Doorstroming van allochtone jongeren van het secundair onderwijs naar het hoger onderwijs optimaliseren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doorstroming van allochtone jongeren van het secundair onderwijs naar het hoger onderwijs optimaliseren"

Transcriptie

1 Doorstroming van allochtone jongeren van het secundair onderwijs naar het hoger onderwijs optimaliseren RAPPORT Opdracht : via het opzetten van gesprekken met allochtone studenten in het tweede en derde jaar nietuniversitair hoger onderwijs, nagaan welke kritische succesfactoren zijn voor het reeds gevolgde leertraject. September - december 1999 Conclusies en korte beschrijving van cases. Ria Rector Autonome Hogeschool Hasselt

2 Er werden gesprekken gevoerd met 14 studenten. De gesprekken gebeurden in groepjes van 2 of 3 studenten, zodat 6 gesprekken doorgingen. Elk gesprek duurde ongeveer 3u. Identificatiegegevens van de 14 betrokken studenten: - Etnische afkomst: 8 Turks, 4 Marokkaans, 2 Italiaans Allen migranten van de 2 de of 3 de generatie en in België geboren of voor 3 jaar naar België gekomen. - Sexe: 9 meisjes, 5 jongens - Leeftijd: tussen 20 en 24 jaar - Regio: 9 van Limburg, 2 van Gent, 3 van Boom- Antwerpen Studierichting: 5 lerarenopleiding, 4 sociaal- agogisch werk, 2 verpleegkunde, 3 elektromechanica. De betrokken hogescholen waren: - Hogeschool Limburg ( Autonome Hogeschool) - Katholieke Hogeschool Gent (Katholieke Hogeschool) - Plantijn Hogeschool Antwerpen (Provinciale Hogeschool) Gemiddeld genomen gingen slechts 50% van de allochtonen die uitgenodigd werden voor een diepgaand gesprek over hun persoonlijke studieloopbaan daarop in, ook al werd de context geschetst... Dit fenomeen deed zich voor in de 3 hogescholen, de verschillende studierichtingen, bij jongens en meisjes. We gaan hier verder nog even op in bij punt 5 blz 4. Vooraf enkele belangrijke structurele elementen bij de overgang naar het hoger onderwijs 1. De structuur van het onderwijs na 18 jaar kan soms misleidend zijn. Bijvoorbeeld naast de basisopleiding gezondheidszorg van 1 cyclus (3j) op niveau van de hogeschool waarbij men kan kiezen tussen verpleegkunde, vroedkunde, logopedie... bestaat er ook een 4de graad verpleegkunde (3» maar deze heeft slechts een niveau A2. Als we in Gent de populatie van beide opleidingen vergelijken stellen we vast dat in de opleiding aan de hogeschool bijna geen allochtonen zijn en in de 4de graad er veel allochtonen zijn. De promotiekansen van beide groepen afgestudeerden is echter zeer verschillend. 2. De wijze waarop men omgaat met het vereiste taalniveau bij het begin van het hoger onderwijs is zeer verschillend. Sommige hogescholen stellen als toegangsvoorwaarde het slagen in het taalexamen niveau 5, zoals dat aan de universiteiten wordt afgenomen. Andere hogescholen nemen tijdens de introductieperiode van het 1 ste jaar een instaptoets taal af betreffende de vier taalvaardigheden, vooral met de bedoeling te weten voor wie welke remediëring noodzakelijk is, zodat deze zo snel mogelijk kan aangeboden worden.

3 Succesfactoren die de allochtone studenten aangeven 1. De voornaamste factor die bij alle 14 bevraagde studenten terugkomt is het belang van voorbeelden, modellen. Om een voorbeeld te kunnen zijn moet iemand best van dezelfde etnische afkomst zijn, enkele jaren ouder zijn en tot de familie behoren of in de buurt wonen. Dit is gedurende de ganse schoolloopbaan belangrijk. Bijvoorbeeld iemand verlaat een concentratieschool en gaat naar het atheneum ASO volgen omdat een nicht die 2 jaar ouder is dat ook deed. Daar komt ze in een klas met enkele allochtonen, in het derde jaar secundair gaan de meeste allochtonen naar TSO of BSO, maar met 3 houden ze vol en samen gaan ze nu naar dezelfde hogeschool, waar ze verschillende richtingen volgen en" anderen van het atheneum bellen mij nu op om over de studies te praten, ik ben nu een voorbeeld t, zegt ze. 2. Veel omgang met autochtone leeftijdsgenoten werd ook door al de bevraagde studenten als zeer belangrijk ervaren, al stelden ze het toch niet allemaal op dezelfde manier. Een student vertelt dat hij in het 5 de jaar TSO in een klas terechtkwam met veel allochtonen. Hij had toen veel problemen met zijn vader, op school... en trok op met een groep allochtonen na de school. Hij was niet geslaagd op het einde van het schooljaar. Nu heeft hij spijt van die tijd en is hij blij dat hij van zijn vader het jaar daarna naar een andere school moest. In die andere school deed hij het jaar over in een klas met weinig allochtonen. Hij zegt daarover" in die school was meer overleg en een zachtere aanpak" en later in ons gesprek " ik heb nu gestudeerd, ik sta nu open voor iedereen Wat mij opvalt is dat er in verschillende opleidingen en scholen met nogal wat allochtonen (bv. 10% ) in het eerste jaar hoger onderwijs, zich momenteel een tamelijk gesloten groep allochtonen vormt in het eerste jaar. Misschien neemt dit fenomeen af in het tweede semester, maar het baart mij en andere studentenbegeleiders elders toch zorgen. Twee studenten van het derde jaar zeggen daarover" Wij horen niet bij die groep Turkse jongeren, dat geeft een slechte indruk. Soms vragen zij ons waarom wij allerlei negatieve ervaringen niet hebben, dan zeg ik omdat wij ons beter integreren. En met dat hoofddoekgedoe ook, dat maakt echt wel wat uit zowel bij studenten als bij lectoren. Voor de integratie in de groep is het belangrijk geen hoofddoek te dragen." Maar wat betekent integratie in deze context? Dezelfde twee studenten vertellen over de groep autochtone studenten waarmee ze al 3 jaar samen les volgen" Ze kennen ons niet! Wij doen gewoon met de anderen mee. We gaan er ook niet op in als ze iets vragen. Ze begrijpen het toch niet, de vooroordelen zitten vast in hun hoofd. Onszelf zijn kunnen we nooit!" 3. Bij het vertellen van hun studieloopbaan komt bij bijna alle bevraagde studenten één of meerdere momenten voor waarop ze de Nederlandse taalvaardigheid als cruciaal ervaren hebben. Alle 14 studenten spreken thuis met minstens één van de ouders steeds de moedertaal. De leeftijd waarop de taal als cruciaal ervaren werd verschilt. Een studente vertelt dat ze het eerste leerjaar deed in een concentratieschool en moest overzitten. Toen beslisten haar ouders om haar te laten overzitten in een school zonder allochtonen, ze had toen zeer goede resultaten en dat was volgens haar cruciaal voor haar verdere schoolloopbaan. Bij sommige studenten blijft de Nederlandse taal zelfs in het hoger onderwijs veel aandacht en extra inzet vragen.

4 De meeste studenten vonden dat ze bijna nooit efficiënt geholpen werden op school op het vlak van taal, ook al werden soms extra lessen georganiseerd. Iemand zei in dat verband" nooit kregen we een echt goede uitleg over hoe het precies zit met bijvoorbeeld de - die - schon~.." 4. Het einde van de lagere school werd door de meeste bevraagde studenten als een belangrijk moment in hun schoolloopbaan gezien. De sfeer die daar heerst zet volgens hen de toon voor later. Zij stellen het ook als belangrijk om op die leeftijd van de kinderen beide ouders proberen te betrekken bij de studieloopbaan van het kind. Zij weten uit eigen ervaringen dat het realiseren van die betrokkenheid zeer moeilijk is, maar vinden het belangrijk dat men daarin investeert door bv. reeds in het Sde leerjaar te starten met gesprekken met de ouders. De leerlingen zouden in het 6deleerjaar moeten individueel begeleid worden door de onderwijzer(es) van de klas in samenwerking met PMS medewerkers. Eén van de studenten zegt daarover" Ze moeten op die leeftijd praten over hun verwachtingen, over wat ze willen bereiken in het leven! De begeleiding daarvan zou voor allochtonen best door allochtone medewerkers gebeuren". 5. In het secundair onderwijs moet dat denken aan de eigen toekomst, werken aan het eigen levensplan, verder begeleid worden. Volgens de bevraagde studenten is het belangrijk de allochtone leerlingen in het secundair in contact te brengen met doorgestroomde allochtonen. De ervaring van de bevraagde studenten is dat ongeveer de helft van de geslaagde allochtone studenten gesloten is, daar liever niet openlijk over praat, wat ik zelf ook ondervond tijdens deze verkenning. De allochtone leerlingen in het secundair hebben echter nood aan voorbeelden van geslaagden die open willen praten over hun ervaringen, die het belang van diploma's voor het verdere leven van de jongeren kunnen toelichten, die een realistisch beeld van het hoger onderwijs kunnen ophangen De ervaringen van deze 14 studenten met PMS waren over het algemeen negatief. Vooral het feit dat allochtonen te snel verwezen worden naar TSO en vooral BSO wordt kwalijk genomen. Een genuanceerd voorbeeld van deze ervaringen is een studente die in een concentratieschool het 6de leerjaar verlaat en van het PMS en de school het advies krijgt TSO te volgen. Twee Turkse meisjes van haar klas kregen een ASO-advies, alle andere allochtonen kregen als advies TSO of BSO. Na enkele weken in TSO gestart te zijn besluit ze zelf naar een andere school te gaan waar weinig allochtonen zijn en waar ze een vriendin heeft die ASO volgt. Ze mag daar nog starten, zit het eerste jaar over, nadien doet ze Economie-Moderne talen en eindigt na 7 jaar in de Menswetenschappen. Als we nu terugblikken naar de groep die toen in dat 6de leerjaar zat zegt ze, dan zijn er toch 4 van de groep allochtonen die ASO hebben beëindigd met succes, alhoewel het PMS maar aan 2 van hen een positief advies had gegeven voor ASO.

5 7. Alle bevraagde studenten praten ook over het belang van de houding van hun leerkrachten. In scholen met weinig allochtonen ondervinden zij volgens hen meer steun van hun leerkrachten. Een studente vertelt " Van dhr. X mochten we (enkele allochtonen van de klas) regelmatig iets vertellen voor de klas bv. over ons vasten. Hij wou echt dat we in ASO bleven, je kon het zo voelen." Ik hoorde echter veel negatieve verhalen, verhalen over racistisch gedrag van leerkrachten. Als studenten dat nu vertellen voel je dat deze ervaringen hen sterk beïnvloed hebben. Welke invloed deze ervaringen precies hebben gehad kan verschillen. Enkele uitspraken ter illustratie en concretisering:" Leerkrachten veralgemenen. Dan moet ge op uw tanden bijten. Er zijn er weinigen die op hun tanden blijven bijten tegen racisme van leerkrachten. Ge moet een harde zijn om vol te houden". Een andere studente zegt:" Als ze aan mij twijfelen is mijn zelfvertrouwen snel beschadigd". Nog een andere student zegt:" Sommige leerkrachten waren eerder negatief, maar daar krijg je wilskracht door. Als ze mij uitdagen voel ik mij aangepord." 8. Natuurlijk is ook de houding van de ouders uiterst belangrijk. Uit sommige verhalen bleek dat ouders soms bewust het advies van het PMS en de school negeren en hun kinderen toch naar het ASO sturen en hen voortdurend stimuleren om hulp te zoeken op het vlak van taal... Assertieve ouders die in hun kinderen geloven, kunnen ze helpen om door te zetten. Een studente zegt in dat verband: "Wij hebben een gevoel van frustratie. Onze ouders hebben dat gevoel ook. Wij willen nu voor onze eigen zaak opkomen! De 2 de generatie is de brug. Om die brugfunctie nog sterker te maken moet het sociaal opbouwwerk binnen de allochtone gemeenschap meer uitgebouwd worden." 9. Vaders worden vooral door de allochtone jongens als belangrijk vermeld. Een jongen omschrijft het zo " Veel jongens hebben problemen met hun vader en dan gaan ze op straat lopen in groepen. Dat is omdat die vaders te hard zijn! Vaders moeten vertellen over wat zij meemaken en hoe zij dat beleven. Vaders moeten praten met hun kinderen en hen stimuleren." Een meisje zegt: " Veel jongens worden te los gelaten en dan spijbelen ze soms...ouders moeten de jongens meer bijhouden." 10. De houding van de moeders wordt door de allochtone meisjes als zeer belangrijk vermeld. Een studente vertelt: "Thuis ben ik een huisvrouw en opvoedster. Het huishouden komt altijd op de eerste plaats en nadien kan ik studeren, zelfs tijdens de examens. Ik voel me schuldig als ik mijn mama niet help." Dit is echter niet te veralgemenen, sommige studenten vertelden dat hun moeder het huishouden helemaal zelf doet. 11. Het gedrag dat ouders wenselijk achten voor een meisje - vrouw, wordt vaak ervaren als contradictorisch met de eisen van het beroepsleven, die tijdens de opleiding langzaam duidelijk worden. Een studente vertelt dat ze na zonsondergang niet meer weg mag gaan van haar ouders. Tijdens haar stage moest ze '5 avonds absoluut naar een vergadering. Ze had al gevraagd om die vroeger te plaatsen, maar omdat er externen bij betrokken waren kon dat niet. Toen ze haar vader zei dat ze weg moest werd hij boos en riep: "Vergaderen is voor businessman. Gij denkt echt dat ge iets zijt!"

6 Het dragen van een hoofddoek is een gelijkaardig probleem en voor sommigen, die bijvoorbeeld in de lerarenopleiding startten, bleek het een onoverkomelijk probleem. Een laatstejaarsstudente zegt:" Ik ben niet tegen een sluier, alleen omdat ik leerkracht ben draag ik er geen." Een andere zegt:" Een sluier heeft met bewustwording te maken, bij jezelf en bij anderen. Ik ben een onderdaan van God en dat wil ik uiten. Weer een andere zegt:" In het secundair onderwijs mocht ik al geen hoofddoek dragen. Als ik het toen had gemogen, zou ik het nooit gelaten hebben. Nu draag ik de hoofddoek niet op school en verder altijd. Gedurende het eerste jaar schaamde ik mij daarvoor, maar nu voel ik mij heel op mijn gemak daarbij. Ik ben pragmatisch. Ik wil iets bereiken en dat vind ik belangrijker dan principes. Maar ik voel me vaak schuldig." 12. Eén groepje studenten zag het als belangrijk rond 12 jaar aan sexuele opvoeding te doen. Naat de gangbare sexuele opvoeding vinden zij dat de verschillende visie op intieme relaties in onze Westerse samenleving enerzijds en in de Turkse of Marokkaanse samenleving anderzijds, zou moeten besproken worden met de jongeren. Dit zien zij als een mogelijke taak voor het integratiecentrum. Eigenlijk zijn de 20- jarigen die ik bevraagd heb nog zeer veel en verward bezig met hun relaties... het vraagt hen veel tijd en energie. Een studente zegt:" Ik bewonder de Turkse ouders die erin toestemmen dat hun dochter op kot gaat. Voor mij zou dat echt een zegen zijn, vooral om de dingen voor mezelf te ordenen." 13. Het zich algemeen goed voelen wordt door verschillende studenten als fundamenteel genoemd voor het succesvol studeren van jongeren. Daarbij denken ze dan vooral aan het evenwicht dat ze voor zichzelf moeten vinden tussen de Islam en de de achtergronden daarvan, vragen een aantal van de geslaagde studenten dat we in de eerste jaren aan de hogeschool strenger zouden controleren op aanwezigheid. Het gebrek aan controle schrikt volgens hen de ouders ook af en maakt soms dat jonge allochtonen naar bepaalde hogescholen of universiteiten niet mogen gaan. Dit is volgens mij een moeilijk punt. Immers zeker op het niveau van de hogeschool zijn zelfstandigheid en zelfverantwoordelijkheid belangrijke doelen. Maar bij het denken over gedifferentieerde begeleiding kan het idee toch worden meegenomen. 17. Bepaalde studenten zijn van mening dat een vereniging van allochtone studenten een belangrijke hulp kan zijn bij het studeren en het volhouden van de studie. Eén van de bevraagde studenten vertelde dat de voorzitter van de vereniging haar in het eerste jaar van haar studies in de hogeschool in contact had gebracht met een student die haar echt goed had geholpen bij het studeren. Andere studenten vinden dat vooral het samen met autochtonen optrekken belangrijk is voor het slagen. 18. Sommige doorgestroomde studenten vragen dat de hogescholen extra hulp zouden bieden aan eerstejaarsstudenten die specifieke problemen hebben bv. op het vlak van taalvaardigheid of op het vlak van aanpassing aan de werkwijzen in het hoger onderwijs... Een studente zegt: "Dat lectoren aanbieden om te helpen is zeer belangrijk. Het is belangrijk ergens anders ondersteuning te krijgen als je die thuis niet kan krijgen."

Partnerkeuze bij allochtone jongeren

Partnerkeuze bij allochtone jongeren Partnerkeuze bij allochtone jongeren Inleiding In april 2005 lanceerde de Koning Boudewijnstichting een projectoproep tot voorstellen om de thematiek huwelijk en migratie te onderzoeken. Het projectvoorstel

Nadere informatie

Link met het secundair onderwijs

Link met het secundair onderwijs Link met het secundair onderwijs 1. Instroomprojecten 'Tutoraat' en 'Klimop' De moeizame doorstroom in het secundair onderwijs en de instroom naar het hoger onderwijs van kansarme en allochtone jongeren

Nadere informatie

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven 1. Referentie Referentie Duqué, H. (1998). Zittenblijven en schoolse vertraging in het Vlaams onderwijs. Een kwantitatieve analyse 1996-1997. Onuitgegeven onderzoeksrapport, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,

Nadere informatie

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België?

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? dr. Antoinette Verhage Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht Universiteit Gent VANASSCHE, N., VERHAGE, A., (2015),

Nadere informatie

INSCHRIJVEN VOOR DE TAALTEST

INSCHRIJVEN VOOR DE TAALTEST INSCHRIJVEN VOOR DE TAALTEST Wil je in België studeren aan een hogeschool of aan een universiteit? Als je je diploma secundair onderwijs niet in het Nederlands gehaald hebt, moet je een taaltest afleggen.

Nadere informatie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Datum: 12 november 2013 1 Deelnemers Belangrijk om op te merken in elke communicatie is dat deze enquête peilde bij een 500-tal jongeren over

Nadere informatie

05-12-2005. Artikel zonder titel

05-12-2005. Artikel zonder titel 05-12-2005 Artikel zonder titel Jongeren hebben vaak weinig vertrouwen in de objectiviteit van leraren en schooldirecteuren. En dat wantrouwen wordt alleen maar sterker, als ze daarin keer op keer worden

Nadere informatie

Studententutoraat en sociale integratie

Studententutoraat en sociale integratie GoLeWeGoLeWe-acties 2.5 Studententutoraat en sociale integratie 3e GoLeWe-projectconferentie Hasselt, 9 december 2010 Kennismaking Context Doel Aanpak Effecten Toekomst? Bespreking w w w. g o l e w e.

Nadere informatie

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit 1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit School: Sint-Jozefinstituut Onderwijsvorm: Graad: Studierichting: 1ste graad 1 ste leerjaar A 2 de leerjaar Industriële wetenschappen

Nadere informatie

Allochtone ex-biculturele leerlingen, zelfs kansarmen, slagen te Brussel op school even goed als de leerlingen in Vlaanderen!

Allochtone ex-biculturele leerlingen, zelfs kansarmen, slagen te Brussel op school even goed als de leerlingen in Vlaanderen! Allochtone ex-biculturele leerlingen, zelfs kansarmen, slagen te Brussel op school even goed als de leerlingen in Vlaanderen! Wat we hier schrijven is gebaseerd op heel goed cijfermateriaal; niet op theorieën

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

De belangstelling van leerlingen en hun studiekeuze in het S.O.

De belangstelling van leerlingen en hun studiekeuze in het S.O. VFO-dag 18 september 2014 De belangstelling van leerlingen en hun studiekeuze in het S.O. Jan Van Damme en Bieke De Fraine i.s.m. Ellen Deprez en Maarten Pinxten 1 Overzicht Uitgangspunt Samenhang tussen

Nadere informatie

Dagboekverhaal van Christina Geusens

Dagboekverhaal van Christina Geusens Dagboekverhaal van Christina Geusens (derde prijs GO! verhalenwedstrijd Geen muren geen grenzen, allemaal buren en unieke mensen ) 17 november 2007 Ik heb vandaag weer ruzie met Elia gemaakt, omdat hij

Nadere informatie

Meertaligheid in een monoculturele schoolcontext Oprit 14 naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen

Meertaligheid in een monoculturele schoolcontext Oprit 14 naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen Meertaligheid in een monoculturele schoolcontext Oprit 14 naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen Loes Vandenbroucke & Noël Clycq Oprit 14 onderzoek Doel: Verklaren van (problematische) schoolloopbanen

Nadere informatie

Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item

Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item Integratie - Populariteit (sociale ontwikkeling) heeft

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is Yves Vanderhaeghe (afstudeerjaar 1988) Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is interview: Steven Pynaert (5 e economie moderne talen) Richting: Wetenschappen Jaar afstuderen: 1988 Later diploma:

Nadere informatie

Huis Sofia 22 november 2011

Huis Sofia 22 november 2011 Huis Sofia 22 november 2011 Overzicht presentatie Antwerpen in cijfers OCMW Antwerpen in cijfers Studenten in Antwerpen Strategische visie en doelstelling Visie en uitgangspunten Wie woont er? Wat betekent

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.9 - Juni

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.9 - Juni Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.9 - Juni 2008-299- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs

Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs Esther van Kralingen Tussen studiejaar 1995/ 96 en 21/ 2 is het aandeel van de niet-westerse allochtonen dat in het hoger onderwijs

Nadere informatie

kinderen/jongeren en de relatie met geloof en kerk

kinderen/jongeren en de relatie met geloof en kerk kinderen/jongeren en de relatie met geloof en kerk enquête binnen het PEGO de populatie Totaal: 837 PEGO Enquête Jongeren, geloof en kerk L.O.: 416 S.O.: 380 1 ste graad: 2 de graad: 3 de graad: 1 ste

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Joost Laeremans Stafmedewerker Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Edegem 15 november 2011 1. Inleiding Het is mei 2011. Robbe

Nadere informatie

STEM monitor april 2015 RITA DUNON

STEM monitor april 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 30 april 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEM-opleidingen en richtingen

Nadere informatie

OLFA EDEGEM. WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs

OLFA EDEGEM. WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs OLFA EDEGEM WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs Wat na het zesde leerjaar??? KIEZEN = PROCES gebeurt STAP VOOR STAP (boekje klas): ) ik denk na over kiezen ) ik leer mezelf

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Eerder stelde ik reeds een schriftelijke vraag (nr 510 van 16 juli 2015) over de eerste sessie van het toelatingsexamen in juli 2015.

Eerder stelde ik reeds een schriftelijke vraag (nr 510 van 16 juli 2015) over de eerste sessie van het toelatingsexamen in juli 2015. SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 557 van ANN BRUSSEEL datum: 9 september 2015 aan HILDE CREVITS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS Toelatingsexamen arts en tandarts -

Nadere informatie

7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs

7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs 7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs Vergeleken met autochtonen is de participatie in het hoger onderwijs van niet-westerse allochtonen ruim twee keer zo laag. Tussen studiejaar 1995/ 96 en 21/

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Overtuigingen van leerkrachten over taal in onderwijs. Reinhilde Pulinx, Universiteit Gent VFO SSL, Leuven, 18 september 2014

Overtuigingen van leerkrachten over taal in onderwijs. Reinhilde Pulinx, Universiteit Gent VFO SSL, Leuven, 18 september 2014 Overtuigingen van leerkrachten over taal in onderwijs When in Paris Reinhilde Pulinx, Universiteit Gent VFO SSL, Leuven, 18 september 2014 Onderwijs in Vlaanderen Vroege studiekeuze, sociale hiërarchie

Nadere informatie

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit Wat vind jij daar van? nou Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit De Rutgers Nisso Groep ontwikkelt in opdracht van ZonMw een website voor en met jongeren met een Turkse, Marokkaanse

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

V.U. Sofie Heyrman - Grote Markt 1-9100 Sint-Niklaas Versie Maart 2012. Help! Huiswerk! Huistaak en Studiebegeleiding in Sint-Niklaas

V.U. Sofie Heyrman - Grote Markt 1-9100 Sint-Niklaas Versie Maart 2012. Help! Huiswerk! Huistaak en Studiebegeleiding in Sint-Niklaas V.U. Sofie Heyrman - Grote Markt 1-9100 Sint-Niklaas Versie Maart 2012 Help! Huiswerk! Huistaak en Studiebegeleiding in Sint-Niklaas Opvangcentrum Rode Kruis Niet-begeleide, minderjarige vluchtelingen

Nadere informatie

Actualiteitsdebat Hervorming Secundair Onderwijs. Vlaams Parlement, 18 januari 2017

Actualiteitsdebat Hervorming Secundair Onderwijs. Vlaams Parlement, 18 januari 2017 Actualiteitsdebat Hervorming Secundair Onderwijs Vlaams Parlement, 18 januari 2017 Tussenkomst Jo De Ro (Open Vld) Maar vooral beste ouders en leerkrachten die thuis dit actueel debat aan t volgen zijn:

Nadere informatie

Entercultureel. een digitaal leertraject voor het verwerven van interculturele competentie

Entercultureel. een digitaal leertraject voor het verwerven van interculturele competentie Entercultureel een digitaal leertraject voor het verwerven van interculturele competentie Joke Simons (Lessius Mechelen) Gunilla de Graef (Lessius Mechelen: CIMIC) Marieke Vandersmissen (KHLeuven) Annemie

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor ergotherapie ergotherapie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor ergotherapie ergotherapie Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool is

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2010 : Socio-demografische gegevens

Jongeren en Gezondheid 2010 : Socio-demografische gegevens Jongeren en Gezondheid 2010 : Socio-demografische gegevens Steekproef De steekproef van de studie Jongeren en Gezondheid 2010 bestaat uit 10772 leerlingen van het vijfde leerjaar lager onderwijs tot het

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX Leerlingen BSO Slaagkansen hoger

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN Je leest een tekst over de organisatie en de structuur van het onderwijs in Vlaanderen. Wat moet je doen? 1. Kijk naar de woordenlijst op blad 1 (deze pagina) 2. Lees eerst de

Nadere informatie

Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers OKAN

Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers OKAN Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers OKAN 1 1. Historiek KORTRIJK 2 2. Organisatie 1 per scholengemeenschap Urenpakket steeds aanpasbaar (per 4 leerlingen) 3 3. Visie Veilig klasklimaat Taalvaardigheidsonderwijs

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave Wat betekent het dat uw kind moeilijk lerend is en wat 3

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

OEFENINGEN: NEEM UW GEDACHTEN ONDER DE LOEP

OEFENINGEN: NEEM UW GEDACHTEN ONDER DE LOEP OEFENINGEN: NEEM UW GEDACHTEN ONDER DE LOEP Denken, voelen en doen staan sterk met elkaar in verband. Via uw gedachten kunt u invloed uitoefenen op hoe u zich voelt. Op deze manier kunt u ongewenste gevoelens

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

INFOBROCHURE 2e - 3e GRAAD. secundair onderwijs

INFOBROCHURE 2e - 3e GRAAD.  secundair onderwijs INFOBROCHURE e - 3e GRAAD www.materdeibrasschaat.be secundair onderwijs 017-018 Welkom in Mater Dei In een aangenaam en gestructureerd schoolklimaat vinden heel wat leerlingen in onze school de gepaste

Nadere informatie

Ambassadeur van het Gemeenschapsonderwijs

Ambassadeur van het Gemeenschapsonderwijs Scholengroep Contactpersoon school Telefoonnummer 04 Kla4 KA Lier A. Vanderpoortenlaan 35 2500 Lier Liesbet De Hondt ldehondt@yahoo.com Ischa Lambrechts KA Lier A. Vanderpoortenlaan 35 2500 Lier Ischa-Lambrechts@hotmail.com

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO CVPO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. KSO NaPCO NGK OGO OSP OVSG POVPO TSO VDAB VIZO VGO Vl.I.R VOCB VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

Fact sheet: Jongeren en informatie over relaties en seks

Fact sheet: Jongeren en informatie over relaties en seks Fact sheet: Jongeren en informatie over relaties en seks Katrien Symons (contact: Katrien.Symons@UGent.be) Prof. Dr. Mieke Van Houtte Dr. Hans Vermeersch INHOUD Deze factsheet biedt informatie over de

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/KSO/2007/185 BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 16.11.2007 1.2 Verzoeker Ouder van een leerling. 1.3

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Kiezen na de basisschool

Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool WATHOE LEREN KIEZEN Wat gebeurt er in de klas? Het werkboekje WATHOE leren kiezen WATHOE het secundair onderwijs Hoe ziet het secundair onderwijs eruit? Wat kan ik er leren? Het

Nadere informatie

Commissie voor Onderwijs en Gelijke Kansen

Commissie voor Onderwijs en Gelijke Kansen vergadering C164 OND17 zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Onderwijs en Gelijke Kansen van 26 maart 2013 2 Commissievergadering nr. C164 OND17 (2012-2013) 26 maart 2013

Nadere informatie

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Studiedag Kleurrijke Maatzorg Gaby Jennes, 14 oktober 2011 Iets over de opleiding gw Opleiding voor volwassenen (sinds 1960), geaccrediteerd

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Onderzoek Doorstroming Allochtonen Naar Sociaal Hoger Onderwijs (2001)

Onderzoek Doorstroming Allochtonen Naar Sociaal Hoger Onderwijs (2001) 1 Onderzoek Doorstroming Allochtonen Naar Sociaal Hoger Onderwijs (2001) Enquêteformulier (voor de resultaten zie onderaan enquête) Aan de directie Geachte heer/mevrouw, Gerard Gielen en Ilknur Yüce In

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur)

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur) 1ste graad 1ste jaar B School: Graad: Studierichting: Heilig Hart van Maria-instituut s Gravenwezel Mater Dei-Instituut Brasschaat Sint-Cordula-instituut Schoten Sint-Jozefinstituut Schoten 1 ste graad

Nadere informatie

Diversiteit, hoger onderwijs, interculturaliteit, kansenongelijkheid, secundair onderwijs, schoolloopbanen

Diversiteit, hoger onderwijs, interculturaliteit, kansenongelijkheid, secundair onderwijs, schoolloopbanen 1. Referentie Referentie Duquet, N., Glorieux, I., Laurijssen, I. & Van Dorsselaer, Y. (2006). Wit krijt schrijft beter. Schoolloopbanen van allochtone jongeren in beeld. Antwerpen Apeldoorn: Garant. Taal

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX.

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen tips over correct handelen als je het uitmaakt met je lief. Ze bespreken

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Een compleet opleidingenaanbod!

Een compleet opleidingenaanbod! Een compleet opleidingenaanbod! Campus Hof van Riemen Frans Coeckelbergsstraat 17-22 2220 Heist-op-den-Berg T 015 24 18 45 F 015 24 12 13 kta.heist-op-den-berg@g-o.be www.campushofvanriemen.be Citaten

Nadere informatie

Assertiviteit. BOL 1 e jaars AG studenten

Assertiviteit. BOL 1 e jaars AG studenten BOL 1 e jaars AG studenten In de beroepspraktijk verwacht men van je dat je kunt opkomen voor jezelf en voor je opvattingen over je stage, de hulpverlening etc. Men verwacht tegelijkertijd dat je dit op

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT < verwijder geen elementen boven deze lijn; ze bevatten sjabloon-instellingen - deze lijn wordt niet afgedrukt > Deze woordenlijst

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 : Secundair onderwijs. Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. 3.1. Gewoon secundair onderwijs

Hoofdstuk 3 : Secundair onderwijs. Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. 3.1. Gewoon secundair onderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 3 : Secundair onderwijs 3.1. Gewoon secundair onderwijs 3.1.3. Schoolse vorderingen en zittenblijven in het gewoon secundair onderwijs 118 Schooljaar 2013-2014 Schoolse

Nadere informatie

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee?

Johannes 1 : 12. wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? wij noemen God onze Vader en wijzelf zijn dan zijn kinderen maar wat bedoelen we daarmee? vaak wordt gezegd: God zorgt voor ons als een Vader dat is waar maar het is meer Johannes legt het uit in vers

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Certificaat polyvalent Verzorgende CVO Individuele

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Certificaat polyvalent Verzorgende CVO Bekwaamheidsattest

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Opbouw 1. Inleiding (2 min): kennismaking en bedoeling verduidelijken. 2. Spontane vragen (zowel van kabinet als van leerlingen)

Opbouw 1. Inleiding (2 min): kennismaking en bedoeling verduidelijken. 2. Spontane vragen (zowel van kabinet als van leerlingen) >VERSLAG OP DE KOFFIE MET JOS Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 Algemeen Aanwezig: 70 deelnemers Moderator: Jeff (Vlaamse Scholierenkoepel) Experts/toehoorders: Evy Verdyckt (kabinet onderwijsminister

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2009-465-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2009-465- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2009-465- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 6 van 19 augustus

Nadere informatie

NEGATIEF IMAGO VAN HET CLB

NEGATIEF IMAGO VAN HET CLB NEGATIEF IMAGO VAN HET CLB Getuigenissen van een ouder Ik weet eigenlijk niet goed waarvoor ik allemaal op het CLB terecht kan. Als ik het woord CLB hoor, dan begint het lampje problemen direct te knipperen.

Nadere informatie

Master in de educatieve studies

Master in de educatieve studies LEUVEN t Master in de educatieve studies Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten

Nadere informatie

REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN

REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN GEZIN EN SCHOOL-SAMEN OPVOEDEN IN VERSCHIL-Vlor-16 mei 2012 Workshop 1 Een gedeelde en gedragen visie over de relatie gezin-school REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN door Hilde Lauwers

Nadere informatie

Infobrochure Project WATHOE leren leren / leren kiezen 1 ste graad secundair onderwijs

Infobrochure Project WATHOE leren leren / leren kiezen 1 ste graad secundair onderwijs Infobrochure Project WATHOE leren leren / leren kiezen 1 ste graad secundair onderwijs Contactpersoon WATHOE project Ingrid Van Oost 0495 41 72 81 ingrid.van.oost@g-o.be 2-6-2014 Permanente ondersteuningscel

Nadere informatie

2. AZ Jan Palfijn. Walter Siau directeur verpleegkunde Semra Kubat - vroedvrouw

2. AZ Jan Palfijn. Walter Siau directeur verpleegkunde Semra Kubat - vroedvrouw 2. AZ Jan Palfijn Walter Siau directeur verpleegkunde Semra Kubat - vroedvrouw Opleidingen 1. Verpleegkunde Frances Martens Sint-Vincentius 2. Opvoeder Benny Nieto VSPW JGZ Jeugd- en GehandicaptenZorg

Nadere informatie

Engels als Aanvullende Taal

Engels als Aanvullende Taal International School of Amsterdam Engels als Aanvullende Taal Richtlijnen voor Ouders English as an Additional Language (EAL) Dutch Het doel van het EAL programma is om kinderen zelfstandig en zelfverzekerd

Nadere informatie

Entercultureel. werken aan interculturele competenties via de ontwikkeling van een online leertraject

Entercultureel. werken aan interculturele competenties via de ontwikkeling van een online leertraject Entercultureel werken aan interculturele competenties via de ontwikkeling van een online leertraject Joke Simons (Lessius Mechelen) Marieke Vandersmissen (KHLeuven) Annemie Merckx (KaHo SL) Gunilla De

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147- Vlaams Parlement Vragen en Antwoorden Nr.2 November 2008 47 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTERPRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

De brug over naar Gelijke Onderwijskansen

De brug over naar Gelijke Onderwijskansen De brug over naar Gelijke Onderwijskansen Procesbeschrijving van een intern zoekproces, een mooie samenwerking en uitwisseling van uitkomsten Studiedag novelle Oriëntatie op divers talent in de lerarenopleiding

Nadere informatie

Toelichting bij de berekening van de scores

Toelichting bij de berekening van de scores Plantijn Hogeschool van de Provincie Antwerpen EduBROn, Universiteit Antwerpen Groep T-Hogeschool Leuven Hogeschool Zeeland Hogeschool Zuyd KaHo Sint-Lieven NHTV Internationale Hogeschool Breda Provinciale

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

Technisch onderwijs West-Vlaanderen Werkt 3, 2009

Technisch onderwijs West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 in West-Vlaanderen dr. Marie Van Looveren sociaaleconomisch beleid, WES Jongeren uit het gewone secundair onderwijs kunnen na de eerste graad kiezen voor één van de volgende

Nadere informatie

GROWTH EN FIXED MINDSET?

GROWTH EN FIXED MINDSET? GROWTH EN FIXED MINDSET? DOEL Stimuleren van zelfvertrouwen bij leerlingen door het gebruik van groeigerichte feedback en het bieden van kansen op succeservaringen. WERKWIJZE 1) Bekijk onderstaande TED-talk

Nadere informatie

Bronnenkaart. Reflectiemethodieken 1

Bronnenkaart. Reflectiemethodieken 1 Bronnenkaart Reflectiemethodieken 1 Onderwijsautobiografie Bron: Verkuyl H. (2002). Lesgeven in pedagogisch perspectief. Een werkboek voor leraren in opleiding. Soest: Nelissen. Een onderwijs(auto)biografie

Nadere informatie

Een verhaal van Femke

Een verhaal van Femke Wordt u geprikkeld door deze afbeelding en wilt u graag te weten komen wat er achter schuilt? Lees dan... Een verhaal van Femke Ik ben Jasmien en vertel u een verhaal. Het is geen verhaal over, maar een

Nadere informatie

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011

OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 OVERZICHTSTABEL VERKORTE OPLEIDINGEN ZORGKUNDIGE IN DE CENTRA VOOR VOLWASSENENONDERWIJS OPLEIDINGSPROFIEL ZORGKUNDIGE 2011 VOOROPLEIDING VERKORT TRAJECT 1 Certificaat polyvalent Verzorgende CVO Bekwaamheidsattest

Nadere informatie

Bijlage 4.1 Vragenlijst stotteren bij jonge kinderen

Bijlage 4.1 Vragenlijst stotteren bij jonge kinderen Bijlage 4.1 Vragenlijst stotteren bij jonge kinderen bussum 2010 Biografische gegevens: Naam: Man /Vrouw: Geb.datum: - - Leeftijd op moment van het interview: Adres: Postcode: Tel.: Woonplaats: Mobiel:

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 9 juni 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEMopleidingen en richtingen die

Nadere informatie

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS STUDIEPROGRAMMA S VAN HET HOGER ONDERWIJS Je krijgt het studieprogramma van een opleiding (=studie) aan een universiteit en aan een hogeschool. In de tabellen zie je alle opleidingsonderdelen (= vakken,

Nadere informatie