architectuur

15 Architectuur Server Server Server Proces Proces Proces PGA PGA PGA cache User 1 User 2 User 3 User n Database buffer DBWn Datafiles Server Proces PGA System Global Area (SGA) Redo-Log- Shared Pool Buffer Dictionary Cache Log Archive Library Cache Buffer Background Processen LGWR ARCH PMON SMON Redo-Log files Control files Archive- and Backup files

16 DBWn Database Writer Van cache naar bestanden Beleid: Least Recently Used (LRU) Verschillende writer processen in parallel (DB_WRITER_PROCESSES parameter)

17 LGWR Log writer Redo informatie Beheren redo-log-buffer DBWn wacht op LGWR

18 SMON System monitor Instance recovery adhv redo logs Opruimen tijdelijke informatie Coalescing

19 PMON Process monitor Opruimen als gebruikersproces wegvalt Cache Locks PID Evt. rollbacks

20 CKPT Alle wijzigingen wegschrijven Maakt nieuwe consistente versie van DB Vanwaar instance recovery kan beginnen Bij wissel van redo log Verminderen van MTTR

21 ARCn Archiveren van redo logs Voordat ze overschreven worden door LGWR

22 RECO Bij gedistribueerde DBs Zorgt dit ervoor dat ofwel alle locaties een transactie doen ofwel geen enkele

23 Architectuur Server Server Server Proces Proces Proces PGA PGA PGA cache User 1 User 2 User 3 User n Database buffer DBWn Datafiles Server Proces PGA System Global Area (SGA) Redo-Log- Shared Pool Buffer Dictionary Cache Log Archive Library Cache Buffer Background Processen LGWR ARCH PMON SMON Redo-Log files Control files Archive- and Backup files

24 Geheugenstructuren System global area Program global area Sorteergebied

25 SGA Informatie die gedeeld wordt tussen systeemprocessen gebuikersprocessen Zevental belangrijke componenten

26 SGA: Database buffer cache Kopie van DB gegevens in RAM Belangrijk voor performantie Grootte is belangrijke parameter LRU update Beheerd door DWRn

27 SGA: Shared pool Info uit verwerking van SQL, PL/SQL Spaart tijd bij gelijkaardige queries Twee belangrijke onderdelen: Dictionary cache -> metadata over structuur van DB Library cache -> parse tree, execution plan

28 SGA: Andere Redo log buffer -> LGWR Large pool -> grote brokken gegevens (optioneel) Java pool -> Oracle JVM Streams pool -> gedistribueerde omgeving Log archive buffer -> ARCH (optioneel)

29 Program global area Hoort bij een gebruikersproces Configuratie: shared server dedicated server Daarnaast sorteergebied voor dataoperaties, zoals sorteren, hash-join,...

30 .5 Architectuur Fysische van Oracle. DB structuur.5.1 Database versus instance e database is de data op disk, gestockeerd op bestanden van het onderliggende operating system, f eventueel in UNIX in raw bestanden. De instance bestaat uit het System Global Area (SGA) eheugen en de achtergrond processen. Een instance wordt gestart door gebruik te maken an de Oracle Server Manager of de Oracle Enterprise Manager (OEM). De database wordt dan emount op de instance en tenslotte geopend. Gebruikers kunnen dan CONNECTeren naar e instance om de data in de database 2. MOUNT te raadplegen. Figuur 15 toont de basiscomponenten van en Oracle database en instance. Oracle database Parameter files Control files Datafiles Redo Log files disk Oracle server Oracle instance System Global Area (SGA) Background processes 1. START memory 3. OPEN Figuur 15: Oracle database en Oracle instance ehalve wanneer er gebruik gemaakt wordt van de Oracle Parallel Server (OPS) optie, is er een

31 Fysische DB structuur Parameter files (INIT.ORA) -> bij START, geeft configuratie van instance Control files -> bij MOUNT, namen van datafiles en logfiles Datafiles -> gegevens, na OPEN Redo log files -> voor recovery

32 Low-level -> high livel DBMS beheert data zoveel mogelijk zelf DB Tablespace ~ aantal bestanden <- segment... <- block (parameter) extent extent

33 Tablespaces SYSTEM altijd beschikbaar vanaf OPEN data dictionary ROLLBACK bevat rollback segmenten ipv tabellen before image voor consistent lezen of rollback TEMP, TOOLS, USERS DBA kan bijmaken voor gebruikersdata

34 Schema = gebruiker Bevat tabellen, views, indices Elk object is eigendom van een schema SYS: eigenaar van data dictionary SYSTEM: extra systeeminformatie Andere gemaakt door DBA

35 Fysische en logische structuur redo log file database control file data file tablespace table block extent segment index rollback

Extra details van de performance in de database kunt u zien met het Top Activity scherm dat u van hieruit kunt tonen.

Extra details van de performance in de database kunt u zien met het Top Activity scherm dat u van hieruit kunt tonen. Real-time performance diagnose in Oracle In Oracle 10g en 11g is het mogelijk om de database performance real-time te volgen, als u de licentie voor Diagnostics Pack heeft aangeschaft (en de Enterprise

Nadere informatie

The End of an Architectural Era

The End of an Architectural Era The End of an Architectural Era M. Stonebraker, S. Madden, D. J. Abadi, S. Harizopoulos, N. Hachem, P. Helland Jorn Van Loock Inleiding Oorsprong relationele DBMS IBM System R (1974) DB2 Sybase SQL Server

Nadere informatie

Recovery Manager (RMAN) 11g

Recovery Manager (RMAN) 11g Recovery Manager (RMAN) 11g Oracle Waterschapsdag SPREKER : E-MAIL : DATUM : Ellen Bökkerink ebokkerink@transfer-solutions.com 30-11-2010 WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Recovery Manager (RMAN) 11g Inleiding

Nadere informatie

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis het doel, de mogelijkheden en de beperkingen Oracle Waterschapsdag SPREKER : E-MAIL : DATUM : Johan Westerduin jwesterduin@transfer-solutions.com 30 november

Nadere informatie

Automa'c Storage Management 11 g release 2. OGH DBA DAG 14 september 2010 Rob den Braber

Automa'c Storage Management 11 g release 2. OGH DBA DAG 14 september 2010 Rob den Braber Automa'c Storage Management 11 g release 2 OGH DBA DAG 14 september 2010 Rob den Braber Agenda Wat is ASM? New Features ASM 11g release 2 Infrastructuur ASM Oracle ACFS Voor- en nadelen van ASM- gebruik

Nadere informatie

De presentatie werd opgedeeld in een aantal deelgebieden die kenmerkend zijn voor Oracle 9i, te weten:

De presentatie werd opgedeeld in een aantal deelgebieden die kenmerkend zijn voor Oracle 9i, te weten: Oracle9i voor Oracle8i professionals Op 26 juni en 4 juli jl. werd door de OGH een presentatie georganiseerd met als titel Oracle 9i voor Oracle 8i professionals. Beide dagen was de belangstelling overweldigend

Nadere informatie

Oracle Rolling Upgrades met SharePlex Bart.vanKnijff@quest.com Systems Consultant Quest Software Nederland 9/11 2007

Oracle Rolling Upgrades met SharePlex Bart.vanKnijff@quest.com Systems Consultant Quest Software Nederland 9/11 2007 Oracle Rolling Upgrades met SharePlex Bart.vanKnijff@quest.com Systems Consultant Quest Software Nederland 9/11 2007 Copyright 2006 Quest Software Agenda Wat is SharePlex? Toepassingen en de belangrijkste

Nadere informatie

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Welkom Pijlers van Beheer Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Waarom doe je Beheer Business perspectief Stabiliteit Security Enablen voor gebruikers Ondersteuning Technisch Perspectief

Nadere informatie

Upgrade van Oracle 10g naar 11g

Upgrade van Oracle 10g naar 11g Upgrade van Oracle 10g naar 11g wat zijn de opties Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Agenda Terminologie Voorbereiding 11g Software Upgrade Scenarios Voor en Na-delen Terminologie Software

Nadere informatie

Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle DBA

Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle DBA Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle DBA Studenten: Peter Asnong Rik Broens Tom De Keyser Daan Gielen Kris Gregoire Koen Olaerts Toon Wouters Inhoudsopgave 1 Overzicht

Nadere informatie

Blackboard Gebruikersdag

Blackboard Gebruikersdag Blackboard Gebruikersdag Blackboard Gebruikersdag 19 februari 2008 Jo Vanvoorden Overzicht Jo Vanvoorden? Blackboard Omgeving Setup Load balancer setup DR Setup Database SAN setup Storage backend setup

Nadere informatie

Oracle-databasebeheer

Oracle-databasebeheer Praktijkervaringen Oracle-databasebeheer Vanaf de oprichting van SPS in 1994 is het beheer van Oracle-databases een core competence en veel organisaties hebben het beheer van Oracledatabase(s) aan SPS

Nadere informatie

Database tuning in een notendop

Database tuning in een notendop Inleiding Database tuning in een notendop Peter Sap peter@petersap.nl Database tuning is een veelomvattend gebied waar een brede vakkennis voor nodig is. Inzicht in het gebruikte relationeel database management

Nadere informatie

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties In 2010 werden 7 Unix servers geconsolideerd naar een nieuwe Unix omgeving, waar gebruik gemaakt wordt van srp s (vergelijkbaar met zone, of container).

Nadere informatie

Erik Poll Martijn Warnier. http://www.cs.kun.nl/~erikpoll/linux

Erik Poll Martijn Warnier. http://www.cs.kun.nl/~erikpoll/linux Introductie Linux/UNIX Erik Poll Martijn Warnier http://www.cs.kun.nl/~erikpoll/linux Concrete doel van vandaag Basisvaardigheden UNIX/Linux werken met de command line shell file beheer proces beheer Betere

Nadere informatie

Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites. Eelco Koster Software architect ORDINA

Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites. Eelco Koster Software architect ORDINA Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites Eelco Koster Software architect ORDINA Agenda Introductie Architectuur Project Kudu Azure Resource Manager Doel Dieper inzicht geven in de werking van Azure

Nadere informatie

Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions

Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions 22 April, 2010 Woerden, Nederland Introductie Transfer Solutions Transfer Solutions is een gespecialiseerde

Nadere informatie

Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3

Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3 Vision ~ Knowledge ~ Results Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3 OGh Fusion Middleware/ SOA Dag 19 Mei 2010, Het Oude Tolhuys Edwin Biemond email edwin.biemond@whitehorses.nl Web http://blogs.whitehorses.nl/,

Nadere informatie

Extreem hoog beschikbaar

Extreem hoog beschikbaar Extreem hoog beschikbaar Het Oracle arsenaal SPREKER : E-MAIL : DATUM : Kees Bakker kees.bakker@transfer-solutions.com 14 oktober 2010 WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Het Oracle arsenaal Fast start fault recovery

Nadere informatie

VMware vsphere 5. What s New! Bram de Laat, Marek Zdrojewski, Jan van Leuken

VMware vsphere 5. What s New! Bram de Laat, Marek Zdrojewski, Jan van Leuken VMware vsphere 5 What s New! Bram de Laat, Marek Zdrojewski, Jan van Leuken ESXi firewall Hardware versie 8 Limieten weer hoger: 32 vcpu s (Multi-core Virtual CPU Support) Max 1TB ram HD Audio USB 3.0

Nadere informatie

slides3.pdf April 15, 2002 1

slides3.pdf April 15, 2002 1 Wat is een Operating System? CSN CS3 OS structuur en File management Standaard verzameling software voor een computer Besturing/beheer van de computer Gemak voor schrijvers van programma s Standaarden

Nadere informatie

TSMS Lite, Professional and Enterprise vergelijking

TSMS Lite, Professional and Enterprise vergelijking TSMS Lite, Professional and Enterprise vergelijking Versie: 070102 Dit document beschrijft de features van TSMS die beschikbaar zijn in de Lite, Professional and Enterprise edities. Nr Feature Lite Professional

Nadere informatie

KU Leuven Campus De Nayer. Industrieel ingenieur Opleiding Elektronica-ICT 3e academisch bachelorjaar. Databanken

KU Leuven Campus De Nayer. Industrieel ingenieur Opleiding Elektronica-ICT 3e academisch bachelorjaar. Databanken KU Leuven Campus De Nayer Industrieel ingenieur Opleiding Elektronica-ICT 3e academisch bachelorjaar Databanken Academiejaar 2013-14 J. Vennekens Inhoudsopgave 1 Database management systemen. 1 1.1 Objectieven........................................

Nadere informatie

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces Operating System Overview (Hfst 2) Wat is een OS? Wat was een OS? Evolutie van OS. OS als virtuele machine OS als beheerder van hulpbronnen (resources) Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Nadere informatie

Kosten factoren in Azure

Kosten factoren in Azure Kosten factoren in Azure Geopunt infrastructuur initieel Geopunt = kaartviewer + tileservices + website 2 Loadbalancers 5 VM s Gehost in extern datacenter 8 Tb storage 1 Gb bandbreedte Postgis db Geopunt

Nadere informatie

Backups in een gevirtualiseerde omgeving

Backups in een gevirtualiseerde omgeving Backups in een gevirtualiseerde omgeving Erik De Nert, Centix Storage Expo, 24-03-2010 2010 Centix Olsenesteenweg 56-9770 Kruishoutem - Belgium : T - (+32) 9 222 58 88 Agenda Inleiding Problematiek Overzicht

Nadere informatie

Micro Computer Service Center. Installatie

Micro Computer Service Center. Installatie Micro Computer Service Center Installatie MCSC BDR versie 2.7 van 01/01/2013 2013 Contents I. Uit te voeren bij MCSC voor vertrek naar de klant... 3 1. Bdr opzetten... 3 2. Bdr aanmaken in McscCom... 3

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Filr. Sebastiaan Veld Anthony Priestman. 10 april 2013. Overview en business case

Filr. Sebastiaan Veld Anthony Priestman. 10 april 2013. Overview en business case Filr Overview en business case 10 april 2013 Sebastiaan Veld Anthony Priestman Introductie Even voorstellen: Sebastiaan Veld s.veld@interexperts.nl Anthony Priestman apriestman@novell.com 10 april 2013

Nadere informatie

Secure Application Roles

Secure Application Roles Secure Application Roles Beheer de toegang tot de database 1. Inleiding Het realiseren van geautoriseerde toegang tot een database lijkt eenvoudig. Echter, vaak blijkt dat dezelfde combinatie van gebruikersnaam

Nadere informatie

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Laatste revisie: 29 juli 2009 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 Installatie ODBC driver... 2 2 Systeeminstellingen in AbiFire5... 3 2.1 Aanmaken extern profiel...

Nadere informatie

Dataconversie met Oracle Spatial

Dataconversie met Oracle Spatial Realworld klantendag 19 september 2013 Voorstellen 1 2 Computer Science & Engineering (TU/e) 3 Realworld Systems 4 Datamigraties Alliander Stedin Agenda 1 Architectuur Inleiding Ontwerp migratie 2 Rapportage

Nadere informatie

Client Applicaties (Browser+Desktop) http/https. Apache Webserver. http proxy. WMS WFS Adm SLD Tomcat. Tomcat. GeoServer. PostGIS

Client Applicaties (Browser+Desktop) http/https. Apache Webserver. http proxy. WMS WFS Adm SLD Tomcat. Tomcat. GeoServer. PostGIS WMS voor Kadastrale kaart Limburg GEORZ-lab Datum: 17 juli 2009 Auteur: GEORZ-lab, Just van den Broecke Versie: 2 Contact: Ebrahim Hemmatnia (Adviseur PPI GEO, Kadaster), tel. 088 183 22 16. Inleiding

Nadere informatie

Zelftest Oracle basiscursus

Zelftest Oracle basiscursus Zelftest Oracle basiscursus Document: N0475Test.fm 14/01/2008 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST ORACLE BASISCURSUS Dit is een

Nadere informatie

INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8

INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8 INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8 Programma Databases (JDBC, JNDI, ORM, JPA) MVC & Spring/Struts EJB Databases Veel web applicaties moeten informatie over langere tijd op kunnen slaan. Een voor de

Nadere informatie

Gimme Five! Op weg naar TYPO3 5.0 'Phoenix'

Gimme Five! Op weg naar TYPO3 5.0 'Phoenix' Gimme Five! Op weg naar TYPO3 5.0 'Phoenix' Waarom TYPO3 5.0? Waarom TYPO3 5.0? Enkele redenen: Waarom TYPO3 5.0? Enkele redenen: Complexiteit De TYPO3 Core architectuur heeft zijn limiet bereikt en is

Nadere informatie

Zelftest DB2 for z/os basiscursus

Zelftest DB2 for z/os basiscursus Zelftest DB2 for z/os basiscursus Document: n1067test.fm 22/01/2013 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST DB2 FOR Z/OS BASISCURSUS

Nadere informatie

Unix Console Gebruik

Unix Console Gebruik Unix Console Gebruik Inleiding tot het gebruik van de Unix console... met wat Linux en distributiespecifieke zaken ertussen. Presentatie van 16/04/2007 voor de HCC-Vl : Mechelen Sven Vermeulen 1 Unix Console

Nadere informatie

Waarmaken van Leibniz s droom

Waarmaken van Leibniz s droom Waarmaken van Leibniz s droom Artificiële intelligentie Communicatie & internet Operating system Economie Computatietheorie & Software Efficiënt productieproces Hardware architectuur Electronica: relais

Nadere informatie

lazarus en databanken

lazarus en databanken lazarus en databanken Michaël Van Canneyt October 13, 2012 Abstract In vorige bijdrages werd een anti-inbraak systeem ontwikkeld dat een beeldje per e-mail verstuurde. In dit artikel wordt getoond hoe

Nadere informatie

Geboortedatum : 21 Maart 1963. Nationaliteit : Nederlandse. Woonplaats : Amsterdam. Email : info@sarphora.nl. Website : www.sarphora.

Geboortedatum : 21 Maart 1963. Nationaliteit : Nederlandse. Woonplaats : Amsterdam. Email : info@sarphora.nl. Website : www.sarphora. Curriculum Vitae Marc Bruinsma Geboortedatum : 21 Maart 1963 Nationaliteit : Nederlandse Woonplaats : Amsterdam Email : info@sarphora.nl Website : www.sarphora.nl 2009 Sarphora Laatste update: September

Nadere informatie

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren 2 december 2013

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren 2 december 2013 Geheugenbeheer ICT Infrastructuren 2 december 2013 Doelen van geheugenbeheer Reloca>e (flexibel gebruik van geheugen) Bescherming Gedeeld/gemeenschappelijk geheugen Logische indeling van procesonderdelen

Nadere informatie

1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting

1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting 1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting SQL Server 2008 R2 - Labo 4-1 1.1 Database Mail Configureer database mail zodat e-mail wordt verstuurd met je eigen e-mailadres

Nadere informatie

IBM Tivoli Storage Manager Licentie structuur

IBM Tivoli Storage Manager Licentie structuur Ad van Leeuwen Client Technical Professional Tivoli 18 april 2013 IBM Tivoli Storage Manager Licentie structuur Document number TSM licentie modellen Standaard model: PVU s Aantal cpus x aantal cores x

Nadere informatie

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen?

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? ir. Ronald van Vugt ronald@netwell.eu Aanleiding Deze presentatie is ontstaan naar aanleiding van een nieuw architectuur ontwerp voor

Nadere informatie

Technische randvoorwaarden dg DIALOG BGT versie 7.0

Technische randvoorwaarden dg DIALOG BGT versie 7.0 Technische randvoorwaarden dg DIALOG BGT versie 7.0 Een beschrijving van de technische randvoorwaarden voor de installatie en het gebruik van dg DIALOG BGT versie 7.0 Definitief Grontmij GIS & ICT Grontmij

Nadere informatie

High Performance Computing

High Performance Computing High Performance Computing Kristian Rietveld (krietvel@liacs.nl, kamer 138) Groep Computer Systems - Embedded systems - Specifieke software mappen op specfieke hardware. - Hardware synthesis. - Real-time

Nadere informatie

High Availability & Disaster Recovery

High Availability & Disaster Recovery Disaster Recovery Problematiek en denkpistes voor oplossingen Cevi Usernamiddag 8 december 2009 9 december 2009 Cevi bedrijfspresentatie High Availability & Disaster Recovery Een theoretische benadering

Nadere informatie

Installatiehandleiding Business Assistent

Installatiehandleiding Business Assistent Installatiehandleiding Business Assistent Wijzigingsgeschiedenis Versie Datum Omschrijving Status 0.1 25-09-2014 Eerste opzet van het installatie Concept document. 1.0 04-11-2014 Geen: Commercieel maken

Nadere informatie

SQL SERVER 2008 WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL

SQL SERVER 2008 WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL KATHOLIEKE HOGESCHOOL KEMPEN GEEL SQL SERVER 2008 WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL JOEY LEMMENS WOORD VOORAF WERKING VAN DE SQL COMMAND LINE TOOL is bedoeld om mensen wegwijs te maken in deze niet-grafische

Nadere informatie

Safe Harbor Statement

Safe Harbor Statement Safe Harbor Statement Onze discussie bevat onder meer voorspellingen, schattingen of andere informatie die kan worden beschouwd als toekomstgericht. Hoewel deze anticiperende statements een actueel oordeel

Nadere informatie

in1671 - Operating System Concepten Doel van een Operating System Interrupts 3-Lagen model spooling (Simultaneous Peripheral Operation On Line)

in1671 - Operating System Concepten Doel van een Operating System Interrupts 3-Lagen model spooling (Simultaneous Peripheral Operation On Line) in1671 - Operating System Concepten Doel van een Operating System drs J.W.J. Heijnsdijk Faculteit EWI, kamer 09.280 (Mekelweg 4) tel. 85804 email: Heijnsdijk@ewi.tudelft.nl Wat is een Operating System?

Nadere informatie

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam januari 2013 TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam Table of Contents Inleiding... 3 Gebruik van de

Nadere informatie

in1671 - Operating System Concepten

in1671 - Operating System Concepten in1671 - Operating System Concepten drs J.W.J. Heijnsdijk Faculteit EWI, kamer 09.280 (Mekelweg 4) tel. 85804 email: Heijnsdijk@ewi.tudelft.nl 2005 1-1 Doel van een Operating System Wat is een Operating

Nadere informatie

KU Leuven Campus De Nayer. Industrieel ingenieur. Opleiding Electromechanica 3e academisch bachelorjaar. Databanken

KU Leuven Campus De Nayer. Industrieel ingenieur. Opleiding Electromechanica 3e academisch bachelorjaar. Databanken KU Leuven Campus De Nayer Industrieel ingenieur Opleiding Electromechanica 3e academisch bachelorjaar Databanken Academiejaar 2013-14 J. Vennekens Inhoudsopgave 1 Database management systemen. 1 1.1 Objectieven........................................

Nadere informatie

Installatiehandleiding Cane Webservices.nl Integratie

Installatiehandleiding Cane Webservices.nl Integratie Installatiehandleiding Cane Webservices.nl Integratie Inhoud INHOUD... 1 1. INTRODUCTIE... 2 DOELSTELLING DOCUMENT... 2 GERELATEERDE DOCUMENTEN... 2 GEBRUIK VAN HET DOCUMENT... 2 LEZERS DOELGROEP... 2

Nadere informatie

2. RESERVEKOPIE IN THE NANNY

2. RESERVEKOPIE IN THE NANNY The Nanny back-up INLEIDING Binnen iedere kinderopvangorganisatie zullen er specifieke vragen zijn over bepaalde processen binnen The Nanny. Met dit document willen wij u een handreiking geven, zodat u

Nadere informatie

Installatiehandleiding Business Assistent

Installatiehandleiding Business Assistent Installatiehandleiding Business Assistent Wijzigingsgeschiedenis Versie Datum Omschrijving Status 0.1 25-09-2014 Eerste opzet van het installatie Concept document. 1.0 04-11-2014 Geen: Commercieel maken

Nadere informatie

Relationele databanken

Relationele databanken Relationele databanken De meeste databanken zijn relationeel. Gegevens in tabellen. Relationele model stoelt op de verzamelingenleer (leer der relaties). Relatie betekent hier tabel. Grote kracht van deze

Nadere informatie

Installatie SQL: Server 2008R2

Installatie SQL: Server 2008R2 Installatie SQL: Server 2008R2 Download de SQL Server 2008.exe van onze site: www.2work.nl Ga naar het tabblad: Downloads en meld aan met: klant2work en als wachtwoord: xs4customer Let op! Indien u een

Nadere informatie

Voorwoord Bij deze neem ik graag de gelegenheid om een aantal mensen te bedanken. Ten eerste wil ik graag mijn promotor Prof. Dr. Frank Neven bedanken voor de begeleiding bij het maken van deze thesis.

Nadere informatie

Introductie. NAV performance. Derk Jan Oelemans. Manager Development, BI en E-Business Qurius Business Solutions

Introductie. NAV performance. Derk Jan Oelemans. Manager Development, BI en E-Business Qurius Business Solutions Introductie Microsoft Global Partner of the Year 2007 NAV performance Manager, BI en E-Business Qurius Business Solutions Performance domeinen Functionele alternatieven Datamodel wijzigingen standaard

Nadere informatie

The Canon B2B Portal. OGh Jaarcongres 2003. Philip Lafeber (Canon Europa) Marcel Lipman (LogicaCMG)

The Canon B2B Portal. OGh Jaarcongres 2003. Philip Lafeber (Canon Europa) Marcel Lipman (LogicaCMG) The Canon B2B Portal OGh Jaarcongres 2003 Philip Lafeber (Canon Europa) Marcel Lipman (LogicaCMG) Wat gaan we doen? Canon achtergrond B2B Portal achtergrond Portal + Apps implementatie Onze ervaringen

Nadere informatie

Dynamische Websites. Week 6. vrijdag 25 oktober 13

Dynamische Websites. Week 6. vrijdag 25 oktober 13 Dynamische Websites Week 6 AGENDA Herhaling Databank SQL Injection Ontwerp OO _ indien private of protected magic zo weinig mogelijk php! View MVC home.php confirm.php vehicledetail.php Controller Model

Nadere informatie

INHOUD. KHLim dep IWT MeRa 1/22

INHOUD. KHLim dep IWT MeRa 1/22 INHOUD 1.Aanmaken van een nieuw S7 project... 2 1.1 Openen van een nieuw project.... 2 1.2 invoegen van een S7 station... 2 1.3 openen van de hardware... 3 1.4 Invoegen van een Rack... 3 1.5 Downloaden

Nadere informatie

Oracle 11g: wat u moet weten. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl

Oracle 11g: wat u moet weten. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Oracle 11g: wat u moet weten Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Agenda New Features: de algemene richting Parameters Tracing en Logging Securtity gebasseerde aspecten Deferred Segment

Nadere informatie

Sparse columns in SQL server 2008

Sparse columns in SQL server 2008 Sparse columns in SQL server 2008 Object persistentie eenvoudig gemaakt Bert Dingemans, e-mail : info@dla-os.nl www : http:// 1 Content SPARSE COLUMNS IN SQL SERVER 2008... 1 OBJECT PERSISTENTIE EENVOUDIG

Nadere informatie

Tentamen Databases voor ica

Tentamen Databases voor ica Tentamen Databases voor ica 17 april 2014 16:30-19:30, Educatorium-Gamma Beantwoord vragen 1, 2, 4 en 5 door het invullen van de bijbehorende pagina s van dit tentamen en deze pagina s afzonderlijk in

Nadere informatie

Auto-tuning in theorie en praktijk

Auto-tuning in theorie en praktijk Inleiding Auto-tuning in theorie en praktijk Peter Sap peter@petersap.nl Auto-tuning is een faciliteit die ervoor moet zorgen dat een RDBMS nooit performanceproblemen kent of deze terugbrengt tot een acceptabele

Nadere informatie

Installatiehandleiding B3P GIS Suite v3.6

Installatiehandleiding B3P GIS Suite v3.6 Installatiehandleiding B3P GIS Suite v3.6 Datum: 22-10-2012 1. Inleiding... 2 1.1 Doelgroep... 2 1.2 Contact / Support... 2 2. Installatie... 3 2.1 Applicatieserver... 3 2.2 Aanmaken databases... 3 2.3

Nadere informatie

BUSINESS CASE. Vervanging tolsysteem N.V. Westerscheldetunnel

BUSINESS CASE. Vervanging tolsysteem N.V. Westerscheldetunnel BUSINESS CASE Vervanging tolsysteem N.V. Westerscheldetunnel Over de N.V. Westerscheldetunnel De N.V. Westerscheldetunnel is opgericht op 11 november 1998 met als opdracht het bouwen, onderhouden en exploiteren

Nadere informatie

COMIT 25 november 05

COMIT 25 november 05 Onderwerpen Blackboard bij de HG Huidige omgeving Performance audit door Blackboard Beheer in toekomst Hanzehogeschool Groningen Geschiedenis van Bb bij de Hanzehogeschool Begonnen in 2001 Van Novell naar

Nadere informatie

Verken je(windows)processen

Verken je(windows)processen Verken je(windows)processen Beeklaan 444 2562 BK Den Haag www.darwin-it.nl info@darwin-it.nl KvK 27283780 ING 65.35.40.663 Martien van den Akker Technical Architect Consultants die (nog) Windows gebruiken

Nadere informatie

ICT SERVICES DATABASE MANAGEMENT

ICT SERVICES DATABASE MANAGEMENT ICT SERVICES DATABASE MANAGEMENT Architects in Safety and Intelligence Group 2000 (remote) Database management Binnen uw organisatie, zijn databases cruciaal en rechtstreeks gekoppeld aan uw primaire bedrijfsprocessen.

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

Les 11: systeemarchitectuur virtuele machines

Les 11: systeemarchitectuur virtuele machines Les 11: systeemarchitectuur virtuele machines Geavanceerde computerarchitectuur Lieven Eeckhout Academiejaar 2008-2009 Universiteit Gent Virtuele machines Motivatie Interfaces Virtualisatie: inleiding

Nadere informatie

Installatiegids DAMO Watersysteem. Versie 1.0

Installatiegids DAMO Watersysteem. Versie 1.0 Installatiegids DAMO Watersysteem Versie 1.0 1 Project: HWH - Watis 2.0 realisatie Datum: Vrijdag 7 februari 2014 Auteur: Eigenaar: Beheerder: Rieks van der Straaten Het Waterschapshuis (HWH) Nieuwland

Nadere informatie

Geheugen en Adressering. Binding. Binding (2) Logische en Fysieke adresruimten. relocatie register. Dynamic loading

Geheugen en Adressering. Binding. Binding (2) Logische en Fysieke adresruimten. relocatie register. Dynamic loading Geheugen en Adressering Binding Geheugen (main memory, primary storage) is noodzakelijk voor de uitvoering van programma's. te beschouwen als array van adresseerbare bytes (of woorden). verschillende processen

Nadere informatie

Thinking of development

Thinking of development Thinking of development Databases Arjan Scherpenisse HKU / Miraclethings Agenda voor vandaag Opdracht tussenstand State diagram / Observer pattern Bret Victor Databases 2/42 Opdracht tussenstand Slides

Nadere informatie

OFFERTEVOORSTEL MANAGED HOSTING MAGENTO

OFFERTEVOORSTEL MANAGED HOSTING MAGENTO OFFERTEVOORSTEL MANAGED HOSTING MAGENTO Colofon: Door Contactgegevens Zocherstraat 42-1 1054 LZ Amsterdam www.vellance.com 020-4892455 Datum 11-12-2014 Auteur E. Papilaja Copyright 2014 INLEIDING In dit

Nadere informatie

Deel A - punt 6 16 N De inschrijver moet beschikken over drie minstens

Deel A - punt 6 16 N De inschrijver moet beschikken over drie minstens Paragraphe n de page. langue Questions Réponses partie A: 4.3.1 Contenu de l'offre volet 3B partie B: 2.1.2 Sous-traitants Partie B: 2.2.2.2 Exigences techniques: profils compétences Partie B: 2.2.2.2

Nadere informatie

Windows Basics. yvan vander sanden. 22 februari 2015

Windows Basics. yvan vander sanden. 22 februari 2015 Windows Basics yvan vander sanden 22 februari 2015 Windows is nog altijd een veel gebruikt operating system. Als technicus moet je bekend zijn met het Windows operating system om gebruikers te kunnen helpen,

Nadere informatie

Katholieke Hogeschool Kempen Campus Geel Departement Handelswetenschappen en Bedrijfskunde 3de jaar Toegepaste Informatica

Katholieke Hogeschool Kempen Campus Geel Departement Handelswetenschappen en Bedrijfskunde 3de jaar Toegepaste Informatica Katholieke Hogeschool Kempen Campus Geel Departement Handelswetenschappen en Bedrijfskunde 3de jaar Toegepaste Informatica Safety Check Groepsopdracht 2 Beheer van Databanken Joeri VERLOOY (Groepsverantwoordelijke)

Nadere informatie

Vervanging tolsysteem N.V. Westerscheldetunnel

Vervanging tolsysteem N.V. Westerscheldetunnel Vervanging N.V. Westerscheldetunnel Over de N.V. Westerscheldetunnel De N.V. Westerscheldetunnel is opgericht op 11 november 1998 met als opdracht het bouwen en exploiteren van de Westerscheldetunnel.

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

JSF webapplicatie performance

JSF webapplicatie performance JSF webapplicatie performance Kees Broenink (JSF expert), 27 januari 2009 JSF webapplicatie performance... 1 Applicatieserver in productie... 2 HotSpot... 2 Geheugen... 2 Webapplicatie performance analyse...

Nadere informatie

MA!N Rapportages en Analyses

MA!N Rapportages en Analyses MA!N Rapportages en Analyses Auteur Versie CE-iT 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Microsoft Excel Pivot analyses... 4 2.1 Verbinding met database... 4 2.2 Data analyseren... 5 2.3 Analyses verversen... 6

Nadere informatie

BIJLAGE 8.1 Referentiebibliotheek

BIJLAGE 8.1 Referentiebibliotheek BIJLAGE 8.1 Referentiebibliotheek Op basis van de bij de potentiële klanten uitgevoerde behoeftebevraging zijn er geen indicaties dat de afgenomen volumes significant lager zouden liggen dan de volumes

Nadere informatie

Form follows function -Louis Henry Sullivan

Form follows function -Louis Henry Sullivan www.grundsatzlich-it.nl Form follows function -Louis Henry Sullivan Datawarehouse: vorm en functie Ronald Kunenborg licentie: Datawarehouse: vorm en functie Een data warehouse komt voort uit pijn Die pijn

Nadere informatie

GeoKey en Catalog Services

GeoKey en Catalog Services GeoKey en Catalog Services de sleutel tot geo-informatie Studiedag NCG 18 mei 2004 ronald.bottelier@geodan.nl Programma > Begrippen > Actualiteiten in meta-informatie > Visie op doorontwikkeling > GeoKey

Nadere informatie

MKG Whitepapers augustus 2015

MKG Whitepapers augustus 2015 Document: Onderdeel: MKG Configuratie Whitepaper MKG Workgroup Server Een whitepaper definieert de ondersteunde en gegarandeerde installatie en configuratie van een product. Alle niet genoemde producten

Nadere informatie

Invantive 2012 Release 1 (build 44)

Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive Estate Invantive Vision Invantive Control Invantive Producer Invantive Query-programma Invantive Composition Invantive Studio 30 maart 2012 Oplossingen van

Nadere informatie

Adelia Studio Nieuw in versie 12

Adelia Studio Nieuw in versie 12 Adelia Studio Nieuw in versie 12 Web Services Ondersteuning voor complexe toegangsparameters van Web Services voor Visual- en Webprogramma s: gebruik van het type one-way (IN-ONLY); time-out management

Nadere informatie

Pinakes Integrator Client

Pinakes Integrator Client Pinakes Integrator Client Installatie procedure Pinakes NV Paviljoenstraat 7 1030 Schaarbeek TEL : +32 (0) 2 211 55 95 FAX : +32 (0) 2 211 56.56 INFO@PINAKES.BE WWW.PINAKES.BE 1. Inhoudstafel 1. Inhoudstafel...

Nadere informatie

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat:

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat: Training Trainingscode Duur Gepubliceerd Taal Type Leermethode Kosten SF2015V8 4 dagen 02/02/2015 Nederlands & Engels Developer, basis Invidueel & klassikaal Op aanvraag Deze training richt zich op het

Nadere informatie

Viktor van den Berg. Xpert Training Group VMware Authorized Training Center Citrix Authorized Learning Center Microsoft CPLS Eigen datacenter

Viktor van den Berg. Xpert Training Group VMware Authorized Training Center Citrix Authorized Learning Center Microsoft CPLS Eigen datacenter VIRTUALISATIE IRTUALISATIE & C...EEN EEN INTRODUCTIE & CLOUD COMPUTING VIKTOR VAN DEN BERG (XTG) INTRODUCTIE Viktor van den Berg VMware Certified Instructor Product Manager VMware Trainingen Dutch VMUG

Nadere informatie

Handleiding DirectAdmin

Handleiding DirectAdmin Handleiding DirectAdmin Heeft uw hostingpakket het control panel DirectAdmin dan leest u in deze sectie hoe u uw pakket kunt beheren. Dat doet u via : http://www.uwdomein.nl:2222. 1 Inloggen Voordat u

Nadere informatie

iprova Suite 4.7 Systeemeisen server

iprova Suite 4.7 Systeemeisen server iprova Suite 4.7 Systeemeisen server Hardware Dualcore Pentium IV 2 Ghz of beter met 4GB RAM; 100 Mbit netwerkverbinding of sneller; 1 GB vrije ruimte voor programmabestanden van iprova; min. 10 GB capaciteit

Nadere informatie