31/05/2016. Situering Spring mee! Inhoud

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "31/05/2016. Situering Spring mee! Inhoud"

Transcriptie

1 1 Een project van Vormingplus regio Antwerpen 2 Situering Spring mee! Derde fase van de stedelijke projecten ter bestrijding van kinderarmoede: Effectieve aansluiting van ouders en kind op de school Vorming voor volwassenen in vrije tijdscontext (niet werk of geattesteerd leren) Vorming = ervaringsgericht leren Werken binnen schoolcontext Duurzame, niet-verplichte deelname 3 Inhoud 1. Doelgroep 2. Doelstelling 3. Stand van zaken Projectopzet in twee scholen Cijfergegevens 4. Netwerkversterking 1

2 4 Doelgroep (1) Initiële doelgroep: Ouders/gezinnen in een kwetsbare situatie met een kind dat instapt in de kleuterschool. Verbreding: Flexibele instapleeftijd: ook richten op eerste kleuterklas Alle ouders welkom: geen absolute beperking tot initiële doelgroep Oudergroep op maat van ouders en van de school 5 Doelgroep (2) Indicatoren: Selectie van scholen met hoog percentage SES-indicator leerlingen o Thuistaal o Opleidingsniveau moeder o Schooltoelage o Buurt Buurt: stadsmonitor Voor deelname: doorverwijzing door leerkrachten Na deelname: indicatoren vanuit verhalen van ouders o Wat geven zij als netwerk aan o Momenten van deelname/niet-deelname 6 Doelgroep (3) Valkuilen: Sessie tijdens schooluren, aansluitend op ochtendmoment o Verlies van werkende ouders MAAR: bereik van ouders die aangeven anders alleen te blijven Belang van goede doorverwijzing door (zorg)leerkrachten o (Her)kennen zij relevante indicatoren o Zwaar individuele zorgdossiers in ervaringsgerichte groep. 2

3 Doelstelling (1) 7 Initiële doelgroep: 20 sessies: o 15 opvoedingsgerichte thema s o 5 externe sessies: kennismaking met hulpverlening, sociaal- en cultureel aanbod in de buurt Educatieve primeert op verbindende Materiële versterking: rugzakje mijn kind gaat naar de kleuterschool Valkuilen: Voorwaarde voor leren in schoolse context: vertrouwen tussen ouders en school Thema s op maat van ouders en school Eenmalige kennismaking niet voldoende voor toeleiding, zeker niet voor participatie Beperking tot individuele scholen 8 Doelstelling (2) Verbindende als voorwaarde om leren mogelijk te maken o Ouders Ouders o Ouders School o Ouders Buurt o Buurt School Stand van zaken Deurne: De Trampoline - GO! 9 Opgestart in Kleuter- en lagere schoolafdeling (tot 4 de leerjaar) Kleuterklas opgedeeld in 2 leefgroepen - 4 klassen 1 zorgcoördinator - 2 zorgleerkrachten Taalachterstand of socio-emotionele problematiek individuele en oplossingsgericht aanpak Spring Mee! Ouders van gehele school Sessies: Focus relatie ouder kind school Rugzakjes : o Remediërende zakjes o Welkomstasjes: voor alle ouders 3

4 Stand van zaken Kiel: De Kameleon - SO 10 Autonome kleuterschool 12 kleuterklassen, 3 klassen per jaar 2 zorgcoördinatoren + 2 SES-coördinatoren 6 zorgleerkrachten Reeds veel initiatief rond ouderbetrokkenheid Spring Mee! Inzet op instap en eerste kleuterklas Speelgroep Sessies: focus op samenspel Speel-o-theek: Ouders actief betrokken in praktische uitwerking Rugzakjes : welkomtasje Stand van zaken: cijfers Indicator Minimaal beoogde resultaten Nu Aantal unieke scholen die instappen in het project Aantal unieke kinderen waarvan de ouders deelnemen aan het programma met groepssessies /58 Meermaals: 16 / 17 Aantal groepssessies die hebben plaatsgevonden /13 Aantal initiatieven in de buurt of stad waaraan in groep met ouders en kinderen is deelgenomen 10 3/ 4 theoretische inspiratie 12 Bevinding uit Jaarboek Armoede en sociale uitsluiting 2009: dat mensen in armoede weinig steun (zowel instrumenteel als emotioneel) ondervinden van hun sociale netweren Inzetten op netwerkversterking is inzetten op sociaal kapitaal Microniveau: de handelingsmogelijkheden die individuen krijgen door deel uit te maken van netwerken en ruimere samenlevingsstructuren. Macroniveau: een gemeenschappelijk gevoel van verantwoordelijkheid voor de samenleving. (Hooghe, 2003; Putnam,Leonardi & Nanetti, 1993) in Jaarboek Armoede en sociale uitsluiting

5 13 Netwerkversterking Vier netwerken waarop Spring mee! wilt ingrijpen: Ouders Ouders o Ouders School o Ouders Buurt o Buurt School Intensieve inzet gedurende één jaar: ouders onderling + ouders school Nadien scholen vanop afstand begeleiden: door samenwerkingen in de buurt te versterken Kinderen Eerst Netwerk Partners in Huis van het Kind Lokale actoren (Ontmoetingscentrum, ) Buurten: : Hoboken-Kiel en Deurne-Noord : Versterking Hoboken-Kiel en Deurne-Noord + Uitbreiding in Merksem Ouders Ouders 14 Ervaringsgericht leren o Focus op het eigen verhaal o Aangrijpen van leerkansen o Kinderen betrekken Ontmoeting o Informeel contact o Kans tot vrijblijvend gesprek Netwerkversterking Ouders School 15 Ouders ervaren het belang van kleuteronderwijs o Pedagogische thema s aanbrengen via samenspel o Zichtbaar en tastbaar maken van leren Ouders zien zichzelf als spelers in het onderwijs van hun kind o Positieve omgang met/ stimulatie van leren 5

6 Netwerkversterking School Ouders 16 Ouders erkennen in hun opvoedersrol o Actieve betrokkenheid van gehele team bij project o Leerkracht als expert van het schoolse Hoort ook verhalen van de thuissituatie Open houding o Welkomtasjes op maat van de school Verstaanbare communicatie naar ouders toe o Eigen huisstijl o Ondersteuning bij communicatie vanuit school

7 Ouders Buurt 19 Aanbod leren kennen o Vrijetijdsspel, bezoek van buurtsport medewerker, o Bezoek aan activiteiten of instanties in de buurt: Toneelvoorstelling, rondleiding Huis van het Kind Dit zorgt niet automatisch voor participatie Meervoudige ontmoetingen Ouders Buurt School Netwerkkoffers Opstart in zomer 2016 Materialenkoffers voor oudergroepen o Thematisch: zindelijkheid, motoriek, o Gebruik door oudergroep met begeleiding o Ontleenbaar door lokale groepen: scholen, inloopteams, 20 Centraliseren in Huis van het Kind, beheer door lokale partners Train de trainer lokale partners introduceren in het gebruik van de koffer zij geven op hun beurt door aan ontleners 21 Succes van Spring mee! Tastbare indicatoren Cijfergegevens: ouders in oudergroepen, gebruik van de koffers, Succesverhalen van ouders en scholen Netwerkversterking Belangrijkste doelstelling voor impact Hoe maken we dit tastbaar 7

8 22 Dank u 0470/ / /

Situering. Reorganisatie studiewijzer Infosessies voor ouders rond onderwijs. Concreet actiepunt werkgroep Prevent rond ouderbetrokkenheid

Situering. Reorganisatie studiewijzer Infosessies voor ouders rond onderwijs. Concreet actiepunt werkgroep Prevent rond ouderbetrokkenheid Toolbox onderwijs Situering Reorganisatie studiewijzer Infosessies voor ouders rond onderwijs Concreet actiepunt werkgroep Prevent rond ouderbetrokkenheid Kennisdimensie ouderbetrokkenheid Inhoudelijk

Nadere informatie

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013 PROJECTOPROEP Hoe omgaan met kinderarmoede op school? Toerusten van leerkrachten in het kleuteronderwijs om beter steun te verlenen aan kansarme kinderen Diego Cervo Pedagogisch ondersteuningsaanbod op

Nadere informatie

projectverloop Onderzoek

projectverloop Onderzoek projectverloop Onderzoek Ouders: bezorgd om Nederlands, bezorgd om thuistaal Leerkrachten: meertaligheid als oorzaak van achterstand Maar: meertaligheid hoeft geen probleem te zijn projectverloop Kans:

Nadere informatie

Onderwijscentrum Gent. Raakpunten GSIW

Onderwijscentrum Gent. Raakpunten GSIW Onderwijscentrum Gent Raakpunten GSIW Gent Stad in Werking Onderwijscentrum Gent, 20 december 2017 1. Uitdaging 2. Rol Onderwijscentrum 3. Structuur en netwerk 4. Raakpunten Visie 5. Raakpunten inhoudelijk

Nadere informatie

DOS-BELEIDSPLAN

DOS-BELEIDSPLAN DOS-BELEIDSPLAN 2017-2018 DRUGS OP SCHOOL Inhoud 1 Visie DOS... 2 2 Vier pijlers... 3 2.1 Regelgeving met duidelijke grenzen en consequenties... 3 2.2 Begeleiding... 6 2.2.1 Wie doet wat bij VERMOEDEN

Nadere informatie

Presentatie Netwerkdag Kinderarmoede

Presentatie Netwerkdag Kinderarmoede Presentatie Netwerkdag Kinderarmoede De jaarlijkse poll Wie is aan de slag in een huis van het kind? Wie is nu al actief betrokken bij een huis van het kind of werkt samen met een huis van het kind? (niet

Nadere informatie

Workshop 3: Taalactivering

Workshop 3: Taalactivering Workshop 3: Taalactivering inhoud voorstelling Wat is taalactivering? De thema s in vogelvlucht Een thema in detail: spelend leren Getuigenis Juf Els Vragen en bekijken materiaal projectverloop onderzoek

Nadere informatie

Ontwerptekst huiswerkondersteuning Basisonderwijs Sociaal Huis Duffel. Inleiding:

Ontwerptekst huiswerkondersteuning Basisonderwijs Sociaal Huis Duffel. Inleiding: Ontwerptekst huiswerkondersteuning Basisonderwijs Sociaal Huis Duffel Inleiding: Onderwijs is een zeer belangrijke hefboom in de algemene ontwikkeling van kinderen met het oog op de algemene integratie

Nadere informatie

Buitengewoon onderwijs - Bijkomende of gespecialiseerde opleidingen voor leerkrachten

Buitengewoon onderwijs - Bijkomende of gespecialiseerde opleidingen voor leerkrachten SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 163 van KATHLEEN HELSEN datum: 21 januari 2016 aan HILDE CREVITS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS Buitengewoon onderwijs - Bijkomende

Nadere informatie

Goed onderwijs, een zaak van iedereen 1. Sector Samenlevingsopbouw 2. MJP Praktijken (4) 4. Netwerk ZVI

Goed onderwijs, een zaak van iedereen 1. Sector Samenlevingsopbouw 2. MJP Praktijken (4) 4. Netwerk ZVI Goed onderwijs, een zaak van iedereen 1. Sector Samenlevingsopbouw 2. MJP 2016-2020 3. Praktijken (4) 4. Netwerk ZVI Samenlevingsopbouw Departement Welzijn (decreet maatschappelijk opbouwwerk) 250 werkers

Nadere informatie

Naar een nieuwe financiering voor het leerplichtonderwijs 0011 0010 1010 1101 0001 0100 1011. Situering en timing.

Naar een nieuwe financiering voor het leerplichtonderwijs 0011 0010 1010 1101 0001 0100 1011. Situering en timing. Naar een nieuwe financiering voor het leerplichtonderwijs 00 000 00 0 000 000 0 Frank Vandenbroucke Persconferentie 26 november 2007 Situering en timing 00 000 00 0 000 000 0 Discussienota 5 juni 2007

Nadere informatie

Netwerkgroep Pedagogisch Burgerschap. Pittig, warm, hartelijk, inspirerend en activerend WELKOM

Netwerkgroep Pedagogisch Burgerschap. Pittig, warm, hartelijk, inspirerend en activerend WELKOM Netwerkgroep Pedagogisch Burgerschap Pittig, warm, hartelijk, inspirerend en activerend WELKOM Ouders in debat Samen versterken wij onze stem Inclusief universum NETWERK PBS Community of Practice Lerend

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp. Bie Melis en Mia Claes

Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp. Bie Melis en Mia Claes Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp Bie Melis en Mia Claes Veel termen met meerdere invullingen Impliceert uiteenlopende doelstellingen Verschillende benaderingen = verschillende belangen. Het netwerk

Nadere informatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Bind-Kracht in de basisopleiding Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Lieve Geerts Kristien Van den Bogaert Wim De Clerck 8 november 2012 De relatie als krachtbron in de hulpverlening

Nadere informatie

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School Brede School Te downloaden op www.vlaanderen.be/bredeschool Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen en jongeren Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

In het hart van complexiteit werkt eenvoud

In het hart van complexiteit werkt eenvoud In het hart van complexiteit werkt eenvoud De Sloep als een empowerende werkplaats in een superdiverse wereld Bea Van Robaeys Inleiding Een perspectief op complexiteit Superdiversiteit (Vertovec, 2007)

Nadere informatie

OPVOEDINGSONDERSTEUNING BIJ

OPVOEDINGSONDERSTEUNING BIJ OMGEVINGSANALYSE EN LITERATUURSTUDIE AANBOD OPVOEDINGSONDERSTEUNING BIJ 10- TOT 17-JARIGEN ANTWERPEN PRESENTATIE 27 OKTOBER 2015 1 SITUERING VAN HET ONDERZOEK 4 grote onderdelen: literatuurstudie focusgroep

Nadere informatie

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag)

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag) > VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag) Aanwezig: 18 leerlingen en 1 begeleidende leerkracht Vertegenwoordiging: Sint-Theresia-instituut Kortrijk,

Nadere informatie

Missie & visie Opvoedingswinkel Gent

Missie & visie Opvoedingswinkel Gent Missie & visie Opvoedingswinkel Gent 1 Inhoudstafel... 1 Missie & visie Opvoedingswinkel Gent... 1 Inhoudstafel... 1 Intro... 3 1. Missie... 4 2. Doelgroep... 4 3. Werking... 4 4. Beleidskader... 5 5.

Nadere informatie

Waarom? Doel. Verloop 26/02/2015. Talensensibilisering in de kleuterklas TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS

Waarom? Doel. Verloop 26/02/2015. Talensensibilisering in de kleuterklas TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS Begeleidingsprogramma voor kleuterleerkrachten en ouders van meertalige kinderen Ellen Vandewalle 26-02-2015 http://www.tolkinfo.nl/tolk2.php Waarom? Waarom? Doel

Nadere informatie

Antwerpen School aan de beurt

Antwerpen School aan de beurt www.besafe.be Antwerpen School aan de beurt Antwerpen - School aan de beurt 1 Antwerpen School aan de beurt FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie Directie Lokale Integrale Veiligheid

Nadere informatie

Inleiding - Aanleiding

Inleiding - Aanleiding Expert : Sofie VANDONINCK, KU Leuven Verslag : Sarah TRAEN, Studente Communicatiewetenschappen UGent Inleiding - Aanleiding Sofie Vandoninck voerde tijdens haar doctoraat onderzoek naar weerbaarheidsopbouw

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Jongerencoaching. van leerlingen in risicosituaties in secundaire scholen in Antwerpen

Jongerencoaching. van leerlingen in risicosituaties in secundaire scholen in Antwerpen Jongerencoaching van leerlingen in risicosituaties in secundaire scholen in Antwerpen Historiek Bestaat sinds het schooljaar 1997-1998. Ontwikkeld en georganiseerd door De Acht vzw, Antwerps Minderhedencentrum.

Nadere informatie

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Huizen van het Kind Gezinnen ondersteunen in hun kracht Een noodzakelijke, natuurlijke evolutie ondersteund door een nieuwe regelgeving www.huizenvanhetkind.be Doelstelling Hoe Regels Doelstelling Hoe

Nadere informatie

Wat. lokaal project kinderarmoede innovatietraject binnen het inspirerend voorbeeld Huis van het Kind Anderlecht samenwerkingsverband tussen

Wat. lokaal project kinderarmoede innovatietraject binnen het inspirerend voorbeeld Huis van het Kind Anderlecht samenwerkingsverband tussen Wat lokaal project kinderarmoede innovatietraject binnen het inspirerend voorbeeld Huis van het Kind Anderlecht samenwerkingsverband tussen het inloopteam Huis der Gezinnen de Erasmus Hogeschool Lerarenopleiding

Nadere informatie

Gelijke onderwijskansen in het gewoon basisonderwijs

Gelijke onderwijskansen in het gewoon basisonderwijs Gelijke onderwijskansen in het gewoon basisonderwijs Vlaams Parlement, 37-A (2017-2018) Nr. 1 Uiteenzetting in de Commissie voor Onderwijs 12 oktober 2017 1 Situering van GOK-beleid Decreet van 28 juni

Nadere informatie

Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be

Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be Nieuwe inzichten Kennis, rechten, beeldvorming 21 ste eeuw: Andere beeldvorming Vn-verdrag Gelijke rechten van personen in een handicapsituatie Apart zetten =

Nadere informatie

Projectenfonds Verscheidenheid

Projectenfonds Verscheidenheid Projectenfonds Verscheidenheid Jamal Toualla Beheerder Projectenfonds Verscheidenheid Stad Antwerpen vzw Antwerpen Sportstad Atletenstraat 80 2020 Antwerpen Tel 03/ 292 84 98 Projectenfonds Verscheidenheid

Nadere informatie

Diocesane Pedagogische Begeleiding Mechelen-Brussel Ondersteunings- en Nascholingsdienst

Diocesane Pedagogische Begeleiding Mechelen-Brussel Ondersteunings- en Nascholingsdienst Diocesane Pedagogische Begeleiding Mechelen- OVERZICHT ONDERSTEUNINGS- EN BEGELEIDINGSAANBOD BASISONDERWIJS 2012-2013 INDIVIDUGERICHT ACTIVITEIT DOELGROEP DATA / LOCATIE(S) WO: Haal meer uit je schoolomgeving!

Nadere informatie

Kinderarmoede in Antwerpen

Kinderarmoede in Antwerpen Kinderarmoede in Antwerpen Inleiding Studiedienst Stadsobservatie verschillende gegevensbestanden m.b.t. verschillende thema s. Weinig gegevens meten direct armoede Enkel gegevens rond OCMW-steun, kansarmoederegistratie

Nadere informatie

Systematische beschrijving van een project

Systematische beschrijving van een project Systematische beschrijving van een project School - Naam - School - en buurtkenmerken a. typering van de school b. samenstelling schoolteam Sint-Jan Berchmanscollege, Collegelaan 1, 3600 GENK De school

Nadere informatie

Bijlage 1:Begrippenlijst

Bijlage 1:Begrippenlijst Bijlage 1:Begrippenlijst In het kader van het project protocollering diagnostiek is het nuttig een aantal termen te definiëren zodat deze op een uniforme wijze kunnen worden gehanteerd. Deze termen worden

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. OCMW Gent en. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. OCMW Gent en. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede OCMW Gent en kinderarmoede Algemeen kader Regie kinderarmoede : OCMW als regisseur (Beleidsondersteuning / Dept. Sociale Dienstverlening) Armoedebeleidsplan (Regie Joris

Nadere informatie

DIVERSITEIT IN het onderwijs. Ondersteuning op maat van. onderwijs initiatieven

DIVERSITEIT IN het onderwijs. Ondersteuning op maat van. onderwijs initiatieven DIVERSITEIT IN het onderwijs Ondersteuning op maat van onderwijs initiatieven Diversiteit in Vlaanderen Een diversiteitsvriendelijk Vlaanderen Vlaanderen is divers, ook etnisch-cultureel. De aanwezigheid

Nadere informatie

graadklassen in de kleuterschool Heilige Familie

graadklassen in de kleuterschool Heilige Familie graadklassen in de kleuterschool Heilige Familie Wat komt deze avond aan bod? Hoe ontwikkelen kleuters? Hoe worden kleuters gegroepeerd? Is dit iets voor onze school? Ja! Omdat. Graadklassen in de praktijk?

Nadere informatie

Wat denken je medestudenten? Op welke punten verschilt jullie aanpak? Hoe komt dit denk je? Wat vind jij belangrijk als het gaat over verwachtingen

Wat denken je medestudenten? Op welke punten verschilt jullie aanpak? Hoe komt dit denk je? Wat vind jij belangrijk als het gaat over verwachtingen 1 2 3 4 Wat denken je medestudenten? Op welke punten verschilt jullie aanpak? Hoe komt dit denk je? Wat vind jij belangrijk als het gaat over verwachtingen tavindividuele kleuters? Waarom vind je dit belangrijk?

Nadere informatie

GOK in het Antwerpse basisonderwijs

GOK in het Antwerpse basisonderwijs GOK in het Antwerpse basisonderwijs Telling 1 februari 2011 Sara Vertommen Datum: april 2012 Verantwoordelijke uitgever:studiedienst Stadsobservatie Inleiding 3 Hoofdstuk 1: algemene analyses op de GOK-tellingen

Nadere informatie

De school als maatschappelijke hefboom. Onderwijsbeleid stad Leuven. Mohamed Ridouani

De school als maatschappelijke hefboom. Onderwijsbeleid stad Leuven. Mohamed Ridouani De school als maatschappelijke hefboom Onderwijsbeleid stad Leuven Mohamed Ridouani Inhoud Stad en onderwijs Onderwijs en maatschappelijke uitdagingen Onderwijsbeleid gericht op Sterk draagvlak Meer toppers

Nadere informatie

De SLOEP vzw. Open huis. voor ouders met jonge kinderen. ondersteunt in opvoeding, ontwikkeling en gezondheid

De SLOEP vzw. Open huis. voor ouders met jonge kinderen. ondersteunt in opvoeding, ontwikkeling en gezondheid De SLOEP vzw Open huis voor ouders met jonge kinderen ondersteunt in opvoeding, ontwikkeling en gezondheid Open huis Elke dag van 9 tot 5 Elke persoon, elke vraag Ouder als toegang tot de volledige persoon

Nadere informatie

Studiewijzer Diversiteit

Studiewijzer Diversiteit 1 Thomas More Kempen Studiewijzer Studiewijzer Diversiteit OPO-verantwoordelijke: Annelies Demessemaeker Docenten: Eline Bernaerts en Annelies Demessemaeker CAMPUS Vorselaar Domein Lerarenopleiding Bachelor

Nadere informatie

De eerste ervaringen van ouders met de school zijn bepalend voor het verdere verloop van de daaropvolgende contactmomenten en de samenwerking tussen

De eerste ervaringen van ouders met de school zijn bepalend voor het verdere verloop van de daaropvolgende contactmomenten en de samenwerking tussen De eerste ervaringen van ouders met de school zijn bepalend voor het verdere verloop van de daaropvolgende contactmomenten en de samenwerking tussen ouders en school. Het uitstippelen van een warm onthaalbeleid

Nadere informatie

Inspiratiemoment NEET jongeren

Inspiratiemoment NEET jongeren Inspiratiemoment NEET jongeren Schooluitval terugdringen = NEET aanpakken! 30 oktober 15 Samenwerking Stad Antwerpen VDAB OCWM Antwerpen Wat doen we al? Er zijn een heel wat acties/projecten die bijdragen

Nadere informatie

DIVERSITEIT IN de gemeente

DIVERSITEIT IN de gemeente DIVERSITEIT IN de gemeente Ondersteuning op maat van lokale besturen Diversiteit in Vlaanderen Een diversiteitsvriendelijk Vlaanderen Vlaanderen is divers, ook etnisch-cultureel. De aanwezigheid van mensen

Nadere informatie

Sint-Franciscus Roosdaal

Sint-Franciscus Roosdaal Sint-Franciscus Roosdaal Najaar 2010: oproep VAPH Bespreking op coördinatoren niveau en stafniveau: moeten we hier wel in stappen Hele proces van minder is meer nog bezig Op sommige plaatsen al wel verlichting

Nadere informatie

BEGELEIDINGSAANBOD TAALBEGELEIDING: Netwerk boekenjuffen en boekenmeesters.

BEGELEIDINGSAANBOD TAALBEGELEIDING: Netwerk boekenjuffen en boekenmeesters. Netwerk boekenjuffen en boekenmeesters. Boekenjuffen of titularissen die geboeid zijn om te werken met boeken Doelen ervaringen uit wisselen over het pedagogisch- didactisch handelen vanuit prentenboeken

Nadere informatie

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Deze lijst is het onderzoekresultaat van een PWO-traject binnen de lerarenopleidingen van de KAHO Sint-Lieven,

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod.

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Een inloopteam werkt doelgroepgericht. De gezinnen waar

Nadere informatie

Netwerkdag Kinderarmoede in Antwerpen. 24 november 2015

Netwerkdag Kinderarmoede in Antwerpen. 24 november 2015 Netwerkdag Kinderarmoede in Antwerpen 24 november 2015 8u30 9u 9u15 9u45 10u45 11u15 12u15 13u 14u30 Onthaal Welkomstwoord Fons Duchateau, schepen voor OCMW, sociale zaken, wonen, diversiteit en inburgering,

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl10 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding Cultuur AO BE 027 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 9 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming

Nadere informatie

Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot. 16 oktober 2012

Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot. 16 oktober 2012 Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot 16 oktober 2012 Opzet van de avond Positionering Doel van de avond Proces en burgerparticipatie Toelichting ideeën College van B&W m.b.t. jeugdvisie Discussie

Nadere informatie

Buitenschoolse opvang in en met de buurt

Buitenschoolse opvang in en met de buurt Buitenschoolse opvang in en met de buurt Denktank BKO 05/06/2009 KADER RAPPORT 2002-2003: actieonderzoek XYZ VGC VBJK IBO s Theoretisch kader voor buitenschoolse opvang in grootstad: nest en web 2009:

Nadere informatie

Vredescentrum. AANBOD BASISONDERWIJS Schooljaar

Vredescentrum. AANBOD BASISONDERWIJS Schooljaar Vredescentrum AANBOD BASISONDERWIJS Schooljaar 2017-2018 1 Vredescentrum van de provincie en stad Antwerpen vzw Het Vredescentrum voor de vrienden. Het Vredescentrum is al 30 jaar lang een enthousiaste

Nadere informatie

WAARBORGPROJECT. Samenwerking SAIGO Sterrenbos en GBS Sint - Jan Arendonk Heleen Vervecken

WAARBORGPROJECT. Samenwerking SAIGO Sterrenbos en GBS Sint - Jan Arendonk Heleen Vervecken WAARBORGPROJECT Samenwerking SAIGO Sterrenbos en GBS Sint - Jan Arendonk Heleen Vervecken MIJN ERVARING Ik werk 7 jaar in BuO: Klasleerkracht Auti-werking Speelleerklas Basisaanbod Ambulante leerkracht

Nadere informatie

Leiden GOK-middelen tot leerwinsten?

Leiden GOK-middelen tot leerwinsten? Leiden GOK-middelen tot leerwinsten? Erwin Ooghe Department Economie (KULeuven) 16 november 2012 De GOK-financiering # FTE teachers (per year per 258 pupils) 0 2 4 6 8 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

Nadere informatie

Binnen zonder bellen!

Binnen zonder bellen! Binnen zonder bellen! Instrument om samen onthaal op school te verbeteren COB, Cel Ouderbetrokkenheid, netoverstijgende cel van de ouderkoepels 1 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Warm onthaal... 3 Toelichting...

Nadere informatie

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015 Vormingsinitiatief voor de kleuterleid(st)ers van de 2de en 3de kleuterklas. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de diocesane pedagogische begeleidingsdienst Gent. Illustratie: www.hildeschuurmans.be

Nadere informatie

Elke Cole Katrien Sel Franky D Oosterlinck Stijn Vandevelde

Elke Cole Katrien Sel Franky D Oosterlinck Stijn Vandevelde Elke Cole Katrien Sel Franky D Oosterlinck Stijn Vandevelde 1. Situering 2. Theoretisch kader 3. Onderzoeksmethodologie 4. Resultaten 5. Besluit 6. Uit te werken in de toekomst 1. Situering Het samengaan

Nadere informatie

WIJKWERKING ZWARTEGEVEL-DIERDONK

WIJKWERKING ZWARTEGEVEL-DIERDONK WIJKWERKING ZWARTEGEVEL-DIERDONK PARTICIPATIEVE WERKING Divers aanbod op maat Voor divers publiek (leeftijd en nationaliteit) DUURZAME WERKING Binnen en buiten de wijk - wijkinitiatieven verbinden Meer

Nadere informatie

Hoe aanmelden en inschrijven in een Wijnegemse school?

Hoe aanmelden en inschrijven in een Wijnegemse school? Hoe aanmelden en inschrijven in een Wijnegemse school? Aanmelden en inschrijven: STAP VOOR STAP 1. Kies een school Maak voor jezelf een keuze: welke school kies je? Kleuteronderwijs Het Notendopje (GO!

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

Individuele karakter A- kaart versus groepsactiviteiten

Individuele karakter A- kaart versus groepsactiviteiten Advies Titel Advies : Advies A-kaart (versie 1.2.) Naam Adviesgroep : adviesgroep Cultuur Orc-A Datum : maart 2012 Na de uiteenzetting van het project rond de A-kaart door Frederik Bastiaensen (Manager

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE?

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WE KUNNEN LEREN VAN EMPOWERMENT 16 MAART 2016 Werkconferentie Sint Laurensfonds: Kinderen en armoede - naar een gerichte inzet Dr. Jurriaan Omlo ROTTERDAM IS DE

Nadere informatie

Welzijnsschakel INTEGRAAL vzw Rozendal 5 8000 Brugge Beste wensen voor een gelukkig, gezond en voorspoedig jaar 2015

Welzijnsschakel INTEGRAAL vzw Rozendal 5 8000 Brugge Beste wensen voor een gelukkig, gezond en voorspoedig jaar 2015 Welzijnsschakel INTEGRAAL vzw Rozendal 5 8000 Brugge Beste wensen voor een gelukkig, gezond en voorspoedig jaar 2015 Kansen bieden aan (kans)arme personen: - tot ontmoeting en het verwerven van eigenwaarde

Nadere informatie

Probleemanalyse Time-

Probleemanalyse Time- School:... Naam jongere:... Naam leerkracht:... Probleemanalyse Time- T.a.v. medeleerlingen Plaats in de klasgroep Anderen aanvaarden Aanvaard worden Conflicthantering Vriendschappen Individueel Zelfbeeld,

Nadere informatie

Sociale relaties en welzijn

Sociale relaties en welzijn EENZAAMHEID EN SOCIAAL ISOLEMENT: ACHTERGRONDEN EN AANPAK Onderwerpen Functies van sociale relaties Sociale kwetsbaarheid Achtergronden en gevolgen Knelpunten in de aanpak Elementen van een succesvolle

Nadere informatie

Van barrière naar redelijke aanpassing

Van barrière naar redelijke aanpassing Van naar redelijke aanpassing Inspiratiedag Vrijdag 25 november 2016 Jan Coppieters Pedagogisch begeleider binnen het project competentieontwikkeling 1. Je weet wat redelijke aanpassingen zijn 2. Je kan

Nadere informatie

Wat kunnen we leren uit pieo?

Wat kunnen we leren uit pieo? Wat kunnen we leren uit pieo? Leren en instructie in risicoscholen onder de loep. Wat kunnen we leren voor ons eigen schoolbeleid? Dr. Martin Valcke Conclusies Onderzoek toont aan dat pieo werkt Het werkt

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN. Minder mazen en meer net

ZORGNETWERKEN. Minder mazen en meer net ZORGNETWERKEN Minder mazen en meer net Samenlevingsopbouw Ondersteunt en versterkt mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie Werkt samen met hen aan directe oplossingen en structurele beleidsveranderingen

Nadere informatie

Het Vlaams lager onderwijs in PIRLS 2016

Het Vlaams lager onderwijs in PIRLS 2016 Het Vlaams lager onderwijs in PIRLS 2016 Begrijpend lezen in internationaal perspectief en in vergelijking met 2006 5 december 2017 Kim Bellens, Bieke De Fraine, Kelly Tielemans, Jan Van Damme & Margo

Nadere informatie

Waar en hoe begint het verhaal?

Waar en hoe begint het verhaal? Brede School Helmet Coördinator: Tina Smout Email: tsmout@klaveren7.be Waar en hoe begint het verhaal? Helmet = wijk in Schaarbeek, Brussel veel kleuren en geuren, maar ook veel maatschappelijke uitdagingen

Nadere informatie

Geschreven door Administrator zondag, 16 augustus :28 - Laatst aangepast vrijdag, 02 september :05

Geschreven door Administrator zondag, 16 augustus :28 - Laatst aangepast vrijdag, 02 september :05 zondag, 16 augustus 2009 10:28 Laatst aangepast vrijdag, 02 september 2016 14:05 ZORGBELEID OP SCHOOL Waar wij onze accenten leggen binnen ons zorgbeleid, wordt visueel gemaakt door bovenstaande wordle.

Nadere informatie

De pre-, peri- en postnatale werking voor kwetsbare gezinnen

De pre-, peri- en postnatale werking voor kwetsbare gezinnen De pre-, peri- en postnatale werking voor kwetsbare gezinnen Ontstaan Huis van het kind Ronse Stedelijke adviesraad voor welzijn Werkgroep opvoedingsondersteuning (vanaf 2015 werkgroep Huis van het kind

Nadere informatie

Op stap naar Brede Scholen in Brussel

Op stap naar Brede Scholen in Brussel Brede school Buiten de lijntjes 1 Op stap naar Brede Scholen in Brussel Een kijkje achter de schermen 1 Brede Scholen in Brussel 28 erkende Brusselse Brede Scholen 2014 Bron: VGC algemene directie Onderwijs

Nadere informatie

Projekt Armoede en Schulden De kracht van samenwerken

Projekt Armoede en Schulden De kracht van samenwerken Projekt Armoede en Schulden De kracht van samenwerken Voor mij zijn mensen net bonsaibomen. Wanneer je het beste zaadje van de hoogste boom in een bloempot stopt, krijg je een evenbeeld van de hoogste

Nadere informatie

Buna Tetu (kort overzicht)

Buna Tetu (kort overzicht) Buna Tetu (kort overzicht) Kinderen met een handicap tellen ook mee! Stichting Joni Social Education Project Voor een samenleving waarin iedereen zich thuis kan voelen Achtergrond project Ouders van gehandicapte

Nadere informatie

Anker kracht. Verankering in de maatschappij door intensieve multi-disciplinaire begeleiding

Anker kracht. Verankering in de maatschappij door intensieve multi-disciplinaire begeleiding Anker kracht Verankering in de maatschappij door intensieve multi-disciplinaire begeleiding Inleiding In januari 2014 startte OCMW Gent het project 'Ankerkracht'. Dit project bundelt de krachten en visie

Nadere informatie

Aanbod SchakelKlas voor Kleuters

Aanbod SchakelKlas voor Kleuters Aanbod SchakelKlas voor Kleuters Van woorden word je wijzer De SchakelKlas voor Kleuters (SKK) van FlevoMeer Bibliotheek biedt in Lelystad al ruim tien jaar ambulante begeleiding aan kleuters die meer

Nadere informatie

Laat u inspireren door de Taalconsulent!

Laat u inspireren door de Taalconsulent! Laat u inspireren door de Taalconsulent! Een koffer vol inspiratie De deskundige Taalconsulent stelt uw wensen centraal. De Taalconsulent biedt u een unieke selectie uit het volledige aanbod van kennis

Nadere informatie

Jaarthema pedagogische begeleiding

Jaarthema pedagogische begeleiding WELKOM in "Kinderen zijn een kostbaar geschenk, hen te mogen begeleiden, met hen te mogen samenwerken, ervaren wij als een fijne en waardevolle opdracht!" Jaarthema pedagogische begeleiding Deel 1: Onze

Nadere informatie

BELEIDSPARTICIPATIE DOOR EEN KINDERRECHTENBRIL

BELEIDSPARTICIPATIE DOOR EEN KINDERRECHTENBRIL BELEIDSPARTICIPATIE DOOR EEN KINDERRECHTENBRIL Een reflectie-instrument voor beleidsmakers Sara Lembrechts Kenniscentrum Kinderrechten vzw (KeKi) KeKi s dubbele opdracht - Brugfunctie: bijdragen tot een

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Sociale ongelijkheid in participatie en kansengroepen

Sociale ongelijkheid in participatie en kansengroepen Sociale ongelijkheid in participatie en kansengroepen Overzicht sessie sociale ongelijkheid en kansengroepen Definitie van kansengroepen Onderzoeksmethoden Participatiesurvey: kansengroepen worden moeilijk

Nadere informatie

De Toverberg. Klik om tekst toe te voegen. Kunst en ontwikkelingsgerichte leerthuis. Trapklassen en niveaugroepenwerking

De Toverberg. Klik om tekst toe te voegen. Kunst en ontwikkelingsgerichte leerthuis. Trapklassen en niveaugroepenwerking De Toverberg Kunst en ontwikkelingsgerichte leerthuis Trapklassen en niveaugroepenwerking Klik om tekst toe te voegen Kunst- en ontwikkelingsgerichte leerthuis De Toverberg Een multiculturele school in

Nadere informatie

22-11- 2013. ! verwelkoming. ! voorstellen zorgteam: specifieke functie. ! schoolprioriteiten 2013-2014

22-11- 2013. ! verwelkoming. ! voorstellen zorgteam: specifieke functie. ! schoolprioriteiten 2013-2014 ! verwelkoming! voorstellen zorgteam: specifieke functie! schoolprioriteiten 2013-2014! theoretische fundering: overheidsvisie/ opdracht voor Vlaamse scholen! vernieuwde schoolvisie, afspraken + stimuli!

Nadere informatie

Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg

Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg Uitdagingen bij de vermaatschappelijking van de zorg Koen Hermans LUCAS, Centrum voor zorgonderzoek en consultancy Centrum voor sociologisch onderzoek Professionele zorg in Vlaanderen is succesverhaal

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Zorgboekje GBO. Informatiebrochure. Helpende handen

Zorgboekje GBO. Informatiebrochure. Helpende handen Zorgboekje GBO Informatiebrochure Helpende handen Schooljaar 2012-2013 Zorgboekje Gemeentelijke Basisschool Overijse We kunnen niet van elk kind een ster maken, we willen er wel voor zorgen dat elk kind

Nadere informatie

Armoede vanuit kinderrechtenperspectief

Armoede vanuit kinderrechtenperspectief Armoede vanuit kinderrechtenperspectief Netwerkdag kinderarmoede Antwerpen Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris 24 november 2015 Bouwstenen van mijn verhaal Kinderrechten: wat ze (niet) zijn Kinderrechtencommissariaat

Nadere informatie

Agentschap Integratie en Inburgering Oost-Vlaanderen

Agentschap Integratie en Inburgering Oost-Vlaanderen Agentschap Integratie en Inburgering Oost-Vlaanderen Agentschap: wie zijn we? Extern Verzelfstandigd Agentschap (EVA) sinds 1 januari 2015 Alle diensten voor: Integratie Inburgering Sociaal tolken en vertalen

Nadere informatie

Advies over de instapdata in het kleuteronderwijs

Advies over de instapdata in het kleuteronderwijs ADVIES Raad Basisonderwijs 27 april 2005 RBO/DPI/ADV/004 Advies over de instapdata in het kleuteronderwijs VLAAMSE ONDERWIJSRAAD, LEUVENSEPLEIN 4, 1000 BRUSSEL www.vlor.be Advies over de instapdata in

Nadere informatie

Professionaliseringstraject Kansarmoede in het curriculum van de lerarenopleiding kleuteronderwijs

Professionaliseringstraject Kansarmoede in het curriculum van de lerarenopleiding kleuteronderwijs Professionaliseringstraject Kansarmoede in het curriculum van de lerarenopleiding kleuteronderwijs Beginsituatie-analyse Screening van de competentiematrix (Marien Laeremans en Griet Maes) DOMEINEN & INDICATOREN

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

Transitie naar de kleuterschool. Ervaringen en leerkansen van kinderen in armoederisicosituaties.

Transitie naar de kleuterschool. Ervaringen en leerkansen van kinderen in armoederisicosituaties. Transitie naar de kleuterschool. Ervaringen en leerkansen van kinderen in armoederisicosituaties. 22/09/2017 Charles M. Schulz, 1974 Brecht Peleman Vakgroep Sociaal Werk en Sociale Pedagogiek VBJK Steunpunt

Nadere informatie

DIALOOGNAMIDDAG KEMPEN Samenwerken aan een sterk lokaal sociaal beleid 29/09/2016 VERSLAG

DIALOOGNAMIDDAG KEMPEN Samenwerken aan een sterk lokaal sociaal beleid 29/09/2016 VERSLAG DIALOOGNAMIDDAG KEMPEN Samenwerken aan een sterk lokaal sociaal beleid 29/09/2016 VERSLAG Aanwezig: Vertegenwoordigers van 10 welzijnsschakelgroepen uit Olen, Rijkevorsel, Mol, Herselt, Hulshout, Westerlo,

Nadere informatie

Basisschool De Goede Herder. Schakelklas. plan

Basisschool De Goede Herder. Schakelklas. plan Basisschool De Goede Herder Schakelklas plan 2008-2009 1. Inleiding Basisschool De Goede Herder participeerde in de periode 2002-2006 in het Helmondse Onderwijs- Kansenbeleid. Met een percentage gewichtenleerlingen

Nadere informatie

Inhoud THEORETISCH KADER

Inhoud THEORETISCH KADER Inhoud THEORETISCH KADER Intercultureel handelingskader: een benadering vanuit CIMIC 13 Gunilla de Graef, Fanny Matheusen, Joke Simons, Yunsy Krols, Dorien De Troy, Guido Minne & Jo Bastiaens 1 Inleiding

Nadere informatie