SAS 70 maakt plaats voor ISAE 3402

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SAS 70 maakt plaats voor ISAE 3402"

Transcriptie

1 SAS 70 maakt plaats voor ISAE 3402 Sinds enkele jaren is een SAS 70-rapportage gemeengoed voor serviceorganisaties om verantwoording af te leggen over de interne beheersing. Inmiddels is SAS 70 verouderd en wordt deze in de US vervangen. Voor landen buiten de US komt er een nieuwe standaard: ISAE Stefan Verweij, Assurance 1. Inleiding De huidige SAS 70-standaard is een Amerikaanse controlestandaard die zich richt op de interne beheersing bij serviceorganisaties voor de jaarrekeningcontrole van een gebruikersorganisatie. Sinds enkele jaren is een SAS 70-rapportage gemeengoed voor serviceorganisaties om verantwoording af te leggen over de interne beheersing. De SAS 70-standaard is eind jaren 70 ontworpen en is nu om een aantal redenen aan vervanging toe. Zo gaat de standaard niet uit van een risicobenadering, is de reikwijdte beperkt tot de betrouwbaarheid van financiële rapportages en kunnen shared service centers er geen gebruik van maken. Deze zaken gaan veranderen in de aankomende opvolger die langs twee parallelle initiatieven voor de markt beschikbaar komt. De IAASB (International Auditing and Assurance Standards Board) heeft na ISAE 3000, de ISAE 3402 ontwikkeld, een standaard voor non-financial assurance engagements, met de titel Assurance Reports on Controls at a Third Party Service Organisation. In zekere zin is dit een optelling van ISAE 3000 en ISA 402 Audit Considerations Relating to Entities Using Service Organisations. ISAE 3402 moet het internationale equivalent worden van de huidige SAS 70-standaard. Parallel hieraan werkt het AICPA (American Institute for Certified Public Accountants) op dit moment aan een nieuwe standaard, de SSAE, die voor de Amerikaanse markt de huidige SAS 70-standaard zal vervangen. Om consistentie en onderlinge uitwisselbaarheid te waarborgen, vindt frequent afstemming plaats tussen beide accountantsorganisaties. In de meeste landen worden accountants geacht de ISA s (International Standards on Auditing) te volgen, die in Nederland zijn vertaald in de COS (Controle- en overige standaarden). De term SAS 70 is hier niet in terug te vinden. In de Nederlandse markt zal het begrip SAS 70 dan ook betrekkelijk snel verdwijnen. Hierbij helpt het dat ook in de Verenigde Staten SAS 70 wordt vervangen. Naar verwachting zal de IAASB de ISAE 3402-standaard in september 2009 goedkeuren, met juni 2011 als ingangsdatum. Toepassing van de nieuwe ISA-standaard is echter al mogelijk vanaf eind 2009, omdat nu al duidelijk is dat de IAASB zogenoemde early adoption toestaat. Dit kan omdat er nu geen vergelijkbare standaard bestaat die een transitieperiode noodzakelijk zou maken. In de Verenigde Staten houdt men rekening met een implementatie eind Aangezien SAS 70 geen geldigheid heeft buiten de Verenigde Staten, is dit voor de rest van de wereld strikt genomen eigenlijk niet relevant. 52 PricewaterhouseCoopers

2 2. Wat gaat er veranderen Naast kleine wijzigingen in de naamgeving van de rapporten bestaan ook meer fundamentele verschillen tussen de oude en de nieuwe standaarden. Deze vragen om een response van de serviceorganisaties, wat al op korte termijn om aandacht vraagt. De beschreven wijzigingen zullen zowel in ISAE 3402 als in de Amerikaanse SSAE worden opgenomen, zodat op deze punten harmonisatie van de standaarden is gewaarborgd. Samenvatting In dit artikel wordt stilgestaan bij de aanstaande uitfasering van de Amerikaanse SAS 70-standaard, die buiten de Verenigde Staten wordt vervangen door de internationale standaard ISAE Het rapportageconcept verandert niet wezenlijk, maar er zijn wel enkele wijzigingen waar organisaties op korte termijn aandacht aan moeten besteden, willen ze tijdig klaar zijn voor de transitie van SAS 70 naar ISAE Doel van de rapportage Doelstelling van een ISAE 3402-assurancerapport is zekerheid geven omtrent de kwaliteit van de interne beheersing met betrekking tot de betrouwbaarheid van financiële rapportages. Gebruikers hechten echter ook aan de andere twee COSO aspecten van interne beheersing, te weten naleving van wet- en regelgeving, en efficiëntie & effectiviteit van de bedrijfsvoering. Betrouwbaarheid financiële rapportages versus betrouwbaarheid dienstverlening Ieder stuk gereedschap kent zijn specifieke doel. Zo is een beitel soms effectief te gebruiken als schroevendraaier, maar succes is niet gegarandeerd, met het risico de schroef dan wel de beitel te beschadigen. Hetzelfde geldt voor een ISAE 3402-assurancerapport van een externe accountant, dat primair bedoeld is voor de ondersteuning van de jaarrekeningcontrole van de gebruikersorganisatie. Tot op zekere hoogte kan men aan de hand van dit rapport zekerheid ontlenen over de kwaliteit van de dienstverlening als geheel. De gebruiker moet zich dan wel goed bewust zijn van de oorspronkelijke doelstelling van het assurancerapport. Anders gezegd, de gebruiker dient bewust te zijn van het feit dat de beitel voor een ander doel wordt aangewend dan waarvoor hij gemaakt is. Daar waar een schroevendraaier toch noodzakelijk is, dus indien het doel veel breder dient te zijn dan de ondersteuning van de jaarrekeningcontrole, dient het rapport en de testwerkzaamheden hierop te worden aangepast. Het is aan de serviceorganisatie en de accountant om de gebruiker goed te informeren over het doel van de rapportage ter voorkoming van onterechte conclusies op basis van het rapport. Vaak zal een aanpassing van het doel om aanpassing van de reikwijdte van de rapportage vragen. 4. Reikwijdte van de rapportage Ofschoon ISAE 3402 primair is bedoeld om verantwoording af te leggen over de interne beheersing die gericht is op de betrouwbaarheid van financiële rapportages, is de expliciete uitsluiting van andere controlemaatregelen niet langer van toepassing. Hierdoor is het mogelijk de reikwijdte van het rapport uit te breiden naar de twee andere COSOdoelstellingen van interne beheersing, naleving van wet- en regelgeving en efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering. Daar is op zich geen bezwaar tegen, mits alle partijen zich goed bewust zijn van de doelstellingen en daarmee de beperkingen van de rapportage. In voorkomende gevallen kan het zelfs noodzakelijk zijn hier schriftelijk overeenstemming over te bereiken, voordat het rapport aan de gebruiker wordt verstrekt. Dit op zich zal al om de nodige afstemming vragen, iets om in een vroegtijdig stadium aandacht aan te besteden. Wij adviseren de accountant in dit proces te betrekken; in eerste instantie om gebruik te maken van zijn expertise, daarnaast is het van belang dat hij zich vanuit zijn vaktechnische verantwoordelijkheid kan vinden in de afgesproken doelstelling van het rapport. In het accountantsvak zijn de controledoelstellingen en daarmee het normenkader gericht op de betrouwbaarheid van financiële rapportages redelijk uitgekristalliseerd. Uiteraard kunnen concrete gevallen tot de nodige discussie leiden, maar over het geheel genomen is het risico van serieuze misverstanden beperkt. Maar, wat te doen met de andere twee COSO-doelstellingen van interne beheersing, naleving van wet- en regelgeving en efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering? Wat zijn praktische controledoelstellingen voor een serviceorganisatie om te waarborgen dat voldaan wordt aan alle relevante wet- en regelgeving? En welke beheersmaatregelen horen daarbij? Dezelfde vragen kan men stellen voor efficiëntie en effectiviteit. Wie bepaalt wat efficiënt en effectief is? Spotlight Jaargang Uitgave 3 53

3 Tot slot is de beperking die onder SAS 70 geldt voor controledoelstellingen gericht op de continuïteit van de bedrijfsvoering, niet langer van toepassing. Ook hier rijst de vraag hoe een organisatie met redelijke mate van zekerheid de continuïteit van de bedrijfsvoering garandeert. Normenkader Een auditor heeft een normenkader nodig om zijn werk te kunnen doen. Als de serviceorganisatie en gebruiker zelf niet eenduidig kunnen formuleren wat goed is, hoe kan een auditor dan met redelijke mate van zekerheid verklaren dat aan de controledoelstellingen wordt voldaan? ISAE 3402 staat overigens niet toe om beperkte mate van zekerheid te geven ( ons is niet gebleken dat ). Dit betekent dat de auditor zijn risico op een foutief oordeel niet kan beperken door zich te verstoppen achter een dubbele ontkenning met een dubbele bodem. De IAASB was terecht van mening dat dit slechts tot schijnzekerheid zou leiden waar niemand bij gebaat is. Voor zover een bruikbaar normenkader ontbreekt, dient de serviceorganisatie dit op te stellen, wat een zeer lastige opgave kan zijn. In het stramien voor assuranceopdrachten zijn de vijf algemene richtlijnen opgenomen waar een normenkader aan dient te voldoen, te weten relevantie, volledigheid, betrouwbaarheid, neutraliteit en begrijpelijkheid. Bij het uitbrengen van assurancerapporten conform ISAE 3000, die al langer beschikbaar is, is al gebleken dat het formuleren van een realistisch normenkader, dat goed aansluit op de behoeften van een (derde) gebruiker, bijzonder complex kan zijn. Afstemming met de gebruiker lijkt ook hier het sleutelwoord om verrassingen te voorkomen. Een normenkader dient aan deze vijf algemene richtlijnen te voldoen: relevantie; volledigheid; betrouwbaarheid; neutraliteit; en begrijpelijkheid. 5. Risicobenadering In tegenstelling tot SAS 70 gaat ISAE 3402 uit van een risicobenadering zoals de laatste jaren ook gebruikelijk is bij de accountantscontrole van de jaarrekening. Dit betekent dat een organisatie onder ISAE 3402 op basis van een risicoanalyse een selectie mag maken van de meest relevante processen en beheersmaatregelen waarover zij wenst te rapporteren. Organisaties waren volgens de SAS 70-standaard al verplicht een beschrijving te geven van hun risicoanalyseproces, maar de diepgang van de risicoanalyse varieerde per organisatie. De risicoanalyse was in veel gevallen in ieder geval niet de basis onder het SAS 70-rapport, wat onder ISAE 3402 wel verplicht is. Hier staat tegenover dat organisaties, mits goed beargumenteerd, minder belangrijke processen en beheersmaatregelen uit het rapport kunnen verwijderen. Dit reduceert de controlebelasting voor de organisatie en de bijbehorende accountantskosten aan beheersmaatregelen die volgens alle partijen eigenlijk weinig relevant zijn. Ander punt is de introductie van het begrip materialiteit, dat onder SAS 70 niet expliciet werd gehanteerd. Materialiteit is in de jaarrekeningcontrole een algemeen aanvaard begrip waar evenwel veel discussie over kan ontstaan. In het kader is de definitie opgenomen van materieel belang zoals het Stramien van de Controle- en overige standaarden dit hanteert. Definitie materieel belang Informatie is materieel indien het weglaten, of het onjuist weergeven daarvan, de economische beslissing die de gebruikers op basis van de financiële overzichten nemen, zou kunnen beïnvloeden. Wijzig in deze definitie de term financieel overzicht in verantwoording en dit begrip is in een veel breder kader toepasbaar. In de discussie of controledoelstellingen wel of niet worden behaald als gevolg van onvoldoende naleving van bepaalde beheersmaatregelen, is een goed doordachte risicoanalyse een krachtig instrument. Als de organisatie haar risico s vooraf goed in beeld heeft en deze op eenduidige wijze aan de accountant kan communiceren, is het De risicoanalyse en afwegingen ten aanzien van falende beheersmaatregelen worden overigens niet opgenomen in het rapport of op een andere wijze met de gebruiker gedeeld. Uiteraard is het wel toegestaan in een gesprek zaken in hun context te plaatsen. 54 PricewaterhouseCoopers

4 veel gemakkelijker om te kunnen beargumenteren waarom, ondanks het falen van individuele beheersmaatregelen, nog steeds sprake is van een beheerst proces. Het is immers onwaarschijnlijk dat minimale risico s de economische beslissing van de gebruiker zullen beïnvloeden. 6 Assertion based Onder ISAE 3402 geeft de externe accountant van de serviceorganisatie een assurancerapport af voor de opzet, het bestaan en de werking (laatste is optioneel) van een beheersingsraamwerk. Naast de verklaring van de externe accountant voegt ook het management van de serviceorganisatie een verklaring toe aan het rapport, een zogenoemde assertion. In deze verklaring doet het management, overeenkomstig een Sox 404-rapport, een bewering over de opzet, het bestaan en de werking van het beschreven beheersingsraamwerk. Hiermee neemt het management van de serviceorganisatie expliciet de verantwoordelijkheid voor de beheersing van de aan haar uitbestede processen en de inhoud van het rapport. Net zoals de getrouwheid van de jaarrekening primair de verantwoordelijkheid is van het management, geldt dit ook voor de getrouwheid van een verantwoording over de interne beheersing. Een assurancerapport is bedoeld om hier additionele zekerheid over te verstrekken, niet om een deel van de verantwoordelijkheid af te schuiven. Om een dergelijke bewering te kunnen doen, dient het management van de serviceorganisatie te beschikken over voldoende maatregelen om de werking van beheersingsmaatregelen effectief te bewaken. Waar het voorheen al aanbevelenswaardig was dergelijke beheersmaatregelen te implementeren, wordt dit nu een verplichting om voldoende onderbouwing te krijgen voor de vereiste managementbewering. Voor een aantal organisaties zal dit betekenen dat ze extra beheersmaatregelen moet beschrijven en wellicht ook implementeren. Overigens is voor het assurancerapport van de externe accountant gekozen voor een zogenoemd direct report dat niet handelt over de bewering van het management, maar zich richt op de feitelijke situatie. Dit om onduidelijkheid bij de gebruiker te voorkomen die uiteindelijk alleen belang heeft bij die feitelijke situatie. 7. Service level agreements, key performance indicatoren en interne beheersing De bredere reikwijdte en daarmee doelstelling van het ISAE 3402-rapport zorgen voor een aantal uitdagingen, maar bieden ook kansen. Gebruikers hebben nu eenmaal behoefte aan onafhankelijke toetsing van de prestatie van een serviceorganisatie omdat zij zich in een afhankelijke positie bevinden terwijl de serviceorganisatie een informatievoorsprong heeft. De geschetste risico s met betrekking tot misinterpretaties van de doelstelling van het rapport en het normenkader, kunnen worden ondervangen door aansluiting te zoeken bij service level agreements. Deze zijn over het algemeen opgesteld op basis van de key (non-financial) performance indicators van de service- en gebruikersorganisatie. Hierbij is het van belang dat de afspraken realistisch zijn en met een redelijke inspanning zijn te controleren. Een gebruikersorganisatie die een garantie wil op 100 procent foutloze verwerking van transacties heeft niets aan een rapport over interne beheersing dat op deelwaarnemingen is gebaseerd. Om aan die eis te voldoen, zou de externe accountant namelijk alle transacties moeten controleren. Terwijl een inhoudelijke discussie in het kader van dit artikel te ver voert, is het wel aantrekkelijk het moment te gebruiken om bij het zoeken naar een geschikt normenkader, de service level agreement opnieuw onder de loep te nemen. Terwijl volledig heronderhandelen lastig zal zijn, is het in het kader van een heroriëntatie op de verantwoording over de interne beheersing, raadzaam de uitgangspunten van de dienstverlening opnieuw te evalueren. Welke aspecten zijn nu van wezenlijk belang voor de gebruikersorganisatie, waarover men dus geïnformeerd wil worden. In eerste instantie door de serviceorganisatie zelf, gevolgd door een onafhankelijke toets van de externe accountant. Dit heeft voor serviceorganisaties het voordeel dat het management zich via haar monitoring controls kan concentreren op die processen die voor haar cliënten het meest relevant zijn. Ook voor hen geldt dat een versnipperde focus nooit tot het gewenste resultaat leidt, niet voor de serviceorganisatie, noch voor haar cliënten. Samenvattend hebben serviceorganisaties en hun cliënten ieder een taak om gezamenlijk in te spelen op de veranderende situatie. Spotlight Jaargang Uitgave 3 55

5 8. Checklist To do voor de serviceorganisatie Bepaal of de reikwijdte van de huidige rapporten nog toereikend is. Heroverweeg de doelstellingen van de huidige SAS 70-rapporten. Neem initiatief voor de afstemming van doelstellingen en normenkaders met cliënten. Ga na in hoeverre aanvullende bewakingscontroles noodzakelijk zijn om voldoende basis te verkrijgen voor de verklaring van het management. om de verantwoording aan gebruikersorganisaties nog eens tegen het licht te houden. Nederlandse serviceorganisaties zijn vanaf 2011 verplicht hun SAS 70-rapporten om te zetten naar ISAE 3402-rapporten, maar kunnen al eerder overstappen. Rekening houdend met de benodigde doorlooptijd om wijzigingen door te voeren, zouden serviceorganisaties nu na moeten gaan wat de impact is op hun rapport. To do voor gebruikersorganisaties Bepaal of de reikwijdte van de huidige rapporten nog toereikend is. Heroverweeg de doelstellingen van de huidige SAS 70-rapporten. Denk mee over de formulering van de controledoelstellingen, vooral wanneer de doelstellingen of de reikwijdte van de rapporten gewijzigd wordt. De overgang van SAS 70 naar ISAE 3402 is vanaf 2011 onvermijdelijk, maar kan al eerder en vraagt geen dramatische aanpassingen, maar het is wel een goede gelegenheid 56 PricewaterhouseCoopers

SAS 70 en daarna: controls reporting in een breder kader

SAS 70 en daarna: controls reporting in een breder kader SAS 70 en daarna: controls reporting in een breder kader Stefan Verweij en Suzanne Keijl, Systems & Process Assurance Ondernemingen besteden in toenemende mate processen uit, ook processen die in het verleden

Nadere informatie

OPKOMST VAN EEN NIEUWE WERELDWIJDE ASSURANCESTANDAARD ISAE 3402: einde van SAS 70 in zicht?

OPKOMST VAN EEN NIEUWE WERELDWIJDE ASSURANCESTANDAARD ISAE 3402: einde van SAS 70 in zicht? OPKOMST VAN EEN NIEUWE WERELDWIJDE ASSURANCESTANDAARD ISAE 3402: einde van SAS 70 in zicht? Dit artikel is geschreven om u te informeren over de ontwikkelingen op het gebied van third party reporting 1,

Nadere informatie

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016

MKB Cloudpartner Informatie TPM & ISAE 3402 2016 Third Party Memorandum (TPM) Een Derde verklaring of Third Party Mededeling (TPM) is een verklaring die afgegeven wordt door een onafhankelijk audit partij over de kwaliteit van een ICT-dienstverlening

Nadere informatie

De mogelijke rollen van de internal auditor in een ISAE 3402-traject

De mogelijke rollen van de internal auditor in een ISAE 3402-traject De mogelijke rollen van de internal auditor in een ISAE 3402-traject Gebruik met bronvermelding toegestaan Erasmus Universiteit Rotterdam Postinitiële opleiding Internal Auditing & Advisory Erasmus School

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 01 Uitbesteding & assurance 11 Nut en noodzaak van assurance reporting Auteurs: Rosemarie van Alst en Fons Basten Wie activiteiten uitbesteedt, wil graag zekerheid over de kwaliteit en integriteit van

Nadere informatie

Meer aandacht voor het bestuursverslag in de controleverklaring

Meer aandacht voor het bestuursverslag in de controleverklaring Januari 2017 Meer aandacht voor het bestuursverslag in de controleverklaring De accountant rapporteert over materiële onjuistheden De leden van de Koninklijke NBA vormen een brede, pluriforme beroepsgroep

Nadere informatie

ISA 610, GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN INTERNE AUDITORS

ISA 610, GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN INTERNE AUDITORS INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 610, GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN INTERNE AUDITORS Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd in 2009 in de Engelse taal gepubliceerd door de

Nadere informatie

Ronald van der Wal Enterprise Risk Services

Ronald van der Wal Enterprise Risk Services Beoordeling van een service auditor s rapport in het kader van de jaarrekeningcontrole en de rol van de IT auditor Auteurs: Niels Smit Enterprise Risk Services Deloitte Accountants B.V. Mobile: +31 (0)

Nadere informatie

IT-audit in vogelvlucht. Jeanot de Boer 24 april 2012

IT-audit in vogelvlucht. Jeanot de Boer 24 april 2012 IT-audit in vogelvlucht Jeanot de Boer 24 april 2012 Agenda Introductie Wat is IT-audit Hoe is IT-audit in Nederland geregeld? Het IT-audit proces Wat is de toegevoegde waarde van IT-audit Enkele praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

SAS 70 herzien, focus ISAE 3402 blijft op beheersingsmaatregelen

SAS 70 herzien, focus ISAE 3402 blijft op beheersingsmaatregelen 38 SAS 70 herzien, focus ISAE 3402 blijft op beheersingsmaatregelen financiële verantwoording Drs. Jaap van Beek RE RA en drs. Marco Francken RE RA CISA Drs. J.J. van Beek RE RA is als partner werkzaam

Nadere informatie

RiskTransparant, deel 2. De waarde van een ISAE rapport? welke waarde heeft een ISAE voor het bestuur: in control of een illusie van control

RiskTransparant, deel 2. De waarde van een ISAE rapport? welke waarde heeft een ISAE voor het bestuur: in control of een illusie van control RiskTransparant, deel 2 De waarde van een ISAE rapport? welke waarde heeft een ISAE voor het bestuur: in control of een illusie van control In deze tweede serie uit een reeks van zeven delen, delen wij

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-3 Door de auditor in

Nadere informatie

JAN. Aan: het bestuur van het Nederlands Instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk (Vereniging NIVON) te Amsterdam

JAN. Aan: het bestuur van het Nederlands Instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk (Vereniging NIVON) te Amsterdam CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: het bestuur van het Nederlands Instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk (Vereniging NIVON) te Amsterdam A. Verklaring over de in het

Nadere informatie

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Consultatieperiode loopt tot en met 21 september 2015

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Spotlight Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Robert van der Glas - Statutaire compliance, Tax Reporting & Strategy De NBA heeft onlangs de herziene standaard uitgebracht

Nadere informatie

Controleverklaringen. Nieuwe stijl, heldere taal

Controleverklaringen. Nieuwe stijl, heldere taal Controleverklaringen Nieuwe stijl, heldere taal NIVRA-NOvAA 2010 Disclaimer Het NIVRA en de NOvAA hebben zich ten doel gesteld voor een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te zorgen. Niettemin zijn het NIVRA

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Rechtmatigheid in het onderwijs

Rechtmatigheid in het onderwijs Rechtmatigheid in het onderwijs In navolging van gemeenten en provincies wordt het begrip rechtmatigheid in toenemende mate betrokken bij de accountantscontrole van onderwijsinstellingen. Maar wie is verantwoordelijk

Nadere informatie

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT i

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT i CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT i Aan: de aandeelhouders en de raad van commissarissen van... (naam entiteit(en)) A. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening 201X

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Consultatiedocument Nieuwe Nederlandse Standaard 3001N voor directe opdrachten 21 juli 2016

Consultatiedocument Nieuwe Nederlandse Standaard 3001N voor directe opdrachten 21 juli 2016 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument Nieuwe Nederlandse Standaard 3001N voor directe opdrachten 21 juli 2016 Consultatieperiode loopt tot 27 september 2016 vóór 09.00 uur Consultatiedocument

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

Aan: de aandeelhouders en de Raad van Commissarissen van Lavide Holding N.V.

Aan: de aandeelhouders en de Raad van Commissarissen van Lavide Holding N.V. Aan: de aandeelhouders en de Raad van Commissarissen van Lavide Holding N.V. Grant Thornton Accountants en Adviseurs B.V. De Passage 150 Postbus 71003 1008 BA Amsterdam T 088-676 90 00 F 088-676 90 10

Nadere informatie

Jaarrekening Patijnenburg 2016

Jaarrekening Patijnenburg 2016 Jaarrekening Patijnenburg 2016 CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: het bestuur van Stichting Patijnenburg Verklaring over de in het jaarverslag

Nadere informatie

ISAE 3402: een nieuw hoofdstuk voor de IT-auditor

ISAE 3402: een nieuw hoofdstuk voor de IT-auditor ISAE 3402: een nieuw hoofdstuk voor de IT-auditor De SAS70-standaard is sinds jaar en dag dé internationale standaard voor het geven van zekerheid over uitbestede processen. Door de IAASB is eind december

Nadere informatie

SOC 1-rapportages Onderzoek naar ervaringen in de praktijk met een wereldwijde standaard

SOC 1-rapportages Onderzoek naar ervaringen in de praktijk met een wereldwijde standaard SOC 1-rapportages Onderzoek naar ervaringen in de praktijk met een wereldwijde standaard Anno Perk MSc, Stacy Warner CISA en drs. Marcel Fikke RE RA CISA Het uitbesteden van processen heeft altijd impact

Nadere informatie

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: het bestuur van Stichting Gooisch Natuurreservaat A. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening 2016 Ons oordeel Wij hebben de

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INHOUDSOPGAVE Paragraaf Inleiding... 1-3 Definities... 4 Gebeurtenissen die zich vóór de datum van de controleverklaring

Nadere informatie

ISA 510, INITIËLE CONTROLEOPDRACHTEN - BEGINSALDI

ISA 510, INITIËLE CONTROLEOPDRACHTEN - BEGINSALDI INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 510, INITIËLE CONTROLEOPDRACHTEN - BEGINSALDI Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd in 2009 in de Engelse taal gepubliceerd door de International

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

NOREA Richtijn 3402 ASSURANCE-RAPPORTEN BETREFFENDE INTERNE BEHEERSINGSMAATREGELEN BIJ EEN SERVICEORGANISATIE INHOUD

NOREA Richtijn 3402 ASSURANCE-RAPPORTEN BETREFFENDE INTERNE BEHEERSINGSMAATREGELEN BIJ EEN SERVICEORGANISATIE INHOUD Vertaling NEDERLANDS ISA 3402 NOREA Richtijn 3402 ASSURANCE-RAPPORTEN BETREFFENDE INTERNE BEHEERSINGSMAATREGELEN BIJ EEN SERVICEORGANISATIE (Van toepassing op assurance-rapporten van auditors van de serviceorganisatie

Nadere informatie

van van feitelijke bevindingen OPDRACHT Wij hebben een aantal specifieke Werkzaamheden verricht met betrekking tot het (financieel)

van van feitelijke bevindingen OPDRACHT Wij hebben een aantal specifieke Werkzaamheden verricht met betrekking tot het (financieel) van Aan: opdrachtgever van feitelijke bevindingen Betreft: Rapport van feitelijke bevindingen inzake onderzoek (financieel) jaarverslag en additionele informatie van (naam lokale mediainstelling te...

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA)

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 706, PARAGRAFEN TER BENADRUKKING VAN BEPAALDE AANGELEGENHEDEN EN PARAGRAFEN INZAKE OVERIGE AANGELEGENHEDEN IN DE CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE AUDITOR

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Consultatiedocument Gewijzigde Standaard 3000 en Stramien 4 juni 2015

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Consultatiedocument Gewijzigde Standaard 3000 en Stramien 4 juni 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Consultatiedocument 4 juni 2015 Consultatieperiode loopt tot 1 september 2015 Consultatiedocument gewijzigde Standaard 3000 en Stramien Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Accountants Belastingadviseurs bezoekadres Van Elmptstraat 14 9723 ZL Groningen postbus Postbus 174 9700 AD Groningen telefoon 050-3166966 fax 050-3138180 e-mail groningen@jonglaan.nl internet www.jonglaan.nl

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER.

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Protocol Aanvraag vergoeding frictiekosten Landelijke Publieke Media-Instellingen en Overige Media-instellingen (versie: 31 oktober 2012)

Protocol Aanvraag vergoeding frictiekosten Landelijke Publieke Media-Instellingen en Overige Media-instellingen (versie: 31 oktober 2012) Annex 1 Copro 12137 Protocol Aanvraag vergoeding frictiekosten Landelijke Publieke Media-Instellingen en Overige Media-instellingen (versie: 31 oktober 2012) - t 1. Inleiding Het regeerakkoord van het

Nadere informatie

Accountants Belastingadviseurs adres Van Elmptstraat 14 9723 ZL Groningen telefoon 050-3166966 e-mail groningen@jonglaan.nl internet www.jonglaan.nl Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen Dit document maakt gebruik van bladwijzers NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen 31 januari 2014 NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvo-verslagen

Nadere informatie

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING 2. VERSTEVIGING VAN RISICOMANAGEMENT Van belang is een goed samenspel tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de auditcommissie, evenals goede communicatie met

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA)

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 720, DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE AUDITOR MET BETREKKING TOT ANDERE INFORMATIE IN DOCUMENTEN WAARIN GECONTROLEERDE FINANCIËLE OVERZICHTEN ZIJN OPGENOMEN

Nadere informatie

KPMG Audit. kpmg. Document waarop ons rapport 17X GRN d.d. 27 juni (mede) betrekking heeft. KPMG Accountants N.V.

KPMG Audit. kpmg. Document waarop ons rapport 17X GRN d.d. 27 juni (mede) betrekking heeft. KPMG Accountants N.V. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen van Coöperatie Regionale Ambulancevoorziening Kennemerland U.A. Verklaring over de in de jaarstukken

Nadere informatie

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden (2 e ontwerp) 21 juli 2016

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden (2 e ontwerp) 21 juli 2016 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden (2 e ontwerp) 21 juli 2016 Consultatieperiode loopt

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving

Materieel belang in de jaarrekening. Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Materieel belang in de jaarrekening Nationale Verslaggevingsdag 26 juni 2012 Ton Meershoek Hoofd toezicht financiële verslaggeving Agenda Inleiding Doel van de jaarrekening Wat is materieel belang Wat

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Third Party Audits Onderzoek naar de toegevoegde waarde van Third Party Audits voor gebruikersorganisaties en serviceorganisaties

Third Party Audits Onderzoek naar de toegevoegde waarde van Third Party Audits voor gebruikersorganisaties en serviceorganisaties Scriptievoorstel v0.3 Het effect van organisatiecultuur op de IT-auditaanpak Third Party Audits Onderzoek naar de toegevoegde waarde van Third Party Audits voor gebruikersorganisaties en serviceorganisaties

Nadere informatie

NOREA Richtijn 3402 ASSURANCE-RAPPORTEN BETREFFENDE INTERNE BEHEERSINGSMAATREGELEN BIJ EEN SERVICEORGANISATIE

NOREA Richtijn 3402 ASSURANCE-RAPPORTEN BETREFFENDE INTERNE BEHEERSINGSMAATREGELEN BIJ EEN SERVICEORGANISATIE NOREA Richtijn 3402 ASSURANCE-RAPPORTEN BETREFFENDE INTERNE BEHEERSINGSMAATREGELEN BIJ EEN SERVICEORGANISATIE (Van toepassing op assurance-rapporten van IT-auditors van de serviceorganisatie over verslagperioden

Nadere informatie

ISA 710, TER VERGELIJKING OPGENOMEN INFORMATIE - OVEREENKOMSTIGE CIJFERS EN VERGELIJKENDE FINANCIELE OVERZICHTEN

ISA 710, TER VERGELIJKING OPGENOMEN INFORMATIE - OVEREENKOMSTIGE CIJFERS EN VERGELIJKENDE FINANCIELE OVERZICHTEN INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 710, TER VERGELIJKING OPGENOMEN INFORMATIE - OVEREENKOMSTIGE CIJFERS EN VERGELIJKENDE FINANCIELE OVERZICHTEN Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd

Nadere informatie

Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering

Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering 1. ALGEMEEN a. Deze beleidsregel is van toepassing op organen voor gezondheidszorg als vermeld

Nadere informatie

Opdrachtgeverschap 2.0. Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst

Opdrachtgeverschap 2.0. Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst Opdrachtgeverschap 2.0 Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst Doel van deze presentatie Zelf een mening hebben over welke certificering/ verklaring het beste past bij een af te nemen dienst

Nadere informatie

Controleprotocol verantwoording van subsidies vanaf ,- provincie Utrecht mei 2017

Controleprotocol verantwoording van subsidies vanaf ,- provincie Utrecht mei 2017 Controleprotocol verantwoording van subsidies vanaf 125.000,- provincie Utrecht mei 2017 Dit protocol vormt een uitwerking van artikel 23 lid 2, van de Algemene subsidieverordening provincie Utrecht (Asv).

Nadere informatie

ADVISORY. Praktijkgids 4. Service Organisatie Control-rapport, ISAE 3402. kpmg.nl

ADVISORY. Praktijkgids 4. Service Organisatie Control-rapport, ISAE 3402. kpmg.nl ADVISORY Praktijkgids 4 Service Organisatie Control-rapport, ISAE 3402 kpmg.nl 2 Praktijkgids 4, Service Organisatie Control-rapport, ISAE 3402 Praktijkgids 4, Service Organisatie Control-rapport, ISAE

Nadere informatie

Zeker-OnLine is een onafhankelijk en transparant keurmerk voor online administratieve diensten (ook wel administratieve cloudoplossingen genoemd).

Zeker-OnLine is een onafhankelijk en transparant keurmerk voor online administratieve diensten (ook wel administratieve cloudoplossingen genoemd). Zeker-OnLine is een onafhankelijk en transparant keurmerk voor online administratieve diensten (ook wel administratieve cloudoplossingen genoemd). Transacties Financiële registratie Rapportering BTW aangifte

Nadere informatie

Accountants Belastingadviseurs adres Van Elmptstraat 14 9723 ZL Groningen telefoon 050-3166966 e-mail groningen@jonglaan.nl internet www.jonglaan.nl Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Nadere informatie

ISAE 3402 en de internal auditor

ISAE 3402 en de internal auditor ISAE 3402 en de internal auditor Praktijkhandreiking Instituut van Internal Auditors Nederland ISAE 3402 en de internal auditor Praktijkhandreiking Instituut van Internal Auditors Nederland Disclosure

Nadere informatie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie De Raad van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren, Overwegende dat het moderniseren van het norrnatief kader voor de uitvoering van revisorale opdrachten

Nadere informatie

Prof dr Philip Wallage 2 JUNI 2010 AMSTERDAM SEMINAR EUMEDION, NIVRA EN VBA

Prof dr Philip Wallage 2 JUNI 2010 AMSTERDAM SEMINAR EUMEDION, NIVRA EN VBA Wat is de feitelijke rol van de accountant ten aanzien van het jaarverslag en elders opgenomen niet financiële informatie? In hoeverre matcht deze rol met de verwachtingen van beleggers? Prof dr Philip

Nadere informatie

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid. Gemeente IJsselstein

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid. Gemeente IJsselstein Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid Gemeente IJsselstein INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE UITGANGSPUNTEN CONTROLE... 4 3. GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES...

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 720 ANDERE GEGEVENS IN DOCUMENTEN WAARIN DE GECONTROLEERDE FINANCIELE OVERZICHTEN ZIJN OPGENOMEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 720 ANDERE GEGEVENS IN DOCUMENTEN WAARIN DE GECONTROLEERDE FINANCIELE OVERZICHTEN ZIJN OPGENOMEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 720 ANDERE GEGEVENS IN DOCUMENTEN WAARIN DE GECONTROLEERDE FINANCIELE OVERZICHTEN ZIJN OPGENOMEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-8 Het beschikbaar komen van andere

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2016

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2016 EY working woud Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de raad van de gemeente Bronckhorst Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2016 Ons oordeel met beperking Wij

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) tarieven vast van DBC-zorgproducten.

Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) tarieven vast van DBC-zorgproducten. Bijlage 1 Onderzoeksprotocol aanlevering kostprijzen GRZ op basis van kostprijsmodel 1. Uitgangspunten 1.1 Doelstelling Voor de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

Richtlijn 4401 Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden met betrekking tot informatietechnologie

Richtlijn 4401 Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden met betrekking tot informatietechnologie Richtlijn 4401 Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden met betrekking tot informatietechnologie Inleiding 1-3 Doel van de opdracht tot het verrichten van overeengekomen

Nadere informatie

De reactie van de NBA Young profs op het consultatiedocument Transparant over de controle' van 17 november 2014

De reactie van de NBA Young profs op het consultatiedocument Transparant over de controle' van 17 november 2014 Visie NBA Young Profs Aanleiding Op 26 juni 2015 publiceerde de NBA haar consultatiedocument rondom de aanpassing van de controleverklaring voor álle controles. Het consultatiedocument heeft betrekking

Nadere informatie

ISA 320, MATERIALITEIT BIJ DE PLANNING EN UITVOERING VAN EEN CONTROLE

ISA 320, MATERIALITEIT BIJ DE PLANNING EN UITVOERING VAN EEN CONTROLE INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 320, MATERIALITEIT BIJ DE PLANNING EN UITVOERING VAN EEN CONTROLE Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd in 2009 in de Engelse taal gepubliceerd door

Nadere informatie

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en Accountantsprotocol declaratieproces revalidatiecentra fase 2 : bestaan en werking Versie 29 september 2015 Inhoud 1. Inleiding en uitgangspunten 3 2. Onderzoeksaanpak accountant 4 2.1 Doel en reikwijdte

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie Josef Ferlings, Lid van de IAASB, Lid van de IAASB Representations Task Force en Voorzitter van de Auditafdeling IDW Hauptfachausschuss Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 260 COMMUNICATIE OVER CONTROLE-AANGELEGENHEDEN MET HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 260 COMMUNICATIE OVER CONTROLE-AANGELEGENHEDEN MET HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 260 COMMUNICATIE OVER CONTROLE-AANGELEGENHEDEN MET HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Relevant orgaan... 5-10 Te communiceren controle-aangelegenheden

Nadere informatie

Controle protocol Stichting De Friesland

Controle protocol Stichting De Friesland Controle protocol Stichting De Friesland 1. Doelstelling Stichting De Friesland heeft van de Belastingdienst de ANBI (algemeen nut beogende instelling) verkregen. Ten aanzien van de verantwoording van

Nadere informatie

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II

Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II Confidentieel 1 Audit Assurance bij het Applicatiepakket Interne Modellen Solvency II 1 Inleiding Instellingen die op grond van art. 112, 230 of 231 van de Solvency II richtlijn (richtlijn 2009/139/EC)

Nadere informatie

Accountantsprotocol subsidievaststelling Tijdelijke subsidieregeling extramurale behandeling 2017

Accountantsprotocol subsidievaststelling Tijdelijke subsidieregeling extramurale behandeling 2017 Accountantsprotocol subsidievaststelling Tijdelijke subsidieregeling extramurale behandeling 2017 Pagina 1 van 11 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Uitgangspunten 1.1 Doelstelling 3 1.2 Definities 3 1.3 Procedures

Nadere informatie

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Bent u klaar voor de interimcontrole

Bent u klaar voor de interimcontrole Bent u klaar voor de interimcontrole van uw accountant? BMC levert aan opdrachtgevers in de hele publieke sector verschillende diensten en producten die met (verbijzonderde) interne controle te maken hebben.

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling I. Prestatie-indicatoren Een verzekeraar beschikt over verschillende middelen om de organisatie of bepaalde processen binnen de organisatie aan te sturen.

Nadere informatie

Zwaarbewolkt met kans op neerslag

Zwaarbewolkt met kans op neerslag 8 ControllersMagazine januari - februari 2015 automatisering Zwaarbewolkt met kans op neerslag Cloud was het woord van 2014. Het gaat hierbij om hard- en software die niet meer hoeft te worden aangeschaft

Nadere informatie

ISAE 3402: Externe auditor niet langer nodig!

ISAE 3402: Externe auditor niet langer nodig! ISAE 3402: Externe auditor niet langer nodig! DBedrijven De Rapportagestandaard ISAE 3402 is inmiddels besteden al sinds jaar en dag activiteiten uit aan andere bedrijven. Om kosten te drukken, om zich

Nadere informatie

INHOUD. Paragraaf

INHOUD. Paragraaf Richtlijn 3000 is ontleend aan de Standaard 3000 van NBA en vastgesteld door de NOREA-ledenvergadering op 14 december 2016. RICHTLIJN 3000 (HERZIEN) ASSURANCE-OPDRACHTEN DOOR IT-AUDITORS. (Van toepassing

Nadere informatie

Dit protocol beoogt echter geen onderzoeksaanpak voor te schrijven, en is evenmin een (uitputtend) werkprogramma.

Dit protocol beoogt echter geen onderzoeksaanpak voor te schrijven, en is evenmin een (uitputtend) werkprogramma. Bijlage 1 bij Frictiekostenregeling regionale publieke media-instellingen 2016-2019: Controleprotocol Frictiekostenregeling regionale publieke media-instellingen 2016-2019 1. Inleiding Het regeerakkoord

Nadere informatie

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid Controle protocol 1 Doelstelling Het CZ Fonds moet voldoen aan de eisen van het convenant vastgelegd in 1998 tussen Zorgverzekeraars Nederland en de overheid van de Besteding Reserves Voormalige Vrijwillige

Nadere informatie

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT. A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2016

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT. A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2016 Baker Tilly Berk N.V. Burgemeester Roeienweg 14-18 Postbus 508 8000 AM Zwolle T: +31(~384258600 F: +31 (0)38 425 86 99 E: zwolle@bakertillyberk.nl KvK: 24425560 www.bakertillyberk.nl CONTROLEVERKLARING

Nadere informatie

Grip op fiscale risico s

Grip op fiscale risico s Grip op fiscale risico s Wat is een Tax Control Framework? Een Tax Control Framework (TCF) is een instrument van interne beheersing, specifiek gericht op de fiscale functie binnen een organisatie. Een

Nadere informatie

Vereenvoudiging financiële productieverantwoording. Jeugdwet 2015

Vereenvoudiging financiële productieverantwoording. Jeugdwet 2015 Vereenvoudiging financiële productieverantwoording en -controle Wmo en Jeugdwet 2015 WORKSHOP Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht 15 oktober 2015 1. Aanleiding

Nadere informatie

1. Is de standaard duidelijk over de werkzaamheden die mogen worden uitgevoerd.? Zo nee, graag toelichten waarom niet.

1. Is de standaard duidelijk over de werkzaamheden die mogen worden uitgevoerd.? Zo nee, graag toelichten waarom niet. Reactie op Consultatiedocument Standaard 4400N Met belangstelling heb ik kennis genomen van het consultatiedocument Standaard 4400N. Ik maak graag gebruik van de mogelijkheid om te reageren op dit document.

Nadere informatie

Stichting Sensire. Mevrouw Koskamp, Aalten (82 jaar)

Stichting Sensire. Mevrouw Koskamp, Aalten (82 jaar) Stichting Sensire 1 Mevrouw Koskamp, Aalten (82 jaar) T: +31 (0)55 312 76 00 E: apeldoorn@bdo.nl www.bdo.nl BDO Audit & Assurance B.V. Postbus

Nadere informatie

vormen voor een adequaat toezicht op de naleving van de bij of krachtens het Deel prudentieel toezicht financiële ondernemingen van de Wft bepaalde.

vormen voor een adequaat toezicht op de naleving van de bij of krachtens het Deel prudentieel toezicht financiële ondernemingen van de Wft bepaalde. 1 Q&A Volmachten Q Onder welke voorwaarden staat het een verzekeraar vrij om een volmacht te verlenen aan een gevolmachtigde agent (GA) voor het namens en voor rekening van de verzekeraar sluiten van verzekeringen?

Nadere informatie

Nieuwe controleverklaring voor oob s. Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant

Nieuwe controleverklaring voor oob s. Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant Nieuwe controleverklaring voor oob s Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant Versie oktober 2014 2014 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Een aantal Nederlandse Banken,

Een aantal Nederlandse Banken, Assurancemogelijkheden bij XBRL-rapportageprocessen Barbara Majoor en Dave van den Ende De XBRL-standaard vindt in hoog tempo ingang in het zakelijk verkeer voor het samenstellen en elektronisch uitwisselen

Nadere informatie

Norvell & Associates En Wat Ze Kunnen Doen Voor Uw Bedrijf

Norvell & Associates En Wat Ze Kunnen Doen Voor Uw Bedrijf Norvell & Associates En Wat Ze Kunnen Doen Voor Uw Bedrijf Boekhouding, voor vele eeuwen, heeft een waarborg voor de financiële stabiliteit, niet alleen voor individuen maar meer zo voor bedrijven verstrekt.

Nadere informatie

Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V.

Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. Uitbestedingsbeleid Stichting Pensioenfonds van de ABN AMRO Bank N.V. [geldend vanaf 1 juni 2015, PB15-220] Artikel 1 Definities De definities welke in dit uitbestedingsbeleid worden gebruikt zijn nader

Nadere informatie

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3 Aan het algemeen bestuur van Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn t.a.v. de heer B. Groeneveld Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE drs. M.C. van Kleef RA Accountantsverslag

Nadere informatie

Voordat sprake kan zijn van een TPM, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan:

Voordat sprake kan zijn van een TPM, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan: Wat is een Third Party Mededeling? Het uitbesteden van processen is binnen hedendaagse organisaties erg gebruikelijk. Maar hoe kunt u als dienstleverlener uw (potentiële) klanten overtuigen van de kwaliteit

Nadere informatie

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Introductie Jacco Jacobs E-mail: jacco.jacobs@nl.ey.com Internet: www.ey.com Meta Hoetjes E-mail: meta.hoetjes@csi4grc.com

Nadere informatie