Ruim tien jaar geïntegreerde Dialectische Gedragstherapie voor Jongeren in de Bascule.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ruim tien jaar geïntegreerde Dialectische Gedragstherapie voor Jongeren in de Bascule."

Transcriptie

1 Ruim tien jaar geïntegreerde Dialectische Gedragstherapie voor Jongeren in de Bascule. Polikliniek en deeltijdbehandeling met 24-uurs crisiszorg voor jongeren met ernstige emotieregulatieproblemen Janet Noorloos & Taru Wierda Klinisch psycholoog psychotherapeut Referaat

2 Inhoud referaat BPS/emotieregulatieproblemen bij jongeren Behandelprogramma s en keuze voor DGT-J Inhoud DGT-J behandelprogramma Indicaties en contra-indicaties Polikliniek en deeltijd DGT-J bij diverse doelgroepen Uitdagingen voor de toekomst 2 J.R. Noorloos & T. Wierda referaat

3 BPS bij adolescenten? Diagnose en classificatie mag vóór 18e jaar > 5 van 9 symptomen volgens DSM-IV-TR en DSM 5 Maar wees zorgvuldig De klachten hoeven maar 1 jaar aanwezig te zijn (i.p.v. 2 jaar bij volwassenen) Klachten mogen niet ook passen in As 1 stoornis of ontwikkelingsfaseproblemen Volg richtlijn BPS diagnostiek bij jongeren Consensus experts landelijk kenniscentrum KJP en E-KJP over instrumenten BPS 2012 zie website 3

4 Wat is BPS: borderline persoonlijkheidsstoornis? 1. Emotionele ontregeling 2. Intermenselijke ontregeling 3. Ontregeling van het zelf/ cognitieve ontregeling 4. Gedragsontregeling 1. Emotionele labiliteit Problemen met woede 2. Chaotische relaties Angst voor verlating 3. Identiteitsverwarring leegte, dissociatie cognitieve rigiditeit 4. Suïcidaliteit, automutilatie impulsief gedrag 4 J. R. Noorloos & R..M. de Bruin, DGT-J orientatiecursus

5 Behandelprogramma s in Nederland Landelijk consensus over aanbevolen behandelingen Consensus experts landelijk kenniscentrum KJP en E-KJP over behandelingen BPS 2012 zie website ERT: emotieregulatietraining (Van Gemert) DGT-J de Bruin < 18 jaar DGT Linehan > 18 jaar MBT-a: Mentalisation based therapy (Bateman, Hutsebaut) SFT-a: Schemagerichte therapie Young ( Vroeginterventie HYPE (Chanen, Hessels) 5

6 Effectonderzoek adolescenten Rathus & Miller (2002): DGT effectiever dan TAU: minder crisisopnames, minder therapieuitval, gelijk suïcidaal gedrag bij risicovollere ambulante groep H. Fellows (1998): DGT effectiever: minder opnames Katz e.a. (2002)(2004): DGT in klinische en forensische setting effectief (geen controlegroep). RCT naar DBT-A Noorwegen (Mehlum e.a. 2014) DBT-A effectiever dan TAU 6 J. R. Noorloos & R. M. de Bruin, DGT-J orientatiecursus

7 Keuze en ontwikkeling DGT-J Goed uitgewerkte methodiek Geschikt voor diverse doelgroepen Evidence based en kosteneffectief Uitgave Surfen op Emoties De Bruin, Koudstaal & Muller, J. R. Noorloos & R. M. de Bruin, DGT-J orientatiecursus

8 8

9 Kern van de DGT-J behandeling 1. Impulsief gedrag onder controle krijgen: eerst levensgevaarlijk gedrag, dan de rest GEDRAGSTHERAPIE 2. Eigen gevoelens en gedachten leren herkennen, onder woorden brengen, vertrouwen en gebruiken MINDFULNESS Gedragsverandering Validatie van huidige vermogens en gedrag 9 = dialectiek J. R. Noorloos & R.M. de Bruin, DGT-J orientatiecursus

10 Inhoud DGT-J: vijf geïntegreerde behandelmodules 1. Groepsvaardigheidstraining (wekelijks) 2. Individuele therapie (wekelijks) 3. Telefonische consultatie en op indicatie Bed op Recept 4. Consultatieteam (intervisie) Extra toevoeging jeugd: 5. Oudercursussen en systeemtherapie 1. Nieuwe copingvaardigheden aanleren 2. Motiveren, oude vaardigheden ontleren, nieuwe vaardigheden leren toepassen, crisisinterventie 3. Generaliseren naar het dagelijks leven, effectief hulp vragen 4. Therapeuten gemotiveerd en vaardig houden 5. Stabiele en validerende leefomgeving bevorderen 10 J. R. Noorloos & R.M. de Bruin, DGT-J orientatiecursus

11 Therapiestadia en behandeldoelen DGT Fase 0: Diagnostiek en commitmentfase Fase 1: Controle over gedrag Suïcidaal, parasuïcidaal en ander levensbedreigend gedrag Therapie-interfererend gedrag Kwaliteit van leven bedreigend gedrag Stabilisatie van copingvaardigheden Fase 2: Emotioneel ervaren, minder posttraumatische stress Fase 3: Individuele doelen en leren (on)gelukkig zijn: een levenswaard leven 11 J. R. Noorloos & R.M. de Bruin, DGT-J orientatiecursus

12 Psychotherapeutische attitude Gedragsverandering vs. (zelf)acceptatie Gedragstherapie en mindfulness Validatie en uitdaging (irreverentie) Consultatie aan de cliënt principe Commitment op doelen jongere staat voorop Zelfstandigheid en autonomie bevorderend Toekomstgericht 12 J..R. Noorloos & T. Wierda referaat

13 13

14 Indicaties en contra-indicaties DGT-J Indicaties Enige motivatie/commitment Minimaal 3 kenmerken van BPS op de voorgrond > 1 jaar of ernstige emotieregulatieproblemen met risicovol gedrag Leeftijd (20) jaar (ook) Internaliserende klachten Gemiddeld IQ (> 80) Contra-indicaties Instabiele woonplek Onveilige thuissituatie Ontbreken dagbesteding Middelenmisbruik 1 e probleem (ernstige) gedragsproblemen met geringe gewetensontwikkeling 14

15 Deeltijd DGT-J Saint Tropez Indicaties Als meer holding nodig is Gestagneerde schoolgang: Altra Poliklinische DGT-J niet effectief Contra-indicatie Optreden regressie bij opname 15

16 Programma Saint Tropez 3 middagen per week van uur (ma, di, do) Diverse therapieonderdelen volgens DGT-J principes: Gedragsanalyse Doelengroep Psychomotorische therapie Beeldende therapie Mindfulness Jongerenvergadering Do-It-Yourself 16

17 Sfeerimpressie 17

18 Sfeerimpressie 18

19 Meerwaarde deeltijdbehandeling Herhaling en verdieping DGT-J Structuur Leermomenten dagelijkse leven Vergroten sociale vaardigheden Leren van elkaar en steun aan elkaar Directe feedback Sociotherapeutische ondersteuning 19

20 DGT-J bij diverse doelgroepen DGT-J emotionele stoornissen DGT-J bij eetstoornissen DGT-J forensische polikliniek DGT-J bij autisme spectrum stoornissen DGT-J bij IQ < 85 Aanmelden of overleg kan via Sanne Veerhoek 20

21 Uitdagingen voor de toekomst (1) Integreren van E-health programma s Game met DGT-J vaardigheden (dgdigitaal.nl, Jacobs & Reijnen vanuit Karakter, 2013) Blended DGT-J (surfenopemoties-online.nl, E-KJP 2016) Opzetten Netwerktrainingen Vaardigheidstraining met jongere en steunfiguren uit haar netwerk (familie, vrienden, buren etc) 21

22 Uitdagingen voor de toekomst (2) Vervolg na intensieve DGT-J behandeling : - traumabehandeling: weg uit de stille wanhoop - systeembehandeling: met elkaar verder - emotionele verwerking: leren (on)gelukkig zijn - verder bouwen aan een leven dat de moeite waard is: school, werk, relaties, hobby's, toekomst. 22

23 Samenwerken in de regio De Gidsen - begeleiden jongere naar DGT-J (of andere hulpvorm) - langdurige nazorg die (wisselende) vraag cliënt volgt Efficiënte samenwerking ketenpartners - totaalaanbod regio in kaart brengen - afstemmen verwijzingen - geregeld overleg moeilijke casussen - uitwisseling met collega-instellingen in KJ GGZ 23

24 Tot slot Jongeren met emotieregulatieproblemen zijn behandelbaar, maar maatwerk is nodig. Met een goede methode en een hecht team is het inspirerend en help je de jongere verder Janet Noorloos Taru Wierda 24

DGT voor adolescenten

DGT voor adolescenten DGT voor adolescenten VGCT 2012 Met dank aan Nicole Muller Rosanne de Bruin Agaath Koudstaal Nicole Muller Kennismaking VGCT 2012 ESSPD 2012 In press; november 2012 VGCT 2012 Aangepast aan de ontwikkelingstaken

Nadere informatie

Borderline Persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten:

Borderline Persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten: Congres Borderline Persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten: volg je hart, gebruik je verstand! Donderdag 29 november 2012 Jaarbeurs Utrecht Profiteer van de vroegboekkorting! Tot 1 september 2012 betaalt

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014 Ontwikkelingen DGT bij ASS Michelle Teluij Eindreferaat 22-04-2014 Inhoud Achtergrond Vraagstelling Resultaten Literatuur Interviews therapeuten Database DGT Zetten Conclusie Aanbevelingen Achtergrond

Nadere informatie

Dialectische Gedragstherapie De stand van zaken VGCt november 2015. Wies van den Bosch Pro Persona Arnhem, Scelta Nijmegen, Dialexis Deventer

Dialectische Gedragstherapie De stand van zaken VGCt november 2015. Wies van den Bosch Pro Persona Arnhem, Scelta Nijmegen, Dialexis Deventer Dialectische Gedragstherapie De stand van zaken VGCt november 2015 Wies van den Bosch Pro Persona Arnhem, Scelta Nijmegen, Dialexis Deventer Inhoud presentatie 2 DGT in Nederland Wetenschappelijke evidentie

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Cognitieve gedragstherapie:

Nadere informatie

Disclosure Wies van den Bosch. Er is geen sprake van belangenverstrengeling binnen de context van deze presentatie

Disclosure Wies van den Bosch. Er is geen sprake van belangenverstrengeling binnen de context van deze presentatie Disclosure Wies van den Bosch Er is geen sprake van belangenverstrengeling binnen de context van deze presentatie Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation based therapy (MBT),

Nadere informatie

Dialectische GedragsTherapie Basisprincipes ook in crisis

Dialectische GedragsTherapie Basisprincipes ook in crisis Dialectische GedragsTherapie Basisprincipes ook in crisis 19 mei 2016 Studiemiddag V&VN-SPV Josha Louwerse Ursula Witteveen Wat is DGT? Een behandelprogramma voor mensen met chronische suïcidaliteit en

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

INTER-PSY Vechtdal Kliniek

INTER-PSY Vechtdal Kliniek Informatie voor verwijzers INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek, deeltijdbehandeling en kliniek /opname Informatie voor verwijzers INTER-PSY Vechtdal Kliniek Algemene informatie INTER-PSY Vechtdal Kliniek

Nadere informatie

Klinische behandeling

Klinische behandeling Klinische behandeling voor kinderen met ASS informatie voor cliënten, ouders en verwijzers september 2013 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Klinische behandeling voor kinderen

Nadere informatie

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER Wat is complex trauma? Theoretisch model trauma/persoonlijkheid Welke rol speelt middelengebruik? Fasering in de behandeling Indicatiestelling

Nadere informatie

(DSM5) diagnostiek van borderline persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten

(DSM5) diagnostiek van borderline persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten (DSM5) diagnostiek van borderline persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten Referaat 20 oktober 2015 Janet Noorloos Carolein Huijgen Inhoud referaat Wat is BPS? Als passend: BPS wel stellen < 18 jaar Research,

Nadere informatie

INTER-PSY Vechtdal Kliniek

INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek en deeltijdbehandeling INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek en deeltijdbehandeling Informatie voor patiënten, familie en naastbetrokkenen INTER-PSY Vechtdal Kliniek Algemene informatie INTER-PSY

Nadere informatie

Een nieuwe PTSS-behandeling uit Duitsland

Een nieuwe PTSS-behandeling uit Duitsland Een nieuwe PTSS-behandeling uit Duitsland Dialectische gedragstherapie en posttraumatische stressstoornis; een modulaire behandeling voor PTSS na seksueel misbruik in de kindertijd verslag van de lezing

Nadere informatie

Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek

Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek Productbeschrijving Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek Dialectische gedragstherapie en schemagerichte therapie als basis voor beeldende therapie suzanne haeyen zorgprogramma werkwijze

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: een interventie (groepsschematherapie) gericht op verminderen van borderline symptomen op herstelt niveau, het terugdringen van bijkomende psychische stoornissen, zinvolle

Nadere informatie

ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET

ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET SCHEMATHERAPIE (ST) EN DIALECTISCH GEDRAGSTHERAPIE (DGT) IN ACTIE BIJ PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN MET STERKE AFFECT FOBIE SECTIE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN VGCT NAJAARSCONGRES,

Nadere informatie

Emotie Regulatie Training

Emotie Regulatie Training Emotie Regulatie Training voor adolescenten Marieke Schuppert kinder- en jeugdpsychiater Accare UCKJP Vanaf welke leeftijd mag de diagnose persoonlijkheidsstoornis gesteld worden? PD s in adolescentie

Nadere informatie

EMOTIEREGULATIE. Jaarbeurs Utrecht. Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline

EMOTIEREGULATIE. Jaarbeurs Utrecht. Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline EMOTIEREGULATIE Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline Congres Dinsdag 26 november 2013 Jaarbeurs Utrecht prof.dr. Bram Orobio de Castro prof.dr.

Nadere informatie

REFEREERAVOND LECTORAAT GGZ

REFEREERAVOND LECTORAAT GGZ REFEREERAVOND LECTORAAT GGZ 9 december 2013 DE BEHANDELING VAN ADOLESCENTEN MET EEN BORDERLINE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS Marieke Schuppert Kinder- en Jeugdpsychiater PROGRAMMA Welkom Introductie Marieke

Nadere informatie

Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation

Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation based therapy (MBT), transference focused therapy, schema gerichte therapie en dialectische gedragstherapie op één podium Marjon Nadort

Nadere informatie

Top Referent TraumaCentrum

Top Referent TraumaCentrum GGzE centrum psychotrauma Top Referent TraumaCentrum Informatie over behandeling van mensen met ernstige traumagerelateerde stoornissen Algemene informatie >> BIJ HET TOP REFERENT TRAUMACENTRUM WORDEN

Nadere informatie

persoonlijkheidsstoornissen

persoonlijkheidsstoornissen GGzE centrum persoonlijkheidsstoornissen GGzE centrum persoonlijkheidsstoornissen Algemene informatie >> De basis van een behandeling is dat de cliënt en de behandelaar het eens zijn over concrete veranderdoelen.

Nadere informatie

Vroegsignalering borderline problematiek. Utrecht, 24 november 2016

Vroegsignalering borderline problematiek. Utrecht, 24 november 2016 Vroegsignalering borderline problematiek Utrecht, 24 november 2016 Wat is een Borderline PS? Diepgaand patroon van instabiliteit (DSM-5) Relaties Zelfbeeld Emoties Gedrag (impulsiviteit Dit patroon komt

Nadere informatie

Behandeling van verslaving en comorbiditeit. de Noord Nederlandse ervaring

Behandeling van verslaving en comorbiditeit. de Noord Nederlandse ervaring Behandeling van verslaving en comorbiditeit de Noord Nederlandse ervaring Gent 14 nov2014 Primaire problematiek naar voorkomen in bevolking en % in behandeling 1 Setting van hulp in VZ VNN 34 ambulante

Nadere informatie

Workshop E-Health en Vaardigheidstrainingsgroep

Workshop E-Health en Vaardigheidstrainingsgroep Inleiding Workshop E-Health en Mieke Bruins & Ward van Alphen 1 Inleiding Indeling Workshop: Inleiding E-Health (Ward van Alphen) SMAAKK! in actie (Mieke Bruins) Inleiding DT/vaardigheidstrainingsgroep

Nadere informatie

Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen Nieuwegein

Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen Nieuwegein Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen Nieuwegein Informatie voor patiënten en verwijzers Brinkveld 2 Brinkveld Deeltijd angst- en stemmingsstoornissen is gehuisvest in Nieuwegein en biedt: behandeling

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Esther Leuning Michelle Teluij. Tropische regenbui

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Esther Leuning Michelle Teluij. Tropische regenbui Ontwikkelingen DGT bij ASS Esther Leuning Michelle Teluij Mindfulness oefening Tropische regenbui 1 Mindfulness oefeningen 1 Speciaal voor ASS - Voorwerpen waarnemen, beschrijven, onthouden - Plaatje,

Nadere informatie

Evenwicht tussen Safety en Autonomie bij (para)suïcidaal gedrag. Hoofdverantwoordelijke De Spinnaker Hoofdverantwoordelijke De Fase 4

Evenwicht tussen Safety en Autonomie bij (para)suïcidaal gedrag. Hoofdverantwoordelijke De Spinnaker Hoofdverantwoordelijke De Fase 4 Evenwicht tussen Safety en Autonomie bij (para)suïcidaal gedrag Tom Baeten Tine Maes Hoofdverantwoordelijke De Spinnaker Hoofdverantwoordelijke De Fase 4 Tom.baeten@emmaus.be Tine.maes@emmaus.be Verpleegkundige

Nadere informatie

CLOSE HARMONY. Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg

CLOSE HARMONY. Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg CLOSE HARMONY Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg dr. B. Serbruyns, dr. M. Claes en Kathleen Nieulandt DIALECTISCH

Nadere informatie

Zorgprogramma Angststoornissen

Zorgprogramma Angststoornissen Zorgprogramma Angststoornissen Doelgroep Het Zorgprogramma Angststoornissen is bedoeld voor volwassenen die een angststoornis hebben. Mensen met een angststoornis hebben last van angsten zonder dat daar

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 1 Kenmerken van eetstoornissen 17 1 Inleiding 17 2 Criteria voor anorexia nervosa 17 Wat zijn de criteria voor

Nadere informatie

Productenboek Volwassenenzorg

Productenboek Volwassenenzorg Productenboek Volwassenenzorg 1 Inhoudsopgave 1. Behandelingen p.3 1.1 Tweedelijns behandelingen p. 3 1.2 Individuele behandelingen p. 3 1.2.1 Cognitieve gedragstherapie p. 3 1.2.2 Cliëntgerichte psychotherapie

Nadere informatie

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder locatie Nijmegen informatie voor jongeren, ouders en verwijzers september 2013 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme

Nadere informatie

Transit. deeltijd en klinische behandeling. Volwassenen en

Transit. deeltijd en klinische behandeling. Volwassenen en Transit deeltijd en klinische behandeling Volwassenen en deeltijd en klinische behandeling Inhoud Wat is Transit? 3 - Welke problemen? 3 - Welke problemen niet? 4 De behandeling 5 - Ambulante behandeling

Nadere informatie

ADHD en BPD Aandachtstekortstoornis en borderline persoonlijkheidsstoornis. Kinder-en jeugdpsychiater Accare, Groningen t.van.gemert@accare.

ADHD en BPD Aandachtstekortstoornis en borderline persoonlijkheidsstoornis. Kinder-en jeugdpsychiater Accare, Groningen t.van.gemert@accare. ADHD en BPD Aandachtstekortstoornis en borderline persoonlijkheidsstoornis T.M.van Gemert T.M.van Gemert Kinder-en jeugdpsychiater Accare, Groningen t.van.gemert@accare.nl Programma ADHD (kort) BPD Co-morbiditeit/verband

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen

Persoonlijkheidsstoornissen Persoonlijkheidsstoornissen cluster Zuid-Hollandse Eilanden informatie voor verwijzers Inleiding Het cluster Zuid-Hollandse Eilanden is actief in de regio Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee en de Hoekse

Nadere informatie

Overzicht van de voorstelling

Overzicht van de voorstelling Voorstelling Zorgtraject Persoonlijkheidsstoornissen Noord-West-Vlaanderen Q&A werkgroep Brussel, 19 maart 2015 Dumarey Fanny Psycholoog Gedragstherapeut Coördinator Zorgtraject Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling

Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling Psychiatrie Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY005 / Stabilisatiegroep deeltijdbehandeling / 16-10-2013

Nadere informatie

Probleemgedrag versus psychiatrie. Congres Simea 7 april 2017

Probleemgedrag versus psychiatrie. Congres Simea 7 april 2017 Congres Simea 7 april 2017 voorstellen Pro Persona- de Riethorst; afdeling doven en slechthorenden Alma Gerritsen Maatschappelijk werker en beleidsadviseur afdeling doven en slechthorenden de Riethorst

Nadere informatie

Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak!

Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak! Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak! Behandelcentrum Kinderen Verder met autisme Het Behandelcentrum Kinderen In ons Behandelcentrum Kinderen bieden wij een gespecialiseerd en

Nadere informatie

AL DOENDE. Vaardigheidstraining voor mensen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS)

AL DOENDE. Vaardigheidstraining voor mensen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS) AL DOENDE Vaardigheidstraining voor mensen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS) Op basis van de Dialectische Gedragstherapie (DGT) van Marsha M. Linehan Marleen De Winne & Valerie Fonteyne DGT-trainers

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

FACT IDRIS. Idris is een onderdeel van de Amarant Groep

FACT IDRIS. Idris is een onderdeel van de Amarant Groep FACT IDRIS Idris is een onderdeel van de Amarant Groep Iedereen is Behandeling en begeleiding voor cliënten met een LVB in combinatie met complexe problematiek Specialistische behandeling Kinderen, jeugdigen

Nadere informatie

Wie denk je wel dat je bent?!

Wie denk je wel dat je bent?! Centrum adolescentenpsychiatrie Wie denk je wel dat je bent?! Identiteit en persoonlijkheidspathologie in de adolescentie: richtlijnen voor diagnostiek Christel Hessels Centrum Adolescentenpsychiatrie

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Deze folder geeft informatie over de diagnostiek en behandeling van cluster C persoonlijkheidsstoornissen. Wat is een cluster C Persoonlijkheidsstoornis? Er bestaan verschillende

Nadere informatie

DGT 20 jaar! De Stand van Zaken. DGT 20 jaar! De Stand van Zaken. 6 februari 2015 Kontakt der Kontinenten, Soesterberg

DGT 20 jaar! De Stand van Zaken. DGT 20 jaar! De Stand van Zaken. 6 februari 2015 Kontakt der Kontinenten, Soesterberg Datum en locatie 6 februari 2015 te Kontakt der Kontinenten, Soesterberg Aanvang: 09:00 uur Einde: 17:30 uur Kosten 175,- p.p. (inclusief lunch) Accreditatie Accreditatie is aangevraagd bij VGCt, NVvP,

Nadere informatie

Hantering van chronische suïcidaliteit bij patiënten met een persoonlijkheidsstoornis

Hantering van chronische suïcidaliteit bij patiënten met een persoonlijkheidsstoornis Hantering van chronische suïcidaliteit bij patiënten met een persoonlijkheidsstoornis Werken vanuit de functie van suïcidaliteit Brugge, 2 juni 2017 Fanny Dumarey, psycholoog-gedragstherapeut Coördinator

Nadere informatie

MET ggz biedt als eerste ggz-organisatie Voor wie? in Nederland AMBIT aan. Deze innovatieve behandel- en begeleidingsmethode is

MET ggz biedt als eerste ggz-organisatie Voor wie? in Nederland AMBIT aan. Deze innovatieve behandel- en begeleidingsmethode is AMBIT MET ggz biedt als eerste ggz-organisatie in Nederland AMBIT aan. Deze innovatieve behandel- en begeleidingsmethode is bedoeld om jongeren met ernstige meervoudige (psychische) problemen weer op weg

Nadere informatie

De Emiliehoeve. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek.

De Emiliehoeve. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek. Voor wie is de Emiliehoeve bedoeld? Voor jou, als je iemand bent die al langere tijd last hebt van verslavingsproblemen,

Nadere informatie

Psychotherapie. Domus Medica 12 april 2017

Psychotherapie. Domus Medica 12 april 2017 Psychotherapie Domus Medica 12 april 2017 Dr. Christy Sempels Psychiater-Psychoanalytisch psychotherapeut Afdelingspsychiater (GO en SBR) UPC ST Kamillus Bierbeek Mobiele 2B Team Oude Baan Leuven Lid sectie

Nadere informatie

Verslaving en de Geïntegreerde RichtlijnBehandeling persoonlijkheidsstoornissen. Hein Sigling, specialismeleider Verslaving.

Verslaving en de Geïntegreerde RichtlijnBehandeling persoonlijkheidsstoornissen. Hein Sigling, specialismeleider Verslaving. Verslaving en de Geïntegreerde RichtlijnBehandeling persoonlijkheidsstoornissen Hein Sigling, specialismeleider Verslaving. Hein Sigling juni 2008 Wat staat er over verslaving in de GRB? Middelenmisbruik

Nadere informatie

Crisisdienst GGZ in samenwerking met afdeling jeugd

Crisisdienst GGZ in samenwerking met afdeling jeugd Crisisdienst GGZ in samenwerking met afdeling jeugd Inhoud Wat doet de crisisdienst GGZ? Wanneer vindt er overleg plaats met afdeling jeugd? Wanneer neemt de afdeling jeugd het over? Wat doet afdeling

Nadere informatie

Succes met geïntegreerde behandeling?

Succes met geïntegreerde behandeling? Succes met geïntegreerde behandeling? Annette Bonebakker, PhD, klinisch neuropsycholoog Kenniscarrousel LEDD Utrecht, 18 april 2017 Dubbele problematiek Patiënten met een dubbele diagnose vallen vaak tussen

Nadere informatie

professionals in ontwikkeling

professionals in ontwikkeling www.ambiq.nl professionals in ontwikkeling [ samen werken aan innovatie ] Door onze krachten te bundelen kunnen we de kwaliteit van de zorg verder ontwikkelen, versterken we onze strategische positie en

Nadere informatie

Inleiding in de Jeugd-GGZ

Inleiding in de Jeugd-GGZ Inleiding in de Jeugd-GGZ Werkbijeenkomst Jeugd-GGZ Bertine Lahuis, voorzitter BOJOG Ede, 31 mei 2013 Wat is kinder- en jeugdpsychiatrie? Onderdeel van de reguliere gezondheidszorg (ZvW en klein deel AWBZ).

Nadere informatie

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar N.b.: stuur deze informatie (inclusief de drie bijlagen) naar de individuele behandelaar vóórdat de training van start gaat Emotieregulatietraining

Nadere informatie

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares Zorgprogramma Amares Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie Deze folder is bedoeld voor kinderen en jongeren die behandeling krijgen bij Amares. De folder is ook bedoeld voor ouder(s)/verzorger(s) die binnenkort

Nadere informatie

Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut

Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut Inleidende context: het onderstaande gesprek vindt plaats in een therapiesessie in het kader van Dialectische Gedragstherapie (DGT, zie bijlage voor

Nadere informatie

Het geïntegreerd behandelen van verslavingsproblematiek en PTSS

Het geïntegreerd behandelen van verslavingsproblematiek en PTSS Het geïntegreerd behandelen van verslavingsproblematiek en PTSS Dag van de Inhoud Den Haag 28 september 2017 Ante Lemkes, GZ-psycholoog in opleiding tot Specialist Inleiding Introductie van mezelf, jullie

Nadere informatie

ASS in de verzekeringsgeneeskundige praktijk

ASS in de verzekeringsgeneeskundige praktijk ASS in de verzekeringsgeneeskundige praktijk Dr. P. Remijnse, psychiater UWV Breda, 4-7-2017 Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor deze bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Dialectische gedragstherapie voor jongeren met een borderlinestoornis en andere emotieregulatiestoornissen

Dialectische gedragstherapie voor jongeren met een borderlinestoornis en andere emotieregulatiestoornissen Dialectische gedragstherapie voor jongeren met een borderlinestoornis en andere emotieregulatiestoornissen Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit boek, Dialectische gedragstherapie voor jongeren met een

Nadere informatie

De Bascule Centrum voor Autisme & Psychosen 19 april 2016

De Bascule Centrum voor Autisme & Psychosen 19 april 2016 De Bascule Centrum voor Autisme & Psychosen 19 april 2016 Centrum voor Autisme en Psychose Agenda Britt Hoogenboom, Psychiater/Kinder- en jeugdpsychiater Inleiding Elske Hoddenbach, Cognitief Gedragstherapeut

Nadere informatie

crisisinterventie en intensieve behandeling autisme

crisisinterventie en intensieve behandeling autisme crisisinterventie en intensieve behandeling autisme Als er tijdelijk een intensief behandeltraject nodig is! informatie voor patiënten, ouders en verwijzers maart 2016 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis

Nadere informatie

Gestructureerd buiten kaders denken

Gestructureerd buiten kaders denken Gestructureerd buiten kaders denken Antwerpen 21 september 2016 Inhoud presentatie Achtergrond en opleiding Uitwerking in psychotherapie Onderzoek Sterk agressief gestoorden Emotionele Empathie Verslaafden

Nadere informatie

Klinische module Eetstoornissen Informatie voor jongeren en ouders Afdeling Westkust

Klinische module Eetstoornissen Informatie voor jongeren en ouders Afdeling Westkust Klinische module Eetstoornissen Informatie voor jongeren en ouders Afdeling Westkust - 1 - Inleiding Dit is een informatiefolder voor de klinische module eetstoornissen. In deze folder zullen we je informeren

Nadere informatie

De Bascule kijkt verder. Informatiefolder voor verwijzers naar de kinder- en jeugdpsychiatrie

De Bascule kijkt verder. Informatiefolder voor verwijzers naar de kinder- en jeugdpsychiatrie De Bascule kijkt verder Informatiefolder voor verwijzers naar de kinder- en jeugdpsychiatrie De Bascule kijkt verder De Bascule kijkt verder. Niet voor niets. Ingewikkelde psychiatrische problemen laten

Nadere informatie

polikliniek doorwerth en nijmegen verder met autisme dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers centrum voor autisme maart 2012

polikliniek doorwerth en nijmegen verder met autisme dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers centrum voor autisme maart 2012 polikliniek doorwerth en nijmegen informatie voor cliënten, ouders en verwijzers maart 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Visie en missie dr leo kannerhuis Het Dr. Leo Kannerhuis

Nadere informatie

Dr. Leo Kannerhuis Brabant

Dr. Leo Kannerhuis Brabant Dr. Leo Kannerhuis Brabant Expertisecentrum voor autisme Informatie voor huisartsen, medisch specialisten, zorgpartners en wijkteams Ieder kind met autisme is anders. Daarom besteden we bij de behandeling

Nadere informatie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie centrum seksuologie Centrum Seksuologie Seksualiteit is een belangrijk thema in het leven van ieder mens. 2 Inhoud Algemene informatie 4 Problemen 4 Aanmelding 4 Behandeling 5 Behandelteam 7 Ontwikkeling

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MAAK KENNIS MET DE SWAAI De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt jongeren en volwassenen met zowel een verstandelijke

Nadere informatie

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Informatie voor cliënten en hun verwijzers Mentaliseren Bevorderende Therapie voor cliënten met een borderline

Nadere informatie

Profielbeschrijving TRTC Drenthe

Profielbeschrijving TRTC Drenthe Profielbeschrijving TRTC Drenthe Het Topreferent Traumacentrum (TRTC) Drenthe is gevestigd in het gebouw De Etstoel in Beilen, en is onderdeel van GGz Drenthe. Ingang van de Etstoel De specialisatie TRTC

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014 Mindfulness binnen de (psycho) oncologie Else Bisseling, 16 mei 2014 (Online) Mindfulness-Based Cognitieve Therapie voor kankerpatiënten. (Cost)effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT)

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Ambulante Mentalisatie Bevorderende Therapie

Ambulante Mentalisatie Bevorderende Therapie Ambulante Mentalisatie Bevorderende Therapie Wubbo Scholte (w.scholte@degelderseroos.nl), klinisch psycholoog, is hoofd zorgprogramma Persoonlijkheidsstoornissen van de Gelderse Roos en lid van de wetenschapscommissie

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

Centrum voor Persoonlijkheidsstoornissen. GGz Centraal Amersfoort

Centrum voor Persoonlijkheidsstoornissen. GGz Centraal Amersfoort Centrum voor Persoonlijkheidsstoornissen GGz Centraal Amersfoort Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Voor wie? 2 3 Voor de intake 3 4 Intake / diagnostiek 3 5 Behandeling 5 6 Afspraak is afspraak 7 7 Wetenschappelijk

Nadere informatie

Stageplaatsen voor aios in de keuzestage psychotherapie

Stageplaatsen voor aios in de keuzestage psychotherapie Stageplaatsen voor aios in de keuzestage psychotherapie 2.1. Voordeur Bergen op Zoom Intake Als een patiënt naar de Viersprong wordt verwezen voor behandeling, vindt een intakegesprek plaats en mogelijk

Nadere informatie

2.2.1 De Transactionele Analyse

2.2.1 De Transactionele Analyse Stageplaatsen voor aios in de keuzestage psychotherapie 2.1. Voordeur Halsteren Intake Als een patiënt naar de Viersprong wordt verwezen voor behandeling, vindt een intakegesprek plaats en mogelijk een

Nadere informatie

Informatie voor verwijzers

Informatie voor verwijzers Informatie voor verwijzers INFORMATIEBROCHURE Stichting Centrum '45 Stichting Centrum '45 is hèt landelijk behandel- en expertisecentrum voor psychotrauma. Als TOPGGz instelling richt Stichting Centrum

Nadere informatie

Samenvatting Richtlijn

Samenvatting Richtlijn Samenvatting Richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Multidisciplinaire richtlijn ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners, gericht op patiënten met kanker en/of

Nadere informatie

SCHerp Deeltijd Voor wie? Hoe? Waar en wanneer?

SCHerp Deeltijd Voor wie? Hoe? Waar en wanneer? SCHerp Deeltijd In SCHerp Deeltijd combineren we schematherapie (SCH) met cognitieve gedragstherapie (Exposure en ResponsPreventie). Zie de bijlage voor meer uitleg over schematherapie, exposure en responspreventie.

Nadere informatie

Positieve Psychologie Interventies

Positieve Psychologie Interventies Positieve Psychologie Interventies PPI bij patiënten met bipolaire stoornis in de euthyme fase Melissa Chrispijn AIOS psychiatrie KenBiS Klinisch Wetenschappelijke Vergadering 16 december 2016 Inhoud Achtergrond

Nadere informatie

Centrum Specialistische Behandelingen (CSB)

Centrum Specialistische Behandelingen (CSB) Internet: www.sabn.nl E-mail: info@sabn.nl Centrum Specialistische Behandelingen (CSB) Overige websites: www.eetstoornissen.nl Afdeling Eetstoornissen Informatiefolder voor verwijzers 12 De Afdeling Eetstoornissen

Nadere informatie

Emerhese. behandelcentrum voor volwassenen met een autismespectrumstoornis (ASS) behandelcentrum voor volwassenen met ASS

Emerhese. behandelcentrum voor volwassenen met een autismespectrumstoornis (ASS) behandelcentrum voor volwassenen met ASS Emerhese behandelcentrum voor volwassenen met een autismespectrumstoornis (ASS) behandelcentrum voor volwassenen met ASS Emerhese, behandelcentrum voor volwassenen met een autismespectrumstoornis Inhoudsopgave

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Kliniek Intensieve Behandeling

Kliniek Intensieve Behandeling Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Kliniek Intensieve Behandeling Informatie voor verwijzers >> We bespreken waarom de behandeling gestagneerd is en hoe de situatie weer vlot getrokken

Nadere informatie

Zorglijn Emotieregulatiestoornissen

Zorglijn Emotieregulatiestoornissen Zorglijn Emotieregulatiestoornissen van specialistische spoedeisende hulp tot duurzame behandeling voor psychiatrisch kwetsbare jongeren en jongvolwassenen in samenwerking met 2 Stichting Ottho Gerhard

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling ouderen

Deeltijdbehandeling ouderen jbkmknj Centrum voor ouderenpsychiatrie Eikenstein Deeltijdbehandeling ouderen Informatie voor cliënten Inhoud Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is deze behandeling bedoeld? 2 Behandeling 2 Programma

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

wijzer centrum voor ambulante behandeling van Amsta

wijzer centrum voor ambulante behandeling van Amsta wijzer centrum voor ambulante behandeling van Amsta Wie zijn we? Wijzer is het centrum voor ambulante behandeling van Amsta (voorheen DkJ). Wijzer biedt expertise op het gebied van ondersteuning en behandeling

Nadere informatie

Experts in diagnostiek

Experts in diagnostiek Experts in diagnostiek Het beste in een kind naar boven halen Elk kind heeft zijn eigen talenten. Dit betekent niet dat alle kinderen even goed mee kunnen komen op school. Sommige kinderen hebben onvoldoende

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis Psychiatrie Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY002 / Cognitieve gedragstherapiegroep

Nadere informatie