Vereniging Energie-Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vereniging Energie-Nederland"

Transcriptie

1 Vereniging Energie-Nederland Verplichting voor energiebedrijven om duurzame stroom aan bedrijven en consumenten te leveren, is een kansrijke weg om het maximale uit de verduurzaming te halen. De Nederlandse energiebedrijven hebben gezamenlijk overeenstemming bereikt over de verduurzaming van de energievoorziening. Kern van het plan is dat de verduurzaming niet langer afhankelijk moet zijn van de subsidies van de overheid. Om dat te bereiken hebben de producenten en leveranciers van stroom en gas afgesproken dat ze een verplicht aandeel groene stroom gaan leveren. In de praktijk betekent dat dat de leveranciers de verplichting op zich nemen steeds meer groene stroom te gaan inkopen, en de producenten zich committeren om groene stroom te produceren en op de markt aan te bieden. Recente studies naar de details van zo n systeem hebben uitgewezen dat het in de Nederlandse energiemarkt op efficiënte wijze ingevoerd kan worden en goedkoper uitpakt dan een subsidiesysteem. De extra kosten voor de verduurzaming tot 2020 worden geraamd op 15 tot 20 miljard euro. Dankzij de introductie van marktwerking bij de verduurzaming vallen de extra kosten 1,3 miljard lager uit. Het kostenvoordeel zal in de jaren daarna nog verder oplopen. Door de invoering van een verplichtingenstelsel zal de energieprijs voor de consument stijgen. Omdat dit stelsel efficiënter is dan een subsidiestelsel, zal die stijging voor de consument minder groot zijn dan de opslag op de energierekening, die nodig is voor de SDE+. Energie-Nederland, de branchevereniging voor de sector die het voorstel heeft ontwikkeld, zal dit voorstel gaan bespreken met minister Verhagen. In juni, zo is de inzet, moet dat leiden tot een Green Deal tussen het Kabinet en de sector. Toelichting In juni 2010 hebben de leden van de nieuwe vereniging Energie-Nederland in meerderheid uitgesproken dat er een impuls aan de verduurzaming nodig is door de invoering van een verplichting voor de energiebedrijven om duurzaam opgewekte stroom aan consumenten en bedrijven te leveren. Deze keus volgde op een discussie over de situatie waarin de stimulering van de verduurzaming verzeild was geraakt. E

2 De verduurzaming van de energievoorziening is een van de grootste uitdagingen voor de energiebedrijven. Anno 2011 is dit een uitdaging te meer omdat de verduurzaming tot stand zal moeten komen ondanks de economische en financiële crisis. De ambitie is om tegen de verdrukking van de economische terugval in, de belangrijke verduurzaming en CO2-reductie verder te brengen. De leveranciers en producenten van energie in de Nederlandse energiemarkt zien de verduurzaming als hun opgave en zien potentie in een verplichting om een groeiend aandeel duurzaam geproduceerde energie aan Nederlandse gebruikers te leveren. Om het kort maar krachtig te zeggen: een groeiende hoeveelheid groene stroom uit het stopcontact. Het aandeel van groene stroom in de totale hoeveelheid stroom zal in de loop van de jaren toenemen. Stevig toenemen! De Europese Unie heeft de ambitie om tegen 2050 minimaal 80% van de CO2-uitstoot te hebben gereduceerd en in alle scenario s die de weg wijzen, is de bijdrage van de elektriciteitssector daaraan onmisbaar. Sterker nog, de elektriciteitssector zal de grootste klapper moeten maken. Het tussendoel voor 2020 ligt in Nederland op de 35% (cf de duurzaamheidsdoelen van dit Kabinet) en zal daarna gewoon door moeten groeien. Door het instellen van een verplichting om steeds meer groene stroom uit het stopcontact te laten komen, ontstaat er een substantiële vraag naar groene stroom. Daarmee wordt de verduurzaming verankerd in de markt. Dit biedt dan weer tal van kansen voor producenten die in onderlinge concurrentie gaan zorgen voor het invullen van die vraag op de meest efficiënte wijze. Deze verplichting vervangt het systeem van exploitatiesubsidies voor marktrijpe maar nog niet renderende technologie zoals wind-op-land en allerlei vormen van biomassatoepassingen, en zelfs al bepaalde zonne-energietoepassingen. Overheidssubsidie voor hele dure technologie zoals wind-op-zee blijft bestaan in de visie van de energiesector. De combinatie van een verplichting met een subsidie voor de duurste duurzame technologie, noemt men een hybride leveranciersverplichting. De uitvoering van dit systeem draait rond een in te richten certificatenmarkt. Discussie met politiek, maatschappij en sector In de politiek-maatschappelijke discussie over energie is niet alleen duurzaamheid een belangrijk vraagstuk, maar de prijs van energie evenzeer. De energiesector is E 2011-«SEQUENCE» Pagina 2/8 «DOCUMENT_DATE»

3 zich zeer bewust van de maatschappelijke opdracht om hier een goede balans te vinden. En als je maatschappelijk kijkt naar energie, dan kun je niet anders dan constateren dat er een kleine voorhoede van consumenten is die voor groene energie een extra prijs over heeft, maar dat de meeste mensen het nog erg plezierig vinden dat energie betaalbaar is. Je hebt het immers nodig en je kunt niet zonder. Dat neemt niet weg dat de verwachting is dat energie in de toekomst duurder gaat worden. Via het ETS zal de prijs voor CO2-uitstootrechten gaan toenemen, en het aandeel duurdere energiedragers in het hele energiesysteem zal toenemen. De vraag is dus niet hoe we energie goedkoop houden, maar hoe we de gewenste investeringen in de duurdere energiedragers zo efficiënt mogelijk kunnen doen. Daarom heeft Energie-Nederland al in een vroeg stadium in discussies met politieke woordvoerders geconstateerd dat zicht op de kosten van de verduurzaming onder een verplichtingensysteem essentieel is. Heel simpel: als invoering van een verplichting per saldo leidt tot hogere kosten voor de maatschappij dan onder het huidige SDE+-systeem, dan is de verplichting een onbegaanbare weg. Daarnaast heeft de discussie binnen Energie-Nederland over de hybride leveranciersverplichting duidelijk gemaakt dat zo n verplichting pas goed werkt als er adequate oplossingen zijn voor windfall profits, marktmacht en liquiditeit. Ook in de politiek en op de ministeries is er oog voor deze belangrijke issues. In de afgelopen maanden heeft Energie-Nederland drie onderzoeken laten uitvoeren, die een antwoord moeten bieden op de volgende vragen: 1. In hoeverre is te verwachten dat het Kabinet met het huidige beleid op koers ligt om de doelen te behalen? 2. Hoe pakt een goedwerkende leveranciersverplichting qua kosten/baten uit ten opzichte van subsidiesystemen zoals in Nederland en Duitsland? 3. Op welke wijze richt je een verplichtingensysteem in zodanig dat er geen problemen ontstaan met windfall profits, marktmacht en liquiditeit? Wat is te verwachten van het huidige beleid? We hebben ECN gevraagd een expert-opinion te geven van de mogelijkheden om met de nieuwe SDE+ de doelen in 2020 te halen. Uit de berekeningen van ECN komt E 2011-«SEQUENCE» Pagina 3/8 «DOCUMENT_DATE»

4 naar voren dat met het huidige beleid en budget in % hernieuwbare energie mogelijk is. Om echt tot 14% te komen is in 2020 een jaarlijkse uitgave van 3.3 miljard euro nodig. Het Kabinet rekent evenwel met niet meer dan 1,4 miljard. Uit de analyses van ECN blijkt ook dat met de technologieën die onder de SDE+ vallen het alleen haalbaar is om de 14% te bereiken als alle technische beschikbaarheid van duurzame warmte en groen gas optimaal worden benut en de uitrol geen noemenswaardige tegenslag ondervindt. Dit uitgangspunt acht ECN niet erg realistisch. De conclusie moet dan ook zijn, dat de huidige SDE+ zowel een gat op het punt van middelen als op het punt van door de overheid toegestane technologie kent. Energie- Nederland kan dan ook niet anders dan op basis van deze expert-opinion concluderen dat we nu al moeten nadenken over de invoering van een verplicht aandeel duurzaam. Zoals ook de Algemene Energieraad onlangs in een briefadvies aangaf, is de leveranciersverplichting een goede kandidaat om de investeringen aan te trekken die het doel daadwerkelijk dichterbij brengt. Kosten-batenanalyse Hybride Leveranciersverplichting Uit een kostenbatenanalyse die ECN in opdracht van Energie-Nederland heeft uitgevoerd, blijkt dat in Nederland een hybride leveranciersverplichting de komende 20 jaar goedkoper uitpakt dan continuering van een subsidiesysteem. Tot 2020 scheelt het de Nederlandse maatschappij al 1,3 miljard euro. Wat we daarmee hebben kunnen vaststellen, is dat het invoeren van een verplichting zeker niet duurder uitpakt dan continuering van het door de overheid bepaalde subsidiesysteem. Dat het efficiënter kan, zo laat de studie van ECN zien, komt door de druk op de kosten die ontstaat door de invoering van de concurrentie tussen technologieën. Wat eveneens blijkt is dat de verplichting aanzienlijk goedkoper uitpakt wanneer we dit niet alleen in Nederland doen, maar de samenwerking met andere Europese landen zoeken. De reden daarachter is simpel: we kunnen dan gebruik maken van de efficiënte opwekmogelijkheden voor groene stroom die er in sommige ons omringende landen zijn. Een goed voorbeeld, zo laat het ECN-onderzoek zien, is Zweden, waar er veel mogelijkheden zijn voor groene stroom op basis van waterkracht, wind-op-land en biomassa. Berekeningen laten zien dat de Nederlandse E 2011-«SEQUENCE» Pagina 4/8 «DOCUMENT_DATE»

5 maatschappij dan bijna 7 miljard minder hoeft uit te geven, terwijl we als land wel onze doelstellingen halen. Een verplichtingensysteem met oplossingen voor windfall profits en liquiditeit In de discussies over een verplichtingensysteem komen 5 belangrijke vraagstukken naar voren. Dan gaat het om vraagstukken als marktmacht, liquiditeit, windfall winsten, positie van groene leveranciers en de plek van projecten die nu al exploitatiesubsidies ontvangen onder de SDE/MEP. Energie-Nederland heeft het Engelse economische onderzoeksbureau Frontier Economics gevraagd deze vraagstukken te analyseren, enkele scenario s door te rekenen en een expert opinion te geven over mogelijke oplossingen hiervoor in de Nederlandse markt. Het onderzoek heeft uitgewezen dat er oplossingen voor de vraagstukken mogelijk zijn. We lopen ze hieronder langs. 1. Liquiditeit Ø In de Nederlandse energiemarkt zijn partijen actief die zich concentreren op de verkoop van energie aan consumenten en bedrijven. Zij bezitten niet zelf productie-installaties. Deze partijen zullen onder een verplichtingensysteem op de markt hun groene stroom moeten inkopen. Zij stellen daarbij de vraag hoe geregeld wordt dat er ook daadwerkelijk groene stroom te koop is en dat het niet zo zal zijn dat partijen die zelf over productie beschikken, deze uitsluitend gebruiken voor de eigen consumenten-business. Onderzocht is of er arrangementen zijn, zoals verplichte clearing op een beurs, om de liquiditeit te verzekeren. Ø Het Frontier-onderzoek wijst uit dat het aanbod van groene certificaten kan worden verzekerd door met name de producenten van biomassa-certificaten te verplichten hun certificaten aan te bieden. Daarmee wordt verzekerd dat leveranciers zien hoeveel certificaten beschikbaar zijn en worden mogelijkheden gecreëerd hier gebruik van te maken. Mocht dit nog niet voldoende zijn voor een goed werkende markt, dan kan ingesteld worden dat groene certificaten alleen verplicht via een beurs verhandeld mogen worden. E 2011-«SEQUENCE» Pagina 5/8 «DOCUMENT_DATE»

6 2. Marktmacht Ø In een groeiende markt is het voor leveranciers van belang het vertrouwen te hebben dat er geen producenten zijn die de markt voor groene stroom kunnen manipuleren. Dat zou het geval zijn wanneer één producent altijd nodig is om aan de vraag naar groene stroom te voldoen en deze producent kan dan de prijs laten oplopen. Het is dus nodig dat er in de markt voldoende aanbieders van groene stroom actief zijn. Nederland kent meerdere faciliteiten voor de mee- en bijstook van biomassa, afvalbedrijven, windparken; er is onderzocht of dit aanbod voldoende is om marktmacht te voorkomen. Ø Het Frontier-onderzoek wijst uit dat onder een verplichtingensysteem het maximale marktaandeel van één producent tot 15% zou kunnen oplopen. Als projecten, die nu onder de SDE werken, ook meedoen op de certificatenmarkt, dan zal dit aandeel verder terug lopen en is het risico op marktmacht zeer klein. Internationale vergelijking laat zien dat bijvoorbeeld in de Zweedse markt zonder enig probleem marktaandelen van 20% voorkomen. Overigens werken de oplossingen voor de liquiditeit, zoals onder 1 besproken, ook meteen mee aan het verder verminderen van marktmacht. 3. WIndfall winsten Ø Onder een verplichtingensysteem wordt geregeld dat de leveranciers verplicht zijn een bepaalde hoeveelheid groene stroom te leveren. Met welke duurzame technologie die stroom wordt opgewekt wordt niet langer door de overheid bepaald, maar door de bedrijven in de markt zelf. Om aan de vraag naar groene certificaten te voldoen zullen allereerst de goedkoopste certificaten worden aangeboden, en vervolgens de wat duurdere totdat de vraag naar certificaten ingevuld is. De prijs voor certificaten wordt dan bepaald door het certificaat dat als laatste wordt aangeboden. In een zich ontwikkelende markt, waarin het duurste certificaat wordt geleverd door wind-op-zee-stroom, komt een hoge prijs voor groene certificaten tot stand. Producenten die stroom uit biomassacentrales of windparken op land of afvalcentrales aanbieden, maken dan grote winsten omdat het verschil tussen de kosten van hun certificaten en het wind-op-zeecertificaat nu nog erg groot is. Dat is maatschappelijk niet aanvaardbaar. Onderzocht is op welke wijze je dit verschijnsel het meest effectief kunt vermijden. Ø Het Frontier-onderzoek heeft enkele scenario s doorgerekend waarin een malus-instrument wordt ingezet om de windfall-winsten bij de inzet van E 2011-«SEQUENCE» Pagina 6/8 «DOCUMENT_DATE»

7 goedkope en efficiënte technologie af te romen. Winsten bij biomassa-bijstook worden met 85% teruggedrongen. Hierbij kunnen nog keuzes gemaakt worden in de precieze vormgeving van de malus. Men kan kiezen voor een drempel, waarboven pas certificaten te gelde gemaakt kunnen worden, of voor een afromingspercentage op de prijs van een certificaat. De studie laat zien dat het mogelijk is de excessieve winsten af te romen zonder het bijstoken onmogelijk te maken. 4. Bedrijven die 100% groene stroom leveren Ø De Nederlandse markt kent een specifieke karakteristiek, die gerelateerd is aan de manier waarop groene stroom in de energiebelasting is gestopt. Bij de invoering van de energiebelasting is bepaald dat groene stroom niet belast zou worden. Dat heeft het opnemen van groene stroom in de aanbiedingen van energiebedrijven aan hun klanten een enorme steun in de rug bezorgd. Die bevoordeling is teruggedraaid, maar daar voor in de plaats kwam de mogelijkheid om groene certificaten te kopen in landen waar er een groot aanbod was, zoals in Scandinavië. Met die mogelijkheid konden retailers hun stroomaanbod geheel vergroenen. En omdat groene stroomproductie wordt gesubsidieerd, lijkt het alsof groene stroom net zo duur is als grijze. In de Nederlandse markt is het dus eigenlijk heel normaal geworden dat consumenten groene stroom krijgen tegen dezelfde prijs als grijze stroom. Een verplichtingensysteem doorkruist dat. Groene stroom, omdat het niet meer wordt gesubsidieerd door de overheid, krijgt nu een transparante prijs. Deze kosten zullen worden doorberekend aan de consument. Het systeem dat je met groene certificaten uit de overschotlanden je portefeuille vergroent tot 100% kan natuurlijk gewoon doorgaan. Wel is onderzocht hoe zich dit gaat ontwikkelen onder de nieuwe Europese verordeningen. Ø Het Frontier-onderzoek heeft bevestigd dat zolang het Europese systeem van garanties van oorsprong blijft bestaan, leveranciers in staat zijn hun klanten 100% groene stroom te leveren. Het verplichtingensysteem regelt slechts dat een groeiend deel daarvan afkomstig is uit nieuwe productiecapaciteit die in Nederland (of in de landen met wie we gaan samenwerken zoals ECN adviseert) wordt neergezet. 5. Hoe ga je met projecten om die al in de pijplijn zitten? Ø Investeringen moeten niet stilvallen. Lopende projecten waarvoor toezeggingen zijn gedaan, moeten voortgang kunnen vinden. Hiervoor dient een adequate regeling/afspraak gemaakt te worden. E 2011-«SEQUENCE» Pagina 7/8 «DOCUMENT_DATE»

8 Ø Het Frontier-onderzoek laat zien dat de projecten die nu onder de SDE worden gerealiseerd een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de beschikbaarheid van groene certificaten onder het verplichtingensysteem. Frontier adviseert dan ook om deze projecten na introductie van het verplichtingensysteem daaronder op te nemen en productie te belonen met certificaten. Uit het Frontier-rapport blijkt dat de hybride leveranciersverplichting in Nederland is in te voeren. Er zijn oplossingen beschikbaar en werkbaar te maken in de Nederlandse situatie. Het Frontier-rapport bevestigd ook de conclusie die ECN trok in haar studie naar de maatschappelijke kosten en baten van een verplichtingensysteem, dat een verplicht aandeel duurzaam tot een efficiëntere duurzame energiemix leidt dan een systeem gebaseerd op subsidies. Tot slot Energie-Nederland zal de resultaten van de gedane onderzoeken nu gaan bespreken met de minister en voorstellen dit systeem in Nederland te gaan invoeren. Dit vergt goed overleg tussen ministerie, toezichthouder en sector, en een zorgvuldig debat met de politiek. De lange termijn verankering in de markt die daarmee wordt bewerkstelligd en het vestigen van een goed investeringsklimaat voor duurzame energie, is voor de sector een groot goed. De sector is bereid om in de transitieperiode tot de invoering van een verplichtingensysteem in 2015, haar verantwoordelijkheid te nemen en met projecten en investeringen te zorgen dat het verduurzamingstempo in Nederland op peil blijft. Energie-Nederland E 2011-«SEQUENCE» Pagina 8/8 «DOCUMENT_DATE»

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia Persbericht Vereniging Energie-Nederland Den Haag, 3 oktober 2011 Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Nadere informatie

De energiesector is deel van de oplossing

De energiesector is deel van de oplossing Energieconferentie En En, Glazen Zaal, Den Haag, 20 juni 2011 Inleiding Hans Alders, Voorzitter Energie-Nederland De energiesector is deel van de oplossing Op 1 januari 2011 zijn EnergieNed en VME (De

Nadere informatie

ECN Beleidsstudies. Samenvatting van de kosten-batenanalyse van alternatieve stimuleringsystemen voor hernieuwbare elektriciteit

ECN Beleidsstudies. Samenvatting van de kosten-batenanalyse van alternatieve stimuleringsystemen voor hernieuwbare elektriciteit Notitie -N--11-008 15 maart 2011 Samenvatting van de kosten-batenanalyse van alternatieve stimuleringsystemen voor hernieuwbare elektriciteit Aan : André Jurjus Ineke van Ingen Kopie aan : Remko Ybema

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Energie-Nederland heeft zich gebogen over de vraag wat er nodig is om tot een succesvol transitiebeleid voor de energievoorziening te komen.

Energie-Nederland heeft zich gebogen over de vraag wat er nodig is om tot een succesvol transitiebeleid voor de energievoorziening te komen. Vereniging Energie-Nederland Lange Houtstraat 2 2511 CW Den Haag T. 070 311 43 50 ENL-2012-00754 Hans Alders Telefoon 070-3114350 E-mail info@energie-nederland.nl Datum 24 september 2012 Ons kenmerk Behandeld

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 103 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 31 239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 136 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Leveranciersverplichting hernieuwbare energie

Leveranciersverplichting hernieuwbare energie De Nederlandse regering heeft zich gecommitteerd aan ambitieuze doelstellingen op het gebied van hernieuwbare energie in 2020 en verschillende beleidsinstrumenten ingezet om deze doelstellingen te behalen.

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Lokale Energievoorziening

Lokale Energievoorziening een strategische verkenning Annelies Huygen TNO/CvE UvA Energieke Bottom Up in de Lage Landen Anne Marie Schwencke Inventarisatie Anne Marie Schwencke 16 windprojecten en nog 5 kleinschalige windprojecten

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2013

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2013 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Eerste halfjaar 2013 Den Haag, november 2013 Samenvatting Meer actieve consumenten Voor het tweede jaar op rij stijgt het aantal

Nadere informatie

Is EU-beleid de molensteen voor de Nederlandse energiesector? Mark Dierikx, Directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging

Is EU-beleid de molensteen voor de Nederlandse energiesector? Mark Dierikx, Directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging Is EU-beleid de molensteen voor de Nederlandse energiesector? Mark Dierikx, Directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging Eindbeeld: een CO 2 -neutrale energievoorziening Nederland verbindt zich aan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 183 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits?

Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits? Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits? Een organisatie die MVO hoog ik het vaandel heeft, people planet en profit dus, wil groene stroom. En het kan vaak al voor de prijs van grijze stroom,

Nadere informatie

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6.1 Aanpassingen van de infrastructuur in Nederland De energietransitie kan ingrijpende gevolgen hebben voor vraag en aanbod van energie en voor de netwerken

Nadere informatie

Lancering NVDE Question & Answers

Lancering NVDE Question & Answers Lancering NVDE Question & Answers Q: Waarom is NVDE opgericht? A: Met de oprichting van de NVDE is er nu een brede brancheorganisatie die de slagkracht van de sector zal vergroten. Negen verschillende

Nadere informatie

Verantwoording Beoordeling Duurzaamheid Energiebedrijven

Verantwoording Beoordeling Duurzaamheid Energiebedrijven Verantwoording Beoordeling Duurzaamheid Energiebedrijven & Doel en afbakening Doel van de beoordeling Deze beoordeling is erop gericht de consument (keuze)informatie te geven over de duurzaamheid van stroomleveranciers

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid"

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid" Inleiding! Wat zijn de plannen van de politieke partijen op gebied van duurzaamheid en wat betekent het voor de bouw?" Dit document zet de verschillende

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Tarievenonderzoek energie

Tarievenonderzoek energie 2013 Tarievenonderzoek energie Vereniging de Vastelastenbond Onderzoek naar het verschil in tarieven voor onbepaalde tijd (slaperstarieven) in de energiemarkt Vereniging de Vastelastenbond 21-5-2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Energiemarkt moet op de schop

Energiemarkt moet op de schop jeroen de haas Energiemarkt moet op de schop De liberalisering van de Europese energiemarkt heeft niet goed uitgewerkt voor Nederland, zegt Jeroen de Haas, bestuursvoorzitter van Eneco. Zitten we straks

Nadere informatie

AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010

AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010 AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010 Voorzitter, Vandaag voeren wij een bijzondere debat. Later zullen wij hier waarschijnlijk op terug kijken en ons realiseren dat wij vandaag grote stappen

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 28 665 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie Nr. 41 BRIEF

Nadere informatie

slim investeren in zonnepanelen

slim investeren in zonnepanelen Duurzaam ondernemen met SDE+ slim investeren in zonnepanelen SDE+ Stimulering Duurzame Energieproductie pvsystems.nl Gebruikt uw bedrijf of organisatie veel energie? Wilt u duurzaam ondernemen met subsidie?

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 10 december 2012 Betreft Openstelling SDE+2013

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 10 december 2012 Betreft Openstelling SDE+2013 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Direc to raa t - generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger!

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines en economie Burgers en bedrijven dragen jaarlijks via belas/ngen en heffingen 7,5 miljard bij aan fossiele- en 1,4 miljard

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 509 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Kamerlid: Leegte Fractie: VVD Den Haag, 15-1-2013 Spreektekst EZ begroting 2013 Europa armer, de wereld warmer (Noot van de webbeheerder: alleen de gesproken tekst geldt) Voorzitter, Europa armer, de wereld

Nadere informatie

Denktank vernieuwing energiemarkt. Frans Rooijers

Denktank vernieuwing energiemarkt. Frans Rooijers Denktank vernieuwing energiemarkt Frans Rooijers Agenda Kennismaking Stand van zaken Problemen Oplossingen Werkwijze Afspraken 2 Deelnemers? Stichting Natuur & Milieu - ECF Ministerie EZ E.On APX TenneT

Nadere informatie

Kernenergie. Van uitstel komt afstel

Kernenergie. Van uitstel komt afstel 23 Kernenergie. Van uitstel komt afstel Bart Leurs, Lenny Vulperhorst De business case van Borssele II staat ter discussie. De bouw van een tweede kerncentrale in Zeeland wordt uitgesteld. Komt van uitstel

Nadere informatie

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw Evoluties in het energielandschap Peter De Pauw Inhoud We consumeren meer energie We produceren zelf elektriciteit We zullen anders consumeren We gebruiken de netten op een andere manier 2 3 december 2015

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014 >Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Directie Toezicht Energie (DTe)

Directie Toezicht Energie (DTe) Directie Toezicht Energie (DTe) Aan Ministerie van Economische Zaken T.a.v. de heer mr. L.J. Brinkhorst Postbus 20101 2500 EC Den Haag Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 102238/1.B999 Rapport Frontier

Nadere informatie

Hernieuwbare energie in Nederland

Hernieuwbare energie in Nederland Hernieuwbare energie in Nederland Nieuwe business modellen Amsterdam, 25 juni 2015 Rapport over hernieuwbare energie in Nederland Accenture en Climex onderzoeken kansen binnen het veranderende energielandschap

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Voorzitter van de SER T.a.v. de heer dr. A.H,G, Rinnooy Kan Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509

Nadere informatie

Openstelling SDE+ 2014

Openstelling SDE+ 2014 31239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 171 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 31 oktober 2013 Op 1 april 2014 start

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden,

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden, Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum 0 Contactpersoon Doorkiesnummer Mailadres 1/5 Geachte Tweede Kamerleden, U heeft op 5 december de

Nadere informatie

Loyens en Loeff seminar

Loyens en Loeff seminar Loyens en Loeff seminar Stientje van Veldhoven D66 woordvoerder energie en klimaat De politiek van salderen Een sterk merk? Bekijk decentrale opwekking / salderen vanuit een politieke bril: Decentraal

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

Energieprijzen in vergelijk

Energieprijzen in vergelijk CE CE Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 611 HH Delft 611 HH Delft tel: tel: 015 015 150 150 150 150 fax: fax:

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Remko Ybema Lezing Den Bosch 12 oktober 2010 www.ecn.nl Inhoud Noodzaak van duurzame energie Een duurzame energievoorziening in 2050 Doelen van het

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Hét groene energieplan voor Nederland

Hét groene energieplan voor Nederland Hét groene energieplan voor Nederland Doelen Green4sure Ontwikkeling pakket instrumenten en strategie voor reductie van 50% broeikasgassen in 2030. Verbeteren energievoorzieningzekerheid Tonen baten en

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

Samenwerken aan Energie voor de toekomst. Duurzame energie vanuit het perspectief van Grontmij

Samenwerken aan Energie voor de toekomst. Duurzame energie vanuit het perspectief van Grontmij Samenwerken aan Energie voor de toekomst Duurzame energie vanuit het perspectief van Grontmij Sept 2015 Wie is Vincent Jansen van Grontmij? Ervaring: 9 jaar werkzaam in de energiewereld. Van projectontwikkelaar,

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

KEMPENENERGIE. samen groen

KEMPENENERGIE. samen groen KEMPENENERGIE samen groen De coöperatie KempenEnergie wil alle inwoners van de 5 Kempengemeenten toegang geven tot de maatschappelijke en financiële voordelen van lokaal opgewekte schone energie. KEMPENENERGIE

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012 Inhoud Inleiding en leeswijzer... 4 1 Tevredenheid en vertrouwen van de consument... 5 2 Tevredenheid over

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 605 XIII Jaarverslag en slotwet Ministerie van Economische Zaken 2012 Nr. 7 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 7 juni 2013 De vaste

Nadere informatie

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER NATIONAAL BESPAARONDERZOEK ENERGIE NOVEMBER 2013 BespaarWijzer.nl Conclusies Nederlandse huishoudens kunnen gemiddeld 283 per jaar besparen op de energiekosten Veel consumenten hebben nog een traditionele

Nadere informatie

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050

Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050 Woerden, 29 mei 2015 Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050 Visie VEMW VEMW behartigt de belangen van de zakelijke energie- en watergebruikers in Nederland. Nederland kent al decennia een

Nadere informatie

Uitdagingen van de energie transitie

Uitdagingen van de energie transitie Uitdagingen van de energie transitie Presentatie Congres Energy Next Dordrecht 10 december 2015 Remko Bos Directeur Energie ACM Vicepresident CEER 1 ACM als toezichthouder ACM bevordert kansen en keuzes

Nadere informatie

Effect Groene Investeringsmaatschappij op SDE

Effect Groene Investeringsmaatschappij op SDE ECN Beleidsstudies Notitie Effect Groene Investeringsmaatschappij op SDE ECN-N--12-029 27 november 2012 Aan : Robin Fransman HFC Kopie aan : Van : S.M. Lensink J. van Stralen ECN ECN Samenvatting Op verzoek

Nadere informatie

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!?

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Kansen en Uitdagingen! ZLTO 22 september 2011 Hans van den Boom sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank

Nadere informatie

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Nederlands beleid Wind op Zee Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Inhoud Beleid op Hernieuwbare energie in Europa en in Nederland Ruimtelijke planning toekomstige ontwikkelingen Green deal met de offshore

Nadere informatie

CE Delft. Uitgebreide samenvatting. CE Delft Oplossingen voor. Uitgebreide samenvatting. Delft, september 2008

CE Delft. Uitgebreide samenvatting. CE Delft Oplossingen voor. Uitgebreide samenvatting. Delft, september 2008 CE Delft CE Delft Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude 611 Delft HH 180 Delft 611 HH Delft tel: 015 150 150 tel: 015 150

Nadere informatie

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven CPB Notitie Datum : 6 juli 2006 Aan : Ministerie van Economische Zaken Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven 1 Inleiding Op 5 juli 2006 heeft SEO, in opdracht van

Nadere informatie

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Nieuwe Energie Aanboren PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Verduurzaming van onze energievoorziening hapert De zekerstelling van onze energievoorziening is één van de grootste uitdagingen voor

Nadere informatie

Duurzame warmte in de SDE+

Duurzame warmte in de SDE+ Duurzame warmte in de SDE+ Sander Lensink www.ecn.nl Doel van de presentatie Filosofie achter wijziging in de SDE-regeling Belangrijkste verschillen tussen SDE en SDE+ Uitwerking bio-wkk in de SDE+ 2 29-06-2011

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Contactpersoon Nicole Damen T 06 46 87 92 55 nicole.damen@logius.nl Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Aantal pagina's 5 Onderwerp Status Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Ter informatie

Nadere informatie

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING 1 BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING IN HET KADER VAN DE BELANGSTINGSAFTREK HEEFT DE FEDERALE REGERING EEN DEFINITIE GEPUBLICEERD OVER DE NULEREGIEWONING Bij nader toezien was dit een foutieve en zeer contraproductieve

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

4".&/7"55*/( Lokaal energiek: decentrale duurzame elektriciteit

4.&/755*/( Lokaal energiek: decentrale duurzame elektriciteit 4".&/7"55*/( Lokaal energiek: decentrale duurzame elektriciteit Business case en maatschappe lijke kosten-batenanalyse Samenvatting Waarom deze studie? De vraag naar decentraal duurzaam opgewekte elektriciteit

Nadere informatie

Effectieve marketing door focus

Effectieve marketing door focus Effectieve marketing door focus Wel of niet investeren in marketing? In de huidige economische situatie laait de discussie weer op: ga je wel of geen marketing toepassen. Voor een groeiend aantal ondernemers

Nadere informatie

CONCEPT 30 januari 2008

CONCEPT 30 januari 2008 CONCEPT 30 januari 2008 Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ, houdende vaststelling van correcties ten behoeve van de voorschotverlening voor de stimulering van duurzame energieproductie

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Energie: meerwaarde op de woningmarkt

Energie: meerwaarde op de woningmarkt Energie: meerwaarde op de woningmarkt Dirk Brounen (RSM Erasmus, dbrounen@rsm.nl) Nils Kok (UC Berkeley & Universiteit Maastricht, n.kok@maastrichtuniversity.nl) Op 26 november liet minister van der Hoeven

Nadere informatie

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven Kennissessie Energietransitie Willem Altena John Kerkhoven 2 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord Uitleg Pauze Toepassen ETM 3 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 18 april 2011

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 18 april 2011 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Bureau Europa Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postadres

Nadere informatie

Biomassa en politiek. Arie Twigt

Biomassa en politiek. Arie Twigt Biomassa en politiek Arie Twigt 1 Samenvatting De overheid streeft naar een duurzame energiehuishouding. Als doelstelling heeft de overheid dat in 2020 20% van de opgewekte energie duurzaam moet zijn.

Nadere informatie

Mobilisatie Biomassa een visie vanuit het bedrijfsleven. WUR/Alterra-workshop 3 juli 14 Fokke Goudswaard, voorzitter Platform Bio-Energie

Mobilisatie Biomassa een visie vanuit het bedrijfsleven. WUR/Alterra-workshop 3 juli 14 Fokke Goudswaard, voorzitter Platform Bio-Energie Mobilisatie Biomassa een visie vanuit het bedrijfsleven WUR/Alterra-workshop 3 juli 14 Fokke Goudswaard, voorzitter Platform Bio-Energie Missie PBE: promotie van verantwoord toegepaste bio-energie Platform

Nadere informatie

Elektrisch rijden in de praktijk

Elektrisch rijden in de praktijk We gaan elektrisch vooruit! Een impuls voor elektrisch vervoer in Rotterdam Elektrisch rijden in de praktijk Klimaatprobleem? Google earth januari 2009 Rotterdam Climate Initiative Als stad met wereldhaven

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 14 maart 2012

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 14 maart 2012 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie