Concentraties en Normtoetsing van stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat ( )

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Concentraties en Normtoetsing van stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat ( )"

Transcriptie

1 Concentraties en Normtoetsing van stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat ( ) Cd, Cu, Zn, Pb, Cr, Hg, Ni en As en organische verbindingen: PCB, PAK, HCB en TBT Wim J.M. Hegeman en Remi W.P.M. Laane RIKZ werkdocument

2

3 Concentraties en Normtoetsing van stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat ( ) Cd, Cu, Zn, Pb, Cr, Hg, Ni en As en organische verbindingen: PCB, PAK, HCB en TBT Wim J.M. Hegeman * en Remi W.P.M. Laane ** RIKZ werkdocument November 24 In opdracht van: RijksInstituut voor Kust en Zee (RIKZ) ** Postbus EX Den Haag Water Research Stichting * Wim J.M. Hegeman Johan Wagenaarlaan KE Hoofddorp T M

4

5 Inhoudsopgave 1. Samenvatting 3 2. Inleiding 5 3. Methoden 7 4. Resultaat Cadmium Koper Zink Lood Chroom Kwik Nikkel Arseen PCB PAK HCB TBT Trifenyltin Toetsing aan 9-percentiel Percentage dat voldoet aan VR en MTR concentratie Verloop mediaan concentratie Discussie Referenties 69 Bijlage 1. Achtergrondinformatie 71 Bijlage 2. Statistiek 72 1

6 2

7 1. Samenvatting De concentratie van metalen, organische verontreinigingen en organo-metaal verbindingen (bijvoorbeeld tributyltin of trifenyltin) in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) zijn in de fractie 63 µm bepaald met intervallen van 3-5 jaar in de periode van De concentraties van chemische stoffen verontreinigingen in de fractie kleiner dan 63 µm zijn getoetst aan de standaard-sediment concentraties. Het betreft hier de maximaal toelaatbare- en de verwaarloosbare risico-concentratie, de MTR en VR respectievelijk. In de tabel staat het percentage van de locaties in een deelgebied dat voldoet aan de MTR en de VR. Deze rapportage legt het accent op het monsterjaar 2 en 23 omdat de gegevens tot 1996 al beschreven zijn (Laane en Groeneveld, 1999). De geografische concentraties van chemische stoffen worden vanaf 1981 weergegeven op eenzelfde manier als in Laane e.a. (1999) en de Noordzee Atlas (IDON, 24). De oppervlakte sediment gegevens van het jaar 2 en 23 zijn hier aan toegevoegd. Om een onderscheid te maken in watersystemen wordt het Nederlandse Continentale Plat ingedeeld in de drie deelgebieden: - het Voordelta gebied tot 2 km uit de kust - de Hollandse Kust tot 2 km uit de kust en - de Centrale Noordzee welke weergegeven wordt als een gebied van meer dan 2 km uit de kust. Deze watersystemen staan onder invloed van de Schelde (Voordelta), de Rijn (Hollandse Kust) en het relatief schone Atlantische water (Centrale Noordzee) respectievelijk. De geografische en temporele trend van de concentraties chemische stoffen komen overeen met eerdere studies van Laane e.a. (1999). In 1981 zijn de concentraties relatief hoog in het kustgebied en vlakken af in de negentiger jaren van de vorige eeuw tot een relatief laag niveau in 23. Dit huidige niveau is vaak nog twee maal zo hoog als het concentratie niveau van de Centrale Noordzee. Dit lage niveau gaat echter niet op voor PAK s. Deze blijven op hetzelfde niveau als dat van VD-VR HK-VR CNZ-VR VD-MTR HK-MTR CNZ- MTR Cd % Cu % Pb % Zn % Hg Cr As Ni spcb spak HCB TBT Percentage locaties in de drie deelgebieden waar de concentratie van een chemische stof in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) voldoet aan de VR- en MTR concentratie in 23. HK = Hollandse Kust; VD = Voordelta; CNZ = Centrale Noordzee. VR = Verwaarloosbare Risicoconcentratie; MTR = Maximaal Toelaatbaar Risico-concentratie. In 4 kleuren is een klasse-indeling aangegeven ( 25, 25 5, 5 75, 75 1%) van het percentage locaties dat aan de norm voldoet. Voor PCB s en PAK s wordt een somnorm berekend. Deze som VR- en MTR-concentraties zijn gelijk aan de sommatie van de normen van de individuele verbindingen. Alle concentraties van chemische stoffen (met uitzondering van TBT) in de drie deelgebieden voldoen aan de MTR-concentratie. In het algemeen is het percentage overschrijdingen van de VR-concentratie voor verschillende stoffen het hoogst in de Hollandse kuststrook. Met name Cd, Pb, Zn, Hg, Cr, spak, HCB en TBT 3

8 bevinden zich in het kleurgebied dat buiten het blauwe gebied valt (75-1 %). Zn, Hg, spak, HCB en TBT bevinden zich in de rode en oranje gebieden ( 5 %) en overschrijden de VRconcentratie vaak. In gebied I (Voordelta; VR) komen vooral voor Zn, Hg, spak, HCB en TBT frequente overschrijdingen van de VR-concentratie voor. In het gebied van de Centrale Noordzee wordt vaak de norm overschreden voor de stoffen spak, HCB en TBT. De overschrijdingen van de stoffen zijn in dezelfde orde van grootte als die van het jaar 1996 (Laane en Groeneveld, 1999). Het betreft hier vrijwel dezelfde stoffen in dezelfde gebieden. Het Hollandse kustgebied laat zelfs een lichte verbetering zien voor 23 ten opzichte van

9 2. Inleiding Door de productie en het gebruik van chemische stoffen op het land zoals metalen en organische verbindingen komt een deel van deze stoffen terecht in de Noordzee. De stoffen worden voornamelijk aangevoerd door de uitstroom van rivieren of door de depositie uit de lucht (Wulffraat, 1993; Kabuta e.a, 23). Een deel van de verontreinigingen op zee komt door het verbruik van chemicaliën in de offshore oliewinning en als gevolg van het intensieve scheepvaartverkeer van Noordwest-Europa. Het water is de transporteur van deze chemische stoffen. Een stof kan gebonden zijn aan zwevend stof of opgelost zijn in water. Verontreinigingen in zee zijn vooral zichtbaar in de kleinste fractie van het bodemmateriaal in de Noordzee. Het bovenste deel van het sediment en daarvan de kleinste fractie, gezeefd over een zeef met een diameter van 63 micrometer, geeft een representatief beeld van de vervuiling op de betreffende locatie (Klamer e.a., 199). Doordat er een uitwisseling is van het zwevend stof in water en de kleinste fractie in het oppervlakte sediment ontstaat een medium dat representatief is voor de vervuiling ter plaatse. De concentratie in de kleine deeltjes van de oppervlakte sedimentlaag kan achterlopen met de vervuiling in de waterfase omdat er een vertraging ontstaat door sedimentatie en erosie (Sonneveldt e.a., 21). Vervuiling of verschoning van het sediment in niet-sedimenterende gebieden treedt slechts langzaam op dit in tegenstelling tot de snelle verandering van stoffen in de waterfase. Olieachtige stoffen maar ook zware metalen in het water kunnen opgenomen worden in algen en daardoor is de concentratie in water onderhevig aan een sterke wisseling van de seizoenen (zie bijlage 1). Doordat gedurende enkele decennia is gemeten voor chemische stoffen op verschillende locaties in de Noordzee ontstaat een temporeel en geografisch archief. In 1999 is er een rapport (Laane en Groeneveld, 1999) geschreven waarin een normtoetsing is uitgevoerd van metalen en organische verbindingen in sediment van het Nederlandse Continentale Plat gedurende de jaren Het rapport van Laane en Groeneveld dient als leidraad voor de huidige rapportage. Met de recente gegevens ontstaat een periode van 22 jaar waarin oppervlakte sediment monsters genomen zijn op een uniforme manier. Er is getracht om de resultaten zoveel mogelijk visueel weer te geven. Hierdoor zijn de resultaten overzichtelijk en toegankelijk voor het grote publiek. Men moet bedenken dat de resultaten altijd de uitkomst zijn van gecompliceerde fysische, chemische en biologische processen die een sterke interactie met elkaar hebben. Deze rapportage geeft de geografische verdeling van chemische stoffen in de Nederlandse kustzone gedurende Het verloop van de concentraties in de tijd wordt gegeven in de drie deelgebieden. Het doel is om te onderzoeken of de concentraties van metalen (Cd, Cu, Zn, Pb, Cr, Hg, Ni, As) en organische stoffen (PCB, PAK, HCB en TBT) in het oppervlakte sediment van de Nederlandse kustzone voldoen aan de Nederlandse normen voor water(bodem) kwaliteit in de periode

10 6

11 3. Methoden Het oppervlakte sediment (-5 cm) van het Nederlandse Continentale Plat is op diverse locatie in de jaren 1981, 1986, 1991, 1996, 2 en 23 bemonsterd. Na nat zeven, is in de fractie van het sediment die kleiner is dan 63 µm de concentratie metalen met name Cd (cadmium), Cu (koper), Zn (zink), Pb (lood), Cr (chroom), Hg (kwik), Ni (nikkel) en As (arseen) en de concentratie organische stoffen zoals PCB s (PolyChloorBifenylen), PAK s (PolyAromatischeKoolwaterstoffen), HCB (HexaChloorBenzeen), TBT (TriButylTin) en TriFenylTin (TFySn) bepaald. In 1981 is alleen de concentratie metalen bepaald. Vanaf 1986 zijn zowel de metalen als organische stoffen gemeten. In 2 en 23 zijn TBT en TFySn concentraties in het sediment bepaald. Minerale olie is alleen in 199 en 1991 gemeten ( DONAR; DataOpslag Natte Rijkswaterstaat). As, Hg en Ni zijn alleen in 1981 en 1996 gemeten. Voor de omschrijving van de bemonstering en methodieken voor het zeven, extraheren analyseren van stoffen wordt verwezen naar Kerdijk (1983), Salomons en Kerdijk (1983), Kerdijk en Sydow (1988), Klamer e.a. (199), Laane e.a. (1999), Laane en Groeneveld (1999), Van Zeijl (2) en Van de Zande (22). Details zijn te vinden in de standaardvoorschriften bij het RIKZ; monstername: MH-939 en HL34H; zeven: A69; vriesdrogen: AK34; analyse metalen: AK647; analyse PAKs: AK44; PCBs: AK46; TBT en TFySn: AK645 en HCB: AK46. De gegevens zoals opgeslagen in DONAR werden gebruikt. Meer dan 99 % van de gegevens konden gebruikt worden. In enkele gevallen blijken de gegevens niet aan de zogenaamde kwaliteitscode te voldoen. Als een meting onder de detectielimiet valt dan wordt de halve waarde van de detectie limiet als concentratie genomen. Dit kwam voor bij PCB (27% voor 2 en 23) en in minder mate voor bij PAK (,5 % voor 2 en 23). Voor metalen zijn geen metingen onder de detectielimiet. Gebaseerd op eerdere gevonden fysische en chemische resultaten is het bemonsterde gebied onderverdeeld in de drie deelgebieden waarbinnen de concentratie niet al te grote variatie kent (Figuur 1). Dit zijn: I = de Voordelta (VD tussen de uitstroom van de Schelde en de uitstroom van het Haringvliet tot 2 km uit de kust waar de verhoogde concentraties voornamelijk door de Schelde, Maas en de Rijn worden bepaald II = de Hollandse Kust (HK vanaf de uitstroom van het Haringvliet tot 2 km uit de kust), waar de verhoogde concentraties voornamelijk door de afvoer van de Rijn en de Maas worden bepaald III = de Centrale Noordzee (CNZ - tussen 2 en 7 km uit de Hollandse kust), waar de concentratie voornamelijk bepaald wordt door het Atlantische water en atmosferische depositie. 7

12 Figuur 1. Deelgebieden in de Noordzee van het Nederlandse Continentaal plat met de locaties waar oppervlakte sediment chemisch geanalyseerd zijn in het jaar 2 en 23. Deelgebieden; I Voordelta (VD); II Hollandse Kust (HK) en III Centrale Noordzee (CNZ). Figure 1. Subareas in the North Sea of the Dutch Continental Shelf with the location where surface sediment in analysed for chemical parameters for the year 2 and 23. Subareas: I Delta area (VD); II Dutch Coast (HK) and III Central North Sea (CNZ). De toetsing van een concentratie aan de norm kan op verschillende manieren gebeuren. Als vigerende norm (CIW, 2) geldt dat het 9-percentiel van de concentraties in een bepaald gebied met de norm vergeleken wordt. Deze methode is toegepast in eerdere studies in de Watersysteemverkenningen (WSV, 1996). Het is belangrijk dat de locaties een juiste afspiegeling zijn van de gradiënten die in het gebied aanwezig zijn. Door de ervaring die opgedaan is met de bemonstering in bepaalde gebieden kon het aantal monsterlocaties gereduceerd worden. Een andere wijze voor toetsing is het bepalen van het aantal locaties binnen een bepaald gebied dat aan de norm voldoet (Laane en Groeneveld, 1999). Hierbij wordt per locatie bepaald of de concentratie van een stof voldoet aan de vigerende norm. Het percentage van locaties dat voldoet aan de norm in een bepaald gebied is dan maatgevend. In Nederland wordt getoetst aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR) en de verwaarloosbare (VR) risico-concentratie (table 1; NW4 /CIW, 2). Het beleid voor de Noordzee richt zich op het voldoen aan de VR. De MTR en de VR voor sediment concentraties zijn gestandaardiseerd op een standaardbodem. Daar van een aantal jaren en van vele locaties niet alle gegevens bekend waren om concentraties van metalen en organische stoffen te standaardiseren op de standaardbodem, is hier de concentratie in de fractie <63µm vergeleken met de MTR-concentratie en de VR-concentratie. Door middel van het nat-zeefproces (sediment fractie <63µm) wordt een representatief monster verkregen van vervuiling in het sediment. De concentratie vanuit deze fractie wordt met de norm vergeleken analoog aan Laane en Groeneveld (1999). 8

13 Stof VR MTR Eenheid Cd,8 12 mg/kg Cu mg/kg Pb mg/kg Zn mg/kg Hg 3 1 µg/kg Cr 1 38 mg/kg As mg/kg Ni mg/kg PCB µg/kg PCB µg/kg PCB µg/kg PCB µg/kg PCB µg/kg PCB µg/kg PCB µg/kg spcb (52, 11, 118, 138, 153, 17, 18) 21 (-) 24 (2) µg/kg Naf (geen meting 2 en 23) 1 1 µg/kg Ant 1 1 µg/kg Fen 5 5 µg/kg BaA 3 4 µg/kg Chr 1 11 µg/kg Flu 3 3 µg/kg BkF 2 2 µg/kg BaP 3 3 µg/kg BghiPe 8 8 µg/kg Ind 6 6 µg/kg spak (Flu, BbF, BkF, BaP, BghiPe, InP) 193 (-) 22 (6) µg/kg HCB,5 5 µg/kg TBT,7,7 µg/kg Tabel 1. Toegepaste normen voor de metalen, organische stoffen en organo-metaal verbinding (TBT) in oppervlakte sediment in het Nederlandse Continentale plat. MTR en VR: respectievelijk maximaal toelaatbaar en verwaarloosbare risico-concentratie. De normen zijn afkomstig van NW4 (CIW, 2, p ). De toetsing vindt plaats op de fractie in het sediment dat kleiner is dan 63 µm. Tussen haakjes: norm die in Laane en Groeneveld (1999) toegepast is. Toelichting: Er is gebruik gemaakt van de samengestelde norm voor de som van PCB en PAK. Deze somnorm wordt berekend door de optelling van de norm van de individuele verbinding. Deze somnorm is voor PCB de sommatie van de norm van PCB-52, -11, -118, -138, -153, -17,- 18. Deze wordt weer gegeven als sompcb of spcb. Voor PAK is dit de sommatie van Flu, BbF, BkF, BaP, BghiPe en InP. Deze wordt weer gegeven als sompak of spak. Het is een manier om een klasse verbindingen samen te vatten. In de tabellen wordt zowel getoetst aan de individuele norm als aan de somnorm. 9

14 1

15 4. Resultaat De resultaten worden per stof of stofgroep beschreven. De geografische verdelingen worden per monster jaar in de figuren weergeven. De isolijnen zijn met de hand getekend. De mediaan concentratie van een stof of stofgroep wordt voor de drie deelgebieden (figuur 1) weergegeven ten opzichte van het jaar van sediment bemonstering. Voor de normtoetsing zijn eveneens de drie deelgebieden gebruikt. Per stof of stofgroep wordt de onderstaande indeling gemaakt. 1. Geografische verdelingen van chemische stoffen in de Nederlandse kustzone. De concentraties van een stof of stofgroep wordt in de figuren weergegeven. Dit geeft een overzicht voor de Nederlandse kuststrook. Het concentratie verloop vanaf 1981 tot 23 wordt grafisch weergegeven in de figuren. Vervolgens wordt de mediaan concentratie van een stof of stofgroep in de drie deelgebieden (figuur 1) weergegeven. Het Centrale Noordzee gebied is het gebied binnen het Nederlandse Continentale Plat dat meer dan 2 km uit de kust ligt. Het gebied is groter dan alleen de Nederlandse kustzone. 2. Normtoetsing Voor de verschillende metalen en organische stoffen is in staafdiagrammen het percentage locaties te zien dat voldoet aan de verwaarloosbaar risico-concentratie (VR) en de maximaal toelaatbare risico- concentratie (MTR) voor de betreffende jaren. Daarbij is de geografische verdeling van de locaties in het jaar 23 weergegeven waar de concentratie voldoet aan de VR concentratie. Hierbij zijn alle locaties voor het gehele Nederlandse Continentale Plat betrokken. 11

16 4.1. Cadmium

17 Cadmium 2 23 Figuur 2a. Geografische verdeling van de concentratie cadmium in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 2a. Geographic concentration of cadmium in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period , Cd (mg/kg ds <63µm) 2,5 2, 1,5 1,,5 Delta Dutch coast Central North Sea, Jaar Figuur 2b. Mediaan cadmium concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 2b. Median cadmium concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 13

18 Cadmium De cadmium concentratie in het oppervlakte sediment (fractie < 63 µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximaal toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode In de drie deelgebieden is in deze periode ook een duidelijke trend waarneembaar in het aantal locaties waar de concentratie voldoet aan de verwaarloosbare risicoconcentratie (VR). Voor het deelgebied van de Centrale Noordzee (gebied III, figuur 1) voldoet de concentratie nagenoeg volledig aan de VR-concentratie voor de periode van 1981 tot en met 23. Voor zowel gebied I (Voordelta) als gebied II (Hollandse Kust) neemt het aantal locaties van 1981 tot en met 23 toe dat voldoet aan de verwaarloosbare risico-concentratie. In 2 en 23 voldoen alle locaties aan de VR-concentratie in gebied I terwijl in gebied II enkele overschrijdingen voorkomen. In de kaart is te zien dat in 23 de cadmium norm overschreden wordt bij de uitstroom van het Haringvliet en langs de Zuid- en Noord-Hollandse kust. Met name in de periode 2-23 blijkt het aantal locaties in gebied II toe te nemen die niet voldoen aan de norm. In 2 voldeed 86 % aan de norm terwijl in 23 dit 64 % was. In zowel 2 als in 23 zijn exact dezelfde punten bemonsterd. CNZ-Cadmium HK-Cadmium VR MTR VD-Cadmium Figuur 2c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie van cadmium voldoet aan de maximaal toelaatbare-risico concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse kust in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico concentratie (VR) in 23. Figure 2c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of cadmium is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch coastal zone (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf in

19 15

20 4.2. Koper

21 Koper 2 23 Figuur 3a Geografische verdeling van de concentratie koper in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 3a. Geographic concentration of copper in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period Cu (mg/kg ds <63µm) Delta Dutch coast Central North Sea Jaar Figuur 3b. Mediaan koper concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 3b. Median copper concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 17

22 Koper De concentratie koper in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode In de loop van de tijd varieert het percentage locaties welke voldoen aan de VR-concentratie. Voor de jaren 2 en 23 voldoen nagenoeg alle locaties aan de VRconcentratie. Het deelgebied van de Hollandse Kust (gebied II, figuur 1) laat een sterkste stijging van het percentage zien dat voldoen aan de VR-concentratie. In 1981, 1986, 1991 en 1996 voldeden nog niet alle locaties aan de VR-concentratie. In 2 en 23 voldeden alle locaties aan de VR-concentratie. Voor de andere gebieden (gebied I en III; figuur 1) lag gedurende dit percentage al dichter bij de 1 %. CNZ-Koper HK-Koper VR MTR VD-Koper Figuur 3c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie van koper voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 3c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of copper is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf in

23 19

24 4.3. Zink

25 Zink 2 23 Figuur 4a Geografische verdeling van de concentratie zink in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 4a. Geographic concentration of zinc in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period Delta Zn (mg/kg ds <63µm) Dutch coast Central North Sea Jaar Figuur 4b. Mediaan zink concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 4b. Median zinc concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 21

26 Zink De concentratie zink in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode Op een groot aantal locaties in de Hollandse kustzone en het Voordelta gebied wordt de verwaarloosbare risico-concentratie overschreden. Voor gebied III (Centrale Noordzee) is het percentage overschrijdingen gering. In gebied I en II (figuur 1) voldoet slechts 2 % van de VR-concentratie. Toch is er een verschoning t.o.v. het jaar 1981 waar slechts 4 % voldoet aan de VRconcentratie. Voor gebied III (Centrale Noordzee) voldoet 95 % (23) van het aantal locaties in het oppervlakte sediment aan de VR-concentratie. CNZ-Zink HK-Zink VR MTR VD-Zink Figuur 4c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie van zink in het oppervlakte sediment voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en verwaarloosbare risicoconcentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 4c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of zinc in surface sediment sediment is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf in

27 23

28 4.4. Lood

29 Lood 2 23 Figuur 5a Geografische verdeling van de concentratie lood in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 5a. Geographic concentration of lead in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period Pb (mg/kg ds <63µm) Jaar Delta Dutch coast Central North Sea Figuur 5b. Mediaan lood concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 5b. Median lead concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 25

30 Lood De concentratie lood in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode Het percentage locaties waar de concentratie lood voldoet aan de verwaarloosbare risico-concentratie is het grootst (89% jaar 23) in het Voordelta gebied (gebied I, figure 1) en vervolgens in gebied III (Centrale Noordzee; 7 % jaar 23). In de Hollandse Kust (gebied II) neemt het aantal locaties dat voldoet aan de VR-concentratie toe vanaf Het percentage locaties dat voldoet aan de norm ligt in dit gebied in het jaar 23 op 64 %. In het gebied van de CNZ liggen enkele locaties die niet voldoen aan de VR-concentratie. CNZ-Lood HK-Lood VR MTR VD-Lood Figuur 5c. Percentage van het aantal locaties in het oppervlakte sediment waarvan de concentratie van lood voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risicoconcentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 5c. Percentage of the amount of locations in surface sediment of which the concentration of lead is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf in

31 27

32 4.5. Chroom

33 Chroom 2 23 Figuur 6a Geografische verdeling van de concentratie chroom in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 6a. Geographic concentration of chromium in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period Cr (mg/kg ds <63µm) Jaar Delta Dutch coast Central North Sea Figuur 6b. Mediaan chroom concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 6b. Median chromium concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 29

34 Chroom De concentratie chroom in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode De verwaarloosbare risico-concentratie wordt in 23 op een aantal locaties in de Hollandse Kust (gebied II) en in het noordelijk gedeelte van het Nederlands Continentaal Plat (NCP) overschreden. Het zijn met name de locaties in het Friese Front en de Oestergronden waar in 23 de VR-concentratie overschreden wordt. De oorzaak is onbekend. In 2 en 23 zijn het aantal locaties die voldoen aan de VR-concentratie voor de drie gebieden meestal hoger (65 89 %) dan in de periode periode (7-84%). In de Voordelta (gebied I) is het aantal locaties dat voldoet aan de VR-concentratie het hoogst (89 %). CNZ-Chroom HK-Chroom VR MTR VD-Chroom Figuur 6c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie in het oppervlakte sediment van chroom voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 6c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of chromium is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf in 23. 3

35 31

36 4.6. Kwik 2 23 Figuur 7a Geografische verdeling van de concentratie kwik in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Er zijn geen figuren in de periode Figure 7a. Geographic concentration of mercury in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period There are no figures in the period

37 Kwik 1, Hg (mg/kg ds <63µm),8,6,4,2 Delta Dutch coast Central North Sea, Jaar Figuur 7b. Mediaan kwik concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 7b. Median mercury concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 33

38 Kwik De concentratie kwik in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode Dit geldt met uitzondering van 1981 ook voor de verwaarloosbare risico-concentratie (VR) in het Centrale Noordzee gebied (CNZ). Voor gebied I en gebied II ligt het percentage van de locaties dat voldoet aan de VR concentratie tussen de 4 tot 6 %. Het hoogste percentage (63%) wordt gevonden gedurende in het Voordelta gebied. Voor het jaar 23 is te zien dat met name de locaties aan de Zeelandse, Zuid- en Noord-Hollandse kust niet voldoen aan de VRconcentratie. Andere locaties op de Centrale Noordzee en langs de Noord-Nederlandse kust voldoen in 23 wel aan de VR-concentratie. CNZ-Kwik HK-Kwik VR MTR VD-Kwik Figuur 7c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie van kwik voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 7c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of mercury is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch Continental Shelf for the year

39 35

40 4.7. Nikkel 2 23 Figuur 8a Geografische verdeling van de concentratie nikkel in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Er zijn geen figuren in de periode Figure 8a. Geographic concentration of nickel in surface sediment (<63 µm) in the period 2-23 in the Dutch Continental Zone (North Sea). There are no figures in the period

41 Nikkel Ni (mg/kg ds <63µm) Delta Dutch coast Central North Sea Jaar Figuur 8b. Mediaan nikkel concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 8b. Median nickel concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Zone (figure 1) versus the year of sampling. 37

42 Nikkel De concentratie nikkel in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op bijna alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode In 1981 is het percentage ongeveer 8 %. De locaties in gebied I en gebied II voldoen bijna allemaal aan de VR-concentratie. De overschrijdingen vinden plaats in het noordelijk deel van de Centrale Noordzee en met name in het gebied van het Friese Front en de Oestergronden wordt de norm overschreden. Ongeveer 5 % van het totale Centrale Noordzee gebied voldoet vanaf 1986 tot 23 aan de VR-concentratie. CNZ-Nikkel HK-Nikkel VR MTR VD-Nikkel Figuur 8c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie van nikkel voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 8c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of nickel is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch Continental Shelf for the year

43 39

44 4.8. Arseen 2 23 Figuur 9a Geografische verdeling van de concentratie arseen in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Er zijn geen figuren in de periode Figure 9a. Geographic concentration of arsenic in surface sediment (<63 µm) in the period 2-23 in the Dutch coastal zone (North Sea). There are no figures in the period

45 Arseen As (mg/kg ds <63µm) Delta Dutch coast Central North Sea Jaar Figuur 9b. Mediaan arseen concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 9b. Median arsenic concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 41

46 Arseen De concentratie arseen in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode In de periode 1981 tot 1996 voldoet 8 tot 1 % van het aantal locaties in de drie deelgebieden aan de MTR-concentratie. Het aantal locatie dat aan de VR-concentratie voldoet is gedurende 2 en 23 in het Voordelta gebied 1 %. Voor de andere gebieden varieert dit van 6 tot 8 % Het Hollandse Kust gebied (gebied II, figuur 1) scoort wat hoger (64-86%) dan het gebied van de Centrale Noordzee (55-75 %). CNZ-Arseen HK-Arseen VR MTR VD-Arseen Figuur 9c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie van arseen voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 9c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of arsenic is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf for the year

47 43

48 4.9. PCB

49 PCB 23 Figuur 1a Geografische verdeling van de concentratie sompcb in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 1a. Geographic concentration of sumpcb in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period spcb (µg/kg ds <63µm) Jaar Delta Dutch coast Central North Sea Figuur 1b. Mediaan PCB concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 1b. Median PCB concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 45

50 PCB De concentratie sompcb in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode Vanaf 1996 voldoen de meeste locaties aan de VRconcentratie in de drie deelgebieden. Het aantal locaties in het gebied van de Hollandse Kust dat voldoet aan de VR-concentratie blijkt in de periode gestegen te zijn van 2 % tot 9 à 1 % over de laatste jaren. Uit de geografische weergave van het jaar 23 blijkt dat enkele locaties bij de monding van het Haringvliet nog niet voldoen aan de norm. Alle andere locaties in het deelgebied van de Hollandse Kust maar ook in andere deelgebieden voldoen in 23 wel aan de VR-concentratie. CNZ-PCBs HK-PCBs VR MTR VD-PCBs Figuur 1c. Percentage van het aantal locaties waarvan de concentratie in het oppervlakte sediment van PCB voldoet aan het maximaal toelaatbare (MTR, gearceerd) en verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. De VR en MTR som-concentraties zijn berekend uit de concentratie van de individuele VR en MTR-concentraties. Figure 1c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of PCB is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf in 23. The VR and MTR sum concentrations are the sum of the prevailing individual PCB concentrations. 46

51 47

52 4.1. PAK

53 PAK 23 Figuur 11a Geografische verdeling van de concentratie PAK in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 11a. Geographic concentration of PAH in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period spak (µg/kg ds <63µm) Jaar Delta Dutch coast Central North Sea Figuur 11b. Mediaan PAK concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 11b. Median PAH concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. 49

54 PAK De concentratie sompak in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode Relatief weinig locaties in de verschillende deelgebieden voldoen aan de som VR-concentratie. In het gebied van de Centrale Noordzee vertonen het aantal locaties dat voldoet aan de som VR-concentratie een stijgende lijn vanaf 1986 tot 23 (van tot 25 %). In het gebied van de Hollandse Kust voldoen geen locaties aan de VR-concentratie gedurende Ook in het gebied van de Voordelta blijkt in de periode en het jaar 23 een verlaging van het aantal locaties op te treden dat voldoet aan de norm (12% in 1996 tot % in 23). CNZ-PAKs HK-PAKs VR MTR VD-PAKs Figuur 11c. Percentage van het aantal locaties in oppervlakte sediment waarvan de concentratie van PAK voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risicoconcentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. De som VR en som MTRconcentraties zijn berekend uit de concentratie van de individuele VR en MTR concentraties. Figure 11c. Percentage of the amount of locations of which the concentration of PAH is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (Figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch Continental Shelf in 23. The VR and MTR sum concentrations are the sum of the prevailing individual PAH concentrations. 5

55 51

56 4.11. HCB HCB 52

57 23 Figuur 12a Geografische verdeling van de concentratie HCB in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Figure 12a. Geographic concentration of HCB in surface sediment (<63 µm) in the Dutch coastal zone (North Sea) in the period HCB (µg/kg ds <63µm) 3, 2,5 2, 1,5 1,,5 Delta Dutch coast Central North Sea, Jaar Figuur 12b. Mediaan HCB concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 12b. Median HCB concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Shelf (figure 1) versus the year of sampling. HCB 53

58 De concentratie HCB in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op bijna alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) in de periode Alleen in het gebied van de Hollandse Kust zijn er in 1986 en 1996 een aantal locaties die niet voldoen aan de MTR-concentratie. Geen enkele locatie in de drie deelgebieden voldoet aan de VR-concentratie in de periode CNZ-HCB HK-HCB VR MTR VD-HCB Figuur 12c. Percentage van het aantal locaties in het oppervlakte sediment waarvan de concentratie van HCB voldoet aan de maximaal toelaatbare risico-concentratie (MTR, gearceerd) en de verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie in het oppervlakte sediment hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico-concentratie in 23. Figure 12c. Percentage of the amount of locations in surface sediment of which the concentration of HCB is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations in surface sediment where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch Continental Shelf for the year

59 55

60 4.12. TBT 2 23 Figuur 13a Geografische verdeling van de concentratie tributyltin (TBT) in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Er zijn geen figuren in de periode Figure 13a. Geographic concentration of tributyltin (TBT) in surface sediment (<63 µm) in the period 2-23 in the Dutch Continental Zone (North Sea). There are no figures in the period

61 TBT TBT (µg/kg ds <63µm) Delta Dutch coast Central North Sea Jaar Figuur 13b. Mediaan tributyltin (TBT) concentratie in oppervlakte sediment (<63 µm) in de drie deelgebieden (figuur 1) van het Nederlands Continentale Plat ten opzichte van het jaar van bemonstering. Figure 13b. Median tributyltin (TBT) concentration in surface sediment (<63 µm) in three sub areas of the Dutch Continental Zone (figure 1) versus the year of sampling. 57

62 TBT De concentratie TBT in het oppervlakte sediment (fractie <63µm) in de drie deelgebieden van het Nederlandse Continentaal Plat (NCP) is op alle locaties kleiner dan de maximale toelaatbare risicoconcentratie (MTR) en het verwaarloosbaar-risico (VR) in de periode CNZ-TBT HK-TBT VR MTR VD-TBT Figuur 13c. Percentage van het aantal locaties in oppervlakte sediment waarvan de concentratie van TBT voldoet aan het maximaal toelaatbare (MTR, gearceerd) en verwaarloosbare risico-concentratie (VR, wit) in de drie deelgebieden (figuur 1) van de Nederlandse Continentaal Plat (NCP) in de periode Tevens is de geografische verdeling van de locaties aangegeven waar de concentratie hoger ( ) of lager (o) is dan de verwaarloosbare risico concentratie in 23. Figure 13c. Percentage of the amount of locations in surface sediment of which the concentration of TBT is below the maximum (MTR, shaded) and negligible (white) risk concentration in three sub areas of the Dutch continental shelf (figure 1) in the period of Also is presented the geographical distribution of the locations where the concentration is higher ( ) or lower (o) than the negligible risk concentration in the Dutch continental shelf for the year

63 4.13. Trifenyltin 2 23 Figuur 14a Geografische verdeling van de concentratie trifenyltin in oppervlakte sediment (fractie <63 µm) voor de Nederlandse kust in de periode Er zijn geen figuren in de periode Figure 14a Geographic concentration of triphenyltin in surface sediment (<63 µm) in the period 2-23 in the Dutch coastal zone (North Sea). There are no figures in the period De concentraties van trifenyltin zijn in 23 veelal onder de detectie limiet van <3 µg/kg (<63 µm). Daarom wordt volstaan met alleen de geografische verdeling. 59

64 6

65 4.14. Toetsing aan 9-percentiel Het 9-percentiel van de concentraties in de drie deelgebieden is berekend. Vervolgens is deze vergeleken met de norm voor de VR en de MTR voor standaard sediment (zie tabel 1). In tabel 2 is de toetsing voor de drie deelgebieden uitgevoerd voor zowel het jaar 2 als 23. Rood geeft een overschrijding aan van de 9-percentiel concentratie in een deelgebied. Zowel in 2 als in 23 wordt voor bijna alle stoffen voldaan aan het 9-percentiel. TBT voldoet in alle gevallen niet aan de 9-percentiel concentratie. De Hollandse Kust (gebied II, figuur 1 ) was voor alle stoffen in 2 en 23 voor alle jaren het meest verontreinigde deelgebied. Ook in de Voordelta (VD; gebied I) wordt de VR-concentratie overschreden. Voor een paar stoffen wordt ook in de Centrale Noordzee de VR-concentratie overschreden. Er wordt geen rekening gehouden met gradiënten in het deelgebied VR VR VR MTR MTR MTR VR VR VR MTR MTR MTR Stof VD HK CNZ VD HK CNZ VD HK CNZ VD HK CNZ Cd 1 1 Cu Pb Zn Hg Cr As Ni 1 1 PCB PCB PCB-11 PCB-118 PCB-138 PCB PCB-18 spcb 1 Ant Fen BaA Chr 1 1 Flu BkF BaP BghiPe Ind spak HCB TBT Tabel 2. Toetsing van chemische stoffen aan de VR- en de MTR-concentraties voor het 9- percentiel van de concentraties in de drie deelgebieden (figuur 1) voor het jaar 2 en 23. Een overschrijding van de norm wordt weergegeven als een 1 (rood). Als het 9-percentiel van de concentratie voldoet aan de norm wordt dit weergegeven met een (groen). 61

Concentraties, Trends en Normtoetsing van chemische stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat ( )

Concentraties, Trends en Normtoetsing van chemische stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat ( ) Concentraties, Trends en Normtoetsing van chemische stoffen in het oppervlakte sediment van het Nederlandse Continentale Plat (1981-26) Wim J.M. Hegeman en Remi W.P.M. Laane Deltares, 28 b Deltares Opdrachtgever:

Nadere informatie

Werkdocument Kd-waarden van zware metalen in zoetwatersediment[riza nr.96.180.x]

Werkdocument Kd-waarden van zware metalen in zoetwatersediment[riza nr.96.180.x] Ministerie van Verkeer en WalersUai Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling RIZA doorkiesnummer 0320 298498 Werkdocument Kd-waarden van

Nadere informatie

Monsternummer: 2011003250 Rapportagedatum: 06-09-2011. Instroom buffer. Analyse- resultaat

Monsternummer: 2011003250 Rapportagedatum: 06-09-2011. Instroom buffer. Analyse- resultaat 2011003250-OM-2312 Omegam Laboratoria HJE Wenckebachweg 120, 1096AR Amsterdam Monsternummer: 2011003250 Rapportagedatum: 06-09-2011 Op verzoek van: RWS, afdeling Monitoring Laboratorium., Lelystad Project:

Nadere informatie

Opdrachtverificatiecode : TXJO-VQIJ-YEPT-JGGA : 3 tabel(len) + 1 oliechromatogram(men) + 2 bijlage(n)

Opdrachtverificatiecode : TXJO-VQIJ-YEPT-JGGA : 3 tabel(len) + 1 oliechromatogram(men) + 2 bijlage(n) NIPA Milieutechniek b.v T.a.v. de heer J. van der Stroom Landweerstraat-Zuid 109 5349 AK OSS Uw kenmerk : 11945-Huissensche Waarden te Huissen Ons kenmerk : Project 348033 Validatieref. : 348033_certificaat_v1

Nadere informatie

Waarom voor sommige stoffen geen woongrond bestaat en waarom schone grond industriegrond kan zijn.

Waarom voor sommige stoffen geen woongrond bestaat en waarom schone grond industriegrond kan zijn. Waarom voor sommige stoffen geen woon bestaat en waarom schone industrie kan zijn. Onder het Bsb-regime wordt bij de toetsing van een depotkeuring conform VKB 1001 per gemeten stof bekeken waar het gemiddelde

Nadere informatie

Toelichting op technische aspecten en omrekeningen en correcties van milieukwaliteitsnormen voor bodem en water.

Toelichting op technische aspecten en omrekeningen en correcties van milieukwaliteitsnormen voor bodem en water. Toelichting op technische aspecten en omrekeningen en correcties van milieukwaliteitsnormen voor bodem en water. Normen voor metalen Bij de afleiding van de normen voor metalen is rekening gehouden met

Nadere informatie

Tabel 1 van 2 14,1 19,6

Tabel 1 van 2 14,1 19,6 Tabel 1 van 2 Monsterreferenties monster-11 = uw monsterreferentie nr. 11 monster-12 = uw monsterreferentie nr. 12 Opgegeven bemonsteringsdatum : 20/02/2015 20/02/2015 Ontvangstdatum opdracht : 20/02/2015

Nadere informatie

abcdefgh Rijkswaterstaat XV De waterkwaliteit voor stoffen afkomstig van diffuse bronnen

abcdefgh Rijkswaterstaat XV De waterkwaliteit voor stoffen afkomstig van diffuse bronnen abcdefgh Rijkswaterstaat XV De waterkwaliteit voor stoffen afkomstig van diffuse bronnen Contactpersoon: Peter Vermij December 2003 Inhoudsopgave........................................................................................

Nadere informatie

Aanvullende metingen arseen op de Waddenzee i.v.m. calamiteit Andinet

Aanvullende metingen arseen op de Waddenzee i.v.m. calamiteit Andinet Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Aanvullende metingen arseen op de Waddenzee i.v.m. calamiteit Andinet Resultaten aanvullende metingen van arseen in de Waddenzee i.v.m. het verlies van houtverduurzaammiddel

Nadere informatie

Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016

Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016 Samenvatting: Resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving. Stuurgroep Genk-Zuid 21 januari 2016 1 MEETPLAATSEN De VMM meet de luchtkwaliteit in Genk-Zuid op verschillende meetplaatsen. Tabel 1 geeft

Nadere informatie

Waterbodemonderzoek (1)

Waterbodemonderzoek (1) Waterbodemonderzoek (1) Schutssluis Sluissloot Inspectie civieltechnisch gedeelte sluis. In opdracht van de gemeente Zaanstad heeft Witteveen+Bos, Raadgevend ingenieurs b.v. te Deventer een indicatief

Nadere informatie

Wat doen we met de bagger en wat betekent dit voor de bodemkwaliteit? Verspreiding op aanliggend perceel versus weilanddepot

Wat doen we met de bagger en wat betekent dit voor de bodemkwaliteit? Verspreiding op aanliggend perceel versus weilanddepot Wat doen we met de bagger en wat betekent dit voor de bodemkwaliteit? Verspreiding op aanliggend perceel versus weilanddepot Joop Harmsen, Rene Rietra, Bert Jan Groenenberg, Antonie van der Toorn, en Hans

Nadere informatie

Tabel 1: Gemeten gehalten in grond met beoordeling conform de Wet Bodembescherming

Tabel 1: Gemeten gehalten in grond met beoordeling conform de Wet Bodembescherming Tabel 1: Gemeten gehalten in grond met beoordeling conform de Wet Bodembescherming Grondmonster MM1 (bg) MM2 (og) Certificaatcode 2014057040 2014057040 Boring(en) 2, 3, 5, P1 2, P1 Traject (m -mv) 0,00-0,50

Nadere informatie

Hoe proper is onze zee?

Hoe proper is onze zee? Hoe proper is onze zee? Colin Janssen Medewerking van M. Claessens en P. Roose Laboratorium voor Milieutoxicologie en Aquatische Ecologie Universiteit Gent Vervuiling een vlag die vele ladingen dekt? Vele

Nadere informatie

Bijlage A., behorende bij paragraaf 3.3 van de Regeling bodemkwaliteit Maximale samenstellings- en emissiewaarden bouwstoffen Tabel 1. Maximale emissiewaarden anorganische parameters Parameter Vormgegeven

Nadere informatie

Toetsing aan de Wet Bodembescherming (Wbb) 19454-BEATRIXSTRAAT 2 416751. Metalen ICP-AES. Minerale olie. Sommaties. Sommaties

Toetsing aan de Wet Bodembescherming (Wbb) 19454-BEATRIXSTRAAT 2 416751. Metalen ICP-AES. Minerale olie. Sommaties. Sommaties Project Certificaten Toetsversie 19454BEATRIXSTRAAT 2 416751 versie 5.10 24 Toetsing aan de Wet Bodembescherming (Wbb) Toetsdatum : 02072012 Monsterreferentie Monsteromschrijving 2627285 MM8 01 (1560)

Nadere informatie

Samenvatting datarapporten Luchtkwaliteit (IJmond, Haarlemmermeer, Havengebied Amsterdam).

Samenvatting datarapporten Luchtkwaliteit (IJmond, Haarlemmermeer, Havengebied Amsterdam). kenmerk: 653847/687260 Memo Aan Kopie aan Datum Van Telefoon E-mail Onderwerp: College van GS 4 juni 2015 Samenvatting datarapporten Luchtkwaliteit (IJmond, Haarlemmermeer, Havengebied Amsterdam). In deze

Nadere informatie

AL-West B.V. ANALYSERAPPORT. SITA REMEDATION NV Dhr. P. Perseo WESTVAARTDIJK GRIMBERGEN BELGIQUE. Geachte heer, mevrouw,

AL-West B.V. ANALYSERAPPORT. SITA REMEDATION NV Dhr. P. Perseo WESTVAARTDIJK GRIMBERGEN BELGIQUE. Geachte heer, mevrouw, SITA REMEDATION NV Dhr. P. Perseo WESTVAARTDIJK 83 1850 GRIMBERGEN BELGIQUE Datum Relatienr Opdrachtnr. 11.04.2016 35003796 577583 ANALYSERAPPORT Opdrachtgever Uw referentie Opdrachtacceptatie 07.04.16

Nadere informatie

Inventarisatie Teer site Carcoke

Inventarisatie Teer site Carcoke Inventarisatie Teer site Partij 4 Datum Aangetroffen op 8 december 2014. Oorsprong Ter hoogte van de voormalige werfloods, naast de Zijdelingse Vaart. Hier werd een pasteuze massa teer aangetroffen. Massa:

Nadere informatie

Samenvatting resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving

Samenvatting resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving Samenvatting: resultaten luchtkwaliteit in Genk-Zuid en omgeving Stuurgroep Genk-Zuid 27 juni 213 Meetplaatsen De VMM meet de luchtkwaliteit in Genk-Zuid op verschillende meetplaatsen. Tabel 1 geeft informatie

Nadere informatie

Bijlagen Bijlage 1 5 5 5 1.9 5 4.1a 6 6 6 5 1.2a 3.1 1.7 5 5 3.2 1.3 2.3 5 1.2b 6 2.2 6 4.1b 2.1 5 4.2 5 4.1c 5 Legenda Gebieden 1.1 BK Budel 1.4 6 5 1.8 1.2a BK Maarheeze A 1.2b BK Maarheeze B 1.3 BK

Nadere informatie

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Resultaten De Nederlandse productiegebieden voor levende tweekleppige weekdieren worden onderzocht op de aanwezigheid van E.coli (microbiologie), potentieel toxineproducerende

Nadere informatie

De resultaten van de analyse op PAKs en de SBR-check zijn u eerder toegezonden.

De resultaten van de analyse op PAKs en de SBR-check zijn u eerder toegezonden. Gemeente Oss t.a.v. de heer F. Geraedts Postbus 5 5340 BA OSS 29 november 2016 Telefoon / Phone 046-4204204 Uw kenmerk / Your reference Ons kenmerk / Our reference Betreft / Subject Testen SBR granulaat

Nadere informatie

Notitie. 1 Inleiding. Techniek, Onderzoek & Projecten Onderzoek & Advies. Projectteam Ronde Hoep. 5 januari 2015. J.W. Voort

Notitie. 1 Inleiding. Techniek, Onderzoek & Projecten Onderzoek & Advies. Projectteam Ronde Hoep. 5 januari 2015. J.W. Voort Aan Projectteam Ronde Hoep Contactpersoon J.W. Voort Onderwerp Onderzoek kwaliteit zwevend slib in de Amstel en risico interpretatie calamiteitenberging Ronde Hoep 1 Inleiding Doorkiesnummer 020 608 35

Nadere informatie

Evaluatie chemische toetsing zoute baggerspecie

Evaluatie chemische toetsing zoute baggerspecie Ministerie van Verkeer en Waterstaat jklmnopq Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ Evaluatie chemische toetsing zoute baggerspecie gegevensanalyse periode 1986-1997 maart 2000 Rapportnr: RIKZ-2000.005

Nadere informatie

MIRA 2011 VERSPREIDING VAN ZWARE METALEN. Emissie van zware metalen naar lucht.

MIRA 2011 VERSPREIDING VAN ZWARE METALEN. Emissie van zware metalen naar lucht. MIRA 211 VERPREIDING VAN ZWARE METALEN Emissie van zware metalen naar lucht P index emissie lucht (1995=1) 12 1 8 6 4 2 1995 2 21 22 23 24 25 26 27 28 29 21* doel 21 * voorlopige cijfers Doel (niet) gehaald

Nadere informatie

Meldingsformulier Besluit Bodemkwaliteit Meldingsnummer:

Meldingsformulier Besluit Bodemkwaliteit Meldingsnummer: Tijdelijke opslag Meldingsformulier Besluit Bodemkwaliteit Meldingsnummer: Hier hoeft u niets in te vullen, dit nummer wordt gegenereerd door het meldsysteem. 1. Algemene gegevens van de toepasser (eigenaar

Nadere informatie

Mochten er van uw kant nog vragen zijn, dan vernemen wij dat graag. Langs deze weg willen wij u bedanken voor het in ons gestelde vertrouwen.

Mochten er van uw kant nog vragen zijn, dan vernemen wij dat graag. Langs deze weg willen wij u bedanken voor het in ons gestelde vertrouwen. T 0541-295599 F 0541-294549 E info@terra-agribusiness.nl www.terra-agribusiness.nl Ootmarsum, 20 maart 2015 Pardijs, J. t.a.v. Dhr. Pardijs Beckenstraat 1 7233 PC Vierakker Betreft: Aanvullend wateronderzoek

Nadere informatie

BEPALING VAN VELDGEMETEN VERDELINGSFACTOREN VAN ZWARE METALEN BIJ BODEMVERONTREINIGING IN VLAANDEREN

BEPALING VAN VELDGEMETEN VERDELINGSFACTOREN VAN ZWARE METALEN BIJ BODEMVERONTREINIGING IN VLAANDEREN BEPALING VAN VELDGEMETEN VERDELINGSFACTOREN VAN ZWARE METALEN BIJ BODEMVERONTREINIGING IN VLAANDEREN Samenvattende gegevens overgenomen uit een studie in opdracht van OVAM uitgevoerd door: Erik Smolders,

Nadere informatie

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Resultaten WAHYD Hoe zit het in elkaar: afkijken bij Noord-Brabant In het onderzoeksproject WAHYD (Waterkwaliteit op basis van Afkomst en HYDrologische systeemanalyse)

Nadere informatie

KPS_0120_GWL_2. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken

KPS_0120_GWL_2. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam naam grondwaterlichaam naam grondwatersysteem naam stroomgebied Duin- en kreekgebieden Oostvlaamse polders Kust- en Poldersysteem Schelde Karakteristieken

Nadere informatie

Advies over de bodemkwaliteit van een baggergrond ter hoogte van de Scheldekop in Oudenaarde

Advies over de bodemkwaliteit van een baggergrond ter hoogte van de Scheldekop in Oudenaarde Advies over de bodemkwaliteit van een baggergrond ter hoogte van de Scheldekop in Oudenaarde Adviesnummer: INBO.A.3389 Datum advisering: 27 januari 2016 Auteur(s): Contact: Kenmerk aanvraag: Geadresseerden:

Nadere informatie

stappen Kenmerken Gebieds indeling Toelichting

stappen Kenmerken Gebieds indeling Toelichting Zomerhuizenterreinen stappen Kenmerken Gebieds indeling 01-06-2004 Toelichting Stap 2 Bouwperiode tot 1945 Bouwperiode 1945-1985 Bouwperiode 1985-2004 Zomerhuizenterreinen Stap 2.1 en 2.2 Gebruikshistorie

Nadere informatie

Bijlage 1: TOEPASSING AFWEGINGSPROCES SANERINGSDOELSTELLING

Bijlage 1: TOEPASSING AFWEGINGSPROCES SANERINGSDOELSTELLING Bijlage 1: TOEPASSING AFWEGINGSPROCES SANERINGSDOELSTELLING geval van ontstaan voor de inwerkingtreding van de Wbb (1-1-1987) zorgplicht: afwegingsproces saneringsdoelstelling n.v.t. ernstig sanering:

Nadere informatie

VERTALING MINISTERIE VAN HET WAALSE GEWEST

VERTALING MINISTERIE VAN HET WAALSE GEWEST VERTALING MINISTERIE VAN HET WAALSE GEWEST N. 2003 967 [2003/200311] 16 JANUARI 2003. Besluit van de Waalse Regering houdende sectorale voorwaarden inzake watergebruik i.v.m. de vervaardiging van kleurstoffen

Nadere informatie

=287(/$1'(karakterisering dorpskern voor bodemkwaliteitszone s

=287(/$1'(karakterisering dorpskern voor bodemkwaliteitszone s =287(/$1'(karakterisering dorpskern voor bodemkwaliteitszone s Stap 2. Stap 2.1 en 2.2 Gebruikshistorie en ontwikkeling wijken Kenmerken gebieds indeling versie 01-06-2002 Toelichting bouwperiode tot 1945

Nadere informatie

Grondwaterstanden juni 2016

Grondwaterstanden juni 2016 Grondwaterstanden juni 2016 Kennisvraag: In beeld brengen van de grondwatersituatie zoals die buiten geweest is. Antwoord: op vrijwel alle meetlocaties waar analyse mogelijk was komt de maximale waterstand

Nadere informatie

Rapport. WSHD-monitoring watersysteemkwaliteit in het effectgebied van de brand in Moerdijk.

Rapport. WSHD-monitoring watersysteemkwaliteit in het effectgebied van de brand in Moerdijk. Illustratie: rapport BOT-mi advies "brand bij Chemie-Pack te Moerdijk" Rapport WSHD-monitoring watersysteemkwaliteit in het effectgebied versie 1.1 opgesteld d.d. 28-01-2011 Nazorgteam Brand Moerdijk WSHD;

Nadere informatie

Verkennend bodemonderzoek plangebied t Spieghel, Grontmij, maart 2004

Verkennend bodemonderzoek plangebied t Spieghel, Grontmij, maart 2004 Verkennend bodemonderzoek plangebied t Spieghel, Grontmij, maart 2004 Conclusies Door middel van het uitgevoerde bodemonderzoek is inzicht verkregen in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem ter plaatse

Nadere informatie

De Ruiter Boringen en Bemalingen bv

De Ruiter Boringen en Bemalingen bv De Ruiter Boringen en Bemalingen bv Haarlemmerstraatweg 79, 1165 MK Halfweg / Postbus 14, 1160 AA Zwanenburg Telefoon (020) 407 21 00 / Fax (020) 407 21 14 Postbank 657035 / ABN AMRO bank Zwanenburg 47.24.51.839

Nadere informatie

Teelthandleiding wettelijke regels

Teelthandleiding wettelijke regels Teelthandleiding 4.14 wettelijke regels 4.14 Wettelijke regels... 1 2 4.14 Wettelijke regels Versie: april 2016 De belangrijkste wettelijke regels over het gebruik van meststoffen staan in de Meststoffenwet,

Nadere informatie

PROTOCOL MILIEUKUNDIGE BEGELEIDING BODEMSANERING MET INZET VAN HANDHELD RÖNTGEN FLUORESCENTIE SPECTROMETRIE

PROTOCOL MILIEUKUNDIGE BEGELEIDING BODEMSANERING MET INZET VAN HANDHELD RÖNTGEN FLUORESCENTIE SPECTROMETRIE PROTOCOL MILIEUKUNDIGE BEGELEIDING BODEMSANERING MET INZET VAN HANDHELD RÖNTGEN FLUORESCENTIE SPECTROMETRIE Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Doel... 2 3. Afbakening... 3 4. Apparatuur en hulpmiddelen...

Nadere informatie

Gemeente Losser T.a.v. de heer H. Plegt Raadhuisplein 1 7581 AG Losser. Geachte heer Plegt,

Gemeente Losser T.a.v. de heer H. Plegt Raadhuisplein 1 7581 AG Losser. Geachte heer Plegt, Deventerstraat 10 7575 EM Oldenzaal Retouradres: Postbus 336, 7570 AH Oldenzaal Gemeente Losser T.a.v. de heer H. Plegt Raadhuisplein 1 7581 AG Losser telefoon 0541 57 07 30 telefax 0541 57 07 31 e-mail

Nadere informatie

Begrippen en gebruikte afkortingen

Begrippen en gebruikte afkortingen Bijlage 1: Begrippen en gebruikte afkortingen Aangrenzend perceel Van een aangrenzend perceel is sprake in het geval het perceel waarop de verspreiding plaatsvindt ligt binnen een gebied dat valt in hetzelfde

Nadere informatie

Tabellen met achtergrondwaarden en maximale waarden voor grond en baggerspecie uit bijlage B, hoofdstuk 4 van de Regeling bodemkwaliteit.

Tabellen met achtergrondwaarden en maximale waarden voor grond en baggerspecie uit bijlage B, hoofdstuk 4 van de Regeling bodemkwaliteit. Tabellen met achtergrond en maximale voor grond en baggerspecie uit bijlage B, hoofdstuk 4 van de Regeling bodemkwaliteit. Tabel 1 geeft de norm voor toepassen van grond of baggerspecie op of in de bodem,

Nadere informatie

Luchtkwaliteit aansluiting. 2 rotondes Hamelandweg

Luchtkwaliteit aansluiting. 2 rotondes Hamelandweg aansluiting 2 rotondes Hamelandweg te Lichtenvoorde Versie opdrachtgever Gemeente Oost Gelre Postbus 17 7130 AA Lichtenvoorde auteur drs. A.D. Postma INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... I SAMENVATTING... 1

Nadere informatie

Datum Referentie Uw referentie Behandeld door 2 september S. Stoepper

Datum Referentie Uw referentie Behandeld door 2 september S. Stoepper Notitie 2011264514 Oplegnotitie bodemonderzoeksrapport Brusselsepoort Datum Referentie Uw referentie Behandeld door 2 september 2013 2011264514 S. Stoepper 1 Inleiding In het kader van de bestemmingsplanprocedure

Nadere informatie

CONSERVERING EN RECIPIËNTEN

CONSERVERING EN RECIPIËNTEN 1 INLEIDING CONSERVERING EN RECIPIËNTEN Deze procedure vervangt de procedures CMA/1/B van januari 2005. Monsters kunnen tengevolge van fysische, chemische of biologische reacties wijzigingen ondergaan,

Nadere informatie

Gemeente Ridderkerk. Rapportage. Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2010

Gemeente Ridderkerk. Rapportage. Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2010 Gemeente Ridderkerk Rapportage Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Monitoring 3 1.2 Berekenen versus meten 3 1.3 NO 2 en PM 10 3 1.4 Tot slot 3 2 Berekende

Nadere informatie

Gemeente Ridderkerk. Rapportage. Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2009

Gemeente Ridderkerk. Rapportage. Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2009 Gemeente Ridderkerk Rapportage Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Monitoring 3 1.2 Berekenen versus meten 3 1.3 NO 2 en PM 10 3 1.4 Tot slot 3 2 Berekende

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

Voor overschrijding van de wonen- en industriewaarden (evenals interventiewaarden) gelden niet zulke extra ruimten.

Voor overschrijding van de wonen- en industriewaarden (evenals interventiewaarden) gelden niet zulke extra ruimten. =0,15 2*=0,3 Wonen=0,38 Industrie=4,8 Interventiewaarde=36 Inleiding Naar aanleiding van vragen over het in het generieke kader indelen van grond en bodem in kwaliteitsklassen en het gebruik van extra

Nadere informatie

CODES VAN GOEDE PRAKTIJK N 4

CODES VAN GOEDE PRAKTIJK N 4 Afdeling Milieupolitie & Bodem CODES VAN GOEDE PRAKTIJK N 4 Codes van goede praktijk voor de analysemethoden ter bepaling van de concentratie in bodem-, grondwater-, sediment- en bodemluchtstalen voor

Nadere informatie

sectorplan 27 Industrieel afvalwater

sectorplan 27 Industrieel afvalwater sectorplan Industrieel afvalwater 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Industriële afvalwaterstromen (niet reinigbaar in biologische afvalwaterzuiveringsinstallaties) 2. Belangrijkste bronnen

Nadere informatie

14. OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN

14. OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN 1.Inleiding 14. OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN WATERVERONTREINIGING IN HET BRUSSELS GEWEST Het Brussels Gewest ligt voor het grootste deel in het subbekken van de Zenne. Deze waterloop en zijn

Nadere informatie

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag.

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. KEURING KUNSTGRASVELDEN Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. eindrapport Opdrachtgever / Client RecyBEM B.V. t.a.v. de heer drs. C. van Oostenrijk Postbus 418 2260 AK LEIDSCHENDAM

Nadere informatie

SS_1300_GWL_4. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken

SS_1300_GWL_4. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam naam grondwaterlichaam naam grondwatersysteem naam stroomgebied Sokkel+Krijt Aquifersysteem (gespannen deel) Sokkelsysteem Schelde Karakteristieken

Nadere informatie

BIJLAGE 1 - Onderzoekslocatie - Omgevingskaart Klantreferentie: 1333 m 125 m 625 m Deze kaart is noordgericht. Schaal 1: 125 Hier bevindt zich Kadastraal object BAARN K 1263 Smutslaan 8, 3743 CG BAARN

Nadere informatie

Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden.

Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden. Waterzuivering regio Solepura, Sri Lanka Solepura is gelegen in de Noord centrale provincie van Sri Lanka, ruim 3 uur rijden vanaf vliegveld Colombo naar het Noorden. In mei 2012 ging Father Ajith Rohan

Nadere informatie

Legenda Plangebied (Toemaakdek beheergebied ODWH) Gemeentegrenzen Toemaakdek binnen plangebied Toemaakdek buiten plangebied

Legenda Plangebied (Toemaakdek beheergebied ODWH) Gemeentegrenzen Toemaakdek binnen plangebied Toemaakdek buiten plangebied Legenda Plangebied (Toemaakdek beheergebied ODWH) Gemeentegrenzen Toemaakdek binnen plangebied Toemaakdek buiten plangebied 0 0,9 1,8 22-01-2013 2,7 3,6 km ± Bijlage 3 Selectiecriteria Bijlage 3 : Selectiecriteria

Nadere informatie

Effluenten RWZI s (gemeten stoffen)

Effluenten RWZI s (gemeten stoffen) Industriële en communale bronnen Emissieregistratie Effluenten RWZI s (gemeten stoffen) Versie mei 2015 RIJKSWATERSTAAT Water, Verkeer en Leefomgeving (WVL) in samenwerking met CENTRAAL BUREAU VOOR DE

Nadere informatie

Statistische parameters, toetsing aan Besluit Bodemkwaliteit * De norm voor Barium geldt alleen voor die situaties waarbij duidelijke sprake is van antropogene bodemverontreiniging. Voor overige situaties

Nadere informatie

Op grond van artikel 28 uit het Besluit luchtkwaliteit (Stb. 2001, 269) bieden wij U hierbij aan de provinciale rapportage Luchtkwaliteit 2003.

Op grond van artikel 28 uit het Besluit luchtkwaliteit (Stb. 2001, 269) bieden wij U hierbij aan de provinciale rapportage Luchtkwaliteit 2003. Bezoekadres Houtplein 33 Het Ministerie van Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer T.a.v. de Staatssecretaris P.L.B.A. van Geel Postbus 20951 2500 EX DEN HAAG Haarlem Postadres Postbus 3007

Nadere informatie

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, september 2015 Seksuele Gezondheid, Infectieziekten

Nadere informatie

Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen. Definitiebepalingen

Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen. Definitiebepalingen Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen Definitiebepalingen In deze bijlage wordt verstaan onder: a etmaal: de aaneengesloten periode van 24 uur waarover

Nadere informatie

Zware metalen in grondwater

Zware metalen in grondwater Zware metalen in grondwater Janneke Klein 1204148-003 Deltares, 2011 Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Probleemstelling 1 1.2 Doelstelling 1 2 Methode 2 2.1 Voorgaand onderzoek 2 2.2 Gebruikte dataset 2 2.3 Dataverwerking

Nadere informatie

Verslag aanpassingen omgang met normen in de Bestrijdingsmiddelenatlas

Verslag aanpassingen omgang met normen in de Bestrijdingsmiddelenatlas Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden Afdeling Conservation Biology Postbus 9518, 2300 RA Leiden Verslag aanpassingen omgang met normen in de Bestrijdingsmiddelenatlas Wil Tamis, Maarten van t Zelfde,

Nadere informatie

Acceptatievoorwaarden Afval Energie Bedrijf

Acceptatievoorwaarden Afval Energie Bedrijf Bezoekadres Australiëhavenweg 21 1045 BA Amsterdam Postbus 58292 1040 HG Amsterdam Telefoon 020 587 6250 Fax 020 587 6270 wcs@afvalenergiebedrijf.nl www.afvalenergiebedrijf.nl Acceptatievoorwaarden Voor

Nadere informatie

Hergebruik van grond in Dordrecht

Hergebruik van grond in Dordrecht Hergebruik van grond in Dordrecht De gemeente Dordrecht heeft een nieuw beleid voor hergebruik van verontreinigde grond. Begin 2002 zijn de Bodemkwaliteitskaart en het Grondstromenplan van Dordrecht vastgesteld.

Nadere informatie

CVS_0160_GWL_1. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken

CVS_0160_GWL_1. Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam. Karakteristieken Stroomgebiedbeheerplan - informatie per grondwaterlichaam naam grondwaterlichaam naam grondwatersysteem naam stroomgebied Pleistocene Afzettingen (freatisch) Centraal Vlaams Systeem Schelde Karakteristieken

Nadere informatie

VERKENNEND WATERBODEMONDERZOEK HOOIDONKSEBEEK

VERKENNEND WATERBODEMONDERZOEK HOOIDONKSEBEEK VERKENNEND WATERBODEMONDERZOEK HOOIDONKSEBEEK WATERSCHAP DE DOMMEL 6 mei 2008 073857868:0.4 110502.201751.001 Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Leeswijzer 3 2 Opzet van het onderzoek 4 2.1 Strategie

Nadere informatie

Bodemvervuiling. Een thema? Studiedag Bodem - 28/11/2015 Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt

Bodemvervuiling. Een thema? Studiedag Bodem - 28/11/2015 Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt Bodemvervuiling. Een thema? Studiedag Bodem - 28/11/2015 Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt Wat komt aan bod? 1. Vervuilende activiteiten 2. Onderzoeksresultaten 3. 10 tips voor de tuinier 4. Meer

Nadere informatie

Voorwoord. Ir. J.H. Woudstra Voorzitter werkgroep CIW-5. w 2-003 WIC(ijfers) 26-5 26-05-2002 13:30 Pagina 1

Voorwoord. Ir. J.H. Woudstra Voorzitter werkgroep CIW-5. w 2-003 WIC(ijfers) 26-5 26-05-2002 13:30 Pagina 1 w 2-3 WIC(ijfers) 26-5 26-5-22 13:3 Pagina 1 Voorwoord Water in Cijfers 22 bevat een groot aantal actuele gegevens over het waterbeheer in Nederland. Die gegevens betreffen vooral de stand van zaken en

Nadere informatie

Luchtkwaliteit t.g.v. wegverkeer. parkeren Spoorzone

Luchtkwaliteit t.g.v. wegverkeer. parkeren Spoorzone Luchtkwaliteit t.g.v. wegverkeer parkeren Spoorzone te Winterswijk Versie 2 december 2008 opdrachtnummer 08-159lucht datum 2 december 2008 opdrachtgever Gemeente Winterswijk Postbus 101 7100 AC Winterswijk

Nadere informatie

Verkennend onderzoek naar Irgarol in de westelijke W addenzee

Verkennend onderzoek naar Irgarol in de westelijke W addenzee Ministerie van Verkeer en Waterstaat j k l m n o p q Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ Verkennend onderzoek naar Irgarol in de westelijke W addenzee juli 2003 Ministerie van Verkeer en Waterstaat j

Nadere informatie

BIJLAGE I. VOORSCHRIFTEN VOOR METING, BEMONSTERING, ANALYSE EN BEREKENING

BIJLAGE I. VOORSCHRIFTEN VOOR METING, BEMONSTERING, ANALYSE EN BEREKENING BIJLAGE I. VOORSCHRIFTEN VOOR METING, BEMONSTERING, ANALYSE EN BEREKENING Definitiebepalingen In deze bijlage wordt verstaan onder: a. etmaal: de aaneengesloten periode van 24 uur waarover een etmaalverzamelmonster

Nadere informatie

POR II - Op weg naar schonere baggerspecie. Project onderzoek Rijn - POR II. Op weg naar schonere baggerspecie

POR II - Op weg naar schonere baggerspecie. Project onderzoek Rijn - POR II. Op weg naar schonere baggerspecie 1 Project onderzoek Rijn - POR II Op weg naar schonere baggerspecie Introductie 3 Via een nieuwe impuls aan het Project Onderzoek Rijn POR II genaamd wil de gemeente Rotterdam de kwaliteit van de baggerspecie

Nadere informatie

Jaarlijks symposium Vlaco vzw, 16 juni 2011 Hof Ter Velden (Baasrode)

Jaarlijks symposium Vlaco vzw, 16 juni 2011 Hof Ter Velden (Baasrode) Eindproducten anaerobe vergisting Inleiding: Vlaco kwaliteitscontrole Wetgeving en normering Wat brengt de toekomst? De staat van digestaat Eindproducten uit de anaerobe vergisting Wim Vanden Auweele Vlaco

Nadere informatie

Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening. Definitiebepalingen

Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening. Definitiebepalingen Bijlage I bij de Verordening zuiveringsheffing Waterschap Vallei en Veluwe 2014 Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Definitiebepalingen In deze bijlage wordt verstaan

Nadere informatie

Verordening zuiveringsheffing waterschap Vechtstromen 2014

Verordening zuiveringsheffing waterschap Vechtstromen 2014 Verordening zuiveringsheffing waterschap Vechtstromen 04 Bijlage I: Voorschriften voor meting, bemonstering, analyse en berekening Begripsbepalingen In deze bijlage wordt verstaan onder: a. etmaal: de

Nadere informatie

Invloed aswolk van de vulkaanuitbarsting in IJsland op de concentraties van sulfaat, fluoride en (zware) metalen in regenwater

Invloed aswolk van de vulkaanuitbarsting in IJsland op de concentraties van sulfaat, fluoride en (zware) metalen in regenwater Invloed aswolk van de vulkaanuitbarsting in IJsland op de concentraties van sulfaat, fluoride en (zware) metalen in regenwater Eric van der Swaluw & Hans Verboom, Centrum voor Milieu Monitoring (CMM),

Nadere informatie

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel,

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel, Aan: Dekker grondstoffen BV de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Betreft: Notitie bodemkwaliteit Locatie: Waalbandijk te IJzendoorn Projectnummer: 123561.02 Ons kenmerk: JEGI\123561.02 Behandeld

Nadere informatie

Betreft: resultaten aanvullend bodemonderzoek 1/2

Betreft: resultaten aanvullend bodemonderzoek 1/2 Kruse Milieu BV Bezoekadres: Huyerenseweg 33 7678 SC Geesteren Internet: info@krusegroep.nl www.krusegroep.nl De heer D.W. Kooiker Schapendijk 4 7715 PT Punthorst Postadres: Postbus 51 7650 AB Tubbergen

Nadere informatie

Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica. goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten. Datum 1 september 2011 Status Definitief

Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica. goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten. Datum 1 september 2011 Status Definitief Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten Datum 1 september 2011 Status Definitief Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Bodem en Afval

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

Bodemonderzoek op de voormalige stort Brandlichterweg te Denekamp

Bodemonderzoek op de voormalige stort Brandlichterweg te Denekamp Bodemonderzoek op de voormalige stort Brandlichterweg te Denekamp 30 oktober 2009 Bodemonderzoek op de voormalige stort Brandlichterweg te Denekamp Kenmerk R001-4664010LRG-ltr-V01-NL Verantwoording Titel

Nadere informatie

Bodeminformatie. Vaartweg 123A te Hilversum. Legenda. Wet milieubeheer bedrijven

Bodeminformatie. Vaartweg 123A te Hilversum. Legenda. Wet milieubeheer bedrijven Vaartweg 123A te Hilversum Bodeminformatie Legenda Geselecteerde locatie 50-meter straal Percelen Onderzoeken Verontreinigingscontouren Saneringscontouren Gebouwen Wet milieubeheer bedrijven Brandstoftanks

Nadere informatie

Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw

Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw 18/09/2012 Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw Ruben Guisson VITO Bioenergy Team 13 september 2012, Technopolis Mechelen Types brandstof Houtpellets + Hoge energiedichtheid

Nadere informatie

2 De zuivering van afvalwater Typen bedrijfsafvalwater De zuivering in vogelvlucht Afsluiting 21

2 De zuivering van afvalwater Typen bedrijfsafvalwater De zuivering in vogelvlucht Afsluiting 21 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Waterverontreiniging: aard en omvang 9 1.1 Oorzaken van de waterverontreiniging 9 1.2 Om welke stoffen gaat het? 10 1.3 Kengetallen van waterverontreiniging 12 1.4 Afsluiting

Nadere informatie

Indien u gegevens wenst over de meetonzekerheden van een methode, kunnen wij u deze op verzoek verstrekken.

Indien u gegevens wenst over de meetonzekerheden van een methode, kunnen wij u deze op verzoek verstrekken. EIJKELKAMP AGRISEARCH EQUIPMENT B.V. POSTBUS 4 6987 ZG GIESBEEK Datum Relatienr Opdrachtnr. Blad 1 van 7 12.11.2012 35003676 337666 ANALYSERAPPORT Opdracht 337666 Bodem / Eluaat Opdrachtgever 35003676

Nadere informatie

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijnwest ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijn-West 2 Opdrachtgever: Rijn West Begeleidingsgroep / beoordelingsgroep: Provincies, RAO, KRW-Kernteam Rijn

Nadere informatie

Rapport Partijkeuring grond (in-situ) Strijpweg te Tull en 't Waal

Rapport Partijkeuring grond (in-situ) Strijpweg te Tull en 't Waal Rapport Partijkeuring grond (in-situ) Strijpweg te Tull en 't Waal projectnummer 174488 revisie 00 25 augustus 2008 Opdrachtgever Gemeente Houten Postbus 30 3990 DA HOUTEN datum vrijgave beschrijving revisie

Nadere informatie

MEMO. : Postbus milieuadvies t.a.v. Maurice Francken : W. Boom, SRE Milieudienst, RO/RO Datum : 30 augustus 2012. : Brouwhuis - Stationskwartier

MEMO. : Postbus milieuadvies t.a.v. Maurice Francken : W. Boom, SRE Milieudienst, RO/RO Datum : 30 augustus 2012. : Brouwhuis - Stationskwartier MEMO Aan : Postbus milieuadvies t.a.v. Maurice Francken Van : W. Boom, SRE Milieudienst, RO/RO Datum : 30 augustus 2012 Onderwerp : Brouwhuis - Stationskwartier Bodem- en grondwaterkwaliteit De locatie

Nadere informatie

- A 0 t (. (J )() 13a:t.w54f1.-&,j

- A 0 t (. (J )() 13a:t.w54f1.-&,j Van Speykstraat - A 0 t (. (J )() 13a:t.w54f1.-&,j -~Mf. Gemeente Lisse, afdeling Milieu en Bouwkunde T.a. v. dhr. C. Brouwer Postbus 200 2160 AE Lisse Kamerik, 29 maart 2007 project: 12116 Van Speykstraat

Nadere informatie

STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL?

STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL? STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL? Roeland SAMSON Gijs DU LAING Laboratory of Environmental and Urban Ecology (EUREC A!) roeland.samson@uantwerpen.be Structuur: Stadslandbouw Stedelijke vervuiling Stadslandbouwproducten

Nadere informatie

bestemmingsplan Ambachtsezoom e.o. BIJLAGE 7 Onderzoek Luchtkwaliteit OD 205 SL stedenbouw + landschap 103

bestemmingsplan Ambachtsezoom e.o. BIJLAGE 7 Onderzoek Luchtkwaliteit OD 205 SL stedenbouw + landschap 103 bestemmingsplan Ambachtsezoom e.o. BIJLAGE 7 Onderzoek Luchtkwaliteit OD 205 SL stedenbouw + landschap 103 Rapport Dossier 22793 Zaaknummer 0109847 Kenmerk 2013002405 / CHK Opsteller mevrouw A. Celik-Ozbek

Nadere informatie

Projectnummer: B02047.000031.0100. Opgesteld door: dr.ir. B.T. Grasmeijer. Ons kenmerk: 077391437:0.3. Kopieën aan:

Projectnummer: B02047.000031.0100. Opgesteld door: dr.ir. B.T. Grasmeijer. Ons kenmerk: 077391437:0.3. Kopieën aan: MEMO ARCADIS NEDERLAND BV Hanzelaan 286 Postbus 137 8000 AC Zwolle Tel +31 38 7777 700 Fax +31 38 7777 710 www.arcadis.nl Onderwerp: Gevoeligheidsanalyse effecten baggerspecieverspreiding (concept) Zwolle,

Nadere informatie

Bodemkwaliteitskaart

Bodemkwaliteitskaart Bodemkwaliteitskaart Gemeente Dronten Definitief Gemeente Dronten Grontmij Nederland B.V. Arnhem, 11 februari 2013 GM-0090708, revisie D0 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 1.1 Algemeen... 4 1.2 Aanleiding

Nadere informatie

Zesde Landelijke Steekproef Zoutgehalte in Brood 2015. NVB Wageningen

Zesde Landelijke Steekproef Zoutgehalte in Brood 2015. NVB Wageningen Zesde Landelijke Steekproef Zoutgehalte in Brood 2015 NVB Wageningen NVB Postbus 360 6700 AJ WAGENINGEN Referentie: KC-21417-ZsPr/JeSa/361010 Wageningen, 26 mei 2015 Rapport betreffende Zesde Landelijke

Nadere informatie