Regionale samenwerking als sleutel voor modern klimaatbeleid

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Regionale samenwerking als sleutel voor modern klimaatbeleid"

Transcriptie

1 Regionale samenwerking als sleutel voor modern klimaatbeleid Het gemeentelijk klimaatbeleid in Nederland zit in een nieuwe fase. Subsidies zijn schaars en burgers en bedrijven nemen steeds vaker zelf initiatief, vooral op het gebied van klimaat en duurzaamheid. Dit stelt gemeenten voor een heroriëntatie: wat zijn de gemeentelijke rollen in deze energieke samenleving? En hoe vullen we dat zo in dat initiatieven ook worden gerealiseerd? Regionale samenwerking biedt extra mogelijkheden. Het Klimaatverbond ondersteunde drie regio s hierbij en deed een schat aan ervaringen op. Regionale samenwerking is een belangrijke manier voor de grote groep middelgrote en kleinere gemeenten om ook de komende jaren uitvoering te kunnen geven aan hun klimaatambities. Vanuit de Green Deal regionale samenwerking, die in juni 2012 werd gesloten tussen het Klimaatverbond en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, is in drie regio s een projectteam van het Klimaatverbond aan de slag gegaan: Holland-Rijnland, de Achterhoek, en regio Alkmaar. Doel was om de regionale samenwerking rond Klimaatinitiatieven te versterken. Het Ministerie van I en M heeft de Green Deal gefinancierd om te laten zien dat regionale samenwerking van vitaal belang is bij de uitvoering van lokaal klimaatbeleid en de hieraan gekoppelde Lokale Klimaatagenda. De LKA is een interactief kennisplatform waarin het Rijk nauw samenwerkt met gemeenten, provincies en waterschappen op het gebied van de uitvoering van klimaatinitiatieven. Van position paper tot start van geselecteerd project Op basis van de eerste verkenningen bleken de regio s een eigen specifieke situatie te hebben. Daarom is per regio een op maat gesneden traject doorlopen. Voor de regio s Achterhoek en Alkmaar is eerst een inventarisatie gemaakt van de stand van zaken in de vorm van een position paper. Deze is gebruikt om een helder beeld te creëren

2 van de bestaande situatie in de regio. Ook brengt het de kansen voor klimaatbeleid en regionale samenwerking in kaart. In een eerste bijeenkomst werd een lijst gegenereerd van alle relevante projecten waarna focus is aangebracht. Welk project is nu echt belangrijk? Met de aanwezige ambtenaren werden inhoudelijke keuzes gemaakt. Vervolgens werd het speelveld aan betrokken partijen onder de loep genomen. Welke partijen zijn relevant wanneer het om klimaat en duurzaamheid gaat? Wat is hun rol? Wat zeggen die partijen over klimaat en welke acties zien we hen uitvoeren? Welke belangen spelen mee? Dit is grondig geanalyseerd waardoor helder werd wat ieders belangen zijn en welke bijdrage een partij kan leveren aan realisatie van een projectidee. Deze analyse leverde een gespreksagenda op waarmee gemeenten het gesprek aan kunnen gaan met de betrokken partijen. Hun betrokkenheid is immers cruciaal in het samenwerkingsproces. Door het verbinden van belangen ontstaat een gezamenlijk belang wat de basis is voor een goede samenwerking. Door de relatie te maken tussen het gezamenlijke belang en de afzonderlijke deelbelangen wordt de meerwaarde van samenwerking duidelijk. De aandacht voor de uiteindelijke opbrengst van de partijen laat het vertrouwen groeien en dat is in essentie de sleutel tot succes. Pas wanneer dat vertrouwen er is, zijn partijen bereid zich in te zetten en tot echte samenwerking te komen. In het verleden gingen gemeenten er vaak vanuit dat men wel meedeed vanuit een besef van maatschappelijk belang. Nu wordt er gezocht naar synergie, waar komen onze belangen samen? Daarmee wordt de bereidheid om mee te werken groter. Daarna werd er opnieuw gekeken naar de geselecteerde projecten en werd een antwoord gegeven op de vraag welke partij(en) de coördinatie op zich moest nemen. Wat zijn de resultaten? Holland Rijnland: samenwerking in subregio s In Holland-Rijnland werden in de afgelopen jaren de SLOK-subsidies gebundeld en gebruikt om de taken op het gebied van klimaatbeleid te laten uitvoeren door de Milieudienst (tegenwoordig de Omgevingsdienst West-Holland). Daardoor hebben zij in de SLOK periode veel grotere projecten kunnen uitvoeren. Na deze periode bleek er een nadeel te kleven aan deze manier van werken; deze projecten werden als iets van de Omgevingsdienst ervaren, de verbinding met de gemeenten zelf bleek geleidelijk aan weggevallen te zijn. De focus van de gemeenten in deze regio is op dit moment veel meer gericht op de lokale ontwikkelingen en de regionale samenwerking is pas aan de orde wanneer er sprake is van een concreet project. Elke gemeente maakt daarin zijn eigen afweging om wel of niet mee te doen. De omvang van de regio van 15 gemeenten speelt hier waarschijnlijk ook een rol bij de verminderde interesse in het behouden van de regionale samenwerking zoals die was. Maar lokaal blijven de meeste gemeenten fors inzetten op duurzaamheid, dus het is niet ondenkbaar dat uiteindelijk de gemeenten in kleiner verband wel tot samenwerking komen. De gemeenten in de Bollenstreek bijvoorbeeld doen dat al. Het kost soms wat tijd voordat je iets concreets kunt laten zien en dat kan soms tot frustratie leiden, maar het wordt wel veel waardevoller omdat de samenwerking structureler wordt. Er zullen ook heus wel regio s afvallen in dat proces, maar dit is die transitie naar die energieke samenleving, daarvoor zul je toch echt wat stappen moeten maken. Je hoeft niet te wachten met actie als de actiebereidheid er al is, maar je moet parallel daaraan wel bezig zijn met het verwerven van inzicht in het speelveld, analyses maken en je eigen rol vormgeven, Ruud van Vliet, projectleider.

3 Achterhoek: verbinding tussen gemeenten en regio In de Achterhoek deelt men een bepaalde gemeenschappelijke cultuur en identiteit. En historisch gezien heeft men altijd al gezien dat men elkaar nodig heeft. De leidende gemeenschappelijk visie op milieubeleid is de Agenda Om deze Agenda te vertalen naar concrete projecten zijn zogenaamde Werkplaatsen opgezet waar private partijen en overheden gezamenlijk werken aan nieuwe initiatieven. Daarmee was er al een hele organisatiestructuur waarbinnen klimaat en duurzaamheid een duidelijke plek hebben. En er waren al heel veel stappen gezet om die structuur te versterken. De stakeholders analyse was hier in grote mate al uitgevoerd. Er bleek echter een gat te zitten tussen wat er op regioniveau gebeurde en hoe daar op lokaal niveau op werd aangehaakt. Dat is besproken met de gemeentebestuurders waarop het contact met de regio is aangehaald. Ook over de coördinatierol zijn de bestuurders unaniem: AGEM (Achterhoekse Groene Energie Maatschappij) en ADV (Achterhoek Duurzaam Verbouwen) zijn straks de dragers voor respectievelijk de onderwerpen duurzame energie en energiebesparing. De gemeenten vormen daarbij het loket en op projectniveau wordt steeds gekeken wie daarin participeren. In september 2013 vindt een startmanifestatie plaats waar alle betrokken partijen zich zullen presenteren en zullen laten zien waar ze mee aan de slag gaan. Alkmaar: Kennisdeling in de energieke samenleving In de regio Alkmaar wilden de samenwerkende gemeenten vooral voortvarend aan de slag met het thema energiebesparing bestaande woningen. Bij voorkeur direct een project aanpakken en de handen uit de mouwen. Plannen zijn er genoeg. Maar na een gezamenlijke analyse ontstond het besef dat nog veel informatie over stakeholders ontbreekt om tot succesvolle samenwerking te komen. Om dit hiaat te vullen is de dialoog met de bedrijven aangegaan. Door hen te betrekken in het ontwikkelen van projecten, gebruik te maken van hun ideeën en aan te sluiten op hun mogelijkheden, ontstaat een speelveld waarin de gemeente zowel een participerende als faciliterende rol speelt. Dat deze Energieke Samenleving zich ontwikkeld in deze regio, blijkt ook uit het groeiend aantal bewonersinitiatieven rond energiebesparing en duurzame energieproductie. In Castricum bijvoorbeeld stimuleert CALorie sinds 2010 bewoners en bedrijven om energie te besparen en duurzame energie te gaan produceren. Voor de gemeenten in de regio vraagt dit een andere rolopvatting en bij het ontwikkelen van de visie hierop kan men veel van elkaar leren. Kennisdeling levert samenwerkende gemeenten dan ook veel op. Zij hoeven het wiel niet altijd zelf uit te vinden, maar kunnen gebruik maken van de ervaringen en middelen die anderen al beschikbaar hebben. Bovendien zien de gemeenten dat door samen te werken meer mogelijk wordt in de regio omdat door de omvang van projecten de business case interessanter wordt voor marktpartijen. Jenny Oomen, gemeente Heiloo: Ik heb een goed gevoel voor de toekomst en ik ben blij met waar we heengaan.

4 Wat zijn de randvoorwaarden voor succesvolle regionale samenwerking? 1 Gemeenschappelijk belang zien en daar naar handelen Het gaat er echt om dat je een gemeenschappelijk belang hebt en daar een gezamenlijkheid in ontwikkeld. Hier ligt een belangrijke taak voor bestuurders. Zij moeten een visie ontwikkelen op de toekomst van klimaatbeleid in hun regio. Binnen regionale samenwerking is verbinding en kennis nodig. 2 Goede communicatie is cruciaal Het aanhaken van het lokale op het regionale is in beginsel al lastig, want ambtenaren werken nu eenmaal vanuit hun lokale context, niet vanuit een regiocontext. Het perspectief vanuit een regio is precies andersom, daar ligt de focus op onderwerpen die voor de hele regio belangrijk zijn. Hierin zit een voortdurende spanning. Hierbij is goede communicatie echt cruciaal. Regionale samenwerking moet breed worden gecommuniceerd, dat wil zeggen je moet elkaar goed op de hoogte houden en informeren. 3 Een nieuwe rol vraagt wel om voldoende faciliteiten en middelen Als er een besef is van gemeenschappelijk belang en er een een visie is geformuleerd breekt een volgende fase aan. Daarin moet de lokale en regionale overheid een nieuwe rol moet vervullen: meer faciliterend. Om deze rol te kunnen vervullen is het van belang voldoende capaciteit en middelen te reserveren om dit mogelijk te maken. Een actieve gemeenschap ontslaat de overheid dus niet van haar eigen taken. Samenwerking kan hierbij wel leiden tot meer efficiency. 4 Een regio moet de juiste omvang hebben Samenwerking is makkelijker wanneer de groep gemeenten niet te groot is. In deze drie regio s is geconstateerd dat een omvang van rond de acht gemeenten goed werkbaar lijkt. In grotere regio s zal samenwerking zich wat meer in subregio s ontwikkelen, maar kan wel veel kennis worden verspreid. 5 een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie Opvallend is dat in zowel de Achterhoek als de regio Alkmaar een uitvoeringsorganisatie is ontstaan, een vehikel dat door alle betrokken gemeenten is gelegitimeerd om uitvoering te geven aan gezamenlijke projecten. meer van deze, deels particuliere initiatieven die een prominente rol spelen op het gebied van duurzaamheid. Rol van de Rijksoverheid Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is een belangrijke partner in de Green Deal. De Rijksoverheid ziet regionale samenwerking als een belangrijke methode om ook de komende jaren de Lokale Klimaatagenda succesvol uit te kunnen voeren. Ondersteuning vanuit het Rijk blijf echter van groot belang om de regio s en de deelnemende gemeenten in staat te stellen hun activiteiten voort te zetten. Met de koppeling van klimaatactiviteiten aan regionale ontwikkelingen op het gebied van economie, mobiliteit en landschap kunnen regio s meerwaarde ontwikkelen en daarmee ook meerdere kansen verzilveren die zich aandienen. Dit vraagt dus stevige samenwerking en adequate ondersteuning van het Rijk. Een leergroep regionale samenwerking is een voorbeeld van dergelijke ondersteuning. Deze leergroep heeft als doel de opgedane ervaringen te delen met andere regio s om de samenwerking in de eigen regio te verstevigen en verder uit te bouwen.

5 Rol van het Klimaatverbond Een projectteam van het Klimaatverbond heeft in het afgelopen jaar in alle drie de regio s een intensief traject doorlopen met de betrokken ambtenaren en bestuurders. Daarbij is de hierboven beschreven methodiek ingezet, die inspeelt op de lokale situatie en focust op lokale partijen, inclusief de gemeente. Het proces moet meerwaarde opleveren voor de betrokken gemeenten en handvatten aanreiken om structurele regionale samenwerking aan te gaan. Conclusie: start slow to go fast! Regionale samenwerking is geen eenvoudig traject, maar als zaken op een goede manier worden aangepakt kan er samen met de regio veel meer gerealiseerd worden, ook klimaatambities zoals klimaatneutraal zijn in Een goede analyse van het speelveld en de actoren daarin is van het grootste belang. Door dit methodisch te doen ontstaat heel veel inzicht in wat we niet weten. Daarmee wordt een gespreksagenda ontwikkeld die het mogelijk maakt op de juiste manier met actoren in gesprek te gaan en meer aan te haken op belangen die voor hen spelen. Door actoren invloed te geven op de vormgeving van projecten en hen daarin een passende rol te laten ontwikkelen, ontstaat een grotere betrokkenheid van die actoren en is de kans op succes toegenomen. Met dat soort inzichten kun je effectiever aan de slag om te kijken hoe je gezamenlijk doelen kunt bereiken. Het zijn langdurige, maar zeer lonende trajecten, die uiteindelijk kunnen leiden tot nieuwe ondersteuningsstructuren in de vorm van een nieuwe organisatie die zaken kan oppakken en uitvoeren, en financieel zichzelf kan bedruipen. We zien dat in ieder geval nu al in deze drie regio s ontstaan. Deze beweging, die vaak vanuit particulier initiatief ontstaat, is van wezenlijk belang en verdient volop ruimte. De rol van de lokale overheid rond dit soort beleidsonderwerpen moet daarbij veranderen van resultaat gerichte projectsturing naar doelgerichte netwerkondersteuning. De ervaring in de Achterhoek en Alkmaar leert dat bij kleinere regio s (beide regio s tellen 8 gemeenten) de samenwerking wat makkelijker tot stand lijkt te komen dan in grotere regio s. Wat niet betekent dat samenwerking niet mogelijk is in grote regio s, maar die zal zich per project aandienen en ontwikkelen. Wat kunt u doen als regio? Vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is er ondersteuning voor regio s die de Lokale Klimaatagenda ondertekenen onder andere via thematische leergroepen, onder andere de leergroep Regionale Samenwerking die na de zomer van start gaat. Door deel te nemen aan zo n leergroep wordt uw regio rechtstreeks ondersteund door collega-overheden, diverse ministeries en RWS Leefomgeving. Kijk voor meer informatie over aanmelden als regio of deelname aan de leergroep op de website Het Klimaatverbond biedt lange of kortetermijn trajecten aan waarbij regionale samenwerking, het aanpakken en (opnieuw) stimuleren hiervan centraal staan. Met behulp van een multi actor proces benadering komt er uit het traject een aantal concrete projecten waarvoor draagvlak is binnen de regio. Heeft uw gemeente of regio interesse voor zo n traject, kijk dan voor meer info op Er is ook een film gemaakt over de Green Deal regionale samenwerking. De film is te zien via

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio Partijen: De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen,

Nadere informatie

ECFD/U201400578 Lbr. 14/019

ECFD/U201400578 Lbr. 14/019 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ondersteuningsprogramma Energie uw kenmerk ons kenmerk ECFD/U201400578 Lbr. 14/019 bijlage(n) 2 datum 20 maart

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie BLANCO gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6463 Inboeknummer 15bst01200 Beslisdatum B&W 8 september 2015 Dossiernummer 15.37.551 Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie 2015-2018 Inleiding

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel Omgevingswet

Initiatiefvoorstel Omgevingswet Initiatiefvoorstel Omgevingswet Rotterdam, september 2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 1. Uitgangspunten 4 2. Hoofdlijnen 5 3. Consequenties voor Rotterdam 6 4. Aanbevelingen 7 Conclusie 8

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Verzilveren perspectief op groene groei Voortzetting, aanscherping en opschaling Green Deal aanpak

Verzilveren perspectief op groene groei Voortzetting, aanscherping en opschaling Green Deal aanpak Verzilveren perspectief op groene groei Voortzetting, aanscherping en opschaling Green Deal aanpak Utrecht, 7 juni 2016 Van: Green Deal Board Aan: Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp Minister

Nadere informatie

Welkom. A-avond 22 maart Thema samenlevingsopbouw en uitvoering participatiewet vanuit Stichting WIJeindhoven

Welkom. A-avond 22 maart Thema samenlevingsopbouw en uitvoering participatiewet vanuit Stichting WIJeindhoven Welkom A-avond 22 maart Thema samenlevingsopbouw en uitvoering participatiewet vanuit Stichting WIJeindhoven Een tijdperk van veranderingen of een verandering van tijdperk? 2016: van 60 100% Taakvolwassenheid

Nadere informatie

Leerkring Strategisch werken aan Wonen, welzijn en zorg

Leerkring Strategisch werken aan Wonen, welzijn en zorg Leerkring Strategisch werken aan Wonen, welzijn en zorg Wilt u handen en voeten geven aan een gebiedsgerichte aanpak wonen, welzijn en zorg? Maar blijkt het lastig om de integrale aanpak hoog op de gemeentelijke

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Bruggen bouwen naar een value case

Bruggen bouwen naar een value case Bruggen bouwen naar een value case Eva van der Molen (Molen & Molen) m.m.v. Erwin van Overbeek (MVO Nederland) Open innova3e en co- crea3e kunnen MVO- processen versnellen. In het project Bruggen Bouwen

Nadere informatie

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Raadsnummer 15R6401 CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Inleiding Crowdfunding is een vorm van financiering voor projecten en ondernemingen. Een grote groep mensen legt een klein bedrag in om een project

Nadere informatie

Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0

Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0 Naar een lokaal klimaatbeleid 2.0 Notitie voor noodzaak Donald van den Akker September 2011 Deze notitie is geschreven als onderdeel van een opdracht van AgentschapNL, i.h.k.v. het Innovatieprogramma Klimaatneutrale

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Maatschappelijke stage in gemeentebeleid. Typetest

Maatschappelijke stage in gemeentebeleid. Typetest Maatschappelijke stage in gemeentebeleid Typetest MOVISIE ondersteunt u MOVISIE ondersteunt en adviseert gemeenten bij de invoering van maatschappelijk makelaarsfunctie. Heeft u vragen over het opzetten

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Green Deal Leiden: wonen en energie

Green Deal Leiden: wonen en energie Green Deal Leiden: wonen en energie Samen meters maken Bart van Geleuken, projectleider Green Deal Introductie Leidse Green Deal Toelichting doel Leidse Green Deal Leidse voorbeelden wonen en energie Voorbeelden

Nadere informatie

SKB-Duurzame Ontwikkeling Ondergrond Showcase Amersfoort

SKB-Duurzame Ontwikkeling Ondergrond Showcase Amersfoort SKB-Duurzame Ontwikkeling Ondergrond Showcase Amersfoort Water, bodem en groen vormen de groene alliantie. De gemeente Amersfoort borgt de alliantie in drie etalagegebieden én in haar structuurvisie, het

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Actieplan september 2017 Actieplan gemeente Alkmaar 1 Inleiding De overheid koopt per jaar voor ongeveer 73,3 miljard euro in en heeft daarmee een belangrijke invloed

Nadere informatie

WIJKGERICHT WERKEN AAN GEZONDHEID

WIJKGERICHT WERKEN AAN GEZONDHEID WIJKGERICHT WERKEN AAN GEZONDHEID 1. GEZONDE WIJKEN Gebaseerd op Factsheet Gezond leven: Gezonde wijken. NIGZ, 2001 Gezonde-wijkenbenadering In achtergebleven stadsdelen en oude centrumbuurten ziet men

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Bedrijventerrein Isselt/Awest: op weg naar duurzame innovatie

Bedrijventerrein Isselt/Awest: op weg naar duurzame innovatie Bedrijventerrein Isselt/Awest: op weg naar duurzame innovatie Bij elkaar brengen van vraag en aanbod voor duurzaam energiegebruik op bedrijventerrein Isselt/Awest 1 juni 2016 Projectaanpak samengevat Innovem

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel)

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) 1 Aanleiding Groningen heeft een netwerk waarin burgers, organisaties, bedrijven en de gemeente zich inspannen voor een schone, veilige en zich

Nadere informatie

EFFECTIEF INSPELEN OP DE OMGEVINGSWET

EFFECTIEF INSPELEN OP DE OMGEVINGSWET Digitale informatievoorziening is de cruciale factor EFFECTIEF INSPELEN OP DE OMGEVINGSWET ICT in perspectief > EFFECTIEF INSPELEN OP DE OMGEVINGSWET Het gaat vandaag niet over de techniek, maar over de

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Innovatie in Eersel. Eersel onderweg naar Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016

Innovatie in Eersel. Eersel onderweg naar Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016 Innovatie in Eersel Eersel onderweg naar 2030 Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016 Programma Het begrip Innovatie Eerselse innovatiestrategie Strategie in

Nadere informatie

Samenwerking & Bedrijfsvoering

Samenwerking & Bedrijfsvoering Samenwerking & Bedrijfsvoering Plan van Aanpak Plan van aanpak: Themaonderzoek Samenwerking en Bedrijfsvoering Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Naam projectleider T.C.C. den Braanker C.A.

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 8/2014 Datum : 15 januari 2014 B&W datum : 21 januari 2014 Portefeuillehouder : H.J. Rijks Onderwerp : Active Ageing; digitaal platform voor professionals Aanleiding

Nadere informatie

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7.

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. *ZE946A470E0* = = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. Aan de Raad No.ZA.13-22432/DV.13-190, afdeling Ruimte. Sellingen, 16 mei 2013 Onderwerp: Beleidsvisie Wonen en Leven Inleiding

Nadere informatie

Woonvisie Regio Eindhoven. Samen werken aan drie uitdagingen voor de regionale woningmarkt

Woonvisie Regio Eindhoven. Samen werken aan drie uitdagingen voor de regionale woningmarkt Woonvisie Regio Eindhoven Samen werken aan drie uitdagingen voor de regionale woningmarkt Actieprogramma 2013 1 Inleiding Op 28 juni 2012 heeft de Regioraad de Regionale Woonvisie 2012-2015 vastgesteld.

Nadere informatie

DE KRACHT VAN HET COLLECTIEF ONDERWIJS VAN MORGEN

DE KRACHT VAN HET COLLECTIEF ONDERWIJS VAN MORGEN Op weg naar 2020 Dit is het verhaal van de NUOVO scholengroep. Verantwoordelijk voor voortgezet onderwijs aan ruim 5.000 leerlingen in de stad Utrecht. Tien openbare scholen bieden samen een breed aanbod:

Nadere informatie

1 Visie op de webpresentatie

1 Visie op de webpresentatie 1 Visie op de webpresentatie De gemeente Eindhoven gaat haar presentatie op het web verbeteren We spreken met opzet over presentatie omdat de vorm wat ons betreft nog open is. Concreet betekent dit dat

Nadere informatie

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen AGENDAPUNT 2 Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen Vergadering 12 december 2014 Strategische Agenda Crisisbeheersing In Veiligheidsregio Groningen werken wij met acht crisispartners (Brandweer, Politie,

Nadere informatie

#missionzeromaastricht

#missionzeromaastricht #missionzeromaastricht Introductie alle 3 2 Maastrichts Energie Akkoord nieuwe rol overheid ook in het fysieke domein MEA: een middel, een instrument om een brede coalitie te vormen die de schouders zet

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

ESF Streekontwikkeling

ESF Streekontwikkeling ESF Streekontwikkeling Dirk Temmerman (dienst internationale relaties en netwerken stad Gent) 26/04/2016 1 Waarom dit punt? Enkele aanleidingen: Stop RESOC Lancering ESF oproep streekontwikkeling Er komen

Nadere informatie

ECFD/U Lbr. 16/052

ECFD/U Lbr. 16/052 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft De EED richtlijn (artikel 8 energieauditplicht) en de rol van het bevoegd gezag uw kenmerk ons kenmerk ECFD/U201600977

Nadere informatie

Locatie Het Mozaïek / De Haag

Locatie Het Mozaïek / De Haag Locatie Het Mozaïek / De Haag Informatie avond omwonenden 4 maart 2014 Agenda voor vanavond Opening en welkomstwoord door wethouder Van Dalen Doel van deze avond Wijziging bevolkingsopbouw -> wijzigen

Nadere informatie

MEMO. : Raads- en burgerraadsleden. : College van B&W. Datum : 23 februari Onderwerp : Economische uitvoeringsagenda Regio Alkmaar

MEMO. : Raads- en burgerraadsleden. : College van B&W. Datum : 23 februari Onderwerp : Economische uitvoeringsagenda Regio Alkmaar Aan Van : Raads- en burgerraadsleden : College van B&W Datum : 23 februari 2012 Onderwerp : Economische uitvoeringsagenda Regio Alkmaar 2012-2014 De Economische Uitvoeringsagenda voor de Regio Alkmaar

Nadere informatie

VNG koerst op duurzaamheid

VNG koerst op duurzaamheid VNG koerst op duurzaamheid 1 Waar beleid en maatregelen gericht op een meer duurzame samenleving en het tegengaan van klimaatverandering tijdens de vorige kabinets- en collegeperiode grote prioriteit hadden

Nadere informatie

Onderdeel van Programma Fysiek Beleid en Mobiliteit, onderdeel 2.5 Hoogwaterbescherming langs de Maas en van onderdeel 1.3 Limburg een sterk merk.

Onderdeel van Programma Fysiek Beleid en Mobiliteit, onderdeel 2.5 Hoogwaterbescherming langs de Maas en van onderdeel 1.3 Limburg een sterk merk. 8.9. Maasplassen Het GOML-programma (gebiedsontwikkeling Midden-Limburg) 'Maasplassen' kent de doelstelling: "Het optimaal en duurzaam benutten van het economisch potentieel van de Maasplassen en het in

Nadere informatie

VRAGENBOOM INTERACTIEF WERKEN [IBO-protocol]

VRAGENBOOM INTERACTIEF WERKEN [IBO-protocol] VRAGENBOOM INTERACTIEF WERKEN [IBO-protocol] Inleiding De vragenboom is een hulpmiddel om weloverwogen te bepalen of en in welke vorm interactief wordt gewerkt. Bij het aanbieden van de ingevulde vragenboom

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Op weg naar een Nationale Omgevingsvisie: de opgaven. Emiel Reiding directeur NOVI. 5 juli 2017

Op weg naar een Nationale Omgevingsvisie: de opgaven. Emiel Reiding directeur NOVI. 5 juli 2017 Op weg naar een Nationale Omgevingsvisie: de opgaven Emiel Reiding directeur NOVI Aanleiding Omgevingsvisie Omgevingswet De maatschappij verandert Stapeling van wensen en claims op leefomgeving Herijken

Nadere informatie

De samenleving verandert, de overheid ook?

De samenleving verandert, de overheid ook? De samenleving verandert, de overheid ook? Op zoek naar nieuwe rolverdeling tussen burgerinitiatieven en overheden in groene domein Irini Salverda, Rosalie van Dam en Marcel Pleijte (Alterra) Introductie

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

agendapunt 3.b.5 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KLIMAATVERBOND Datum 17 maart 2015 Afstemming Bijlagen 2 Zaaknummer 40130

agendapunt 3.b.5 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KLIMAATVERBOND Datum 17 maart 2015 Afstemming Bijlagen 2 Zaaknummer 40130 agendapunt 3.b.5 1180206 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KLIMAATVERBOND Portefeuillehouder Woorst, I.J.A. ter Datum 17 maart 2015 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming Bijlagen 2 Zaaknummer

Nadere informatie

Kennis ontwikkelen en kennis delen voor het omgevingsbeleid

Kennis ontwikkelen en kennis delen voor het omgevingsbeleid Kennis ontwikkelen en kennis delen voor het omgevingsbeleid Ruimteconferentie Workshop 11 21-05-2013 Jeannette Beck, Lia van den Broek, Olav-Jan van 1 Inhoud presentatie Context Kennis en decentralisatie

Nadere informatie

Begrip. Projecten. Leerproces. Katalysator. Vertrouwen. Professionaliteit. Slimmer. Kwaliteit Kennis. Praktijkleren: hands-on leren in projecten

Begrip. Projecten. Leerproces. Katalysator. Vertrouwen. Professionaliteit. Slimmer. Kwaliteit Kennis. Praktijkleren: hands-on leren in projecten en Katalysator Vertrouwen Professionaliteit Slimmer Kwaliteit Kennis Begrip Leerproces Praktijkleren: hands-on leren in projecten Praktijkleren: hands-on leren in projecten Het programma Praktijkleren

Nadere informatie

Case 1: de fusie. Wat was de aanleiding om 3TGO in te zetten?

Case 1: de fusie. Wat was de aanleiding om 3TGO in te zetten? Case 1: de fusie Wat was de aanleiding om 3TGO in te zetten? Twee regionale organisaties zijn samengegaan in een grotere, provinciegrens overlappende organisatie en de integratie verliep niet zo soepel

Nadere informatie

energie besparen van woningeigenaren versnellen

energie besparen van woningeigenaren versnellen een community-based campagne met peer-to-peer nudging energie besparen van woningeigenaren versnellen met de energieke samenleving beleid maken Energie besparen als gedragsverandering kan niet zonder een

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

Strategisch Communicatieplan Meedoen in Alblasserdam Augustus 2013

Strategisch Communicatieplan Meedoen in Alblasserdam Augustus 2013 Strategisch Communicatieplan Meedoen in Alblasserdam Augustus 2013 Wendy Hermans Monique Speelman Karin Stevens Inhoudsopgave 1 Meedoen in Alblasserdam... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Ontwikkelingen... 3 1.3

Nadere informatie

DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING

DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING 2015-2018 INLEIDING Dit document geeft kaders bij de actieplannen vrijwillige inzet en mantelzorgondersteuning. Het

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat FOSFAATFABRIEK Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) (Rafaël Lazaroms, coördinator klimaat en energie Unie van Waterschappen) 1 mei 2012 1 Inhoud presentatie Green

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren Notitie versie 1.0 September 2016 Door Frea Haker (Gezond in ) Eveline Koks (Jongeren Op Gezond Gewicht) Anneke Meijer (Coördinatie Gezond Gewicht Fryslân

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

Strekt ter vervanging. Bijlage bij begroting. Plan van aanpak lokale invulling Floriade.

Strekt ter vervanging. Bijlage bij begroting. Plan van aanpak lokale invulling Floriade. Bijlage bij begroting Strekt ter vervanging Plan van aanpak lokale invulling Floriade. Inleiding Het Floriade-evenement is voor onze regio wellicht het meest in het oog springende evenement van de laatste

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonne - panelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

20-05-2014. Filmpje http://www.youtube.com/watch?v=9s3nzal hcc4 Casus. ICT of WMO. Warming up

20-05-2014. Filmpje http://www.youtube.com/watch?v=9s3nzal hcc4 Casus. ICT of WMO. Warming up Emmen Revisited van 1.0 naar 3.0! Perspectief Eigenaarschap Wie regisseert wie? ER 3.0 en 4.0? Simon Henk Luimstra s.luimstra@emmen.nl Warming up Filmpje http://www.youtube.com/watch?v=9s3nzal hcc4 Casus

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

Oplegnotitie Werkbedrijf

Oplegnotitie Werkbedrijf Oplegnotitie Werkbedrijf 1. Onderwerp Marktbewerkingsplan Werkbedrijf Holland Rijnland 2016 2. Regionaal belang De samenwerkende partijen in het Werkbedrijf Holland Rijnland streven naar een inclusieve

Nadere informatie

Bijeenkomst opschaling. Divosa 1 februari 2013

Bijeenkomst opschaling. Divosa 1 februari 2013 Bijeenkomst opschaling Divosa 1 februari 2013 Opschaling Vooral veel uitdagingen kansen, bedreigingen In de sheets een impressie van wat de deelnemers aan de masterclass bedachten. Antwoord op de vraagstukken

Nadere informatie

NOTITIE SAMENVOEGING/SAMENWERKINGSSCHOLEN. : Harm Jan Urbach. : Metrium. : ter verspreiding AUTEUR(S)

NOTITIE SAMENVOEGING/SAMENWERKINGSSCHOLEN. : Harm Jan Urbach. : Metrium. : ter verspreiding AUTEUR(S) NOTITIE SAMENVOEGING/SAMENWERKINGSSCHOLEN AUTEUR(S) : Harm Jan Urbach BESTANDSNAAM : notitie samenwerkingsscholen VNG.docx VERSIE : 1.0 BRON : Metrium STATUS : ter verspreiding DOCUMENTDATUM : 20 juni

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonnepanelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W voorstel Steller : van Helvert Tel. : 06 1586 2307 Portefeuille : Weyers e-mail. : c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W : Agenda nr. : Reg.nr. : 3597514 Openbaar : ja Onderwerp : BewonersBedrijf Hambaken

Nadere informatie

C-179 Energiebesparing door de Energie Prestatie Keuring (EPK): Green Deal EPK Pilot

C-179 Energiebesparing door de Energie Prestatie Keuring (EPK): Green Deal EPK Pilot C-179 Energiebesparing door de Energie Prestatie Keuring (EPK): Green Deal EPK Pilot Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp; 2. De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap..

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Datum Versie Afdeling/auteurs 1. PROJECTDEFINITIE 1.1 Vraagstuk Welke problemen doen zich voor omdat een leeftijdsbewuste

Nadere informatie

Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O

Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O Cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw V.O. 2012-2013 CultuurlinC, marktplaats cultuureducatie Roosendaal biedt de cursus Coördinator Cultuureducatie Onderbouw Voortgezet Onderwijs aan. Aanleiding

Nadere informatie

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten 7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten Opdrachtgever OCW Projectaannemer SBB Projectleider Nog te bevestigen Contactpersoon Lisette van Loon Start en einde deelproject Fase 1: juni 2012

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET

OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET OMGEVINGSWET Saskia Engbers strateeg Ruimte gemeente Zwolle 25 februari 2016 24-2-2016 wij presenteren u... 2 Opzet presentatie 1. Hoofdlijnen Omgevingswet 2. Hoe past OGW in transformatie

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

Samen Ontwikkelen. Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart i.o. 19 september 2012 / concept

Samen Ontwikkelen. Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart i.o. 19 september 2012 / concept Samen Ontwikkelen Stuurgroep Nationaal Landschap Groene Hart i.o. 19 september 2012 / concept Samen Ontwikkelen 2. Water Bodem & Gebruik 3. Het Groene Hart, met zijn veenweiden, Over de realisatie van

Nadere informatie

Samen sterk ondernemen

Samen sterk ondernemen Samen sterk ondernemen mei 2017 Ontwikkelvisie 2017-2020 Samengevat Gebiedscoöperatie O-gen is in 2014 opgericht als publiek-privaat samenwerkingsverband in het landelijk gebied van de Gelderse Vallei,

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

Datum 13 november 2013 Betreft Motie Sjoerdsma (33625, nr. 8) inzet private sector bij klimaatfinanciering

Datum 13 november 2013 Betreft Motie Sjoerdsma (33625, nr. 8) inzet private sector bij klimaatfinanciering Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 13 november 2013 Betreft Motie Sjoerdsma

Nadere informatie

Rotterdam- Alexander. Bereikbaarheid in. Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Samen aanpakken. Meedenken?

Rotterdam- Alexander. Bereikbaarheid in. Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Samen aanpakken. Meedenken? Bereikbaarheid in Rotterdam- Alexander Het belang van een goede bereikbaarheid in het gebied Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Opkomende ontwikkelingen Samen aanpakken Meedenken? Een goede bereikbaarheid

Nadere informatie

Crowdfunding, de juiste instelling. Adviestraject voor grote en middelgrote instellingen.

Crowdfunding, de juiste instelling. Adviestraject voor grote en middelgrote instellingen. Crowdfunding, de juiste instelling. Adviestraject voor grote en middelgrote instellingen. Over voordekunst Voordekunst is het grootste en meest succesvolle crowdfundingplatform voor de creatieve sector

Nadere informatie

Nieuws uit Dordrecht: Dordrecht lanceert zonatlas

Nieuws uit Dordrecht: Dordrecht lanceert zonatlas L.S., Opdat bijgaande berichtgeving u allen bereikt moge hebben, Mvrgr Funs Bergmans Van: Ruud Lammers [mailto:rl@dds.nl] Verzonden: vrijdag 8 februari 2013 17:11 Aan: Bergmans, APMAF Onderwerp: contract

Nadere informatie

BEL Combinatie. De eerste geprivatiseerde gemeente van Nederland

BEL Combinatie. De eerste geprivatiseerde gemeente van Nederland BEL Combinatie De eerste geprivatiseerde gemeente van Nederland BEL Combinatie 3 De eerste geprivatiseerde gemeente van Nederland 5 Opgave Kwaliteitsmeting bestuur Gezamenlijk onderzoek naar kwaliteit

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Verder met de Green Deal Visie en aanbevelingen aanpak Green Deal

Verder met de Green Deal Visie en aanbevelingen aanpak Green Deal Verder met de Green Deal Visie en aanbevelingen aanpak Green Deal Inleiding Vanaf oktober 2011 zijn er ruim 130 Green Deals tot stand gekomen tussen vele partijen uit diverse geledingen en de Rijksoverheid.

Nadere informatie

Een gemeenschappelijke MKB Aanpak voor Limburg Werkconferentie leer- en inspiratietraject Ecosysteem voor MKB-innovatie

Een gemeenschappelijke MKB Aanpak voor Limburg Werkconferentie leer- en inspiratietraject Ecosysteem voor MKB-innovatie Een gemeenschappelijke MKB Aanpak voor Limburg Werkconferentie leer- en inspiratietraject Ecosysteem voor MKB-innovatie Door: Alex Jaminon - projectleider "Een gemeenschappelijke MKB aanpak als impuls

Nadere informatie