Inzicht in relatie met cliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inzicht in relatie met cliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken"

Transcriptie

1 Foto: Martine Sprangers Praktijkgericht onderzoek bij jeugdzorgaanbieder Tender Inzicht in relatie met cliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken Door Conny Stolk en Mariëtte van Brandenburg 18 Bij oplossingsgericht werken is het belangrijk dat de hulpverlener zich voortdurend realiseert wat voor soort werkrelatie hij heeft met zijn cliëntsteltdecliënt zich op als bezoeker, als klager of als klant? Inzicht daarin is een voorwaarde om te kiezen voor de juiste interventie, blijkt uit een praktijkgericht onderzoek bij jeugdzorgaanbieder Tender Oplossingsgericht werken werd in de jaren tachtig ontwikkeld door de Amerikaanse psychotherapeuten Steve de Shazer en Insoo Kim Berg van het Brief Family Therapy Center in Milwaukee Een hulpverlener die oplossingsgericht werkt, verdiept zich niet zozeer in de aard van het probleem maar in de oplossing ervan Uitgangspunt is de situatie die de cliënt zich in de toekomst wenst Deze benadering wint ook terrein in de Nederlandse jeugdzorg De oplossingsgerichte aanpak richt zich dus niet op problemen maar op successen, door het analyseren van situaties die al relatief goed verlopen en het versterken van het positieve (Visser en Butter, 2008) De cliënt kiest concrete doelen, waar cliënt en hulpverlener samen via kleine stappen aan werken De oplossingsgerichte beroepskracht gaat ervan uit dat de cliënt de oplossing voor zijn probleem al in zich heeft en gestimuleerd moet worden om zijn eigen krachten te herkennen en in te zetten om tot de uiteindelijk gewenste situatie te komen In studies van onder anderen de Amerikaanse psycholoog Barry Duncan worden algemeen werkzame bestanddelen van hulpverle- BSL - JEC _JEC 018

2 Inzichtinrelatiemetcliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken ning benoemd, waarvan er een aantal te definiëren zijn als therapeut- of hulpverlenersvariabelen: een goede aansluiting bij de motivatie van de cliënt; een goede relatie tussen hulpverlener en cliënt; een goede aansluiting tussen het type interventie en het probleem en de hulpvraag van de cliënt; een goede kwaliteit van de opleiding en professionaliteit van de behandelaar; de mate waarin de hulpverlener hoop heeft op verbetering bij de cliënt Deze variabelen zijn het uitgangspunt voor de houding van de oplossingsgerichte hulpverlener (Duncan, 2004) Gedragsverandering en werkrelatie Het doel van oplossingsgerichte hulpverlening is te komen tot gedragsverandering bij de cliënt Verandering komt alleen tot stand als de cliënt daarvoor gemotiveerd is Wanneer een cliënt niet gemotiveerd lijkt, denken hulpverleners al snel dat de cliënt niet bereid of in staat is om te veranderen of dat dit niet het juiste moment is (Schippers en De Jonge, 2002) Wanneer de cliënt bovendien de adviezen van de hulpverlener terzijde legt, leggen ze dat uit als weerstand bij de cliënt De Shazer stelt in zijn artikel The Death of Resistance (De dood van weerstand) dat cliënten die de adviezen van hulpverleners niet uitvoeren geen weerstand vertonen maar laten zien dat die adviezen nietpassenbijhunmanieromdingentedoen(deshazer,1984)als de cliënt een advies niet opvolgt, is de kans groot dat de hulpverlener geen aansluiting heeft gevonden bij de cliënt en niet is uitgegaan van de relatie die op dat moment tussen hen bestond: de cliënttypische werkrelatie Oplossingsgericht werken maakt onderscheid tussen drie soorten cliënttypische werkrelatie: de bezoekerstypische, de klaagtypische en de klanttypische relatie In die werkrelaties liggen verschillende stadia van gedragsverandering vervat (Prochaska en anderen, 1994) In de bezoekerstypische relatie slagen hulpverlener en cliënt er niet in om samen een probleem te benoemen om aan te werken De cliënt is vaak gestuurd door een verwijzer en vindt zelf niet dat er een probleem is Hij stelt zich onverschillig of onwetend op In de klaagtypische relatie kunnen hulpverlener en cliënt wel een probleem benoemen, maar ziet de cliënt nog niet dat hij deel uitmaakt van de oplossing Hij gelooft dat zijn probleem pas oplosbaar 19 BSL - JEC _JEC 019

3 Conny Stolk en Mariëtte van Brandenburg is als iemand anders bijvoorbeeld een ouder, partner of kind zich anders gaat gedragen In de klanttypische relatie stellen hulpverlener en cliënt samen vast wat het probleem is en ziet de cliënt dat hij een deel van de oplossing is, al kan hij zijn eigen hulpbronnen om tot een oplossing te komen onvoldoende benutten De cliënt is duidelijk gemotiveerd om het eigen gedrag te veranderen Tender 20 De West-Brabantse jeugdzorgaanbieder Tender is in 2006 begonnen met de invoering van oplossingsgericht bejegenen Het woord bejegenen benadrukt dat het niet gaat om een methodiek maar om een beroepshouding op basis van algemeen werkzame factoren van zorg Tender benadert opgroei- en opvoedvragen vanuit de systeemtheorie, die ervan uitgaat dat mensen alleen begrepen kunnen worden in de context van hun relaties De hulpverlening moet dus niet alleen aandacht hebben voor de cliënt maar ook voor diens omgeving In de oplossingsgerichte hulpverlening gaat de hulpverlener uit van het perspectief van de cliënt Het is daarbij noodzakelijk om goed te luisteren naar wat en wie er belangrijk zijn voor de cliënt De hulpverlener richt zich op het referentiekader van de cliënt en daaruit eventueel te benutten hulpbronnen Alle Tender-medewerkers, van directeur tot receptionist, hebben een training oplossingsgericht bejegenen gevolgd, aangepast aan de verschillende functiegroepen De Tender-trainingen waren gebaseerd op vijf fundamenten van oplossingsgericht bejegenen: focus op bekwaamheden van de cliënt; focus op doelen die voor de cliënt belangrijk zijn; focus op de gewenste toekomst; focus op wat cliënt al doet om die gewenste toekomst mogelijk te maken; focus op kleine, haalbare stappen Sinds de trainingen nemen alle medewerkers deel aan intervisieachtige leergroepen, waarbinnen het oplossingsgericht bejegenen samen verder wordt uitgediept en geoefend De leergroepen komen ongeveer vijf keer per jaar bij elkaar Technieken In de trainingen hebben de Tender-hulpverleners geoefend met vijf kenmerkende technieken voor oplossingsgericht werken, beschreven BSL - JEC _JEC 020

4 Inzichtinrelatiemetcliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken in een literatuurverkenning van Deanne Radema en Yvonne van Heerwaarden: De wondervraag stellen helpt de gewenste situatie in kaart te brengen: Stel dat er een wonder gebeurt terwijl je slaapt, waaraan kun je dat dan zien als je weer wakker wordt? Schalen van 1 tot 10 maken het mogelijk om vooruitgang te meten en visualiseren Copingvragen stellen is een manier om krachten op te sporen die de cliënt helpen overeind te blijven in schijnbaar hopeloze situaties Complimenten geven vestigt de aandacht op oplossingen en vooruitgang Uitzonderingsvragen stellen In welke vergelijkbare situatie doet het probleem zich niet voor? helpt cliënten hun eigen krachten te ervaren (Radema en Van Heerwaarden, 2009) Onderzoeksopzet In het najaar van 2008 is het lectoraat Professionalisering van agogische beroepen en vaktherapeuten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen door Tender verzocht te inventariseren hoe ver de Tender-medewerkers waren gevorderd in het oplossingsgericht werken Gekozen is voor een inventariserend onderzoek waarbij de uitvoerend medewerkers zoveel mogelijk betrokken waren en de onderzoekers zelf een oplossingsgerichte aanpak praktiseerden In de voorfase is het onderwerp van het onderzoek uitgediept in overleg met drie focusgroepen Vervolgens is aan 100 van de 350 ambulante en residentiële medewerkers gevraagd een vragenlijst in te vullen; 54 medewerkers hebben de lijst geretourneerd Daarna hebben twaalf medewerkers elkaar geobserveerd tijdens een cliëntcontact Bij tien van deze medewerkers is een diepte-interview afgenomen De verkregen gegevens zijn in terugkoppelingsbijeenkomsten voorgelegd aan een groep residentiële en ambulante medewerkers, een groep trainers en begeleiders van de leergroepen en een groep behandelcoördinatoren en managers Door gezamenlijk de gegevens te interpreteren konden medewerkers zelf aangeven welke volgende stappen belangrijk zijn om oplossingsgericht bejegenen verder te borgen 21 BSL - JEC _JEC 021

5 Conny Stolk en Mariëtte van Brandenburg Het belang van mandaat 22 De eerste stap bij de inventarisatie was het organiseren van drie bijeenkomsten waarin hulpverleners, trainers en managers mede bepaalden op welke aspecten het onderzoek zich precies zou richten Ze stelden vast welke concrete gedragskenmerken het best de vijf fundamenten weergeven waar de training op gebaseerd was Het verkrijgen van mandaat kwam daarbij als belangrijke factor naar voren Binnen Tender wordt uitgegaan van het adagium Een mens kan en wil veranderen, maar niet veranderd worden Een hulpverlener moet dus allereerst nagaan in hoeverre de cliënt wil veranderen, ofwel een werkbare hulpvraag heeft, en de hulpverlener het mandaat geeft om met hem naar oplossingen te zoeken In de leergroepen hadden de medewerkers zich steeds meer gerealiseerd dat inzicht in de cliënttypische werkrelatie bijna noodzaak is om mandaat te krijgen en passende interventies in te zetten Deze bewustwording in het eerste jaar van het scholingstraject leidde ertoe dat de indeling van latere trainingen is veranderd Voortaan werd direct in het begin van de training aandacht besteed aan het mandaat van de hulpverlener en de verschillende cliënttypische relaties Sindsdien wordt binnen Tender niet langer gesproken over de cliënttypische relatie, maar over cliënttypische interactie Interactie doet meer recht aan de dynamiek van de werkrelatie, die voortdurend aan veranderingen onderhevig kan zijn Zo kwam Tender op zes fundamenten van oplossingsgericht bejegenen: focus op bekwaamheden van de cliënt; focus op doelen die voor de cliënt belangrijk zijn; focusopdegewenstetoekomst; focus op wat cliënt al doet om die gewenste toekomst mogelijk te maken; focus op kleine, haalbare stappen; besef van de cliënttypische interactie Op verzoek van de medewerkers is de cliënttypische interactie als fundament van oplossingsgerichte bejegening meegenomen in het onderzoek Bewustwording Naarmate de medewerkers zich de oplossingsgerichte bejegening meer eigen maakten, werd hen steeds duidelijker dat een goed besef van de cliënttypische interactie voorwaarde is om goede oplossings- BSL - JEC _JEC 022

6 Inzichtinrelatiemetcliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken gerichte interventies in te zetten Daarbij gebruiken ze een hulpmiddel, geïnspireerd op het gedachtegoed van de Belgische psycholoog Louis Cauffman, om te bepalen welke werkrelatie de beroepskracht op enig moment heeft met de cliënt en wat dat betekent voor mogelijke interventies (tabel 1) Tabel 1 Cliënttypische interactie, kernmerken en interventies (gebaseerd opcauffman,2006) Type interactie Kenmerken Interventies Bezoekerstypische interactie Geen probleem Geen hulpvraag Vaak gestuurde cliënt Geen mandaat voor hulpverlener Mandaat verwerven door aansluiten, invoegen(wieenwatisbelangrijkvoor cliënt) Erkenning en complimenten Vragen naar doelen van verwijzer/opdrachtgever (en visie van de cliënt op doelen verwijzer) Klaagtypische interactie Wel probleem Geen werkbare hulpvraag (de ander moet veranderen) Weinig mandaat Klanttypische interactie Wel probleem Eigen veranderwens, werkbare hulpvraag Veel mandaat Mandaat verwerven door invoegen Erkenning en complimenten Klachten vertalen in wensen Uitzonderingen zoeken Relatievragen Gewenste toekomst exploreren Doelen verhelderen Hulpbronnen identificeren Kleine, haalbare stappen bepalen Hoewel medewerkers het besef van de cliënttypische interactie belangrijk vinden als uitgangspunt voor oplossingsgericht werken, blijkt uit het onderzoek dat het in de praktijk niet eenvoudig is om te werken vanuit dit fundament In interviews en tijdens de terugkoppelingsbijeenkomst meldden de medewerkers dat ze zichzelf weliswaar afvragen van welke cliënttypische interactie er sprake is, maar lang niet altijd bewust Wanneer een cliëntcontact dreigt vast te lopen omdat er sprake lijkt te zijn van weerstand of omdat de cliënt geen hulpvraag lijkt te hebben, gaan medewerkers wel te rade bij collega s om uit te zoeken of ze opereren vanuit een verkeerde inschatting van de cliënttypische interactie Tijdens de terugkoppeling van de onderzoeksresultaten gaven de medewerkers aan dat het expliciete besef van de cliënttypische interactie hen handvatten biedt om werkzame interventies in te zetten Expliciet de cliënttypische interactie onderzoeken kun je het beste met collega s doen, vinden medewerkers Ik krijg alleen inzicht in de 23 BSL - JEC _JEC 023

7 Conny Stolk en Mariëtte van Brandenburg relatie die ik met cliënten heb als ik dat hardop met collega s bespreek, legde een van hen uit De medewerkers adviseren om zowel bij de start van de hulpverlening als gedurende het vervolg in het teamoverleg de werkrelatie en interactie tussen hulpverlener en cliënt te bespreken Dat zal de bewustwording van het soort cliëntcontact nog meer versterken Complimentenenerkenning 24 Medewerkers en onderzoekers hebben samen vastgesteld welke technieken en interventies typerend zijn voor oplossingsgericht werken binnen Tender Die indeling is een verfijning van de technieken uit het literatuuronderzoek van Deanne Radema en Yvonne van Heerwaarden In tabel 2 staan de technieken en interventies in de volgorde van gebruik die uit het onderzoek naar voren kwam Uit het onderzoek blijkt dat medewerkers vooral de oplossingsgerichte technieken complimenteren en erkenning geven inzetten De wondervraag gebruiken ze het minst De resultaten zijn besproken met een groep hulpverleners en een groep teamleiders Zij concludeerden dat complimenteren en erkenning geven duidelijke algemene en concrete technieken zijn, die de hulpverleners beheersen De wondervraag en schaalvragen zijn specifiek oplossingsgerichte technieken, die hulpverleners zich nog niet helemaal eigen hebben gemaakt Ze worden soms gezien als trucje en worden door de medewerker dan ervaren als strijdig met zijn authenticiteit Hoewel de medewerkers zich verder willen bekwamen in het oplossingsgericht werken en het inzetten van specifieke oplossingsgericht technieken, vergt het tijd om zich die eigen te maken Uitwisseling Uit zowel de leergroepen als de onderzoeksobservaties bleek dat hulpverleners oplossingsgerichte interventies en technieken toepassen Hulpverleners herkennen die interventies en technieken echter lang niet altijd als oplossingsgericht bejegenen In de vragenlijst en tijdens de nabespreking meldden de medewerkers minder vaak dat ze denken oplossingsgericht te bejegenen dan door de leergroepbegeleiders en de onderzoekers is waargenomen Ook tijdens werk- en teamoverleggen merken hulpverleners dat ze vaker vanuit een oplossingsgerichte houding werken dan ze aanvankelijk dachten BSL - JEC _JEC 024

8 Inzichtinrelatiemetcliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken Tabel2 Techniekeneninterventies (antwoordcategorieën variëren van 1 helemaal niet waar, ik doe het nooit tot 5 helemaal waar, ik doe dat altijd) Interventies en technieken gemiddelde Geeft gedurende het gehele cliëntcontact complimenten 4,5 Geeft erkenning voor de lastige situatie van de cliënt 4,4 Onderzoekt of de hulpvraag werkbaar is 4,0 Maakt gebruik van de ideeën van de cliënt 4,0 Vraagt naar wat werkt 4,0 Onderzoekt of er al dan niet een hulpvraag is 4,0 Labelt positief 4,0 Definieert krachten 3,9 Normaliseert 3,8 Stelt relatievragen 3,6 Stelt altijd wie-, hoe-, wat- en wanneer-vragen vanuit een niet-wetenhouding 3,6 Gebruikt ook bij bagatelliseren van ideeën door cliënt diensideeën 3,6 Maakt gebruik van de vaardigheid reframing 3,5 Vraagt hoe iets de cliënt helpt 3,5 Stelt copingvragen 3,5 Onderzoekt of de cliënt al dan niet hulpbronnen gebruikt 3,5 Onderzoekt of er sprake is van probleem of beperking 3,4 25 Vraagt naar uitzonderingen 3,4 Gebruikt sleutelwoorden van de cliënt 3,4 Maakt gebruik van stiltes 3,4 Geeft alleen advies als de cliënt hetwil 3,1 Stelt schaalvragen 2,8 Gebruikt de schaal van vertrouwen 2,7 Gebruikt de schaal van motivatie 2,6 Gebruikt schaal van nuttigheid 2,6 Vraagt voortdurend Wat nog meer 2,6 Gebruikt schaal van hoop op verandering 2,5 Stelt de wondervraag bij elke cliënt 2,4 BSL - JEC _JEC 025

9 Conny Stolk en Mariëtte van Brandenburg Daarom willen ze graag expliciete aandacht daarvoor tijdens de leergroepen en bij intervisie en teamoverleg Uitwisseling van ervaringen zorgt ervoor dat beroepskrachten zich zekerder voelen en hun handelen goed afstemmen op de behoefte van de cliënt, wat leidt tot een beter resultaat van de hulp Initiatief 26 Oplossingsgericht bejegenen vraagt tijd en vergt in het begin veel denkwerk van hulpverleners Het vraagt een visieomslag om als hulpverlener te vertrouwen op het vermogen van de cliënt om de juiste eigen oplossing te vinden Hoe moeilijk die omslag is, wordt vooral duidelijk op het moment dat een cliënt niet direct met oplossingen komt Volgens de Nederlandse psycholoog Frederike Bannink stimuleert de oplossingsgerichte hulpverlener een cliënt om van een bezoeker of klager te veranderen in een klant door hem te laten vertellen over competenties en successen (Bannink, 2006) Maar wat als een cliënt niet direct zelf met successen en competenties komt? Enkele respondenten stelden dat ze oplossingsgericht bejegenen lastig vinden omdat ze het initiatief veel meer bij de cliënt moeten laten Als hulpverlener help je de cliënt met het verhelderen van zijn vraag en de mogelijke oplossingen, maar beroepskrachten zijn soms geneigd directiever aan de slag te gaan Sommige hulpverleners willen adviseren, waar anderen beter in staat zijn op hun handen te blijven zitten en de cliënt de tijd te geven om na te denken en te worstelen met het formuleren van zijn wensen, successen en oplossingen Oplossingsgericht werken betekent niet dat hulpverleners nooit suggesties of adviezen mogen geven Dat moeten ze echter wel doen vanuit een oplossingsgericht perspectief, en pas op het moment dat de cliënt ervoor open staat Op het moment dus dat er sprake is van een klanttypische interactie De cliënt kan dan suggesties van de hulpverlener overnemen als nuttig alternatief of ze naast zich neerleggen Sommige hulpverleners zijn echter geneigd in een klaagtypische interactie directief of confronterend op te treden, wanneer de cliënt oplossingen buiten zichzelf zoekt en vindt dat anderen moeten veranderen Medewerkers willen graag bijgeschoold worden in het oplossingsgericht werken in een klaagtypische interactie Ze vragen zich af of ze in zo n situatie helemaal niet directief kunnen optreden of dat ze dan toch grenzen kunnen stellen vanuit een oplossings- BSL - JEC _JEC 026

10 Inzichtinrelatiemetcliënt cruciaal bij oplossingsgericht werken gerichte benadering Dat is immers ook nodig in een pedagogische context, redeneren ze Met name pedagogische medewerkers vinden dat oplossingsgericht bejegenen geen duidelijk antwoord biedt voor zulke situaties Inmiddels wordt binnen Tender gewerkt met het 4-solution-focused competencies model (4SFC-model) van arbeidspsycholoog Coert Visser en managementcoach Gwenda Schlundt Bodien (Schlundt Bodien en Visser, 2008) Tender vertaalde het model naar een pedagogische context Dat model laat zien hoe je niet alleen oplossingsgericht kunt helpen, maar ook sturen, instrueren en trainen Door hun betrokkenheid bij het hele onderzoekstraject droeg het onderzoek onder hulpverleners bij aan een verdere bewustwording van de cliënttypische interactie Tender werkt aan een verdere borging van oplossingsgericht bejegenen door de ontwikkeling van verdiepingstrainingen, de voortzetting van de leergroepen en extra aandacht voor oplossingsgericht coachen en bejegenen bij het middenkader Oplossingsgericht bejegen wordt steeds meer geïntegreerd met andere interventies Bewust bezig zijn met de vraag welke interactie er is tussen hulpverlener en cliënt en wat de beroepskracht vanuit dat perspectief moet doen voor een optimale werkrelatie met de cliënt, lijkt ook een werkzame factor te zijn in de hulpverlening Dit artikel is, net als de andere artikelen in dit nummer, gratis te downloaden via wwwjeugdenconl > Kennis > Jaargang 2011 > No 2/ Verder lezen Bannink, F (2006) Oplossingsgerichte vragen Handboek oplossingsgerichte gespreksvoering Amsterdam, Harcourt Cauffman, L (2006) Oplossingsgericht management & coaching Simpel werkt het best Utrecht, Lemma Duncan, BL, Miller, SD & Sparks, JA (2004) The Heroic client A Revolutionary Way to Improve Effectiveness Through Client-Directed, Outcome-Informed Therapy San Francisco, Jossey-Bass Jong,Pde&Berg,IK(2006)De kracht van oplossingen Handwijzer voor oplossingsgerichte gesprekstherapie Amsterdam, Harcourt Kwakman, K (2003) Anders leren, beter werken (lectorale rede) Nijmegen, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Prochaska, JO, Norcross, JC & DiClemente, CC (1994) Changing for Good A Revolutionary BSL - JEC _JEC 027

11 Conny Stolk en Mariëtte van Brandenburg Six-Stage Program for Overcoming Bad Habits and Moving Your Life Positively Forward New York, William Morrow and Company Radema, D & Heerwaarden, Y van (2009) Oplossingsgericht werken Wat werkt? Literatuurverkenning in opdracht van de HAN Nijmegen, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Shazer, S de (1984) The death of resistance Family Process, jaargang 23, nummer 1, pagina Shazer, S de & Dolan, Y (2009) Oplossingsgerichte therapie in de praktijk Wonderen die werken Amsterdam, Hogrefe Uitgevers Schlundt Bodien, GL & Visser, C (2008) Oplossingsgericht aan de slag Toon en techniek maakt de muziek Crystallise Books Schippers, GM & Jonge, JM de (2002) Motiverende gespreksvoering Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, jaargang 57, nummer 3, pagina Stolk, C, Gillhaus, P & Hattum, M van (2009) Oplossingsgericht bejegenen onder de loep Onderzoeksrapport Nijmegen, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Visser, C & Butter, R (2008) De effectiviteit van oplossingsgericht werken en cliëntgeleide contractering bij coaching en advisering: lessen uit de psychotherapie Gedrag & Organisatie, jaargang 21, nummer 1, pagina Conny Stolk is voorzitter van het curriculum bij de opleiding Pedagogiek en docentonderzoeker bij het lectoraat Professionalisering van agogische beroepen en vaktherapeuten en het lectoraat Werkzame factoren in de zorg voor jeugd, aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Mariëtte van Brandenburg is hoofd Kennis en innovatie bij Tender BSL - JEC _JEC 028

Oplossingsgericht werken. Arteveldehogeschool 19 maart 2015

Oplossingsgericht werken. Arteveldehogeschool 19 maart 2015 Oplossingsgericht werken Arteveldehogeschool 19 maart 2015 Vragen Waaraan zou jij morgen kunnen opmerken dat deze workshop vandaag zinvol voor jou was? Wat zou je zelf kunnen doen om het zinvol te maken?

Nadere informatie

Veel begeleiders, managers en adviseurs zijn sterk gericht op problemen en defecten.

Veel begeleiders, managers en adviseurs zijn sterk gericht op problemen en defecten. Pagina 1 Oplossingsgericht werken De kern van oplossingsgericht werken (OW) is dat de focus ligt op de gewenste situatie (in plaats van het probleem), op reeds bereikte successen (en niet op missers en

Nadere informatie

De oplossingsgerichte flowchart

De oplossingsgerichte flowchart De oplossingsgerichte flowchart Inleiding De oplossingsgerichte flowchart is een hulpmiddel om de werkrelatie te beschrijven tussen cliënt en hulpverlener. Het instrument kan bij elke client-hulpverlener

Nadere informatie

Overzicht workshops 2e Onderwijsdag

Overzicht workshops 2e Onderwijsdag Donderdag 26 mei 2016 Overzicht workshops 2e Onderwijsdag 10.30-12.00 uur School of Medical Sciences Totaaloverzicht van alle workshops 1. Wat werkt wel? Motiverende gespreksvoering 1. Wat werkt wel? Motiverende

Nadere informatie

Oplossingsgericht werken: simpel maar niet gemakkelijk

Oplossingsgericht werken: simpel maar niet gemakkelijk Oplossingsgericht werken: simpel maar niet gemakkelijk Oplossingsgericht Werken = Denken in oplossingen In de praktijk van de mantelzorger / vrijwilliger Het enige dat een oplossingsgerichte werker moet

Nadere informatie

Oplossingsgericht werken - handleiding

Oplossingsgericht werken - handleiding Oplossingsgericht werken, een handleiding Tekst: Frank Vanderheijden (www.werkenmetsucces.nl) Sommige mensen zien problemen en vragen waarom. Ik droom dromen en vraag waarom niet. (Robert F. Kennedy) De

Nadere informatie

Oplossingsgericht aan de slag met vier oplossingsgerichte competenties

Oplossingsgericht aan de slag met vier oplossingsgerichte competenties Oplossingsgericht aan de slag met vier oplossingsgerichte competenties Gwenda L. Schlundt Bodien Hoe kan een op een plezierige, positieve en snelle manier doelen bereiken? Het is voor de niet altijd gemakkelijk

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

Solution focused tuning (SFT) instrument

Solution focused tuning (SFT) instrument Scoring mijn executieve functies Naam: Datum: Omcirkel het gekozen cijfer achter elk item. Tel de cijfers van de drie items van elke executieve functie bij elkaar en zet het aantal punten in het lichtblauwe

Nadere informatie

De acht stappendans van oplossingsgericht coachen

De acht stappendans van oplossingsgericht coachen - naam auteur: Bart Buist - onderwerp en categorie: oplossingsgericht coachen - titel (van het artikel): de 8 stappendans van oplossingsgericht coachen - korte samenvatting (2 a 3 regels): Oplossingsgericht

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vaktherapie

Oplossingsgerichte vaktherapie Herman Prüst O Oplossingsgerichte vaktherapie Korte Oplossingsgerichte Therapie als behandelkader in de jeugdzorg In de jeugdzorg wordt steeds vaker Korte Oplossingsgerichte Therapie als behandelkader

Nadere informatie

Als wij dit soort vragen stellen dan gaan wij uit van de talenten en mogelijkheden van cliënten.

Als wij dit soort vragen stellen dan gaan wij uit van de talenten en mogelijkheden van cliënten. Hand-out Workshop oplossingsgericht gesprekvoeren. Wat is oplossingsgericht werken? Volgens Mahlberg&Sjöblom (2011) wordt er over het algemeen uit gegaan van een probleem gerichte benadering. Een probleem

Nadere informatie

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23 Inhoud Inleiding 1 Waar dit boek over gaat 17 2 Waar dit boek niet over gaat 18 3 Een patiëntgerichte attitude 19 4 Doelgroep 20 5 Opzet van het boek en leeswijzer 20 Noten 21 Dank 21 Literatuur 22 DEEL

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN EMPOWERMENT VOOR CLIËNT EN HULPVERLENER. Nascholingscentrum Maatschappelijk Werk www.ncmw.nl

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN EMPOWERMENT VOOR CLIËNT EN HULPVERLENER. Nascholingscentrum Maatschappelijk Werk www.ncmw.nl OPLOSSINGSGERICHT WERKEN EMPOWERMENT VOOR CLIËNT EN HULPVERLENER WAT IS DE KORTE OPLOSSINGSGERICHTE THERAPIE? De Solution- Focussed Therapy is ontwikkeld door Insoo Kim Berg en Steve de Shazer en hun collega

Nadere informatie

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Overzichtskaart 3 Opvoedingsondersteuning voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Zelfreflectie-instrument individuele opvoedingsondersteuning Sommige JGZ-professionals zullen al over

Nadere informatie

Schaalvragen. Wat maakt schaalvragen nuttig? Valkuilen. Wat maakt schaalvragen nuttig?

Schaalvragen. Wat maakt schaalvragen nuttig? Valkuilen. Wat maakt schaalvragen nuttig? Inzoemen op een techniek : schaalvragen Ontstaan van de schaalvragen Steve De Shazer en Insoo Kim Berg gebruikten deze technieken in elk gesprek Chris Van Dam Wat maakt schaalvragen nuttig? Een gedifferentieerde

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 12. 7124_Oplossingsgericht management.indd 7

Inhoud. Inleiding 12. 7124_Oplossingsgericht management.indd 7 Inleiding 12 1 Op de schouders van reuzen 19 1.1 Het oorzaak-gevolgmodel 19 1.1.1 De appel die op Newtons hoofd viel 19 1.1.2 Voor- en nadelen van het oorzaak-gevolgmodel 20 1.2 Het problem-solving model

Nadere informatie

3. Principes ophalen en groeperen: wat is voor de groep dus effectief samenwerken?

3. Principes ophalen en groeperen: wat is voor de groep dus effectief samenwerken? FCE / Stichting Opleidingskunde 2007 Een groep interviewen met de waarderende methode Bijvoorbeeld over samenwerken... 1. Thema scherp (het gaat in dit voorbeeld over effectief samenwerken ) 2. In kleine

Nadere informatie

Blik op de toekomst! Oplossingsgerichte interventies binnen de groepspmt van Entréa voor pubers

Blik op de toekomst! Oplossingsgerichte interventies binnen de groepspmt van Entréa voor pubers Blik op de toekomst! Oplossingsgerichte interventies binnen de groepspmt van Entréa voor pubers Naam student: Maikel Staring Naam scriptiebegeleider: Olivier Glas Naam opdrachtgevers: Herman Prüst en Minny

Nadere informatie

Oplossingsgerichte Therapie

Oplossingsgerichte Therapie Oplossingsgerichte Therapie Tjetske Gjaltema en Sjoerd te Dorsthorst, Lentis Jonx www.jonx.nl Met dank aan Erik v.d.brink, Lentis Praktijk Wat doen jullie zelf al aan oplossingsgericht werken? In welke

Nadere informatie

Aan de slag met de context: tips en tricks

Aan de slag met de context: tips en tricks Aan de slag met de context: tips en tricks Werkvelddag Keep Calm and Get Inspired 5 juni 2014 De huidige situatie binnen MFC s Kind ouders Gezins begeleider Context begeleider Doel van de lezing Focus

Nadere informatie

[2015] Basistraining Oplossingsgericht Werken. "Mission Possible" andere interventies voor professionals

[2015] Basistraining Oplossingsgericht Werken. Mission Possible andere interventies voor professionals "Mission Possible" [2015] Basistraining Oplossingsgericht Werken andere interventies voor professionals Gerrit van de Vegte gerritvandevegte@home.nl Wat is Oplossingsgericht werken (OGW) Oplossingsgericht

Nadere informatie

Oplossingsgerichte therapie in de psychiatrische praktijk

Oplossingsgerichte therapie in de psychiatrische praktijk korte bijdrage Oplossingsgerichte therapie in de psychiatrische praktijk j.m. bakker, f.p. bannink samenvatting Oplossingsgerichte therapie (ot) is een in de psychiatrische praktijk breed inzetbare vorm

Nadere informatie

4 soorten relaties Is er een vraag om hulp?

4 soorten relaties Is er een vraag om hulp? 4 soorten relaties Is er een vraag om hulp? Nee vrijblijvende relatie Vrijblijvende relatie Vrijblijvende relatie Cliënten die kiezen voor een vrijblijvende relatie = een bezoekerstypische relatie Bezoeker

Nadere informatie

HAN. Alliantie tussen cliënt en hulpverlener : daar moet en kun je iets mee! Rinie van Rijsingen & Jacqueline Theunissen

HAN. Alliantie tussen cliënt en hulpverlener : daar moet en kun je iets mee! Rinie van Rijsingen & Jacqueline Theunissen Introductiefilmpje lectoraat: http://www.youtube.com/watch?v=dq8cjwwgd6q Rinie van Rijsingen & Jacqueline Theunissen CC Wybren Grooteboer & Huub Pijnenburg Kennisdag HAN Sociaal 19 april 2013 HAN R E S

Nadere informatie

Oplossingsgerichte intervisie, een overzicht

Oplossingsgerichte intervisie, een overzicht Oplossingsgerichte intervisie, een overzicht Inhoud Inleiding 1. Oplossingsgerichte tips 2. Verschil probleemgerichte en oplossingsgerichte intervisie 3. Vier invalshoeken oplossingsgerichte intervisie

Nadere informatie

[2015] Basistraining Oplossingsgericht Werken. "Mission Possible" andere interventies voor professionals

[2015] Basistraining Oplossingsgericht Werken. Mission Possible andere interventies voor professionals "Mission Possible" [2015] Basistraining Oplossingsgericht Werken andere interventies voor professionals Gerrit van de Vegte gerritvandevegte@home.nl CONTENTS Wat is oplossingsgericht werken (OGW)?...1

Nadere informatie

Masterclass Oplossingsgericht Werken

Masterclass Oplossingsgericht Werken Masterclass Oplossingsgericht Werken Trainers: Aaltsje Wester Harma van Zon Communicatie,training en coaching www.aaltsjewester.nl aaltsjewester@quicknet.nl 1 Korte Geschiedenis: 1. De beginjaren van de

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10 Inhoud Inleiding 8 Leeswijzer 10 1 Motiverende gespreksvoering: een introductie 14 1.1 Wat is motiverende gespreksvoering? 14 1.2 Kenmerken van motivatie 15 1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?

Nadere informatie

Het gezin centraal. Handboek voor ambulante hulpverleners. Arjan Bolt

Het gezin centraal. Handboek voor ambulante hulpverleners. Arjan Bolt Het gezin centraal Handboek voor ambulante hulpverleners Arjan Bolt Het gezin centraal Handboek voor ambulante hulpverleners Arjan Bolt ISBN-10: 90 6665 655 7 ISBN-13: 978 90 6665 655 0 NUR 847 2006 B.V.

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Hoe begeleid je mensen bij het realiseren van veranderingen in hun leven? Jaarcongres 2013 Merel van Uden Waar gaat MGV over? Cliënt / cliëntsysteem worstelt met door ziekte

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Oplossingsgericht Leidinggeven doen wat werkt

Oplossingsgericht Leidinggeven doen wat werkt Oplossingsgericht Leidinggeven doen wat werkt 1 2 Oplossingsgericht Werken. Wat houdt het in Oplossingsgericht werken is een manier van het hanteren van vraagstukken, problemen en doelen waarbij wat eerder

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen?

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Leerlingen met SOLK Effectieve gesprekken met ouders en leerlingen drs. Hilde Jans psycholoog

Nadere informatie

Oplossingsgerichte intervisie vergroot professionaliteit

Oplossingsgerichte intervisie vergroot professionaliteit Foto: Marcel van den Berg Empowerment als kern van hulpverlening én intervisie Oplossingsgerichte intervisie vergroot professionaliteit Door Marja Neeleman 28 De Brabantse jeugdzorgorganisatie Oosterpoort

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

Doelen stellen met cliënten

Doelen stellen met cliënten Doelen stellen met cliënten De Uitzondering Trainingen in oplossingsgerichte communicatie Doelen stellen met een cliënt vormt de basis van vraaggestuurd hulpverlenen. De wijze waarop dit plaatsvindt, is

Nadere informatie

[2015] Oplossingsgericht werken met Kinderen. "Kids Skills" Gerrit van de Vegte www.centrumoplossingsgerichtwerken.nl gerritvandevegte@home.

[2015] Oplossingsgericht werken met Kinderen. Kids Skills Gerrit van de Vegte www.centrumoplossingsgerichtwerken.nl gerritvandevegte@home. [2015] Oplossingsgericht werken met Kinderen "Kids Skills" Gerrit van de Vegte gerritvandevegte@home.nl WAT IS KIDS SKILLS? Kids Skills is een speelse,praktische en oplossingsgerichte benadering om kinderen

Nadere informatie

Progressiegerichte organisatieverandering van oplossing naar progressie

Progressiegerichte organisatieverandering van oplossing naar progressie Progressiegerichte organisatieverandering van oplossing naar progressie Gwenda Schlundt Bodien Stagnatie Drie managers van een dienstverlenende organisatie voor hulpbehoevende cliënten wilden progressiegericht

Nadere informatie

METEN IS WETEN De Session Ration Scale als middel om de behandelrelatie met de cliënt te verbeteren

METEN IS WETEN De Session Ration Scale als middel om de behandelrelatie met de cliënt te verbeteren METEN IS WETEN De Session Ration Scale als middel om de behandelrelatie met de cliënt te verbeteren Emmie van Esveld, SPV en GGZ verpleegkundig specialist i.o. Sara kwam voor haar eerste behandelgesprek

Nadere informatie

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen Programma 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen ADHD BIJ ADOLESCENTEN problemen EF/motivatie ADHD gedrag Adolescentie: Middelbare school Minder oudercontrole

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag.

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. Flyer - Intervisie Wat is intervisie? Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. De volgende omschrijving van intervisie

Nadere informatie

Methodisch werken met vragenlijsten

Methodisch werken met vragenlijsten Methodisch werken met vragenlijsten Je raakt eraan verslaafd! dries.roosma@yorneo.nl 30-08-2013 WMV de context Wetenschappelijk (empirische cyclus) Beleid (PDCA cyclus) Practicebased evidence Evidencebased

Nadere informatie

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode (ZKM) Een wijze van coaching die je helpt te onderzoeken wat je inspireert en wat je belemmert. Het leidt tot een ander perspectief, duurzame keuzes en effectief

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor consulenten in het sociaal domein om eigen initiatief

Nadere informatie

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden 2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van

Nadere informatie

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november HersenletselCongres 2014 3 november Disclosure belangen sprekers C1 Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; wat is lastig en wat kun je als professional doen? (potentiële)

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

LUPUS: HOE GA JE ER MEE OM? Workshop voor de Lupus Patiënten Groep op zaterdag 7 november 2009 door Ditta van Dijk, MSc.

LUPUS: HOE GA JE ER MEE OM? Workshop voor de Lupus Patiënten Groep op zaterdag 7 november 2009 door Ditta van Dijk, MSc. LUPUS: HOE GA JE ER MEE OM? Workshop voor de Lupus Patiënten Groep op zaterdag 7 november 2009 door Ditta van Dijk, MSc. Twee thema s Ik, mijn ziekte en de buitenwereld Piekeren De oplossingsgerichte methode

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo. Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.nl Waarom mensen niet? Dus wat kun je doen? Ze weten niet

Nadere informatie

Effectief investeren in management

Effectief investeren in management Effectief investeren in management Veel organisaties zijn in verandering. Dat vraagt veel van de leidinggevenden/managers. Zij moeten hun medewerkers in beweging krijgen om mee te veranderen. En dat gaat

Nadere informatie

Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders

Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders Koning Willem 1 College Professionalisering op het gebied van loopbaanbegeleiding Maart 2014 1 Inleiding/Voorwoord Loopbaan oriëntatie en begeleiding (LOB) is een

Nadere informatie

Maak je eigen professionaliseringsplan!

Maak je eigen professionaliseringsplan! DAG VAN DE LERAAR 5 OKTOBER 2013 Maak je eigen professionaliseringsplan! Een minicursus Sectorraad Hoger Onderwijs CNV Onderwijs Academie Maak je eigen professionaliseringsplan! 1. Inleiding In de CAO

Nadere informatie

Inclusief: - 4-daagse intensieve training - gratis boek - overnachtingen - kookworkshop - alle maaltijden en drankjes

Inclusief: - 4-daagse intensieve training - gratis boek - overnachtingen - kookworkshop - alle maaltijden en drankjes masterclass contextueel leiderschap Inclusief: - 4-daagse intensieve training - gratis boek - overnachtingen - kookworkshop - alle maaltijden en drankjes Masterclass Contextueel leiderschap Veel leidinggevenden

Nadere informatie

Leren hoe je leren kunt

Leren hoe je leren kunt Leren hoe je leren kunt Als manager stimuleer je de ontwikkeling van medewerkers en draag je zorg voor een goede onderlinge communicatie. Managers en medewerkers wisselen ervaringen uit en leren van elkaar.

Nadere informatie

Opdracht Communicatieve vaardigheden (COVA) module 10. Studentnummer: 10043632

Opdracht Communicatieve vaardigheden (COVA) module 10. Studentnummer: 10043632 Opdracht Communicatieve vaardigheden (COVA) module 10 Naam: Esther Boers Studentnummer: 10043632 Klas: HDT 3G Opleiding: Huidtherapie Opdracht A Adviseren, gespreksvormen: het diagnose-recept model versus

Nadere informatie

Aansluiten bij ouders. Kanteling organisatie vanuit een waarderende benadering

Aansluiten bij ouders. Kanteling organisatie vanuit een waarderende benadering Aansluiten bij ouders Kanteling organisatie vanuit een waarderende benadering Wie zijn we? Kind & Gezin Vlaanderen Afdeling Limburg Consultatiebureau voor zuigelingen een lange traditie Start: medische

Nadere informatie

Jong gedaan, oud geleerd

Jong gedaan, oud geleerd Jong gedaan, oud geleerd Oplossingsgericht vergaderen met jongeren en gezinnen Deborah Claeys Dit eindwerk werd geschreven ter afronding van de 4-jarige opleiding oplossingsgerichte cognitieve en systemische

Nadere informatie

Oplossingsgericht en waarderend coachen.

Oplossingsgericht en waarderend coachen. Oplossingsgericht en waarderend coachen. Coaching is die vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen. Oplossingsgericht

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Petri Embregts Inhoud Waarom een kans in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Inzetbaarheid en effectiviteit

Nadere informatie

Oplossingsgericht helpen, sturen, trainen en instrueren Het 4SFC-model: vier oplossingsgerichte competenties Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien

Oplossingsgericht helpen, sturen, trainen en instrueren Het 4SFC-model: vier oplossingsgerichte competenties Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien Oplossingsgericht helpen, sturen, trainen en instrueren Het 4SFC-model: vier oplossingsgerichte competenties Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien De oplossingsgerichte benadering, die voortkomt uit de

Nadere informatie

Logeerhuismonitor volgt kernpunten methodiek

Logeerhuismonitor volgt kernpunten methodiek Foto: Martine Sprangers Methodisch werken in de residentiële hulp Logeerhuismonitor volgt kernpunten methodiek Door Wouter Reith, Agaath Prins, Olaf Goorden en Karlijn Stals Met de logeerhuismonitor volgt

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Wetenschap en praktijk: in co-creatie verbonden. Prof. dr. Petri Embregts

Wetenschap en praktijk: in co-creatie verbonden. Prof. dr. Petri Embregts Wetenschap en praktijk: in co-creatie verbonden Prof. dr. Petri Embregts Kwaliteit van zorg- en hulpverlening vindt in de meest wezenlijke vorm plaats in een betekenisvolle relatie tussen de cliënt en

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Trainingshuis Moeder & Kind Voor jonge moeders met een (lichte) verstandelijke beperking en hun kind(eren)

Trainingshuis Moeder & Kind Voor jonge moeders met een (lichte) verstandelijke beperking en hun kind(eren) Trainingshuis Moeder & Kind Voor jonge moeders met een (lichte) verstandelijke beperking en hun kind(eren) 1 Kenmerken Trainingshuis Moeder & Kind Dit is hoe wij de moeders helpen het moederschap op een

Nadere informatie

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud Voorwoord Ongeveer twee jaar geleden publiceerde het Nibud Geld en Gedrag, Budgetbegeleiding voor de beroepspraktijk. Het boek werd enthousiast ontvangen door het werkveld, vooral vanwege de competenties

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Inhoudsopgave: Inleiding Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Hoofdstuk 2: De Team Leadership Competence Questionnaire 2.1 : Opbouw van de lijst 2.2 :

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Cultuurmeting in de forensische praktijk. In samenwerking met GGZ Eindhoven

Cultuurmeting in de forensische praktijk. In samenwerking met GGZ Eindhoven Cultuurmeting in de forensische praktijk In samenwerking met GGZ Eindhoven Doel van een cultuurmeting Inzicht krijgen hoe de organisatie richting geeft aan cultuuraspecten met het oog op veiligheid en

Nadere informatie

Interculturele managementcompetenties

Interculturele managementcompetenties Handreiking Interculturele managementcompetenties Handreiking voor (opleidings)managers in het hsao HO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van het ZonMw programma

Nadere informatie

COACHEN NAAR VERANDERING. Een praktisch boek over oplossingsgericht coachen voor de personal coach, de teamcoach en de coachende hulpverlener

COACHEN NAAR VERANDERING. Een praktisch boek over oplossingsgericht coachen voor de personal coach, de teamcoach en de coachende hulpverlener COACHEN NAAR VERANDERING Een praktisch boek over oplossingsgericht coachen voor de personal coach, de teamcoach en de coachende hulpverlener CHRIS VAN DAM Antwerpen Cambridge Coachen naar verandering.

Nadere informatie

Aandachtsfunctionaris Academie

Aandachtsfunctionaris Academie Aandachtsfunctionaris Academie Waarom een Aandachtsfunctionaris Academie? De aandachtsfunctionaris is dé spil in elke organisatie die serieus werk maakt van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Nadere informatie

Lectoraten in het hbo: een nieuw fenomeen

Lectoraten in het hbo: een nieuw fenomeen 12 Onderzoek Lectoraten in het hbo: een nieuw fenomeen Kitty Kwakman 1 Inleiding Per 1 april 2002 ben ik werkzaam als lector bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Inmiddels zijn op vele Hogescholen

Nadere informatie

STUDIEGIDS OPLEIDING SPECIALISATIE COACHINGSVAARDIGHEDEN 2014

STUDIEGIDS OPLEIDING SPECIALISATIE COACHINGSVAARDIGHEDEN 2014 STUDIEGIDS OPLEIDING SPECIALISATIE COACHINGSVAARDIGHEDEN 2014 In deze gids zetten we de details van de opleiding overzichtelijk voor je op een rijtje. Wil jij? Verdieping in je begeleiders vaardigheden

Nadere informatie

Executieve functies Leermogelijkheden afstemmen met leerling, leraar en ouders

Executieve functies Leermogelijkheden afstemmen met leerling, leraar en ouders 12 september 2013 Workshop Executieve functies Leermogelijkheden afstemmen met leerling, leraar en ouders Lucie Spreij en Geke Klapwijk Programma Executieve functies: toelichting concept en EF s via SFI

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Antreum RAPPORT TLC-Q. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant

Antreum RAPPORT TLC-Q. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant RAPPORT TLC-Q Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant 1. Inleiding Het leiden van een team vraagt om een aantal specifieke competenties. Dit rapport

Nadere informatie

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT HOE ZIET UW PRAKTIJK ERUIT? Veel cliënten zien hun probleem als een individueel probleem en komen

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Ik kan dat niet! praktisch aanpak van faalangst bij autisme

Ik kan dat niet! praktisch aanpak van faalangst bij autisme praktisch aanpak van faalangst bij Zelf-Determinatieheorie, Deci & Ryan (2000) Vitamines van groei, Vansteenkiste & Soenens ZOWEL ACTIEVE ALS PASSIEVE FAALANGST KUNNEN TOT EEN NEGATIEF ZELFBEELD LEIDEN

Nadere informatie

INTERVISIE ALGEMEEN INLEIDING

INTERVISIE ALGEMEEN INLEIDING INTERVISIE ALGEMEEN 1 INLEIDING Met deze waaier kunnen intervisiegroepen (en begeleiders daarvan) nieuwe, aantrekkelijke en dynamische werkvormen kiezen die intervisie tot een succes maken. Nieuwe werkvormen

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Het Manager Groei Programma. Een kwaliteitsproduct van Power coaching training en advies en Maas Organisation & Career Development

Het Manager Groei Programma. Een kwaliteitsproduct van Power coaching training en advies en Maas Organisation & Career Development Het Manager Groei Programma Een kwaliteitsproduct van Power coaching training en advies en Maas Organisation & Career Development Management wordt leiderschap Het Manager Groei Programma is een intensief

Nadere informatie

Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015

Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015 Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015 Joost Iserief & Ingrid Kroezen Waarom oplossingsgerichte gespreksvoering? Praten over problemen leidt vaak niet tot oplossingen, praten over

Nadere informatie

Diversiteit in de zorg

Diversiteit in de zorg www.otiz.be Diversiteit in de zorg EXPO60+ 9 oktober 2015 Josephine Roos & Wim Sucaet www.otiz.be Overzicht Diversiteit in de zorg: - Diversiteit: Wat? Belang? - Zelfdeterminatietheorie als kapstok - Organisatiecultuur

Nadere informatie

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Talentgerichte benadering

Talentgerichte benadering Talentgerichte benadering 4. Strengths-based development (*) Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Hoe creëren we een stimulerend leerklimaat waarin studenten het beste uit zichzelf kunnen halen? Dit was de

Nadere informatie

Handreiking Traineeship 1

Handreiking Traineeship 1 Handreiking Traineeship 1 Karin Kleine, projectleider Ontwikkeling traineeship HBO-afgestudeerden Marlous Beijer, projectsecretaris Jeugdzorg Nederland 1 Dit document is geschreven in het kader van het

Nadere informatie