Virtualisatie en IT-auditing. Scriptie ter afronding van de postgraduate IT-audit opleiding aan de VU Definitieve versie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Virtualisatie en IT-auditing. Scriptie ter afronding van de postgraduate IT-audit opleiding aan de VU Definitieve versie"

Transcriptie

1 Virtualisatie en IT-auditing Scriptie ter afronding van de postgraduate IT-audit opleiding aan de VU Definitieve versie Auteur: M.J.Montero Teamnummer: 722 VU begeleider (extern): dr. Rene Matthijsse Bedrijfscoach (intern): ir. Ton Stevenhagen RE Afstudeerdatum: 4 juni 2007

2 If it s there and you can see it It s Real! If it s not there and you can t see it It s Gone! If it s there and you can t see it It s Transparent! If it s not there and you can see it - It s Virtual! (Roy Wilks, 1983) 2

3 Voorwoord Het schrijven van een scriptie is sinds kort een verplicht onderdeel van het curriculum van de postgraduate IT-audit opleiding aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. In het begin was het lastig om een relevant onderwerp te vinden dat een toegevoegde waarde heeft voor het vakgebied en tegelijkertijd niet technisch is. Uiteindelijk heb ik virtualisatie als onderwerp gekozen. Ik wil mijn VU begeleider Rene Matthijsse bedanken voor zijn input. Ook wil ik mijn bedrijfscoach Ton Stevenhagen en de overige collega s van de EDP Audit Pool en van het ZBO bedanken voor hun tijd en energie. Niet minder belangrijk zijn de mensen die mij dagelijks van dichtbij moeten meemaken, mijn vriendin en mijn familie. Zonder de nodige steun, begrip en geduld is het volgen van een studie naast het werk bijna onmogelijk. Ik heb de afgelopen drie collegejaren een leuke en leerzame periode gehad op de VU. Daarom raad ik een ieder aan, die van plan is een studie IT-audit te gaan volgen, om de VU te overwegen. Het rest mij niets anders dan u veel plezier te wensen met het lezen van mijn scriptie, met als onderwerp Virtualisatie en IT-auditing. Angelo Montero Den Haag Mei

4 Inhoudsopgave 1 Inleiding Methodologie Doelgroep Opbouw Virtualisatie Inleiding en definitie Virtualisatie vanuit meerdere perspectieven Toepassingen en voordelen van virtualisatie Mogelijke valkuilen bij de toepassing van virtualisatie Onjuist gebruik en misbruik van virtualisatie IT-Management en IT-auditing Inleiding IT-governance en IT-management IT-audit Praktijkcasus Inleiding Organisatie achtergrond Het IT-beleid van het ZBO Aanleiding tot de implementatie van virtualisatie Besluitvorming Voor- en nadelen Beheerorganisatie Toepassing van Cobit op de praktijkcasus Inleiding Werkwijze Beoordeling van de opzet Conclusie Virtualisatiemanagementcyclus: model en uitwerking Inleiding Uitgangspunten Virtualisatiemanagementcyclus Uitwerking virtualisatiemanagementcyclus Afsluiting Conclusie en reflectie

5 Geraadpleegde bronnen Bijlage A1 De vijf componenten van IT-governance Bijlage A2 Beschrijvingskader IT-governance bij ministeries Bijlage B1 Business goals gekoppeld aan IT goals en kwaliteitsaspecten Bijlage B2 IT Goals gekoppeld aan de Cobit processen Bijlage B3 De Cobit processen uit bijlage B2 uitgeschreven

6 1 Inleiding Volgens een recent onderzoek van Ziff Davis Media [1] heeft ruim 80% van de ondervraagde IT-managers virtualisatie in de IT-omgeving al geïmplementeerd of zijn ze van plan dit binnenkort te doen. Het onderzoeksbureau Gartner [2] noemde virtualisatie een megatrend en het beste hulpmiddel dat bedrijven momenteel hebben om efficiëntieverbetering en serveroptimalisatie te realiseren. Volgens de consulting director van IDC [3] wordt 2007 het jaar van de doorbraak van virtualisatie. Naast deze drie berichten zijn nog veel voorbeelden te noemen van artikelen en uitspraken die wekelijks in IT-bladen verschijnen. Virtualisatie is dus hot! Wat is virtualisatie eigenlijk? Virtualisatie houdt in dat er op één fysieke server meerdere servers softwarematig gesimuleerd worden. Op elk van deze gesimuleerde machines, zogeheten gasten of virtuele machines, kan in principe een apart besturingssysteem draaien. Het woord virtueel wordt gebruikt omdat het lijkt alsof alle servers fysieke servers zijn, terwijl er in feite sprake is van één fysieke machine waarop één of meerdere logische servers draaien. Deze vorm van consolidatie brengt veel voordelen met zich mee. In hoofdstuk 2 wordt dieper ingegaan op deze voordelen. Uit onderzoek Ziff Davis Media [1] blijkt dat er verscheidene redenen bestaan bij IT-managers om virtualisatie te gaan toepassen. De belangrijkste reden is efficiëntie. In deze scriptie is sprake van efficiëntie als dezelfde doelen met minder kosten en/of inspanning gerealiseerd kunnen worden door een groep virtuele servers ten opzichte van een groep fysiek servers. Hierbij worden dus de kosten en baten van een groep fysieke servers vergeleken met een groep virtuele servers. Hieronder is een overzicht van de redenen waarom organisaties besluiten gebruik te gaan maken van virtualisatie [1]: Reden % Lagere hardwarekosten 43 Verminderen van onderhoudskosten 32 Gebruikspercentage servers is te laag 30 Lagere kosten voor serverbeheer 27 Vereenvoudigen van softwareonderhoud 25 Verminderen van storingstijd 20 Flexibiliteit in behoud van bestaande systemen 19 Verbeteren van reactietijd systemen 17 Vereenvoudigen van opslag- en herstelproces 17 Verminderen van wildgroei servers 16 Lagere kosten van systeemsoftware 16 Vereenvoudigen van beveiligingskwesties 13 Verminderen van kosten testomgevingen 3 Tabel 1. Redenen om virtualisatie te implementeren volgens het onderzoek van Ziff Davis Media. 6

7 Efficiëntie betekent in feite een beoogd resultaat bereiken met zo laag mogelijke kosten. Als we bijvoorbeeld de toepassing server consolidatie 1 in beschouwing nemen zijn de volgende efficiëntievoordelen te behalen: 1. Door gebruik te maken van slechts één fysieke server wordt het aantal benodigde fysieke servers gereduceerd terwijl (afhankelijk van de processorcapaciteit en de hoeveelheid intern geheugen) nagenoeg hetzelfde resultaat wordt bereikt; 2. Doordat er minder fysieke servers zijn, worden beheer en onderhoud van de fysieke servers goedkoper; 3. Serverruimte en stroomvoorzieningen zijn beperkter dan wanneer meerdere fysieke machines worden gebruikt. De belangrijkste (beoogde) voordelen van virtualisatie zijn kostenreductie en flexibiliteit. Voor de ITmanager zijn deze voordelen zeker aantrekkelijk. Maar naast kosten dient de IT-manager ook rekening te houden met andere aspecten. De aspecten vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid zijn van belang. De IT-manager dient zich bewust te zijn van mogelijke risico s om de nodige maatregelen te kunnen treffen. IT-auditors zijn vanwege hun expertise op het gebied van IT, advies en attest de aangewezen personen om de IT-manager van dienst te kunnen zijn tijdens het hele virtualisatietraject. Bij de invoering van een nieuwe technologie dient een aantal zaken in ogenschouw te worden genomen. De keuze om virtualisatie toe te passen moet in lijn zijn met de bedrijfsdoelstellingen. Verder dient rekening te worden gehouden met de impact die de verandering met zich meebrengt: De toepassing van virtualisatie kan invloed hebben op bestaande IT-systemen en bedrijfsprocessen. De IT-manager moet tenminste de belangrijkste risico s onderkennen en weten hoe met deze risico s om te gaan. De getroffen maatregelen ter beperking van deze risico s dienen regelmatig getoetst en verbeterd te worden. Er zijn verschillende generieke modellen ten behoeve van IT-beheersing. De IT-auditor kan bij opdrachten die gerelateerd zijn aan virtualisatie gebruik maken van deze modellen. De algemene verwachting is dat de toepassing van virtualisatie in IT-omgevingen de komende jaren alleen maar zal toenemen. IT-auditors moeten meegaan met deze ontwikkelingen en voorbereid zijn op toekomstige ontwikkelingen. Deze scriptie zal daarom gericht zijn op de aandachtspunten die van belang zijn in een omgeving waar het concept van virtualisatie wordt geïmplementeerd. 1 Consolidatie is het samenvoegen van meerdere kleine servers tot één grote server met het doel meer efficiëntie te behalen. 7

8 Binnen de Rijksoverheid zijn diensten ook bezig met de toepassing van virtualisatie. Sommige departementen maken al gebruik van virtualisatie, terwijl andere plannen hebben om dit te gaan invoeren. Toepassingen die op dit moment bekend zijn binnen de Rijksoverheid zijn Uitwijk, High-Availability en de virtuele OTAP-omgeving. Het doel van deze scriptie is om: 1. inzicht te geven in het concept van virtualisatie en in de mogelijke risico s die het gebruik van deze technologie met zich meebrengt; 2. een raamwerk aan te reiken op basis waarvan beheersmaatregelen getroffen kunnen worden bij de invoering van virtualisatie. Probleemstelling De centrale vraag van deze scriptie luidt: Welke aandachtspunten zijn bij de toepassing van virtualisatie vanuit IT- auditperspectief relevant voor het IT-management? Om deze vraag te beantwoorden heeft nadere uitsplitsing plaatsgevonden in de deelvragen in tabel 2. Bij elke deelvraag staat aangegeven in welk hoofdstuk deze wordt beantwoord. Deelvragen Hoofdstuk 1 Wat is het principe van virtualisatie en wat zijn de meest voor de 2 hand liggende toepassingen van virtualisatie? 2 Wat zijn de meest gangbare modellen ten behoeve van ITgovernance 3 en IT-management? 3 Wat is de huidige praktijk binnen de Rijksoverheid? 4 4 In hoeverre voldoen implementatietrajecten aan bestaande 5 modellen? 5 Wat zijn aandachtspunten en de relevante kwaliteitsaspecten bij de toepassing van virtualisatie? 6 Tabel 2. Deelonderzoeksvragen en de bijbehorende hoofdstukken waarin deze beantwoord worden. Afbakening Virtualisatie behoort eigenlijk tot het domein van IT-infrastructuur en is dusdanig een technisch auditobject. Desondanks wordt deze scriptie geschreven vanuit de optiek van een allround IT-auditor, waarbij de nadruk niet ligt op de technische implementatie c.q. inrichting van virtualisatie. Wel centraal staat het IT-audit proces rondom virtualisatie. Met name op het gebied van operationeel beheer speelt virtualisatie een belangrijke rol. 8

9 1.1 Methodologie Eerst is een literatuuronderzoek uitgevoerd om het concept van virtualisatie te begrijpen. Hierbij is gebruik gemaakt van presentaties van seminars, boeken, tijdschriften en internetsites. Aan de geraadpleegde bronnen zijn de definitie en het concept van de virtualisatietechniek ontleend en uitgewerkt zonder al te technische termen te gebruiken. Ook is nagegaan voor welke toepassingen virtualisatie het meest geschikt is. Daarnaast is een inventarisatie gedaan naar de voordelen, mogelijke valkuilen en misbruik van deze techniek. Vervolgens is voor dit onderwerp relevante theorie toegelicht. De basisprincipes op het gebied van ITmanagement en IT-audit worden behandeld. De positie van virtualisatie binnen de IT-organisatie wordt eerst geschetst. Vanuit het IT-governance (strategisch) oogpunt wordt daarna naar een lager niveau (tactisch en operationeel) gedaald en ingezoomd op IT-management. De relatie met IT-audit zal voorts concreter worden gemaakt en toegelicht. Om de stap te maken naar een generiek virtualisatie raamwerk wordt vervolgens Cobit 4.0 besproken. Om de relatie tussen theorie en praktijk duidelijk te maken en het concept van virtualisatie tastbaarder te maken wordt een praktijkcasus van een ZBO beschreven. Hierbij wordt ingegaan op de overwegingen die hebben geleid tot de invoering van virtualisatie bij deze organisatie. De casus zal een implementatievoorbeeld bevatten waarbij virtualisatie gebruikt wordt voor Uitwijk en de OTAP-omgeving. In de praktijkcasus zal worden gezocht naar aandachtspunten die van belang zijn bij het uitvoeren van een IT-audit naar de inrichting en het beheer van een dergelijke omgeving. In overleg met het ZBO is gebruik gemaakt van hun ontwerp documentatie. Ook is er een interview gehouden met de IT-manager en een technisch specialist. Cobit is een breed generiek raamwerk en zou, naar mijn verwachting, in principe een virtualisatie casus moeten kunnen afdekken. Om na te gaan in hoeverre tijdens het virtualisatietraject aandacht is besteed aan relevante IT-processen, is de opzet van de casus getoetst aan een aantal Cobit processen. De geselecteerde IT-processen komen voort uit de uitwerking van Cobit in de vorige stap. Er wordt een beperkt aantal IT-processen gebruikt voor deze desktopanalyse. In de laatste fase wordt al de verzamelde informatie in de vorige fasen c.q. hoofdstukken samengevoegd om te komen tot een algemeen virtualisatiemodel. Eerst wordt de virtualisatiemanagementcyclus gedefinieerd. Vervolgens zullen per fase van de virtualisatiemanagementcyclus de relevante virtualisatie eigenschappen worden ingevuld. In de laatste stap zullen de aandachtspunten worden uitgewerkt. Ook de kwaliteitsaspecten die van toepassing zijn zullen worden vermeld. 9

10 Ten slotte worden conclusies getrokken en een reflectie gegeven betreffende dit onderwerp vanuit de beleving van de auteur. De conclusie zal een antwoord geven op de hoofdvraag zoals hierboven geformuleerd: Welke aandachtspunten zijn bij de toepassing van virtualisatie vanuit IT-auditperspectief relevant voor het IT-management? 1.2 Doelgroep Aan de Vrije Universiteit worden de studenten opgeleid tot allround IT-auditor. De scriptie dient een actueel en innovatief onderwerp te behandelen en een toegevoegde waarde te hebben voor het vakgebied IT-audit. Daarom wordt deze scriptie voor een brede doelgroep geschreven. Deze doelgroep bestaat uit o.a. (IT-) managers, (IT-) auditors en overige IT-functionarissen. 1.3 Opbouw Na het inleidende hoofdstuk 1 zal het concept van virtualisatie uitgewerkt worden in hoofdstuk 2. De principes van IT-management en IT-auditing worden behandeld in hoofdstuk 3. Om de relatie met de praktijk te leggen wordt in hoofdstuk 4 aandacht besteed aan een praktijkcasus. In hoofdstuk 5 wordt de praktijkcasus getoetst aan een bestaand raamwerk. Hoofdstuk 6 beschrijft de opzet en uitwerking van een algemeen toepasbaar virtualisatiemodel. In hoofdstuk 7 worden de deelvragen en de probleemstelling beantwoord. Ook zal ik aandacht besteden aan een stuk reflectie. 10

11 2 Virtualisatie 2.1 Inleiding en definitie Om de rode draad van het verhaal te kunnen volgen is het belangrijk dat eerst het concept van virtualisatie behandeld wordt. In dit hoofdstuk zal het begrip virtualisatie op een voor de geïnteresseerde leek begrijpbare manier worden toegelicht. Ook wordt aandacht besteed aan de meest voorkomende toepassingen en voordelen, mogelijke knelpunten en het bewust of onbewust verkeerd gebruik van virtualisatie. Afbakening virtualisatie Virtualisatie is een breed begrip. Er zijn meerdere vormen en gebieden die gerelateerd worden aan virtualisatie. In de datacommunicatie bijvoorbeeld wordt al lange tijd gebruik gemaakt van Virtual Private Network (VPN) en Virtual Local Area Network (VLAN). In de praktijk komen de volgende vormen van virtualisatie voor [5], [6], [7]: - Systeem virtualisatie: deze vorm wordt ook aangeduid als server of desktop virtualisatie; - OS virtualisatie: deze vorm heeft betrekking op het (hoofd)besturingssysteem; - CPU virtualisatie: deze vorm heeft betrekking op de processor van de server; - Applicatie virtualisatie: deze vorm heeft betrekking op het installeren en gebruik maken van applicaties; - Opslag virtualisatie: deze vorm komt voor bij opslagnetwerken ook wel Storage Area Network (SAN) genoemd. Een uitputtende behandeling van al deze vormen valt buiten de scope van deze scriptie. Gekozen is om systeem virtualisatie, in het bijzonder server virtualisatie, in deze scriptie te behandelen. Volgens gerenommeerde IT tijdschriften bestaat de verwachting dat nagenoeg alle IT-managers de komende jaren zullen gaan investeren in deze vorm van virtualisatie. Definitie van virtualisatie Er bestaat geen standaard voor de virtualisatietechniek en virtualisatie wordt door diverse partijen verschillend gedefinieerd, waarbij in de meeste gevallen wel sprake is van overeenkomsten. Onderstaand volgt een aantal definities met betrekking tot de techniek van server virtualisatie. 11

12 Virtualization allows you to run multiple applications and operating systems independently on a single server. [8] Microsoft virtualization solutions enable IT managers to run multiple operating systems, applications, and middleware on a single physical machine, allowing customers to cut costs and response time without sacrificing resources. [9] Virtualisatie is het samenbrengen van fysiek of functioneel gescheiden ICT-voorzieningen (opslag, server en processor) om processen beter te beheersen of te simplificeren. [10] HP Virtualisation Solutions enable a business to pool and share IT resources so utilization is optimized and supply automatically meets demand. [11] Virtualization refers to the pooling of IT resources in a way that masks the physical nature and boundaries of those resources from resource users. In more concrete terms, virtualization is the decoupling of software from hardware. [12] Virtualisatie komt neer op het simuleren van computeronderdelen, waardoor het voor andere computers of programma s lijkt alsof ze te maken hebben met een echt of gewoon systeem. [13] Virtualisation technology is a way of making a physical computer to function as if it were two or more computers, each nonphysical or virtualised computer is provided with the same basic architecture as that of a generic physical computer. [14] Virtualisation is the logical representation of physical systems across the entire enterprise. [15] Conclusie: Virtualisatie is de techniek die het mogelijk maakt dat besturingssystemen met bijbehorende applicaties softwarematig draaien op één fysieke computer, elk in hun eigen afgeschermde omgeving, met eigen resources en onafhankelijk van elkaar. Voor de eindgebruiker lijkt het alsof een softwarematige computer een echte fysieke machine is, terwijl dat feitelijk alleen in virtuele zin zo is. 2.2 Virtualisatie vanuit meerdere perspectieven Op zich is de techniek van virtualisatie niet nieuw. Met name IBM [16] maakt al lange tijd gebruik van deze techniek in de vorm logical partitions. Logical partitions staat voor logische partities, oftewel het 12

13 opsplitsen van een volledige computer in meerdere logische delen, waardoor het voor de gebruiker lijkt alsof er sprake is van meerdere onafhankelijke besturingssystemen. Deze delen worden partities genoemd. Tot voor kort konden alleen degenen die de beschikking hadden over een (duur) mainframe gebruik maken van dit principe. Tegenwoordig zijn conventionele x86 servers zodanig in kracht en mogelijkheden gegroeid dat virtualisatie ook op deze hardware aantrekkelijk is. Dit geldt zelfs voor personal computers. Daarnaast zijn er meerdere leveranciers die zich bezighouden met virtualisatie producten, de één volwassener dan de ander. In de volgende paragraaf wordt op hoofdlijnen de techniek van virtualisatie uitgelegd. Technisch perspectief In de huidige traditionele situatie beschikt iedere medewerker over één werkstation waarop alle applicaties draaien 2. Bij server (en desktop) virtualisatie wordt op het bestaande besturingssysteem -de zogeheten Host- een extra softwarelaag -Virtualisatie Software oftewel Virtual Machine Monitor (VMM)- geïnstalleerd. Vervolgens worden op deze VMM-laag virtuele machines (VM s) gemaakt. Op deze VM s wordt vervolgens naar keuze een besturingssysteem -een zogeheten Guest- geïnstalleerd [13], [14], [17], [18]. Het principe is geïllustreerd in figuur 1. De hardwarevoorzieningen worden verdeeld onder de VM s. Het betreft de harde schijf, de netwerkkaart, de CPU en het RAM geheugen. Figuur 1. Principe van virtualisatie op een server met een voorgeïnstalleerd besturingssysteem. 2 High secure omgevingen zijn een uitzondering hierop, deze hebben meestal meerdere machines die op aparte fysieke netwerken zijn aangesloten 13

14 Een andere variant die meer geschikt is voor high performance omgevingen maakt geen gebruik van een Host besturingssysteem. De VMM heeft een eigen, uitgekleed, besturingssysteem. Zie figuur 2. Figuur 2. Principe van virtualisatie op een server zonder een voorgeïnstalleerd besturingssysteem. Elke VM beschikt over een eigen deel van de fysieke harde schijf. Als een VM wegvalt of last heeft van kwaadaardige codes zoals virussen heeft dit geen gevolg voor de overige VM's. Alle VM's zijn logisch van elkaar afgeschermd en elk kan worden gezien als een aparte omgeving. Een VM is op zich een dedicated 3 server. Elke VM met bijbehorende applicatie kan als een appliance 4 gezien worden. Dit betekent dat elke VM als een eenheid verplaatst kan worden op verschillende platformen, en dat is weer een gevolg van het feit dat elk VM het formaat van een bestand heeft. Bedrijfseconomisch perspectief Voor de IT-manager is het van belang dat IT-systemen bedrijfsvoordelen opleveren. IT-investeringen leveren op twee manieren waarde op voor de organisatie. Ten eerste is er een verbetering van bestaande bedrijfsprocessen en/of de creatie van geheel nieuwe bedrijfsprocessen, waarvan het nettoresultaat een verhoging van de efficiëntie van de onderneming is. Ten tweede wordt de snelheid van besluitvorming verhoogd en de nauwkeurigheid hiervan verbeterd. De verbeteringen in de bedrijfsprocessen en de besluitvorming zijn te meten door middel van kapitaalbudgetteringsmethoden. [19] De implementatie van virtualisatie vanuit bedrijfseconomisch perspectief betekent voor de IT-managers 3 Een dedicated server is een server met een primaire taak zoals Exchange mail of SAP applicatie. 4 Appliance is de naam voor de combinatie van hardware en bijbehorende programmatuur die als één geheel wordt verkocht en die out-of-the-box te gebruiken is zonder eerst de software op de hardware te installeren. Een sprekend voorbeeld is een mobiel telefoontoestel. 14

15 het verhogen van het rendement van de IT investeringen (Return on Investment, ROI). De formule om de ROI te berekenen is het totaal aan opbrengst gerealiseerd over een periode gedeeld door het totaal aan investeringskosten over diezelfde periode. Om de ROI te berekenen moet de Total Cost of Ownership (TCO) bekend zijn. De TCO bestaat uit alle kosten die gepaard gaan met het aanschaffen, gebruiken, beheren en buiten gebruik stellen van informatietechnologie door een organisatie gedurende de levenscyclus van de producten [4]. De besparing op TCO heeft betrekking op de volgende componenten [20]: Besparing op hardware kosten - Minder fysieke servers in het serverpark nodig. Besparing operationele ICT kosten - Reductie van stroom- en koelingskosten; - Reductie van huurkosten in een datacenterruimte; - Minder netwerkkosten door het gebruik van virtuele netwerkapparatuur; - Beheerders hebben minder tijd nodig om servers op te zetten, configureren en migreren. Besparing van downtime kosten - Reductie van geplande downtime; - Reductie van ongeplande downtime. Mits beheerst geïmplementeerd, zijn voor virtualisatie geen extra kosten te bedenken die kunnen leiden tot een negatieve ROI. De conclusie is dat door het gebruik van virtualisatie de TCO verlaagd kan worden en hierdoor, bij overigens gelijkblijvende omstandigheden, de ROI verhoogd wordt. Dit leidt tot meer efficiëntie in de ICT organisatie. Dit is de reden waarom uit bedrijfseconomisch oogpunt de implementatie van virtualisatie aantrekkelijk is voor elke IT-manager. 2.3 Toepassingen en voordelen van virtualisatie Virtualisatie kan in principe overal toegepast worden waar ook normale servers en desktops gebruikt worden. De inzet van virtualisatie is aantrekkelijk zolang rekening wordt gehouden met de voordelen en mogelijke knelpunten die later in dit hoofdstuk aan de orde komen. Hieronder volgt een (niet uitpuntend) overzicht van de meest voorkomende toepassingen van virtualisatie [7], [14], [17], [21], [22]. 15

16 Server consolidatie De huidige praktijk is om elke applicatie op een aparte server te installeren. Deze praktijk wordt gevolgd om voor de kritieke applicaties hoge mate van beschikbaarheid te realiseren. Het installeren van twee applicaties op dezelfde server wordt afgeraden vanwege de kans op conflicten en wederzijdse beïnvloeding en afhankelijkheid door het gemeenschappelijke gebruik van hardware. De oplossing is een dedicated server per applicatie, bijvoorbeeld Exchange mail. Het gevolg is dat dure hardware aangeschaft wordt die niet optimaal benut wordt omdat er slechts één applicatie op draait. Door gebruik te maken van virtualisatie kunnen alle applicaties middels dedicated VM s geïnstalleerd worden op één fysieke machine. De voordelen die hiermee behaald worden zijn divers: minder ruimte nodig, minder koeling en onderhoud hiervan nodig, minder elektriciteitverbruik en minder hardware onderhoud. Scheiding van omgevingen In de praktijk komt het vaak voor dat naast productieservers ook test- en ontwikkelservers aangeschaft dienen te worden. Dit om te voldoen aan de algemeen geaccepteerde eis van gescheiden omgevingen voor ontwikkelen, testen, accepteren en productie. Het onderhouden van meerdere servers kost tijd, arbeid en geld. Door consolidatie van deze verschillende omgevingen met behulp van virtualisatie kan een aanzienlijke besparing bereikt worden. De ontwikkel-, test-, acceptatie- en productieomgeving kunnen elk in een virtuele machine actief zijn zonder elkaar te beïnvloeden. En daarmee blijft de gewenste scheiding van omgevingen gehandhaafd. Door de strikte afscherming door middel van virtualisatie wordt een hoger beveiligingsniveau bereikt. Ook voor mensen die in meerdere omgevingen werken met verschillende beveiligingsniveaus kan gebruik worden gemaakt van virtualisatie. In dat geval zijn er op een laptop of desktop meerdere virtuele machines geïnstalleerd, elk geschikt voor een bepaalde omgeving, bijvoorbeeld kantoor en werken op afstand. Naast de eerder genoemde consolidatievoordelen biedt virtualisatie een hoger beveiligingsniveau door de scheiding tussen verschillende virtuele machines en ook applicaties. Vergeleken met de oude situatie met meerdere applicaties op één fysieke machine, betekent de afscherming door middel van virtualisatie een verhoogd beschikbaarheidsniveau. Wanneer kopieën van servers nodig zijn voor de testomgeving kan op eenvoudige wijze een kopie worden gemaakt van de productieomgeving en hoeft niet een complete fysieke server opgebouwd en ingericht te worden. Door het wegvallen van de noodzaak tot aanschaf van extra hardware en door het snel kunnen nabouwen van de productieomgeving kan efficiënter gewerkt worden. Wel is het noodzakelijk om procedures te hebben voor het proces van snel even kopiëren vanuit de productie- naar de testomgeving. 16

17 Ontwikkel-, test-, acceptatie- en productie (OTAP)cyclus De OTAP-omgeving is essentieel voor IT-organisaties vanaf een zekere omvang. Er dienen voldoende representatieve servers beschikbaar te zijn om tests uit te voeren of om problemen op te lossen alvorens bepaalde wijzigingen of installaties worden uitgevoerd in de productieomgeving. Het aantal applicaties kan flink oplopen in grotere organisaties. Om voor elke applicatie een testserver aan te schaffen is uit kostenoverweging niet reëel en ook niet noodzakelijk. Meestal kunnen servers namelijk worden hergebruikt. Dit betekent echter wel dat het opzetten van servers in de OTAP-omgeving extra tijd en arbeid vergt en dat hierdoor de hele (test)cyclus onnodig lang is. Door gebruik te maken van virtuele machines kunnen testomgevingen snel opgezet worden. Ook kunnen virtuele netwerken geconfigureerd worden om bijvoorbeeld multi-tier architecturen te testen. De winst zit in het kopiëren en klonen van bestaande virtuele machines en het bijhouden van een soort bibliotheek met alle mogelijke configuraties van virtuele servers. Een ander voordeel is de mogelijkheid tot snelle rollback die aanwezig is bij de toepassing van virtuele machines. Door de verminderde noodzaak tot configuratie van hardware -te weten de diverse afzonderlijke fysieke servers- wordt de OTAP-cyclus verkort wat bijdraagt tot meer efficiëntie van IT projecten. High-Availability In Service Level Agreements (SLA s) komt vaak de eis voor dat een systeem voor 99.x % van 24x7uur operationeel moet zijn. Deze eis wordt in het algemeen aangeduid als High-Availability, oftewel een hoge beschikbaarheid. High-Availability heeft betrekking op componenten die kunnen falen waardoor de beschikbaarheid in gevaar komt. Om dit probleem op te lossen worden systemen redundant uitgevoerd. Het dubbel uitvoeren van hardware heeft als gevolg dat de investeringskosten toenemen, terwijl de redundante systemen alleen maar stand-by staan en feitelijk niet echt dagelijks gebruikt worden als productiemachine. Om toch minder hardware te gebruiken wordt gebruik gemaakt van virtualisatie. Virtualisatie is voordelig in geval dat er CPU marge is op de standby machine wanneer deze actief wordt. Hierdoor kunnen nietfunctionerende virtuele of fysieke servers overgenomen worden door virtuele servers. Deze migratie kan on-the-fly gebeuren waardoor de downtime nul is. Hierbij dient opgemerkt te worden dat in het geval van migratie van een virtuele machine naar een andere virtuele machine deze twee op aparte fysieke servers staan. Een bijzondere variant en toepassing van High-Availability die ook op de grens van disaster recovery ligt is uitwijk (contingency). Hierbij staan de redundante systemen elk op verschillende locaties. De voordelen die bij High-Availability genoemd kunnen worden zijn zero downtime en dus efficiëntie en lage kosten. 17

18 Disaster recovery In IT jargon wordt disaster recovery in één adem genoemd met back-up en restore. Het zijn echter twee verschillende processen. Back-up en restore voorzieningen/maatregelen zijn ten behoeve van het incidenteel herstellen van kleine fouten. Bij sommige organisaties is dit een integraal onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden. Hierbij wordt gebruik gemaakt van periodieke back-ups. Bij disaster recovery is de ernst van de situatie en de schade veel groter. Een ramp kan als gevolg hebben dat hele computercentra opnieuw opgebouwd dienen te worden. Dit proces kan in de praktijk heel tijdrovend zijn, vooral omdat er nauwelijks tests worden uitgevoerd om dergelijke rampscenario s na te bootsen. Te lang uit de lucht zijn kan fatale gevolgen hebben voor een organisatie. Door gebruik te maken van virtualisatie in het geval waarbij er geen ge-mirrored uitwijklocatie is, kan het disaster recovery proces versneld worden. Men hoeft niet eerst op elk hardware het besturingssysteem te installeren en daarna applicaties en data. Door gebruik te maken van back-ups van alle VM s hoeven deze enkel op de VMM geïnstalleerd te worden waarna alle applicaties weer draaien. De winst in efficiëntie betekent dat een organisatie een snelle recovery van de IT-systemen kan realiseren na een ramp, hetgeen bijdraagt tot een hoge business continuity. Behoud legacy systemen Legacy systemen zijn IT systemen waarvan of het besturingssysteem of de applicatie niet meer door de markt ondersteund wordt en die om uiteenlopende redenen niet gemigreerd kunnen worden naar moderne (hardware) systemen. Deze redenen kunnen bijvoorbeeld zijn incompatibiliteit, financiën of gebrek aan expertise. Helaas is legacy vanwege hardwareafhankelijkheid- een nog vaak voorkomend verschijnsel in IT-organisaties. Virtualisatie kan echter een uitkomst bieden. Door de legacy systemen te converteren in een VM, worden het besturingssysteem en de applicatie losgekoppeld van de hardware. Hierdoor kan de desbetreffende VM met oud besturingssysteem en bijbehorende applicatie als een appliance op elke hardware geïnstalleerd worden. Het voordeel in dit geval is portabiliteit en flexibiliteit. Hierdoor kunnen legacy besturingssystemen toch op moderne hardware gedraaid worden. Het voordeel dat virtualisatie biedt is in principe voor alle genoemde toepassingen gelijk. Door het gebruik van virtualisatie wordt meer gedaan in minder tijd met minder inspanning en is er minder hardware nodig. Of, zoals het verwoord werd in de presentatie van het firma Bull [23]: virtualisatie gaat niet over verlagen van kosten maar het elimineren van verspilling. Het grootste voordeel is dus efficiëntie. De efficiëntie is de resultante van de flexibiliteit, portabiliteit, schaalbaarheid, onderhoudbaarheid en effectiviteit die door virtualisatie gerealiseerd worden. 18

19 2.4 Mogelijke valkuilen bij de toepassing van virtualisatie Doordat de virtuele machines in feite bestanden zijn en dus kopieerbaar zijn, is er een verhoogd risico aanwezig op wildgroei van virtuele machines. Invoering van virtualisatie stelt daarom eisen aan versiebeheer en beveiliging van de VM bestanden. Door de introductie van de virtualisatielaag wordt een nieuw object van beheer gecreëerd. Degene die toegang heeft tot deze laag dient kundig te zijn en er dient functiescheiding te zijn tussen het beheer van de virtualisatielaag en het beheer van de virtuele machines. Anders bestaat het risico dat systeembeheerders van bepaalde virtuele servers toegang krijgen tot overige servers waar zij niet voor verantwoordelijk zijn en waartoe zij geen toegang nodig hebben. Ook bestaat de kans dat medewerkers van de verschillende OTAP-omgevingen toegang krijgen tot elkaars data en programmatuur. Sommige licenties worden per CPU uitgegeven. Virtuele machines maken in principe gebruik van dezelfde CPU, terwijl de licenties meerdere malen gebruikt worden. Het is niet duidelijk wat de juridisch mogelijkheden en gevolgen hiervan zijn, dit onderwerp is -hoewel een belangrijk punt van aandacht- in het kader van deze scriptie niet nader onderzocht. Virtualisatieproducten zijn op dit moment allemaal leveranciersgebonden. Er is nog geen universele standaard, waardoor de vele producten niet compatibel zijn en de afnemer na de eerste investering in beginsel gebonden is aan een bepaalde leverancier. Het hoofddoel van de implementatie van virtualisatie is efficientie. Maar de efficientieverbetering kan alleen gerealiseerd worden indien er een minimaal aantal fysieke servers gevirtualiseerd worden. Voor kleine aantallen is het niet in alle gevallen voordelig. 2.5 Onjuist gebruik en misbruik van virtualisatie Virtualisatie is een handig hulpmiddel, maar is niet voor alle toepassingen geschikt. Applicaties die een hoge performance moeten leveren zijn niet geschikt om op virtuele machines te installeren. Het gaat hierbij om database managementsystemen en servers. Deze servers dienen veel I/O-aanvragen tegelijk te verwerken en benutten daarbij de volledige servercapaciteit. Het delen van die capaciteit over meerdere virtuele servers kan in deze situatie beperkend werken voor de performance. Nog een aandachtspunt is de zogenoemde Single Point of Failure. Dit betekent dat een systeem op een enkel punt zodanig kwetsbaar is dat een defect gevolgen kan hebben voor de beschikbaarheid. Door 19

20 meerdere fysieke servers te consolideren op één fysieke server heeft een hardwaredefect invloed op alle daarop geïnstalleerde virtuele servers. Dit probleem kan worden opgelost door gebruik te maken van redundante systemen. Hierbij worden op extra fysieke servers redundante meerdere virtuele servers geïnstalleerd. Er kunnen in principe ook virtuele netwerken gemaakt worden aan de hand van virtuele netwerkswitches en virtuele machines. Echter is deze optie niet volwassen genoeg voor productieomgevingen. De virtuele netwerkswitches zijn niet geavanceerd zoals fysieke switches. Verder zijn virtuele machines op verschillende fysieke machines moeilijk door middel van virtuele switches aan elkaar te verbinden. Dit betekent dat deze virtuele netwerken alleen op één fysieke server kunnen bestaan waardoor hier een single point of failure onvermijdelijk is. Vanwege het feit dat virtuele machines met bijbehorende applicaties als bestanden worden opgeslagen, zijn virtuele machines portabel. Hierdoor is het, in tegenstelling tot een grote fysieke server, in theorie makkelijker om ongeautoriseerd complete servers met bijbehorende applicatie en data te kopiëren en deze voor kwaadwillende doeleinden te gebruiken. Inmiddels zijn ook hackers actief bezig met virtualisatietechnieken. Onlangs is bekend geworden dat het kwaadaardige computerprogramma Blue Pill [36] gebruik maakt van de virtualisatieprincipes en zichzelf on-the-fly en ongemerkt als host operating system kan installeren op een fysieke server. Het oorspronkelijke host besturingssysteem wordt dan een guest besturingssysteem in een virtuele machine dat op het nieuwe host besturingssysteem draait. Hiermee heeft de hacker via zijn nieuwe host besturingssysteem controle over het guest besturingssysteem en dus de applicaties die daarop draaien. De aanwezigheid van de kwaadaardige code is erg moeilijk te detecteren. In figuur 3 is het effect van Blue Pill geïllustreerd. Het oorspronkelijke besturingssysteem is in het groen afgebeeld. De code van de aanvaller die uiteindelijk het host besturingssysteem wordt, is met blauw aangegeven. 20

Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie

Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie Ronald van Vugt NetWell ronald@netwell.info www.netwell.info Herkent u dit? Of u vandaag nog twee servers beschikbaar wilt stellen Geen goede testomgeving

Nadere informatie

alleen maar voordelen? (deel 1)

alleen maar voordelen? (deel 1) VIRTUALISATIE: alleen maar voordelen? (deel 1) If it s there and you can see it It s Real! If it s not there and you can t see it It s Gone! If it s there and you can t see it It s Transparent! If it s

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen?

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? ir. Ronald van Vugt ronald@netwell.eu Aanleiding Deze presentatie is ontstaan naar aanleiding van een nieuw architectuur ontwerp voor

Nadere informatie

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien.

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien. 10 redenen om te virtualiseren Wat betekent virtualiseren? Met virtualisatie bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien.

Nadere informatie

High Availability & Disaster Recovery

High Availability & Disaster Recovery Disaster Recovery Problematiek en denkpistes voor oplossingen Cevi Usernamiddag 8 december 2009 9 december 2009 Cevi bedrijfspresentatie High Availability & Disaster Recovery Een theoretische benadering

Nadere informatie

Fors besparen op uw hostingkosten

Fors besparen op uw hostingkosten Whitepaper Fors besparen op uw hostingkosten Hoe kunt u een kostenvoordeel behalen zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van uw dienstverlening? INHOUD» De hostingmarkt» Cloud technologie» Uitbesteden

Nadere informatie

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Whitepaper Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Hoe voorkomt u downtime? Hoe vermindert u de impact als het toch optreedt? Hoe bent u zo snel mogelijk weer online? INHOUD» Technische mogelijkheden»

Nadere informatie

HA in de praktijk. Database en Server Consolidatie

HA in de praktijk. Database en Server Consolidatie HA in de praktijk Database en Server Consolidatie SPREKER : E-MAIL : DATUM : Johan Westerduin, Peter Vermaat jwesterduin@transfer-solutions.com, pvermaat@transfer-solutions.com 14 oktober 2010 WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT 25 11 2009 Spreker Olaf van Oord Gebruikersvereniging Transport ICT virtualisatie van systemen en back-up procedures 2 AGENDA Wie is PROXSYS? Welke vormen van virtualisatie? Server virtualisatie Online

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur We behandelen in dit document de 5 stappen naar een dynamische it-infrastructuur:

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Desktop Delivery: een zakelijke afweging

Desktop Delivery: een zakelijke afweging Desktop Delivery: een zakelijke afweging Client - Server, SBC, virtuele desktops, virtuele applicaties of een virtueel besturingssysteem? Er zijn genoeg mogelijkheden om desktop functionaliteit aan de

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Virtualisatie en de IT-auditor

Virtualisatie en de IT-auditor 39 Virtualisatie en de IT-auditor Bert Rechter Virtualisatie is het gebruik van software om hardware of een gehele computeromgeving anders dan die waar de software feitelijk op draait, te emuleren 1. In

Nadere informatie

Right Availability voor Provincie Zeeland met Active Data Guard 11g

Right Availability voor Provincie Zeeland met Active Data Guard 11g Vision ~ Knowledge ~ Results Right Availability voor Provincie Zeeland met Active Data Guard 11g Frank Dorst samenwerking, pragmatische aanpak en innovatie met Java en Oracle OGh DBA Dag: 11g in de praktijk

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions

Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions Hoge beschikbaarheid bij Lips Textielservices Johan Westerduin, Transfer Solutions 22 April, 2010 Woerden, Nederland Introductie Transfer Solutions Transfer Solutions is een gespecialiseerde

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers IT beheer: zelf doen is geen optie meer Ed Holtzer Jurian Burgers Het leven is te kort om zelf iets te doen wat men tegen betaling ook door anderen kan laten verrichten. William Somerset Maugham Engels

Nadere informatie

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN Hardwarevirtualisatie en licenties Financieel risico? Vijf belangrijke vragen Prakijkscenario en advies Inleiding Virtualisatie

Nadere informatie

Projectvoorstel SAN migratie NSG

Projectvoorstel SAN migratie NSG Projectvoorstel SAN migratie NSG De Wal ICT Auteur: Lucas de Wal Wilhelminastraat4 Functie: Netwerkspecialist/Consultant 6851 KP Huissen E-mail: info@dewal-ict.nl Tel: 026 363 74 40 Document referentie:

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis het doel, de mogelijkheden en de beperkingen Oracle Waterschapsdag SPREKER : E-MAIL : DATUM : Johan Westerduin jwesterduin@transfer-solutions.com 30 november

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD Cloud storage. Back-up in de cloud. Er zijn verschillende benamingen voor diensten die computergebruikers in staat stellen om hun documenten en

Nadere informatie

Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan!

Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan! Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan! Een probleem met uw ICT omgeving is kostbaar en pijnlijk. De managed services van VBVB zijn ontworpen voor organisaties die 100% controle willen

Nadere informatie

REFERENCE CASE PZ GLM: VIRTUALISATIE ADMINISTRATIEF NETWERK

REFERENCE CASE PZ GLM: VIRTUALISATIE ADMINISTRATIEF NETWERK REFERENCE CASE PZ GLM: VIRTUALISATIE ADMINISTRATIEF NETWERK 10 Mei 2016 AGENDA LoB ICT Solutions: Wie zijn wij en wat doen wij? Behoeften van PZ GLM Oplossing voor de behoeften Voorgestelde oplossing Voordelen

Nadere informatie

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk'

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' 29 januari 2013 Agenda 1) Uitgangssituatie 2) Voorlopige resultaten inventarisatie 3) (markt)ontwikkelingen 4) Wat is het vraagstuk? 5)

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Je kunt hier (optioneel) ook een gratis tool downloaden

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

Werkplek anno 2013. De werkplek; maak jij de juiste keuze?

Werkplek anno 2013. De werkplek; maak jij de juiste keuze? Werkplek anno 2013 Welkom Agenda Bas van Dijk & Peter Klix (EIC) Pauze HP Converged infrastructuur Johan Benning Presales consultant HP Diner Wie is wie Bas van Dijk Infrastructuurarchitect Specialisatie

Nadere informatie

Oorzaken en gevolgen van ongeplande downtime

Oorzaken en gevolgen van ongeplande downtime 12 methoden om de kans te verkleinen en de gevolgen te beperken Een white paper van RAM Infotechnology 16-01-2012 Introductie Ongeplande downtime is de tijdsduur waarop een netwerk of een component niet

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Datacenter in a BOX

1 Dienstbeschrijving Datacenter in a BOX 1 Dienstbeschrijving Datacenter in a BOX Lancom Automatisering heeft jarenlang ervaring opgedaan in het ontwerpen, implementeren en beheren van ICT infrastructuren bij het MKB (+). Met deze informatie

Nadere informatie

Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar

Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar Redundancy, spareparts of onderhoudscontract? Maarten Oberman, Albert Molenaar Redundancy is een technische oplossing voor systeem falen in hardware of software en daarom van belang voor de optimalisatie

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

PGGM. Inkomensverzorger voor de sector zorg en welzijn. Hans de Harde Sr. ICT Architect Fysieke Infrastructuur

PGGM. Inkomensverzorger voor de sector zorg en welzijn. Hans de Harde Sr. ICT Architect Fysieke Infrastructuur PGGM Inkomensverzorger voor de sector zorg en welzijn Hans de Harde Sr. ICT Architect Fysieke Infrastructuur Wat doet PGGM Uitvoeringsorganisatie collectieve pensioenregelingen voor de sector zorg en welzijn

Nadere informatie

EXIN Cloud Computing Foundation

EXIN Cloud Computing Foundation Voorbeeldexamen EXIN Cloud Computing Foundation Editie maart 2013 Copyright 2013 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or stored in a data processing

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Backup bestaat niet meer

Backup bestaat niet meer Backup bestaat niet meer Reno van der Looij Account Manager De Ictivity Groep Dennis Zuiderwijk Channel Manager Benelux Seagate Cloud systems & Solutions Backup bestaat niet meer! Backup bestaat niet meer

Nadere informatie

De integratie van het OCMW in de gemeente technisch bekeken Shopt-IT 2015 Slide 1

De integratie van het OCMW in de gemeente technisch bekeken Shopt-IT 2015 Slide 1 We willen het in deze presentatie hebben over technische concepten die een optimale werking van onze nieuwe organisatie mogelijk maken. Tevens willen we jullie een mogelijk stappenplan voorstellen. Uiteraard

Nadere informatie

End to End Virtualisation

End to End Virtualisation End to End Virtualisation Virtualisatie in een Citrix wereld Edwin van den Broek Valid ICT Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde De DSM visie Applicaties transparant aan gebruikers aanbieden, ongeacht

Nadere informatie

Process Control Netwerk Security bij Lyondell. Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V.

Process Control Netwerk Security bij Lyondell. Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V. Process Control Netwerk Security bij Lyondell Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V. Agenda Introductie Korte feiten over Lyondell Chemie Wat doet Lyondell Chemie aan PCN

Nadere informatie

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Persbericht IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Igel beschouwt cloud computing als een kernelement in een nieuwe golf van outsourcing, een golf waarvan vooral het MKB zal gaan

Nadere informatie

Applicatie Architectuur en ICT-Infrastructuur

Applicatie Architectuur en ICT-Infrastructuur Applicatie Architectuur en ICT-Infrastructuur ISBN 978 90 72446 17 6 2010 Uitgeverij Het Glazen Oog Over de uitgave van dit document 2 Deze uitgave Dit document is een digitale versie van een hoofdstuk

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Ictivity Een vreemde eend in de bijt

Ictivity Een vreemde eend in de bijt Ictivity Een vreemde eend in de bijt De virtuele wereld Alles is tegenwoordig virtueel. Virtueel hondje Tamagotchi, virtueel huisdiertje Virtuele huisvrouw Agenda Welke vijf soorten virtualisatie zijn

Nadere informatie

Scope van deze namiddag.

Scope van deze namiddag. Slide 1 Scope van deze namiddag. We willen het deze namiddag hebben over technische concepten die een optimale werking van onze nieuwe organisatie mogelijk maken. Tevens willen we jullie een mogelijk stappenplan

Nadere informatie

Softwaregebruik in het compliance-tijdperk. Compliant softwaregebruik: is de IT-organisatie er wel klaar voor?

Softwaregebruik in het compliance-tijdperk. Compliant softwaregebruik: is de IT-organisatie er wel klaar voor? RESEARCH NOTE Softwaregebruik in het compliance-tijdperk Het onderzoek Onderzoek onder business en IT managers naar software, compliance en licenties Bedrijfsleven en overheid 93 deelnemers Het gebruik

Nadere informatie

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR BEVEILIGINGSARCHITECTUUR Risico s onder controle Versie 1.0 Door: drs. Ir. Maikel J. Mardjan MBM - Architect 2011 cc Organisatieontwerp.nl AGENDA Is een beveiligingsarchitectuur wel nodig? Oorzaken beveiligingsincidenten

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials 3-daagse praktijktraining IT Audit Essentials Programma IT-Audit Essentials Door de steeds verdergaande automatisering van de bedrijfsprocessen wordt de beveiliging en betrouwbaarheid van de IT systemen

Nadere informatie

Whitepaper Virtualisatie en veilig internetbankieren

Whitepaper Virtualisatie en veilig internetbankieren Whitepaper Virtualisatie en veilig internetbankieren In dit white paper zullen we uitleggen hoe u met behulp van virtualisatie veilig kunt internetbankieren. We zullen eerst een korte uitleg geven hoe

Nadere informatie

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Vragenlijst Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Haarlem, 2011 Inleiding Terremark heeft sinds de opkomst van server virtualisatie in het begin van deze eeuw veel RFI s en RFP s beantwoord. Deze

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed Cloud Computing -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015 Opvallend betrokken, ongewoon goed Agenda Inleiding Mijn achtergrond Over Innvolve Cloud Computing Overwegingen Afsluiting

Nadere informatie

Leones. Business Case Service Management Tool

Leones. Business Case Service Management Tool Leones Business Case Service Management Tool Inhoudsopgave 1. AFBAKENING... 3 1.1 DOEL... 3 1.2 AANNAMES... 3 1.3 HUIDIGE SITUATIE... 3 1.4 PROBLEEMSTELLING... 3 1.5 WAT ALS ER NIETS GEBEURT?... 3 2. OPTIES...

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services.

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services. Cloud Computing Webinar Unizo Steven Dewinter Steven.Dewinter@belgacom.be January 20 th, 2012 Agenda Agenda: Wat is nu precies Cloud Computing? Voordelen & Nadelen Hoe ga ik naar de Cloud? Belgacom Cloud

Nadere informatie

Frontend performance meting

Frontend performance meting Frontend performance meting als aanvulling op de traditionele manier van performancetesten René Meijboom rene@performancearchitecten.nl Introductie Uitdaging bij huidige klant Succesvolle performancetest

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater.

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater. Janjoris van der Lei Gedelegeerd bestuurder LCP nv E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater Start Overzicht probleem Deel oplossingen Toekomstige oplossingen Wat doen

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Windows Server 2003 End of support

Windows Server 2003 End of support Windows Server 2003 End of support Wat betekent dit voor mijn organisatie? Remcoh legt uit Met dit nieuwsitem brengt Remcoh de naderende End of Support datum voor Windows Server 2003 onder uw aandacht.

Nadere informatie

Content Management Made Easy

Content Management Made Easy Content Management Made Easy Content management is voor bedrijven van doorslaggevend belang. Het op de juiste manier inzetten van het beschikbare kapitaal en personeel is de sleutel tot een rendabele onderneming.

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

De visie van Centric op datamanagement

De visie van Centric op datamanagement De visie van Centric op datamanagement De vijf elementen om optimaal invulling te geven aan datamanagement Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Wat is datamanagement? 2 2.1 Actuele en statische data 3 3 De vijf

Nadere informatie

Transactieland Koppelzone concept

Transactieland Koppelzone concept Transactieland Koppelzone concept Vooraf Het koppelzone 1 concept is een bepaalde manier van samenwerken Het samenwerken wordt daarbij ondersteund door c.q. in die samenwerking wordt gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD TO CLOUD OR NOT TO CLOUD DE VOOR- EN NADELEN VAN DIGITALE FACTUURVERWERKING IN DE CLOUD Organisatie Easy Systems B.V. Telefoon +31 (0)318 648 748 E-mail info@easysystems.nl Website www.easysystems.nl Auteur

Nadere informatie

Informatiebeveiligingsbeleid

Informatiebeveiligingsbeleid Unit : Bedrijfsvoering Auteur : Annemarie Arnaud de Calavon : : Datum : 17-11-2008 vastgesteld door het CvB Bestandsnaam : 20081005 - Informatiebeveiliging beleid v Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 AANLEIDING...

Nadere informatie

Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen

Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen Uw IT schaalbaar, altijd vernieuwend en effectief beschikbaar > Het volledige gemak van de Cloud voor uw IT oplossingen > Goede schaalbaarheid en

Nadere informatie

Sneller ritsen met internet applicaties?

Sneller ritsen met internet applicaties? VERRICHTEN INRICHTEN RICHTEN Sneller ritsen met internet applicaties? BESTURING PRODUCTEN PROCESSEN ORGANISATIE APPLICATIES GEGEVENS van de bedrijfsvoering van de bedrijfsvoering Door : Rimko van den Bergh

Nadere informatie

(virtualisatie) 4. Effectiever werken én 15% besparen op uw IT-budget

(virtualisatie) 4. Effectiever werken én 15% besparen op uw IT-budget (virtualisatie) 4 Effectiever werken én 15% besparen op uw IT-budget T H E B E S T O F F O U R W O R L D S vshape brengt virtualisatie binnen bereik van middelgrote en kleinere organisaties Non-stop toegang

Nadere informatie

zorgeloos werken in de cloud

zorgeloos werken in de cloud metacom cloud functionele mogelijkheden zorgeloos werken in de cloud vanmeijel.nl bouwen kan simpeler Metacom is één van de meest bedrijfskritische applicaties binnen uw organisatie. De beschikbaarheid,

Nadere informatie

Van Singapore tot Schiedam. Breng uw vestigingen dichtbij

Van Singapore tot Schiedam. Breng uw vestigingen dichtbij Van Singapore tot Schiedam Breng uw vestigingen dichtbij Wat is het systeem weer traag! Hoort u dat ook wel eens binnen uw organisatie? Niet gek. Uw organisatie groeit, meer vestigingen, meer mensen, meer

Nadere informatie

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Welkom bij IT-Workz Altijd en overal werken en leren Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Etten-Leur, 16 november 2010 IT-Workz is de verzelfstandigde Dienst ICT van het ROC West-Brabant.

Nadere informatie

Deltion Scense. 8 December 2010

Deltion Scense. 8 December 2010 Deltion Scense 8 December 2010 Wie Wat - Waar Regionaal Opleidingscentrum in Zwolle (ROC) 16.000 jongeren en volwassenen beroeps onderwijs op middelbaar niveau 1.200 mensen in onderwijsgevende en ondersteunende

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

HP Hyper-ConvergedSystem StoreVirtual & EVO: RAIL

HP Hyper-ConvergedSystem StoreVirtual & EVO: RAIL U aangeboden door HP & Intel HP Hyper-ConvergedSystem StoreVirtual & EVO: RAIL Ready... Set... Done! Een gevirtualiseerde datacenter omgeving in 15 min. met de Hyper-Converged systemen van HP Server- en

Nadere informatie

Wijzigingen volledig onder controle en geborgd

Wijzigingen volledig onder controle en geborgd Installation Management Platform IMProve 2014 is het ultieme hulpmiddel om het beheer van uw (terminal) serverfarm continu, stap voor stap, op een hoger niveau te brengen. Gedocumenteerd, geborgd en reproduceerbaar

Nadere informatie

CiCloud Datacenter diensten op maat van besturen

CiCloud Datacenter diensten op maat van besturen Slimme IT. Sterke dienstverlening. CiCloud Datacenter diensten op maat van besturen Duurzaam Redundant Schaalbaar Kostenbesparend 2 DATACENTER FACTS & FIGURES OP VLAAMSE BODEM PRIVAAT DATACENTER VOOR BESTUREN

Nadere informatie

IT2BUILD Online Backup. Betrouwbaar, veilig en betaalbaar

IT2BUILD Online Backup. Betrouwbaar, veilig en betaalbaar IT2BUILD Online Backup Betrouwbaar, veilig en betaalbaar Veilig en Betrouwbaar De Backup diensten van IT2Build zijn veilig en betrouwbaar. Alle data wordt opgeslagen in een optimaal beveilgd datacenter.

Nadere informatie

PROJECT: IRIS. (Plan van aanpak) Naam Functie Paraaf

PROJECT: IRIS. (Plan van aanpak) Naam Functie Paraaf Plan van aanpak IRIS Documenthistorie Revisies Versie Status Datum Wijzigingen PROJECT: IRIS (Plan van aanpak) Goedkeuring Dit document behoeft de volgende goedkeuringen: Versie Datum goedkeurin g Naam

Nadere informatie

Automatische online en lokale backup en recovery van bedrijfsdata

Automatische online en lokale backup en recovery van bedrijfsdata Automatische online en lokale backup en recovery van bedrijfsdata Omdat u moet kunnen vertrouwen op uw backup... BACKUPAGENT, DE VOORDELEN OP EEN RIJ - Veilige backups zonder omkijken, alle bedrijfskritische

Nadere informatie