Hoofdstuk 4: Gestabiliseerde voedingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 4: Gestabiliseerde voedingen"

Transcriptie

1 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 4: Gestabiliseerde voedingen 1: Inleiding Een spanningsstabilisator (= gestabiliseerde voeding) is een elektronische schakeling welke een niet constante gelijkspanning aan de ingang omvormt tot een mooi constante gelijkspanning aan de uitgang. Stabiliserende schakeling Figuur 4.1: Spanningsstabilisator De niet constante gelijkspanning aan de ingang is vaak afkomstig van een bruggelijkrichter met afvlakcondensator. Vaak is de spanningsrimpel te groot om rechtstreeks gebruikt te kunnen worden zodat effectief een spanningsstabilisator nodig is. Stel dat de bruggelijkrichter een sinusvormige spanning van 50 Hz met een amplitude van 40 V gelijkricht. De afvlakcondensator heeft een waarde van 2000 F en er moet een stroom van 1 A geleverd worden. Bereken bij benadering de grootte van de spanningsrimpel aan de uitgang van de bruggelijkrichter. Constateer dat het effectief nuttig kan zijn de spanning mooier constant te maken. 2: De kwaliteit van een spanningsstabilisator De kwaliteit van een spanningsstabilisator is onder meer bepaald door drie belangrijke parameters. Namelijk de absolute stabilisatiefactor G, de relatieve stabilisatiefactor S en de inwendige weerstand R i van de schakeling. 2.1: De absolute stabilisatiefactor Per definitie is de absolute stabilisatiefactor G = /. Hierbij is de grootte van de spanningsrimpel aan de ingang en is de grootte van de spanningsrimpel aan de uitgang. Het is duidelijk dat bij een goede spanningsstabilisator G groot is, ook bij een grote is voldoende klein.

2 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 2 Stel bij wijze van voorbeeld dat de ingangsspanning varieert tussen = 20 V en + = 25 V zodat = 5 V. De uitgang van de spanningsstabilisator varieert tussen = 5 V en + = 5,5 V zodat = 0,5 V. Reken zelf na dat de absolute stabilisatiefactor G = 10. De rimpel op de uitgangsspanning is dus 10 keer kleiner dan de rimpel op de ingangsspanning. 2.2: De relatieve stabilisatiefactor Per definitie is de relatieve stabilisatiefactor S = ( / )/( / ) = G ( / ). Het is duidelijk dat bij een goede spanningsstabilisator S groot is, ook bij een grote / is / voldoende klein. Stel bij wijze van voorbeeld dat de ingangsspanning varieert tussen = 20 V en + = 25 V zodat = 5 V. De uitgang van de spanningsstabilisator varieert tussen = 5 V en + = 5,5 V zodat = 0,5 V. Reken zelf na dat de relatieve stabilisatiefactor S = 2,5. Het ingangssignaal vertoont een rimpel van 25 %. De uitgangsspanning vertoont slechts een rimpel van 10 %, dus 2,5 keer verbeterd. 2.3: Opgave 99 1 Teneinde voeling te krijgen in verband met de betekenis van de absolute stabilisatiefactor G en de relatieve stabilisatiefactor S, beschouw de serieschakeling van Figuur 4.2. Stel dat = 20 V en dat = 10 V. Bereken G en S en interpreteer het bekomen resultaat. 2.4: De inwendige weerstand Figuur 4.2: Stabilisatiefactoren G en S De uitgang van de gestabiliseerde voeding gedraagt zich als een reële spanningsbron. Deze spanningsbron is niet ideaal en heeft dus een inwendige weerstand R i. Als gevolg

3 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 3 hiervan wijzigt wanneer de belastingsstroom aan de uitgang zich wijzigt (dus als de belastingsweerstand R L zich wijzigt). Dit betekent dat R i = / I L waarbij I L de wijziging is van de belastingsstroom door de belastingsweerstand R L. 2.5: Opmerkingen Is het u duidelijk dat een goede spanningsstabilisator grote stabilisatiefactoren G en S heeft. Is het u duidelijk dat een goede spanningsstabilisator een kleine R i heeft? Men kan de bestaande spanningsstabilisatoren in twee groepen indelen. Vooreerst zijn er de stabilisatoren met parallelstabilisatie en daarnaast zijn er de stabilisatoren met seriestabilisatie. 3: Parallelstabilisatie De spanningsstabilisatoren waar parallelstabilisatie toegepast wordt, zijn meestal schakelingen van beperkt vermogen. 3.1: Principe Het principe is feitelijk vrij eenvoudig. Door de weerstand R p te laten variëren, kan constant gehouden worden ondanks variaties van en R L. R R p R L Figuur 4.3: Parallelstabilisatie Stel dat mooi constant is doch dat R L kleiner wordt. In dit geval zou beginnen dalen omwille van een grotere spanning over R. We maken echter R P groter zodat de parallelschakeling van R p en R L dezelfde waarde blijft.

4 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 4 Anders gezegd, de daling van R L zorgt voor een grotere stroom door R L, maar het groter maken van R p doet de stroom door R p dalen zodat de totale stroom gelijk blijft. Op die manier blijft de spanning over R gelijk zodat ook gelijk blijft. Ga zelf na wat er moet gebeuren indien mooi constant is en R L groter wordt. Stel dat stijgt terwijl R L constant blijft. In dit geval zou beginnen stijgen. We maken echter R p kleiner zodat toch constant zou blijven. Inderdaad, door R p kleiner te maken stijgt de totale stroom (die door R vloeit) zodat de spanningsval over R stijgt. Ga zelf na wat er moet gebeuren indien daalt en R L constant blijft. 3.2: Praktische schakelingen Een eenvoudig type spanningsstabilisator die gebruik maakt van parallelstabilisatie is reeds gezien in Hoofdstuk 3, Paragraaf 3 (Figuur 3.3) in het eerste semester. Ga zelf na dat de stabilisatieschakeling met behulp van een zenerdiode effectief voldoet aan de principes beschreven in Paragraaf 3.1 hierboven. Een tweede type spanningsstabilisator die gebruik maakt van parallelstabilisatie wordt weergegeven in Figuur 4.4. R I L R 1 R 2 + R C T 1 R L U ref R 3 - Z Figuur 4.4: Spanningsstabilisator (parallelstabilisatie) De schakeling van Figuur 4.4 werkt als volgt. De zenerdiode Z zorgt samen met R en R 1 voor een constante referentiespanning U ref. Die spanning U ref wordt aangelegd aan de inverterende ingangsklem van de opamp. Deze opamp in negatief teruggekoppeld (zie straks) zodat de u id aan de ingang van de opamp gelijk is aan nul. Dit heeft tot gevolg dat de spanning U ref ook terug te vinden is

5 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 5 over de weerstand R 3 zodat I R3 = U ref /R 3. Deze stroom vloeit eveneens door R 2 want we verwaarlozen de input bias currents van de opamp. Dit heeft tot gevolg dat door R 2 en R 3 dezelfde stroom U ref /R 3 vloeit. Als gevolg hiervan staat over die serieschakeling van R 2 en R 3 de spanning U ref (R 2 + R 3 )/R 3. Dit betekent meteen dat de uitgangsspanning = U ref (R 2 + R 3 )/R 3. Hoe zit het nu met de spanningsstabilisatie zelf, anders gezegd hoe zit het met de negatieve terugkoppeling welke aanwezig is in de schakeling. Stel dat om één of andere reden de uitgangsspanning de neiging heeft om te stijgen. Via R 2 en R 3 resulteert dit in een stijging van de potentiaal van de nietinverterende ingangsklem van de opamp. Dit terwijl de potentiaal van de inverterende ingangsklem constant blijft op U ref. De uitgang van de opamp zal bijgevolg stijgen zodat de transistor T 1 meer in geleiding komt en dus I C1 van T 1 stijgt. Die stijging van I C1 resulteert in een grotere stroom door R. De grotere spanningsval over R zorgt er voor dat de uitgangsspanning terug daalt. Bemerk dat de weerstand R p (die zich aanpast) in Figuur 4.3 hier bestaat uit de transistor T 1. Ga zelf de spanningstabilisatie na als de neiging heeft om te dalen. 4: Seriestabilisatie 4.1: Principe R R p R L Figuur 4.5: Seriestabilisatie Bij parallelstabilisatie wordt een constante bekomen door R p in Figuur 4.3 bij te regelen. Bij seriestabilisatie wordt een constante bekomen door R in Figuur 4.5 (die gelijk is aan Figuur 4.3) bij te regelen.

6 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 6 Inderdaad, stel dat bijvoorbeeld daalt doordat een kleinere belastingsweerstand R L aangesloten wordt, dan wordt R kleiner zodat toch op peil blijft. Bemerk wel dat de variabele R in de praktijk meestal een transistor is. 4.2: Praktische schakeling 1 Een eenvoudige seriestabilisator wordt weergegeven in Figuur 4.6. T 1 I L I R1 I B1 R 1 U ref I Z Z R L Figuur 4.6: Seriestabilisator De schakeling van Figuur 4.6 werkt als volgt. De zenerdiode Z zorgt samen met R 1 voor een constante referentiespanning U ref. De transistor T 1 werkt als een emittervolger zodat = U Z U BE1 U ref 0,65V. De stabiliteit van de uitgangsspanning wordt bepaald door de mate waarin U ref en U BE1 constant blijven. Erg nadelig is hier dat I Z (en dus ook U ref ) enigszins varieert bij zowel veranderingen van als van I B. Inderdaad, een stijging van doet I R1 en I Z (en dus ook U ref ) stijgen bij een constante I B1. Als en I R1 een constante blijven, doet een daling van I B I L /h FE de stroom I Z (en dus ook U ref ) stijgen. Bovendien is U BE1 afhankelijk van I L. Een stijging van I L doet U BE1 stijgen. De eenvoudige schakeling van Figuur 4.6 zorgt dan ook niet echt voor een goede stabilisatie. In de volgende paragrafen komen dan ook betere (doch complexere) schakelingen aan bod. 4.3: Praktische schakeling 2 Een betere seriestabilisator wordt voorgesteld in Figuur 4.7. Bepalen we eerst de verkregen uitgangsspanning.

7 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 7 De basisstroom I B2 van T 2 kan verwaarloosd worden ten opzichte van de stroom door R 2 en R 3. Als gevolg hiervan vloeit door R 2 en R 3 nagenoeg dezelfde stroom en is = U R3 (R 2 + R 3 )/R 3. Aangezien U R3 = U ref + U BE2 (U BE2 is de basis-emitter spanning van T 2 ), geldt dat = (U ref + U BE2 ) (R 2 + R 3 )/R 3. T 1 I L I R1 R 4 R 2 R 1 T 2 R L U ref Z R 3 Figuur 4.7: Seriestabilisator Veronderstellen we dat om één of andere reden de neiging heeft om te dalen. De spanning U R3 = R 3 /(R 2 + R 3 ) zal ook dalen. De spanning U ref blijft constant waardoor U BE2 van T 2 daalt. Hierdoor daalt I C2, doch U CE2 zal stijgen. De transistor T 1 heeft bij benadering een constante U BE1 en gedraagt zich als een emittervolger. Aangezien U ref en U BE1 nagenoeg constant zijn terwijl U CE2 stijgt, zal ook stijgen. De oorspronkelijke neiging van de uitgangsspanning om te dalen wordt dus tegengewerkt. Ga zelf na wat er gebeurt indien de neiging heeft om te stijgen. Bemerk dat de weerstand R 4 er voor zorgt dat de zenerdiode Z goed ingesteld is. Bemerk ook dat R 1 zowel de collectorstroom I C2 van T 2 als de basisstroom I B1 van T 1 levert (I R1 = I B1 + I C2 ). 4.4: Praktische schakeling 3 Een andere seriestabilisator wordt weergegeven in Figuur 4.8. De zenerdiode Z zorgt samen met R 1 en R 4 voor een constante referentiespanning U ref. De spanning U R2 over R 2 is gelijk aan U R2 = U ref U BE2. Aangezien de basisstroom I B2 van T 2 een flink stuk kleiner is dan de stroom door R 2 en R 3, is de uitgangsspanning

8 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 8 = U R2 (R 2 + R 3 )/R 2 = (U ref U BE2 ) (R 2 + R 3 )/R 2. R 1 T 1 I L U ref Z R 2 R L T 2 R 4 R 3 Figuur 4.8: Seriestabilisator Veronderstellen we dat om één of andere reden de neiging heeft om te dalen. Dan zal ten gevolge van de spanningsdeler opgebouwd uit R 2 en R 3 de spanning U R3 dalen. Ten gevolge van de constante spanning U ref over de zenerdiode zal ook U R4 dalen. U R4 zal sterker dalen dan U R3 zodat U BE2 stijgt. De stijging van U BE2 zorgt er voor dat I C2 stijgt en dat I B1 = I C2 stijgt. De stijging van I B1 doet I L stijgen zodat = R L I L stijgt. De oorspronkelijke neiging van de uitgangsspanning om te dalen wordt dus tegengewerkt. 4.5: Praktische schakeling 4 Een meer uitgewerkte seriestabilisator wordt weergegeven in Figuur 4.9. Een zenerdiode Z zorgt samen met R 1 voor een vaste referentiespanning. Via potentiometer P 1 wordt een regelbare referentiespanning U ref bekomen. De spanning U ref wordt aangelegd aan de niet-inverterende ingangsklem van de opamp. Deze opamp in negatief teruggekoppeld (zie straks) zodat de u id aan de ingang van de opamp gelijk is aan nul. Dit heeft tot gevolg dat de spanning U ref ook terug te vinden is over de weerstand R 7 zodat I R7 = U ref /R 7. Deze stroom vloeit eveneens door R 6 want we verwaarlozen de input bias currents van de opamp.

9 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 9 Dit heeft tot gevolg dat door R 6 en R 7 dezelfde stroom U ref /R 7 vloeit. Als gevolg hiervan staat over die serieschakeling van R 6 en R 7 de spanning U ref (R 6 + R 7 )/R 7. Dit betekent meteen dat de uitgangsspanning = U ref (R 6 + R 7 )/R 7. R T 1 R 3 R 1 T 2 R 9 P 2 R 4 T 3 R 6 R 2 R CA Z P 1 R 8 R 7 U ref Figuur 4.7: Seriestabilisator Hoe zit het nu met de spanningsstabilisatie zelf, anders gezegd hoe zit het met de negatieve terugkoppeling welke aanwezig is in de schakeling. Stel dat de uitgangsspanning de neiging heeft om te stijgen, dan zal de spanningsdeler bestaande uit R 6 en R 7 er voor zorgen dat U R7 stijgt. Hierdoor zal de uitgangspanning van de opamp dalen. De transistoren T 1 en T 2, die samen een Darlington vormen, vormen een emittervolger. Zodat de uitgangsspanning de neiging zal hebben om terug te dalen. De oorspronkelijke neiging van de uitgangsspanning om te stijgen wordt dus tegengewerkt. Ga zelf de stabiliserende werking van de schakeling na als de neiging heeft om te dalen. Bemerk dat bij de schakeling van Figuur 4.7 een stroombegrenzing ingebouwd is. Indien de belastingsstroom de maximaal toelaatbare waarde niet overschreden heeft, is de spanning over R klein (de belastingsstroom vloeit namelijk door R). Dit betekent dat ook U BE3 voldoende klein is zodat T 3 niet in geleiding is. De stroombegrenzing treedt niet in actie.

10 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 10 Stel dat bijvoorbeeld de uitgang kortgesloten wordt. De stroom door R zal stijgen en vanaf een bepaalde grenswaarde zal U R en ook U BE3 een waarde bereiken waarbij de transistor T 3 in saturatie komt. Dit betekent dat U CE3 laag zal worden. Er komt met andere woorden een lage spanning aan ingangsklem 8 van de opamp met typenummer CA3140. De ingangsklem 8 van de CA3140 is de strobe-ingang. Wanneer die strobe ingang laag is, is ook de uitgang van de CA3140 laag, ongeacht de ingangsspanningen aan de nietinverterende en de inverterende ingangsklemmen. Via de emittervolger opgebouwd uit T 1 en T 2 komt er zo effectief een lage spanning aan de uitgang die verschillend is van de normale U ref (R 6 + R 7 )/R 7 die we bij normale werking hebben. Dit is de werking van de stroombegrenzing. Bemerk dat via de potentiometer P 2 bijgeregeld kan worden vanaf welke belastingsstroom de stroombegrenzing in actie treedt. Wanneer de loper van P 2 meer naar rechts geregeld is, zal de stroombegrenzing pas later in werking treden. Ga dit zelf na. 5: Geïntegreerde gestabiliseerde voedingen In voorgaande paragrafen hebben we gestabiliseerde voedingen bestudeerd die opgebouwd zijn uit discrete componenten. In de praktijk zult u (zeker voor kleinere vermogens) vaak gestabiliseerde voedingen gebruiken die volledig geïntegreerd zijn op één enkel IC. 5.1: De 78-reeks en de 79-reeks Zeer bekend zijn hierbij de spanningsstabilisatoren van de zogenaamde 78-reeks en de 79-reeks. De spanningsstabilisatoren van de 78-reeks vertrekken van een positieve en leveren aan de uitgang een positieve. De spanningsstabilisatoren van de 79- reeks vertrekken van een negatieve en leveren aan de uitgang een negatieve. We laten het over aan de geïnteresseerde student om de datasheets op te zoeken van bijvoorbeeld de 78L05 en de 79L05. Op deze datasheets kunt u zien dat deze gestabiliseerde voedingen slechts drie aansluitingen hebben. Er is één aansluiting voor de ongestabiliseerde ingangsspanning (afkomstig van een diodegelijkrichter met afvlakcondensator), er is een massa-aansluiting en er is één aansluiting waar de gestabiliseerde spanning afgenomen wordt. De IC s zijn inwendig voorzien van een kortsluitbeveiliging (stroombegrenzing). De standaard 78/79-reeksen kunnen een uitgangsstroom I O van 1 A aan. Bij de 78M/79M reeks is dit 0,5 A (de M van Medium Power). Bij de 78L/79L reeks is dit 100 ma (de L van Low Power).

11 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 11 Eveneens verwerkt in het typenummer is de grootte van de gestabiliseerde uitgangsspanning. Zo levert de 7805 een uitgangsspanning van 5 V, zo levert de 7806 een uitgangsspanning van 6 V, zo levert de 7824 een uitgangsspanning van 24 V. Een overzicht van de 78/79-reeks wordt dan ook weergegeven in de onderstaande tabel. Positieve spanning M05 78M06 78M08 78M12 78M15 78M18 78M24 78L05 78L06 78L08 78L12 78L15 78L18 78L24 Negatieve spanning M05 79M06 79M08 79M12 79M15 79M18 79M24 79L05 79L06 79L08 79L12 79L15 79L18 79L24 Is het u bij elk typenummer duidelijk welke de uitgangsspanning is en welke uitgangsstroom er geleverd kan worden? 5.2: De ingangsspanning bij de 78/79-reeksen Eveneens belangrijk voor de normale werking van de spanningsstabilisatoren is de eis dat slechts binnen bepaalde (ruime) grenzen mag variëren. De ingangsspanning mag hierbij niet te groot worden. De schakeling is niet bestand tegen te grote spanningen en bovendien stijgt de vermogendissipatie in het IC wanneer toeneemt. Inderdaad, de dissipatie in het IC is gelijk aan ( - )I O. De ingangsspanning mag ook niet te klein worden. Zo kan het uiteraard niet dat kleiner is dan de normale. Doch opdat het IC normaal zou kunnen functioneren moet voldoende groot zijn ten opzichte van.

12 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 12 Deze grenzen worden weergegeven in de onderstaande tabel. Ingangsbereik 7805: 8 V 35 V 7806: 9 V 35 V 7808: 11 V 35 V 7812: 15 V 35 V 7815: 18 V 35 V 7818: 21 V 35 V 7824: 27 V 40 V 7905: -8 V -35 V 7906: -9 V -35 V 7908: -11 V -35 V 7912: -15 V -35 V 7915: -18 V -35 V 7918: -21 V -35 V 7924: -27 V -40 V Vergeet niet dat de bovengrenzen voor welke weergegeven worden in de bovenstaande tabel slechts gelden in de veronderstelling dat er niet te veel vermogen gedissipeerd wordt in het IC. De eis dat ( - )I O kleiner moet zijn dan bijvoorbeeld de toegelaten 700 mw kan de bovengrens op naar beneden halen. 5.3: Het gebruik van de 78/79-reeksen Een typische schakeling wordt weergegeven in Figuur C 1 C 2 C 3 Figuur 4.8: Bruggelijkrichter met spanningsstabilisator Bemerk in Figuur 4.8 eerst en vooral een transformator die de netspanning van 220 V (effectieve waarde) naar een lagere waarde transformeert. Hierna wordt de secundaire wisselspanning gelijkgericht en afgevlakt. De afvlakcondensator C 1 is een elektrolytische condensator van bijvoorbeeld 2200 F. Omdat een elektrolytische

13 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 13 condensator slechte hoogfrequent eigenschappen heeft, plaatst men parallel met C 1 nog een kleinere (niet elektrolytische) condensator C 2 (bijvoorbeeld 330 nf). Hierna volgt de spanningsstabilisator zelf. Hier is een 7805 geplaatst, doch het kan even goed een ander type zijn. Deze 7805 zorgt voor een mooi stabiele. Er wordt parallel met de uitgang nog een kleine condensator C 3 van bijvoorbeeld 10 nf geplaatst. 5.4: Het bekomen van een regelbare uitgangsspanning Zoals we al weten levert de LM78L05 een constante uitgangsspanning van +5 V. Toch is het mogelijk een regelbare spanning te bekomen. LM78L05 I Q C 1 R 1 C 2 R 2 Figuur 4.9: Het bekomen van een regelbare uitgangsspanning Inderdaad, de LM78L05 zorgt er voor dat er een spanning van +5 V over R 1 staat. Aangezien de stroom I Q in eerste instantie verwaarloosd kan worden, vloeit er door R 1 en R 2 een zelfde stroom. Dit betekent dat = (R 1 + R 2 ) (5V/R 1 ). Door de potentiometer R 2 bij te regelen, kan de uitgangsspanning geregeld worden. 5.5: De LM117, de LM317A en de LM317 Wat betreft geïntegreerde gestabiliseerde voedingen is er uiteraard veel meer op de markt dan enkel de 78/79 reeksen. Ook erg populair zijn de LM117, de LM317A en de LM317. We laten het over aan de geïnteresseerde student om de datasheets op te zoeken en deze te bestuderen. 6: Opgave Gegeven is de schakeling van Figuur Bemerk de diode-gelijkrichterbrug. Teken zelf de diodes. We gaan er van uit dat er vier keer een silicium diode gebruikt is.

14 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 14 T 1 R A V 50 Hz C R 1 T 2 T 3 R 3 R 4 Gelijkrichterbrug R 2 5,6 V Figuur 4.10: Bruggelijkrichter met spanningsstabilisator De transformator transformeert een spanning van 220 V (effectieve waarde) naar een spanning met een effectieve waarde van 15 V. Deze secundaire transformatorspanning voedt een bruggelijkrichter welke opgebouwd is uit silicium diodes. Teken deze diodes bij op de figuur. De gestabiliseerde voeding van Figuur 4.10 moet een maximale stroom van 0,5 A kunnen leveren. Maak dan ook een goede keuze voor de afvlakcondensator C. Bepaal binnen welke grenzen de spanning varieert. Bepaal de grootte van de gestabiliseerde uitgangsspanning. Hierbij weet u dat de transistoren T 1, T 2 en T 3 silicium transistoren zijn. U weet ook dat T 1 een BD435 is en dat T 2 en T 3 allebei een BC548 zijn. U weet ook dat R 1 = 1 k, R 2 = 2,2 k, R 3 = 1 k en dat R 4 = 1 k. De zenderdiode zenert bij een spanning van 5,6 V. Welke functie heeft de combinatie R/T 3? Verklaar het werkingsprincipe. Verklaar trouwens het werkingsprincipe van de volledige schakeling. Dimensioneer R. De uitgang wordt belast met een belastingsweerstand R L. Stel dat R L kleiner wordt zodat de uitgangsstroom (= de belastingsstroom) stijgt van 100 ma naar 300 ma. Omdat er een groter stroomverbruik is, zal C meer ontladen zodat lager wordt. Doch ondanks het lager worden van, zal nagenoeg constant blijven. Verklaar duidelijk hoe de schakeling de initiële spanningsvariaties weg regelt. Anders gezegd, verklaar hoe de schakeling constant houdt. Tussen het lichtnet en de voedingstransformator wordt een regelbare transformator geplaatst. De transformator wordt bijgeregeld zodat het minimum van gelijk is aan 20 V. De weerstand R 4 wordt vervangen door een potentiometer die bijgeregeld wordt

15 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 15 totdat = 10 V. De uitgangsstroom I O = 200 ma. Bepaal alle relevante spanningen en stromen in de figuur en bepaal de stroom door de ampèremeter A 1.Bepaal ook hoeveel vermogen er gedissipeerd wordt in transistor T 1. Hoe zou u een voeding met een regelbare uitgangsspanning ( ) kunnen bekomen? Hoe kunt u een regelbare stroombegrenzing bekomen? Vertrek hierbij van Figuur : Geschakelde voedingen Stel dat u een LM7805 gebruikt om een spanning = 5 V te bekomen vertrekkende van een = 15 V. Bereken hoeveel vermogen er aan de belastingsweerstand afgegeven wordt en vergelijk dit met het totaal verbruikte vermogen en het vermogen welke in de LM7805 zelf gedissipeerd wordt. Constateer dat het behaalde rendement erg laag is (ongeveer 33%). Bereken het rendement indien de LM7805 gevoed wordt door een = 30 V (nog steeds met een = 5 V). Wat constateert u? 1 4 LM H 3 5 (8 32 V) C 1 = 100 F D C 2 = 220 F 1N5822 R L Figuur 4.11: Geschakelde voeding Een seriestabilisator heeft een erg laag rendement indien flink kleiner is dan. Zeker bij grotere vermogens is dit erg hinderlijk en zelfs onaanvaardbaar. Een methode om een hoger rendement te bekomen is het niet langer gebruik maken van een seriestabilisator zoals de LM7805, maar een geschakelde voeding zoals de LM2575 of de LM1575 te gebruiken. We zullen in deze cursus niet dieper ingaan op het interne werkingsprincipe van een geschakelde voeding. De geïnteresseerde student kan meer informatie vinden in het boek Elektronische vermogencontrole van J. Pollefliet. Ook raden we de

16 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 16 geïnteresseerde student aan de datasheets van de LM2575 en de LM1575 op te zoeken en te bestuderen. Een praktische schakeling op basis van een LM2575 wordt weergegeven in Figuur : Geleide oefeningen Geef het principe van een transformatorloze en spanningsverlagende schakelende voeding. Besteedt hierbij zowel aandacht aan de hakker als aan de LC-filtering. Er bestaan ook transformatorloze spanningsverhogende schakelende voedingen (dus > ). Geef het principe (en enkele elementaire berekeningen) van een flyback convertor (zowel van de uitvoering met transformator als van de uitvoering zonder transformator). Welke grote voordelen (en ook nadelen) hebben schakelende voedingen in vergelijking met lineaire voedingen (seriestabilisatoren).

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers 1: De gemeenschappelijke emitterschakeling Beschouw de gemeenschappelijke emitterschakeling weergegeven

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Praktische toepassingen van diodes

Hoofdstuk 2: Praktische toepassingen van diodes Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 2: Praktische toepassingen van diodes 1: Gelijkrichting 1.1: De diodekarakteristiek Vooraleer de meest voorkomende gelijkrichterschakelingen

Nadere informatie

Bijlage 2: Eerste orde systemen

Bijlage 2: Eerste orde systemen Bijlage 2: Eerste orde systemen 1: Een RC-kring 1.1: Het frequentiegedrag Een eerste orde systeem kan bijvoorbeeld opgebouwd zijn uit de serieschakeling van een weerstand R en een condensator C. Veronderstel

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen

Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen 1: Inleiding In het eerste semester zagen we dat een AC-verterker opgebouwd kan worden met behulp van een

Nadere informatie

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Inhoud De schakeling Een blokspanning van 15 V opwekken De wisselspanning omhoog transformeren Analyse van de maximale stroom door de primaire

Nadere informatie

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen SCHAKELENDE VOEDING INLEIDING Bij de examenstof over voedingen is sinds 2007 behalve de stof in hoofdstuk 3.3. van het cursusboek ook kennis van de werking van schakelende voedingen opgenomen. De voordelen

Nadere informatie

Gestabiliseerde netvoeding

Gestabiliseerde netvoeding Gestabiliseerde netvoeding Een gestabiliseerde voeding zet de netspanning van 23 volt wisselspanning om in een stabiele gelijkspanning. Dit gebeurt door middel van een handvol relatief eenvoudige elementen

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voeding met 78xx en 79xx

Inhoudsopgave Voeding met 78xx en 79xx Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Werking...3 Berekeningen...3 Voorschakelweerstand...3 Schema...3 Componentenlijst...4 Printplaat...4 Printplaat...4 Componentenopstelling...4 Componentenzijde...4

Nadere informatie

Repetitie Elektronica (versie A)

Repetitie Elektronica (versie A) Naam: Klas: Repetitie Elektronica (versie A) Opgave 1 In de schakeling hiernaast stelt de stippellijn een spanningsbron voor. De spanningsbron wordt belast met weerstand R L. In het diagram naast de schakeling

Nadere informatie

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren 1 Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren In dit korte hoofdstuk zullen we een overzicht geven van de belangrijkste types bipolaire transistoren die in de handel verkrijgbaar zijn. 1: Transistoren voor

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Algemene versterkingstechniek

Hoofdstuk 7: Algemene versterkingstechniek Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 7: Algemene versterkingstechniek 1: Spanningsbronnen en stroombronnen We beginnen dit hoofdstuk met een aantal eigenschappen in verband

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Praktische opampschakelingen 1

Hoofdstuk 2: Praktische opampschakelingen 1 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 2: Praktische opampschakelingen 1 1: Inleiding Opamps worden zeer vaak toegepast in diverse elektronische schakelingen. De toepassingsmogelijkheden

Nadere informatie

Gelijkrichten. Gelijkrichten met één diode

Gelijkrichten. Gelijkrichten met één diode Gelijkrichten Gelijkrichten met één diode We kunnen de typisch diode-eigenschap (doorlaten in één richting) gebruiken om van een wisselspanning een gelijkspanning te maken. We noemen dat gelijkrichten.

Nadere informatie

Deel 1 De Operationele versterker

Deel 1 De Operationele versterker Deel 1 1)Symbool Henry Torfs 6TIICT 1/11 2)Inwendige + werking 2.1)Inwendige structuur van de Op-Amp Verschilversterker Versterker Eindtrap Henry Torfs 6TIICT 2/11 3)Werking De operationele versterker

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Zenerdiodes

Hoofdstuk 3: Zenerdiodes Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 3: Zenerdiodes 1: Inleiding Schets een typische grafiek voor een in sperrichting ( reverse ) gepolariseerde Sidiode (I R in functie van

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Praktische opampschakelingen 2

Hoofdstuk 3: Praktische opampschakelingen 2 Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 3: Praktische opampschakelingen 2 1: De nietinverterende versterker i Rf R f i R1 u i u R1 u id 0 i 0 i 0 u Rf u O Figuur 3.1: De nietinverterende

Nadere informatie

Klasse B versterkers

Klasse B versterkers Klasse B versterkers Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 359 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de Klasse B en de klasse G versterker. Deze versterker

Nadere informatie

De Electronische Smoorspoel

De Electronische Smoorspoel De Electronische Smoorspoel Introductie Bij het gelijkrichten van een 50 Hz spanning, is een smoorspoel haast onontbeerlijk als een mooie gelijkspanning verlangd wordt. Bij de betere buizenversterkers

Nadere informatie

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 3590 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk situeren we eerste in het algemeen

Nadere informatie

Opgave 2 Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat.

Opgave 2 Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat. Uitwerkingen 1 A Een spanningsbron wordt belast als er een apparaat op is aangesloten dat (in meer of mindere mate) stroom doorlaat. Een ideale spanningsbron levert bij elke stroomsterkte dezelfde spanning.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: De OPAMP

Hoofdstuk 1: De OPAMP Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 1: De OPAMP 1: Definitie Een opamp (= operational amplifier = operationele versterker) is een versterker met twee ingangen en (meestal)

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

Fig. 5.1: Blokschema van de 555

Fig. 5.1: Blokschema van de 555 5 Timer IC 555 In de vorige drie hoofdstukken hebben we respectievelijk de Schmitt-trigger, de monostabiele en de astabiele multivibrator bestudeerd. Voor ieder van deze schakelingen bestaan in de verschillende

Nadere informatie

Deel 1: Metingen Bouw achtereenvolgens de onderstaande schakelingen en meet de klemspanning en de stroomsterkte. VOORKOM STEEDS KORTSLUITING!!

Deel 1: Metingen Bouw achtereenvolgens de onderstaande schakelingen en meet de klemspanning en de stroomsterkte. VOORKOM STEEDS KORTSLUITING!! Practicum elektronica: Spanningsbron Benodigdheden: Niet-gestabiliseerde voeding of batterij, 2 multimeters, 5 weerstanden van 56 Ω (5 W), 5 snoeren, krokodillenklemmen. Deel : Metingen Bouw achtereenvolgens

Nadere informatie

Een 13,8 volt - 30 ampere voeding

Een 13,8 volt - 30 ampere voeding Een 13,8 volt - 30 ampere voeding We gaan de opbouw van dit schema van links naar rechts beschrijven zodat een ieder het kan volgen. Als eerste de transformator, neem hiervoor een type dat secundair minstens

Nadere informatie

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS Wet van Ohm U = I R (1) U = spanning in V, I is stroom in A en r is weerstand in Ohm Eerste wet van Kirchhoff Som van alle stromen in een knooppunt is nul. Tweede wet van

Nadere informatie

Onderzoek werking T-verter.

Onderzoek werking T-verter. Onderzoek werking T-verter. De Beer Gino Page 1 02/10/2007 Inhoudstabel: 1. Doelstellingen. 2. Benodigd materiaal. 3. Bespreking van de frequentieregelaar. 4. Instellingen en gebruik van de frequentieregelaar.

Nadere informatie

Labobundel elektronica analoge 1 PBA EM-EICT

Labobundel elektronica analoge 1 PBA EM-EICT Labobundel elektronica analoge 1 PBA EM-EICT Roggemans M. Scheirs M. 10-07-2014 V2.0 1 Inhoud Opdracht 0... 5 Verwelkoming... 5 Spelregels:... 5 Inleidende les:... 5 Opdracht 1 (wet van Ohm, serie, parallel,

Nadere informatie

Hoofdstuk 9: Transistorschakelingen

Hoofdstuk 9: Transistorschakelingen Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 9: Transistorschakelingen 1: Inleiding Na in het voorgaande hoofdstuk het gedrag van de transistor zelf beschreven te hebben, zullen we

Nadere informatie

Actieve filters. - Inleiding. - Actieve filters. - Hybride filters. - Interne bouw en werkingsprincipes. - Stuurstrategieën

Actieve filters. - Inleiding. - Actieve filters. - Hybride filters. - Interne bouw en werkingsprincipes. - Stuurstrategieën Actieve filters Actieve filters - Inleiding - Actieve filters - Hybride filters - Interne bouw en werkingsprincipes - Stuurstrategieën Inleiding We zagen al eerder dat een passieve RLC-filter in staat

Nadere informatie

Elektronica monteur, Technicus Elektronica

Elektronica monteur, Technicus Elektronica Elektronica monteur, Technicus Elektronica Patrick De Locht Business Developer SYNTRA Limburg vzw Versie Mei 2016 Patrick.delocht@syntra-limburg.be 1 Beschrijving traject Heb je al langer zin om je te

Nadere informatie

Harmonischen in de netstroom

Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom - Inleiding - Lineaire en niet-lineaire belastingen - Fourieranalyse en THD - Bronnen van stroomharmonischen Inleiding We bekeken al eerder als

Nadere informatie

Operationele versterkers

Operationele versterkers Operationele versterkers. Inleiding. Een operationele versterker of ook dikwijls kortweg een "opamp" genoemd, is een veel voorkomende component in de elektronica. De opamp komt voor in allerlei verschillende

Nadere informatie

Passieve filters: enkele case studies

Passieve filters: enkele case studies Passieve filters: enkele case studies Passieve filters: enkele case studies - Voorbeeld 1: rekenvoorbeeld - Voorbeeld 2: simulatieresultaten - Voorbeeld 3: simulatieresultaten Voorbeeld 1: rekenvoorbeeld

Nadere informatie

Harmonischen: remedies

Harmonischen: remedies Harmonischen: remedies Harmonischen: remedies - De verbruiker - 12 en 24 pulsige gelijkrichters - Active Front End - Passieve filters - Actieve filters - Hybride filters - Het elektrisch net De verbruiker

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De veldeffecttransistor

Hoofdstuk 2: De veldeffecttransistor Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 2: De veldeffecttransistor Tot nu toe hebben we steeds aandacht besteed aan de studie van bipolaire transistoren. In dit hoofdstuk en in

Nadere informatie

Deel 30: Adapter s. MAES Frank Adapters 1

Deel 30: Adapter s. MAES Frank Adapters 1 Deel 30: Adapter s MAES Frank frank.maes6@telenet.be 0476501034 frank.maes6@telenet.be Adapters 1 Inleiding In dit document ga ik proberen samen te vatten, op wat je moet gaan letten bij de aankoop van

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De MOSFET

Hoofdstuk 4: De MOSFET Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 4: De MOSFET 1: De bouw van een MOSFET Bij een JFET vinden we een diode tussen de gate en het kanaal. Wanneer de aangelegde spanning de

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Transistorschakelingen: oefeningen

Hoofdstuk 1: Transistorschakelingen: oefeningen Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 1: Transistorschakelingen: oefeningen In Hoofdstuk 9 van de cursus Elektronica van H. Messiaen en J. Peuteman is de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Harmonischen: gevolgen

Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen - Spanning- en stroomharmonischen - Geleiders: skin en proximiteitseffect - De nulgeleider - Transformatoren - Inductiemotoren - Diversen Spanning en stroomharmonischen

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

regelbare voeding 0...24V, 1 of 2A ideaal werkpaard voor elke hobbyist

regelbare voeding 0...24V, 1 of 2A ideaal werkpaard voor elke hobbyist regelbare voeding 0...4V, of ideaal werkpaard voor elke hobbyist regen we jaren geleden nog wel eens het verwijt dat er toch wel erg veel voedingen in Elektuur stonden, de laatste tijd horen we exact het

Nadere informatie

LABO 8 / 9: Toepassingen X-Y werking / externe triggering

LABO 8 / 9: Toepassingen X-Y werking / externe triggering Toepassingen X-Y werking/externe triggering 1 / 18 LABO 8 / 9: Toepassingen X-Y werking / externe triggering 1. Doelstellingen Na het uitvoeren van de proeven : begrijp je de toepassingen van de scoop

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: Metingen op driefasige gelijkrichters. Sub Totaal :.../70 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: Metingen op driefasige gelijkrichters. Sub Totaal :.../70 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: Datum van opgave: / /... Datum van afgifte: Metingen op driefasige gelijkrichters / /... Verslag nr. : 03 Leerling: Assistenten: Evaluatie:.../10 Theorie :.../... Benodigdheden:.../9.../10

Nadere informatie

Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie

Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie asisschakelingen en poorten in de CMOS technologie Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw -359 Diepenbeek www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de basisschakelingen en poorten in de

Nadere informatie

WINDENERGIE : SYNCHRONE GENERATOREN

WINDENERGIE : SYNCHRONE GENERATOREN WINDENERGIE : REACTIEF VERMOGEN INHOUD: SYNCHRONE GENERATOREN Het equivalent schema Geleverde stromen en vermogens Het elektrisch net Een synchrone generator is een spanningsbron. Het equivalent schema

Nadere informatie

REGELBARE GESTABILISEERDE KRACHTVOEDING ma 0-3 A 0-12 V 0-24 V

REGELBARE GESTABILISEERDE KRACHTVOEDING ma 0-3 A 0-12 V 0-24 V REGELBARE GESTABILISEERDE KRACHTVOEDING 0-100 ma 0-3 A 0-12 V 0-24 V 1 INHOUDSOPGAVE 2 MOTIVATIE 3 INLEIDING - De voeding & de bediening ervan 4 HOOFDTHEMA - Het schema & de lay-out 5 SLOT - De behuizing

Nadere informatie

Harmonische stromen en resonantie..zx ronde 30 augustus 2015

Harmonische stromen en resonantie..zx ronde 30 augustus 2015 Harmonische stromen en resonantie..zx ronde 30 augustus 2015 Ons elektriciteitsnet wordt bedreven met wisselspanning en wisselstroom. Als bij een lineaire belasting een sinusvormige wisselspanning aangeboden

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 : SCHEMA'S

Hoofdstuk 5 : SCHEMA'S Hoofdstuk 5 : SCHEMA'S 5.1. Inleiding. In dit hoofdstuk worden de eigenlijke ontwerpen besproken. We vertrekken van de volledige schakeling, om dan telkens iets dieper in detail te gaan. Zo komen we uiteindelijk

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Speciale types diodes

Hoofdstuk 4: Speciale types diodes Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 4: Speciale types diodes 1: Diodebruggen In deze eerste paragraaf bespreken we niet echt een speciaal type diodes. We bespreken hier eerder

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Het blokschema. out 1. Stroom versterker. oscillator. out 2. Stroom versterker. inverter. Figuur 1

Het blokschema. out 1. Stroom versterker. oscillator. out 2. Stroom versterker. inverter. Figuur 1 Inleiding Een zogenaamde knipperlicht centrale is vooral in modelbouwkringen een zeer begeerd object. Met zo'n schakeling kunnen immers een heleboel optisch nuttige en leuke effecten verkregen worden zoals

Nadere informatie

Elektronische basisschakelingen: Oefenzitting 1

Elektronische basisschakelingen: Oefenzitting 1 Elektronische basisschakelingen: Oefenzitting 1 Aki Sarafianos (aki.sarafianos@esat.kuleuven.be) ESAT 91.22 October 21, 2013 Formuleoverzicht In zitting 1 en 2 worden volgende constanten en modellen gebruikt:

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie

Inhoudsopgave. www.ffxs.nl/diy-elektro - 2 - De thyristor, diac en triac

Inhoudsopgave. www.ffxs.nl/diy-elektro - 2 - De thyristor, diac en triac Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Thyristor... 3 Algemeen... 3 Werking... 3 Toepassing... 3 Triac... 4 Algemeen... 4 Werking... 4 Toepassing... 5 Diac... 5 Algemeen... 5 Werking... 5 Toepassing met gelijkspanning

Nadere informatie

Power quality: een breed domein

Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein - Inleiding - Harmonischen in stroom en spanning - Amplitude van de netspanningen - Driefasige netspanningen - De netfrequentie - Alles behandeld?

Nadere informatie

De leugendetector. Jacco Dekkers. April 11, 2007

De leugendetector. Jacco Dekkers. April 11, 2007 Jacco Dekkers April 11, 2007 1 De elektronische componenten In dit hoofdstuk beschrijven we de toepassing van een populaire bouwblok: de operationele versterker (opamp). Het elektrische symbool van de

Nadere informatie

mag het een ampèretje meer zijn?

mag het een ampèretje meer zijn? J elektuur juni 1990 liiii kompakte O-A-voeding mag het een ampèretje meer zijn? Voedingen blijken nog steeds volop in de belangstelling van onze lezers te staan, als we afgaan op de teakties die wij hier

Nadere informatie

Besturing. 200W eindtrap. 28V Voeding db MHz db 2: MHz db db 4: MHz db. 3:

Besturing. 200W eindtrap. 28V Voeding db MHz db 2: MHz db db 4: MHz db. 3: Eddystone S800/ DAB eindtrap 00Watt op 45 MHz Deze Eddystone eindtrap is afkomstig uit een oude DAB zender. In deze zender zaten een aantal van deze eindtrappen gekoppeld. Omdat de eindtrappen oorspronkelijk

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

Inhoudsopgave Schakelen van luidsprekers

Inhoudsopgave Schakelen van luidsprekers Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Vermogen...3 Impedantie...3 Serieschakeling van luidsprekers...4...4...4...4 Voorbeeld...4 Parallelschakeling van luidsprekers...4...4...4...4 Voorbeeld...5

Nadere informatie

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS Wet van Ohm U = I R (1) U = spanning in V, I is stroom in A en r is weerstand in Ohm Eerste wet van Kirchhoff Som van alle stromen in een knooppunt is nul. Tweede wet van

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Elektrische netwerken

Elektrische netwerken Deel 1: de basis H1 - H4: basisbegrippen gelijkspanning Opgaven bij hoofdstuk 1... 1 Opgaven bij hoofdstuk 2... 2 Opgaven bij hoofdstuk 3... 4 Opgaven bij hoofdstuk 4... 7 H5 - H8: basisbegrippen wisselspanning

Nadere informatie

Dit tentamen bestaat uit vier opgaven verdeeld over drie bladzijden. U heeft drie uur de tijd.

Dit tentamen bestaat uit vier opgaven verdeeld over drie bladzijden. U heeft drie uur de tijd. Tentamen Signaal Verwerking en Ruis Dinsdag 10 13 uur, 15 december 2009 Dit tentamen bestaat uit vier opgaven verdeeld over drie bladzijden. U heeft drie uur de tijd. 1. Staprespons van een filter [elk

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

9.2 Bepaal de harmonische tijdsfuncties die horen bij deze complexe getallen: U 1 = 3 + 4j V; U 2 = 3e jb/8 V; I 1 =!j + 1 ma; I 2 = 7e!jB/3 ma.

9.2 Bepaal de harmonische tijdsfuncties die horen bij deze complexe getallen: U 1 = 3 + 4j V; U 2 = 3e jb/8 V; I 1 =!j + 1 ma; I 2 = 7e!jB/3 ma. Elektrische Netwerken 21 Opgaven bij hoofdstuk 9 9.1 Geef de complexe weergave van deze tijdsfuncties: u 1 =!3.sin(Tt+0,524) V; u 2 =!3.sin(Tt+B/6) V; u 3 =!3.sin(Tt+30 ) V. (Klopt deze uitdrukking?) 9.2

Nadere informatie

Het testen van led s en drivers

Het testen van led s en drivers Het testen van led s en drivers Parameters en testmethoden Door het steeds toenemende gebruik van led s is er een behoefte ontstaan aan nieuwe metingen, op basis van de eigenschappen van de led en alle

Nadere informatie

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek Verantwoordelijke docent: R. Hoogendoorn, H.J. Wimmenhoven Cursus Analoge- en Elektrotechniek Code MAMAET01 Cursusjaar: 2014 Datum: 2-6-2014 Tijdsduur: 90 min. Modulehouder: R. Hoogendoorn Aantal bladen:

Nadere informatie

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF NETWERKEN EN DE WETTEN VN KIRCHHOFF 1. Doelstelling van de proef Het doel van deze proef is het bepalen van de klemspanning van een spanningsbron, de waarden van de beveiligingsweerstanden en de inwendige

Nadere informatie

Inleiding elektronica Presentatie 1

Inleiding elektronica Presentatie 1 Inleiding elektronica Presentatie 1 2 Versie: 18 augustus 2014 Inleiding Elektronica Presentatie 1 16-9-2013 Praktische Elektronica, talk of the day! 2 1 Doel van deze module Herkennen van de algemene

Nadere informatie

A-examen radioamateur : Zitting van 11 oktober Reglementering

A-examen radioamateur : Zitting van 11 oktober Reglementering A-examen radioamateur : Zitting van 11 oktober 2000 Reglementering 1. Het woord EXAMEN wordt volgens het internationaal spellingsalfabet gespeld als : a. Echo X-ray Alpha Mike Echo November b. Eric X-files

Nadere informatie

Elektronische basisschakelingen: Oplossingen 2

Elektronische basisschakelingen: Oplossingen 2 Elektronische basisschakelingen: Oplossingen Nico De Clercq (nico.declercq@esat.kuleuven.ac.be) ESAT 9.0 November 5, 03 Differentieelversterker. Differentieelversterker met weerstanden als last i i v uit,l

Nadere informatie

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen.

spanning. * Deel het verschil daarvan en deel dat getal door de gewenste stroom om de weerstandswaarde te krijgen. Weerstand stroombeperking voor LED s Om de stroom door een LED te beperken wordt een weerstand toegepast. Maar hoe hoog moet de waarde van zo n weerstand eigenlijk zijn? In de dagelijkse praktijk wordt

Nadere informatie

Inhoudsopgave LED dobbelsteen

Inhoudsopgave LED dobbelsteen Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Dobbelstenen...3 Project: Dobbelsteen met LED s...3 Inleiding...3 Werking...3 Berekeningen...4 Frequentie...4 Bits...4 LED voorschakelweerstanden...4 Schema...4 Printplaat...5

Nadere informatie

inschakelvertraging en DC-beveiliging

inschakelvertraging en DC-beveiliging inschakelvertraging en In dit tweede deel uit de reeks over de XL-audioketen komen de beveiligingsschakelingen voor de Crescendo-eindversterker aan de orde. Een goede eindversterker behoort natuurlijk

Nadere informatie

Practicum complexe stromen

Practicum complexe stromen Practicum complexe stromen Experiment 1a: Een blokspanning over een condensator en een spoel De opstelling is al voor je klaargezet. Controleer of de frequentie ongeveer op 500 Hz staat. De vorm van het

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1. Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 1 = 2 ks, R 2 = 3 ks, R 3 = 6 ks 20.

Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1. Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 1 = 2 ks, R 2 = 3 ks, R 3 = 6 ks 20. Elektrische Netwerken 49 Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1 Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 12 = 1 ks, R 23 = 3 ks, R 31 = 6 ks 20.2 Bepaal R 12 t/m R 31 (in de driehoek)

Nadere informatie

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002]

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Dit artikel moet de beginners helpen simpele metingen te kunnen uitvoeren met de multimeter. Soorten multimeters Eerst en vooral hebben we digitale

Nadere informatie

Laboratory session 3 Power Electronics

Laboratory session 3 Power Electronics Laboratory session 3 Power Electronics Dorien Jannis & Christophe Mestdag November 29, 2007 1 Excercise PSpice: Buck convertor QUESTION 1: Study the schematic of the buck converter. What s the purpose

Nadere informatie

Niet-symmetrisch driefasig systeem

Niet-symmetrisch driefasig systeem Niet-symmetrisch driefasig systeem Niet-symmetrisch driefasig systeem - Situering - Symmetrische componenten - Gevolgen - Conclusie Situering In het ideale geval is een driefasig net volledig symmetrisch:

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Elektrische Netwerken

Elektrische Netwerken Elektrische Netwerken 1 Project 1 Info te verkrijgen via: http://www.hanese.nl/~jonokiewicz/ Programma Week 1: DC stromen en spanningen Week 2: Serie en parallel, l stroomdeling, spanningsdeling Week 3:

Nadere informatie

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Aki Sarafianos http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/ Materialen Slides, opgaves, extra info,... http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/

Nadere informatie

Bouwbeschrijving van de algemene voeding voor buizenversterkers

Bouwbeschrijving van de algemene voeding voor buizenversterkers Bouwbeschrijving van de algemene voeding voor buizenversterkers Mateo Mayer Elektronicaspullen Enzo B.V. November 2013 1/7 1. Inleiding Gefeliciteerd met de aanschaf van deze algemene voeding voor buizenversters!

Nadere informatie

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld!

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! (On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! De verantwoordelijkheid voor een voldoende kwaliteit van de spanning en de stroom is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van netbeheerders, fabrikanten en

Nadere informatie

Semester 6 2008-2009 Mutatoren 1. E1-mutator 2. B2-mutator 3. M3-mutator 4. B6-mutator E1-mutator Definitie Een mutator is een schakeling tussen een wisselspanning met een vaste spanning en een vaste frequentie

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse 1. Netwerkanalyse situering analyseren van het netwerk = achterhalen van werking, gegeven de opbouw 2 methoden manuele methode = reductie tot Thévenin- of Norton-circuit zeer

Nadere informatie

Elektronica. Voorvoegsels van eenheden. Schakeling van een simpele audioversterker met een opamp

Elektronica. Voorvoegsels van eenheden. Schakeling van een simpele audioversterker met een opamp Elektronica 1 Spanningsbronnen 2 Weerstanden en diodes in de elektronica 3 Spanningsdeler, potentiaal, opamp 4 Stroomsterkte en lading; condensator 5 Het op- en ontladen van een condensator 6 De 555 timer

Nadere informatie

Een mogelijke oplossing verkrijgen we door het gebruik van gyratoren. In de volgende figuur zien we het basisschema van een gyrator.

Een mogelijke oplossing verkrijgen we door het gebruik van gyratoren. In de volgende figuur zien we het basisschema van een gyrator. 1.1.1 Oplossing met gyratoren Een mogelijke oplossing verkrijgen we door het gebruik van gyratoren. In de volgende figuur zien we het basisschema van een gyrator. Figuur 36.2 Het basisschema van een gyrator

Nadere informatie

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V Om te onthouden Serieschakeling Parallelschakeling Itotaal= I = I2 Utotaal=U + U2 totaal = + 2 Itotaal=I + I2 Utotaal= U = U2 tot 2 enz Voor elke schakeling I totaal U totaal totaal Itotaal= I = I2 Utotaal=U

Nadere informatie

Halfgeleiders Inhoud

Halfgeleiders Inhoud 1 Halfgeleiders Inhoud Diode... 3 Testen van een diode... 3 Characteristiek van een diode... 4 Soorten diode behuizingen... 4 Diodes in brug-gelijkrichters... 5 Zenerdiode... 6 Testen van een zenerdiode...

Nadere informatie

Elektrotechniek voor Dummies

Elektrotechniek voor Dummies Elektrotechniek voor Dummies Het programma Spoedcursus Elektrotechniek voor dummies Spanning/stroom Vermogen Weerstand (Resistantie) Wet van Ohm Serie/Parallel AC-DC Multimeter Componenten Weerstand Draadweerstand

Nadere informatie

Condensatoren kunnen een lading opslaan indien er een stroom door vloeit.

Condensatoren kunnen een lading opslaan indien er een stroom door vloeit. ANALOGE Condensator: -Keramische plaatcondensator -Buiscondensator -Opgerolde foliecondensator -Gestapelde foliecondensator -Elektrolytische (elco s) -Regelbare Condensatoren kunnen een lading opslaan

Nadere informatie