Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO"

Transcriptie

1 Teen Facts Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 7-8 Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

2 Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod, waarmee u uw bezoek aan NEMO kunt verdiepen. Al het aanbod sluit aan op de kerndoelen uit het curriculum van het primair onderwijs. Werkbladen in NEMO Teen Facts Voor u ligt het lesmateriaal bij de tentoonstelling Teen Facts in NEMO Science Museum. Dit lesmateriaal is geschikt voor groep 7 en 8. De tentoonstelling brengt op een speelse en spannende manier de wetenschap achter de puberteit tot leven. De leerlingen vinden wetenschappelijke verklaringen, excuses, weetjes en feiten over typische puberverschijnselen. Leerkrachtenhandleiding In deze leerkrachtenhandleiding zijn instructies opgenomen, die u helpen bij de voorbereiding op het bezoek aan de tentoonstelling Teen Facts. Ook wordt de opbouw van het lesmateriaal kort uitgelegd. Wij wensen u en uw leerlingen veel plezier in NEMO. TIP Kijk op voor de meest actuele informatie over o.a. bereikbaarheid en openingstijden. Leerkrachtenhandleiding, versie

3 Inhoud Werken met het NEMO lesmateriaal Het materiaal in één oogopslag 04 In NEMO 05 Een bezoek aan de interactieve tentoonstelling Teen Facts. De leerlingen maken gebruik van de werkbladen in NEMO met het thema Teen Facts die u van de website kunt downloaden. NEMO Science Museum Deze uitgave van NEMO Science Museum is ontwikkeld door het NEMO Science Learning Center; het expertisecentrum van NEMO op het gebied van leren over wetenschap en techniek. Het is toegestaan om zonder winstoogmerk het materiaal of delen van het materiaal te kopiëren en te distribueren, zolang vermelding van de herkomst van het materiaal goed is aangegeven. Fotografie DigiDaan Illustraties Henk Stolker NEMO Science Museum Oosterdok VX Amsterdam Postbus AK Amsterdam t +31 (0) nemosciencemuseum.nl nemokennislink.nl 03

4 Werken met het NEMO lesmateriaal Het materiaal in één oogopslag Leerkrachtenhandleiding In de leerkrachtenhandleiding vindt u waar nodig verwijzingen naar de leerlingwerkbladen. Werken met het NEMO lesmateriaal Leerlijn Onderzoekend Leren In dit lesmateriaal maken we gebruik van de didactiek Onderzoekend Leren. NEMO onderscheidt zeven stappen in onderzoekend leren. In het lesmateriaal geven we elke stap weer met een pictogram. Voor de leerlingen gebruiken we andere termen dan voor de leerkracht. In onderstaande tabel staan alle stappen, met pictogram en uitleg. Pictogram Stappen van onderzoek Term voor de leerling Verkennen Op verkenning Verkennende activiteit over het onderwerp, bijvoorbeeld een brainstorm. Activeert voorkennis of introduceert nieuwe kennis bij leerling. Onderzoeksvraag Wat ga je onderzoeken? of Vraag Vraag waarin geformuleerd wordt wat de leerling gaat onderzoeken. Belangrijk is dat de onderzoeksvraag niet te breed of te smal gesteld wordt. Hypothese Wat denk jij? Een mogelijk antwoord op de onderzoeksvraag. Een hypothese is niet goed of fout. De hypothese geeft weer wat je denkt. Experiment Aan de slag! of Het experiment! Proefondervindelijk wordt een antwoord gezocht op de onderzoeksvraag. De hypothese wordt getest. Het experiment is niet altijd praktisch, het kan ook een theoretisch experiment zijn. Resultaten Wat gebeurt er? De resultaten uit het experiment worden vastgelegd. Conclusie Wat weet je nu? Er wordt antwoord gegeven op de onderzoeksvraag. De resultaten zijn leidend bij het beantwoorden van de onderzoeksvraag. Verdieping Meer weten! Hier kan verdere uitleg gegeven worden. Suggesties voor verder onderzoek. Discussie kan hier plaats vinden. Energie, onderbouw havo/vwo Docentenhandleiding, versie Het leerlingmateriaal bestaat uit twee documenten. In NEMO Elektrisch vervoer: Elektrische auto s A 1 Leerlingmateriaal werkbladen in NEMO B In de tentoonstelling Smart Technology op de vierde verdieping staan een aantal elektrische auto s. De Witkar en de City El zijn voorlopers van de huidige elektrische auto. Aan de slag! Ga naar de Witkar en de City El en vul de tabel in. Witkar City El A Het kopje geeft aan over welke exhibit (onderdeel van de tentoonstelling) de vragen op het werkblad gaan. Dit vindt u terug op de plattegrond van NEMO. Hoeveel personen kunnen erin? Wat is de maximale snelheid? Wat is de maximale afstand op volle accu? Wat is de oplaadtijd? Zijn er overige kenmerken? Stel: je mag één van deze twee auto s kopen. Welke van de twee zou jij kiezen en waarom? B Deze pictogrammen geven aan bij welke stap van de onderzoekscyclus de leerling is. Energie, onderbouw havo/vwo Leerlingen / In NEMO, versie Leerlingmateriaal werkbladen in de klas In de klas Inleidende les Onderzoek aan magneten In deze les doen de leerlingen zelf een onderzoek en doorlopen ze de verschillende stappen van onderzoeken. Het onderzoek gaat over magneten en magnetisme. Belangrijkste informatie op een rijtje Locatie Tijdsduur Lesdoelen In de klas 60 minuten De leerlingen: denken na over wat onderzoeken is; ontdekken de verschillende stappen in het doen van onderzoek; maken kennis met het natuurkundige verschijnsel magnetisme. Kerndoelen Voorbereiding Materialen Kerndoel 42, leergebied Natuur en Techniek. Neem het lesmateriaal door. Verzamel de materialen. Kopieer voor alle leerlingen: Werkbladen in de klas - Onderzoeken. Materialen voor het onderdeel Verkennen: Als u dit klassikaal doet één van elk, anders één per groepje: magneet haarelastiekje kurk spijker kunststof dopje van een pen paperclip potlood stukje stof Gebruik geen bordmagneet, deze zijn niet sterk genoeg. Materialen voor onderdeel Experiment, per groepje: magneet 2 euromunt lepel spijker punaise sleutel paperclip aluminiumfolie 1, 2 of 5 eurocent munt frisdrankblikje 10, 20 of 50 eurocent munt conservenblikje (bijvoorbeeld 1 euromunt van tomatenpuree) Organisatie van de les Deze les gaat vooraf aan het bezoek aan NEMO. U begint de les met het verkennen van magneten. Aansluitend gaan de leerlingen onder uw begeleiding aan de slag met hun onderzoek. U rondt de les af met verdieping, een uitleg over magneten. Onderzoeken, groep Leerkrachtenhandleiding, versie

5 U gaat met de klas naar NEMO om daar de tentoonstelling Teen Facts te bezoeken. De tentoonstelling is opgebouwd uit vijf thema s: Ben ik mijn hormonen?, Let s talk about sex, Express yourself!, To the max! en Test jezelf. Binnen deze thema s komen onderwerpen aan de orde als hormonen, puistjes, zelfbeeld, verandering van het lichaam, risicogedrag, drugs, seks en voortplanting. Tijdsduur Lesdoelen 45 minuten De leerlingen leren op speelse, spannende en persoonlijke wijze de wetenschap achter de puberteit kennen. Kerndoelen Kerndoel 38, leergebied Mens en samenleving en kerndoel 41, leergebied Natuur en techniek. Voorbereiding Materialen Kopieer voor alle leerlingen Werkbladen in NEMO - Teen Facts. Regel voldoende begeleiders (1 per 10 leerlingen). Kopieer voor elke begeleider de informatie voor begeleiders uit deze handleiding. Voor elke leerling: Werkbladen in NEMO Teen Facts. Deze zijn gratis te downloaden van potlood (liever geen pennen in NEMO). Voor elke begeleider: de informatie voor de begeleiders; de plattegrond van de tentoonstelling Teen Facts. Organisatie De leerlingen voeren alleen of in groepjes bij verschillende exhibits (tentoonstellingsonderdelen) een opdracht uit. De werkbladen bestaan uit twee stappen: : de leerling probeert de exhibit en beantwoordt hierover een vraag. Uitleg: een korte uitleg over de exhibit. Wij adviseren u de leerlingen eerst zelf de tentoonstelling te laten ontdekken en na 20 minuten het lesmateriaal te geven. Als ze meteen met het lesmateriaal aan de slag gaan, kan de persoonlijke ontdekkingstocht teveel gestuurd worden. TIP Laat ieder groepje bij een andere exhibit beginnen. 05

6 Informatie voor de begeleider NEMO gaat om onderzoeken en experimenteren. Het gaat niet om goed of fout. De antwoorden op de volgende pagina s dienen daarom vooral ter ondersteuning. In NEMO spelen leerlingen met exhibits (tentoonstellingsonderdeel) en daarbij doen ze kennis op. Niet iedereen leert daarbij hetzelfde. Als begeleider kunt u dit spel verdiepen. Dit kan bijvoorbeeld door de leerlingen vragen te stellen, terwijl ze bezig zijn met een exhibit. Door te verwoorden wat je doet, verwerk je informatie makkelijker. De opbouw van de werkbladen in NEMO. : de leerling doet de exhibit en beantwoordt een vraag. Meer weten: uitleg over de exhibit. De tentoonstelling Teen Facts bevat een speciaal onderdeel voor tieners; de Peepshow. De peepshowgalerij is vrij te bezoeken vanaf 12 jaar. Voor de afgesloten peepshowcabines geldt de leeftijdsgrens van 12 tot 18 jaar. Voor deze cabines hebben de leerlingen muntjes nodig die de docent in NEMO kan krijgen. Wij willen u erop wijzen dat wij een toegangsbeleid voeren ten aanzien van de Peepshow. Er worden geen muntjes uitgereikt indien docenten, ouders of begeleiders niet willen dat leerlingen dit onderdeel van de tentoonstelling bezoeken. Tijdens de ontwikkeling van de tentoonstelling zijn bepaalde keuzes gemaakt. Daardoor is het mogelijk dat de visie van bepaalde bevolkingsgroepen op specifieke vraagstukken van maatschappelijke, culturele en/of religieuze aard niet of slechts in mindere mate aan bod komen. Voor de Peepshow is een zorgvuldige beeldselectie gemaakt, waarmee wij naar ons idee geen ontoelaatbare grens overschrijden. Wij denken dat de tentoonstelling en de onderwerpen aansluiten bij de belevingswereld van de hedendaagse jeugd. Leerkrachtenhandleiding, versie

7 Antwoorden op de werkbladen in NEMO Werkblad Over hoofd, hart en hormonen De antwoorden zijn afhankelijk van de mening en keuze van de leerling. Werkblad 1 Groeipijn Het meisje begint eerst te groeien, jongens zijn vaak pas twee jaar later aan de beurt. Welke stof zorgt voor deze groeispurt? groeihormoon TIP U kunt in de klas het verschil in lengte tussen jongens en meisjes onderzoeken. Werkblad 2 Gek in je hoofd Heeft zelf muziek maken invloed op de ontwikkeling van je hersenen? Ja, door zelf muziek te maken kun je beter abstract denken. Train je hersenen!

8 Werkblad 3 Geslachtsrijp Hormoon Man Vrouw Testosteron Oestrogeen zorgt voor de ontwikkeling van de secundaire geslachtskenmerken; zorgt voor de groei van de teelballen en penis; zorgt voor baardgroei en een gespierder lichaam; nodig voor seksuele fantasieën. maakt de botstructuur sterker; beschermt tegen aderverkalking en zorgt voor gezonde bloedvaten; toename van oestrogeen in de puberteit kan borstgroei bij jongens veroorzaken. zorgt voor gevoeligheid voor seksuele prikkels; heeft positief effect op het ruimtelijk inzicht. zorgt voor de ontwikkeling van de secundaire geslachtskenmerken; zorgt voor de groei van de borsten; zorgt voor de groei van de baarmoeder, de vagina, het schaamhaar en voor de verdeling van het vetweefsel; maakt de botstructuur sterker; beschermt tegen aderverkalking en zorgt voor gezonde bloedvaten. Follikel stimulerend hormoon (FSH) Luteïneserend hormoon (LH) zorgt voor seksuele rijping in de puberteit. stimuleert de productie van testosteron en oestrogeen in de teelballen. zorgt voor seksuele rijping in de puberteit. helpt met de eisprong in de menstruatiecyclus. Leerkrachtenhandleiding, versie

9 Werkblad 4 Puistenspel Voor welke oplossingen heb jij gekozen? De antwoorden zijn afhankelijk van de keuze van de leerling. Welke effecten de verschillende oplossingen hebben kunt u hieronder nalezen. wassen: Het is goed om de huid voorzichtig te reinigen met een milde zeep en lauw water. Dit helpt tegen bacteriën en een vettige huid. zonnen: Door de zon drogen de puistjes uit. Te veel zon droogt je huid teveel uit en maakt je huid vatbaarder voor puistjes. make-up: Met goede kwaliteit make-up kan je puistjes camoufleren, make-up op waterbasis is hiervoor het meest geschikt. Cream en vloeibare foundations zijn af te raden omdat deze vaak te vettig zijn. uitknijpen: Als je een puistje uitknijpt, loop je het risico dat deze geïnfecteerd raakt. Verder verspreid je de bacteriën, waardoor je meer puistjes kan krijgen, daarbij loop je ook meer risico op littekenvorming. uitlepelen: Zie uitknijpen. tijd versnellen: Na de puberteit maak je weer minder talg aan. Dus als je geduld hebt, gaan de puistjes meestal vanzelf weer over. Werkblad 5 Jakkes Het melkachtige zweet dat uit de zweetklieren komt is reukloos. Waardoor ga je dan soms toch stinken? Door bacteriën. Werkblad 6 Stoned als een spin Kijk naar web 1 en web 5. Bij het maken van web 5 was de spin onder invloed van cafeïne. Web 1 is gemaakt zonder invloed van drugs. Werkblad 7 Electroroulette Antwoorden Antwoorden zijn afhankelijk van de leerling. Waarschijnlijk durf je eerder nee te zeggen tegen vreemden als je het niet wilt, je hoeft je tegenover vreemden niet te bewijzen. Bij vrienden speelt peer pressure een rol. Werkblad 8 Zelfbeeldspiegel Hoe zie jij jezelf? Het antwoord is afhankelijk van de mening van de leerling. 09

Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw VO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw VO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Teen Facts Docentenhandleiding Lesmateriaal onderbouw VO Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod, waarmee

Nadere informatie

Wereld van Vormen. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 5-6. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Wereld van Vormen. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 5-6. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Wereld van Vormen Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 5-6 Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod

Nadere informatie

Spiegels. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 3-4. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Spiegels. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 3-4. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Spiegels Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 3-4 Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod waarmee

Nadere informatie

Teen Facts. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Teen Facts. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Teen Facts Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Teen Facts. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw VO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Teen Facts. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw VO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Teen Facts Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Docentenhandleiding. Lesmateriaal bovenbouw 4-5 VWO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Docentenhandleiding. Lesmateriaal bovenbouw 4-5 VWO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Docentenhandleiding Lesmateriaal bovenbouw 4-5 VWO Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief

Nadere informatie

Wonderlijke Wetenschap

Wonderlijke Wetenschap Wonderlijke Wetenschap Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 5-6 Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief

Nadere informatie

Teen Facts. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw VO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Teen Facts. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw VO. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Teen Facts Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Werkbladen In NEMO. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas

Werkbladen In NEMO. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas Werkbladen In NEMO Energie Naam onderbouw havo/vwo School Klas Energie Energie is overal. Denk aan de zon, aan beweging (bijvoorbeeld de wind en waterstromingen), en aan brandstoffen. Om de energie te

Nadere informatie

Werkbladen In NEMO. Naam. onderbouw VO School. Klas

Werkbladen In NEMO. Naam. onderbouw VO School. Klas Werkbladen In NEMO Teen Facts Naam onderbouw VO School Klas Teen Facts De puberteit, misschien zit je er middenin of misschien begint het binnenkort. Het is een belangrijke periode in je leven; je lichaam,

Nadere informatie

Fenomena. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Fenomena. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Fenomena Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 7-8 Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod, waarmee

Nadere informatie

Zeker weten?! Docentenhandleiding. Lesmateriaal 1-2 havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Zeker weten?! Docentenhandleiding. Lesmateriaal 1-2 havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Docentenhandleiding Lesmateriaal 1-2 havo/vwo Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod,

Nadere informatie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Mijn naam: Teen Facts Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Mijn naam: Teen Facts Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Teen Facts Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek de wetenschap achter de puberteit Teen Facts Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Teen Facts De puberteit, misschien

Nadere informatie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Mijn naam: Teen Facts Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Mijn naam: Teen Facts Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Teen Facts Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek de wetenschap achter de puberteit Teen Facts Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Teen Facts De puberteit, misschien

Nadere informatie

Spiegels en zeepbellen

Spiegels en zeepbellen Spiegels en zeepbellen Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 3-4 Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid

Nadere informatie

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Energie Docentenhandleiding Lesmateriaal onderbouw havo/vwo Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief

Nadere informatie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie Teen Facts Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek de wetenschap achter de puberteit Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Teen Facts De puberteit, misschien zit je er

Nadere informatie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie Teen Facts Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek de wetenschap achter de puberteit Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Teen Facts De puberteit, misschien zit je er

Nadere informatie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO 01-09-2015 1

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO 01-09-2015 1 Teen Facts Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek de wetenschap achter de puberteit Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO 01-09-2015 1 Teen Facts De puberteit, misschien zit je er middenin

Nadere informatie

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is bedoeld voor gebruik bij het bezoek aan NEMO

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is bedoeld voor gebruik bij het bezoek aan NEMO Energie Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is bedoeld voor gebruik bij het bezoek aan NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl

Nadere informatie

Proefjes. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Proefjes. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Proefjes Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 7-8 Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1

Energie. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In NEMO versie 12-2013 1 Energie Energie is overal. Denk aan de zon, aan beweging

Nadere informatie

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1

Teen Facts. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek de wetenschap achter de puberteit. Naam: Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1 Teen Facts Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek de wetenschap achter de puberteit Teen Facts Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1 Teen Facts De puberteit, misschien zit je er

Nadere informatie

Krachtpatsers. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Krachtpatsers. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Krachtpatsers Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Zeker weten?! Lesmateriaal, 1-2 havo/vwo Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Zeker weten?! Lesmateriaal, 1-2 havo/vwo Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Zeker weten?! Lesmateriaal, 1-2 havo/vwo Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Werkbladen In de klas. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas

Werkbladen In de klas. Energie. Naam. onderbouw havo/vwo School. Klas Werkbladen In de klas Energie Naam onderbouw havo/vwo School Klas Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene stroom en duurzaamheid. Je hoort er vast wel eens iets over. Maar wat betekent

Nadere informatie

Werkbladen In de klas. Onderzoeken. Naam. groep 5-6. School. Klas

Werkbladen In de klas. Onderzoeken. Naam. groep 5-6. School. Klas Werkbladen In de klas Onderzoeken groep 5-6 Naam School Klas Wetenschap, overal om ons heen! Je leest of hoort vaak over wetenschappers die onderzoek hebben gedaan. Er is iets uitgevonden of iets nieuws

Nadere informatie

Spiegels. Lesmateriaal, groep 3-4 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Spiegels. Lesmateriaal, groep 3-4 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Spiegels Lesmateriaal, groep 3-4 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Onderzoeken. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Onderzoeken. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Onderzoeken Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Maak > test > verbeter

Maak > test > verbeter Maak > test > verbeter Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Onderzoeken. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Onderzoeken. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Onderzoeken Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Welkom bij Fenomena! Deze hele

Nadere informatie

Krachtpatsers. Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Krachtpatsers. Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Krachtpatsers Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Onderzoeken. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Onderzoeken Groep 5-6 Leerlingen In de klas versie 10-2013 1

Onderzoeken. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Onderzoeken Groep 5-6 Leerlingen In de klas versie 10-2013 1 Onderzoeken Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Onderzoeken Groep 5-6 Leerlingen In de klas versie 10-2013 1 Wetenschap overal om ons heen

Nadere informatie

Krachtpatsers. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Krachtpatsers. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Krachtpatsers Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Spiegels en zeepbellen

Spiegels en zeepbellen Spiegels en zeepbellen Lesmateriaal, groep 3-4 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl

Nadere informatie

Test je kennis! De heelalquiz

Test je kennis! De heelalquiz Test je kennis! heelalquiz Introductie les 3 Planeten, sterren, manen, de oerknal. Het zijn termen die leerlingen vast wel eens voorbij hebben horen komen. Maar wat weten de leerlingen eigenlijk al van

Nadere informatie

Spiegels en zeepbellen

Spiegels en zeepbellen Spiegels en zeepbellen Lesmateriaal, groep 3-4 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl

Nadere informatie

Maak > test > verbeter

Maak > test > verbeter Maak > test > verbeter Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 5-6 Leerlingen In NEMO versie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 5-6 Leerlingen In NEMO versie Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 5-6 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Wetenschap overal om ons heen Je leest

Nadere informatie

Puberteit - HV 2. Saskia Tuenter. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Puberteit - HV 2. Saskia Tuenter. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Puberteit - HV 2 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Saskia Tuenter 06 March 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/72986 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Wereld van Wiskunde. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Wereld van Wiskunde. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Wereld van Wiskunde Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl

Nadere informatie

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Energie Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Wereld van Wiskunde. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Wereld van Wiskunde. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Wereld van Wiskunde Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Energie. Docentenhandleiding. Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Energie Lesmateriaal, onderbouw havo/vwo Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

You, Me, Electricity

You, Me, Electricity You, Me, Electricity Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! You, Me, Electricity Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 You, Me, Electricity Hallooooo!!!!

Nadere informatie

Ruimteschip Aarde. Lesmateriaal, groep 5-7 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Ruimteschip Aarde. Lesmateriaal, groep 5-7 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Ruimteschip Aarde Lesmateriaal, groep 5-7 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Fenomena. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Fenomena. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Fenomena Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

You, Me, Electricity

You, Me, Electricity You, Me, Electricity Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! You, Me, Electricity Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 You, Me, Electricity

Nadere informatie

Het brein. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Het brein. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Het brein Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Kettingreacties. Lesmateriaal, 1-3 VMBO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Kettingreacties. Lesmateriaal, 1-3 VMBO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Kettingreacties Lesmateriaal, 1-3 VMBO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Werkbladen In NEMO. Zoeken naar leven. Naam. School. onderbouw VO. Klas

Werkbladen In NEMO. Zoeken naar leven. Naam. School. onderbouw VO. Klas Werkbladen In NEMO Zoeken naar leven Naam onderbouw VO School Klas Zoeken naar leven Jij leeft, een plant leeft en een hond ook. Een steen leeft niet. Maar leeft een robot? Wat is leven eigenlijk? Hoe

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, 4-5 VWO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, 4-5 VWO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, 4-5 VWO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 11-2014 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs. Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014

Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs. Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014 Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014 Professionalisering wetenschap en techniek in de klas Workshops Nascholingen Lezingen & Congressen

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 Zoeken naar leven Wat

Nadere informatie

Maak > test > verbeter Groep 5-6

Maak > test > verbeter Groep 5-6 Maak > test > verbeter Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Proefjes. Jouw werkbladen in de klas. In de klas. versie A. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Proefjes. Jouw werkbladen in de klas. In de klas. versie A. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Proefjes Jouw werkbladen in de klas In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! versie A Onderzoek in de klas Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Onderzoek

Nadere informatie

Levensfasen vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Levensfasen vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62411 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Zoeken naar leven. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Zoeken naar leven Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Zoeken naar leven Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Zoeken naar leven

Nadere informatie

Sommige pubers kunnen echt ongelooflijk hard stinken. Dat is allesbehalve lekker. Heb jij er ook last van?

Sommige pubers kunnen echt ongelooflijk hard stinken. Dat is allesbehalve lekker. Heb jij er ook last van? Zweterige oksels Sommige pubers kunnen echt ongelooflijk hard stinken. Dat is allesbehalve lekker. Heb jij er ook last van? Zweten is heel normaal en zelfs goed voor je. Het zuivert je lichaam en zorgt

Nadere informatie

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK COMPLETE DOCENTENINFORMATIE: HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK DE TIJDSWINKEL VOOR GROEP 3-4 HET LEVEN VAN MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDSPERIODEN AAN DE HAND

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Instructieblad Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Onderzoeken is leuk omdat je wat over jezelf leert: wat je kunt en hoe creatief je bent. Ook leer je over je omgeving en de wereld.

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Ontcijfer je wereld. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Ontcijfer je wereld. Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Ontcijfer je wereld Lesmateriaal, groep 5-6 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl

Nadere informatie

Proefjes. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Proefjes. Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Proefjes Lesmateriaal, groep 7-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

docentenhandleiding volwassen worden Een lespakket over de puberteit

docentenhandleiding volwassen worden Een lespakket over de puberteit docentenhandleiding volwassen worden Een lespakket over de puberteit Inhoud Pagina Inleiding... 3 Doelgroep... 4 Doelstellingen: leerdoelen en kerndoelen basisonderwijs... 4 Opbouw en tijdsduur.............................................................................................

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, 4-5 VWO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, 4-5 VWO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, 4-5 VWO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Het brein. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Het brein Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Het brein Hersenen zijn ontzettend

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten welke lichamelijke en emotionele veranderingen zich bij meisjes voordoen in de puberteit. Kinderen weten dat

Nadere informatie

Kinderen groeien op tot volwassenen in verschillende fasen. Iedereen groeit. Maar ons lichaam maakt heel ons leven kleine of grote veranderingen mee.

Kinderen groeien op tot volwassenen in verschillende fasen. Iedereen groeit. Maar ons lichaam maakt heel ons leven kleine of grote veranderingen mee. Groei en ontwikkeling Kinderen groeien op tot volwassenen in verschillende fasen. Iedereen groeit tot maximaal tot hij of zij 18 jaar is. Maar ons lichaam maakt heel ons leven kleine of grote veranderingen

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

docentenhandleiding volwassen worden Een lespakket over de puberteit

docentenhandleiding volwassen worden Een lespakket over de puberteit docentenhandleiding volwassen worden Een lespakket over de puberteit Inhoud Pagina Inleiding... 3 Doelgroep... 4 Doelstellingen: kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs..............................................

Nadere informatie

Krachtpatsers. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Krachtpatsers Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie

Krachtpatsers. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Krachtpatsers Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie Krachtpatsers Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Krachtpatsers Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 01-09-2015 1 Krachtpatsers Waarom stort een brug niet in?

Nadere informatie

Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT. Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde VOORTGEZET ONDERWIJS. Science Center NEMO/NSO

Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT. Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde VOORTGEZET ONDERWIJS. Science Center NEMO/NSO Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde Science Center NEMO/NSO VOORTGEZET ONDERWIJS 1 Colofon Ruimteschip Aarde is een project van de Nederlandse

Nadere informatie

Levensfasen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Levensfasen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73615 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Handleiding. Pagina 1 van 9

Handleiding. Pagina 1 van 9 Begeleiding De website is opgebouwd uit stappen. De stappen op de website volgen elkaar logisch op en alle opdrachten staan duidelijk op de website beschreven. De informatie op de website is voor iedere

Nadere informatie

acne Wat is acne? Wat zijn de verschijnselen? Hoe ontstaat het?

acne Wat is acne? Wat zijn de verschijnselen? Hoe ontstaat het? acne Acne vulgaris, kortweg acne genoemd, is de medische term voor jeugdpuistjes. Wat is acne? En hoe is het te behandelen? Dat en meer leest u in deze folder. Wat is acne? Bij acne zijn talgkliertjes

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Lesmateriaal, onderbouw VO Docentenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Lesopbouw Onderzoekend Leren Wetenschap in het basisonderwijs

Lesopbouw Onderzoekend Leren Wetenschap in het basisonderwijs Lesopbouw Onderzoekend Leren Wetenschap in het basisonderwijs Routekaart Algemene disclaimer Dit document is bedoeld ter algemene informatie, en dient als voorbeeld voor een les onderzoekend leren in het

Nadere informatie

Ruimteschip Aarde. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Ruimteschip Aarde. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Ruimteschip Aarde Jouw werkbladen In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Ruimteschip Aarde Groep 5-7 Leerlingen In de klas versie 10-2013 1 Ruimteschip Aarde

Nadere informatie

Krachtpatsers. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Krachtpatsers Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1

Krachtpatsers. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Krachtpatsers Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1 Krachtpatsers Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Krachtpatsers Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1 Krachtpatsers Waarom stort een

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: De komende weken gaan we het hebben over de verschillende veranderingen die jongens en meisjes in de puberteit doormaken. Het is een periode die ongeveer drie jaar

Nadere informatie

Ruimteschip Aarde. Lesmateriaal, groep 5-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Ruimteschip Aarde. Lesmateriaal, groep 5-8 Leerkrachtenhandleiding. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Ruimteschip Aarde Lesmateriaal, groep 5-8 Leerkrachtenhandleiding Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Science Center NEMO Oosterdok 2 1011 VX Amsterdam 020 531 31 18 www.e-nemo.nl boekingsbureau@e-nemo.nl

Nadere informatie

Jeugdpuistjes www.cjggooienvechtstreek.nl

Jeugdpuistjes www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Jeugdpuistjes n Jeugdpuistjes Puistjes en mee-eters kunnen je leven aardig vergallen. Uit je omgeving krijg je vast te horen dat jeugdpuistjes (ook wel acne genoemd) erbij horen

Nadere informatie

Lessenserie De hellingbaan

Lessenserie De hellingbaan - Bovenbouw - Lessenserie De hellingbaan Een lessenserie over het experimenteren met de hellingbaan en de strategie controleren van variabelen. Met dank aan leerkrachten en leerlingen van basisschool De

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Met blingbling het verleden in' horende bij de tentoonstelling Het oudste goud van de wereld. Schatten uit Varna. Primair Onderwijs groep 6 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts

Nadere informatie

Over het MEISJESLICHAAM op www.sense.info

Over het MEISJESLICHAAM op www.sense.info Over het MEISJESLICHAAM op www.sense.info Op Sense.info vind je allemaal informatie over seks, relaties en hulp bij problemen. Ga naar www.sense.info. In het menu zie je alle onderwerpen. -Klik op MEISJESLICHAAM

Nadere informatie

You, Me, Electricity. Jouw werkbladen. In NEMO. Naam:

You, Me, Electricity. Jouw werkbladen. In NEMO. Naam: You, Me, Electricity Jouw werkbladen In NEMO Naam: School: Klas: k Ontde e zélf ho ld re de we t! werk You, Me, Electricity Onderbouw VO Leerlingen In NEMO versie 04-2014 1 You, Me, Electricity Hallooooo!!!!

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie