Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders"

Transcriptie

1 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Gerrit Vrieze Hans van Gennip

2 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders Gerrit Vrieze Hans van Gennip

3

4 BEROEPS- EN FUNCTIEVORMING BIJ INTERN BEGELEIDERS

5 ii

6 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders Gerrit Vrieze Hans van Gennip januari 2007 ITS Nijmegen

7 De particuliere prijs van deze uitgave 12,- Deze uitgave is te bestellen bij het ITS, Foto omslag: Flip Franssen CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK DEN HAAG Vrieze, Gerrit. Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders. / Gerrit Vrieze & Hans van Gennip Nijmegen: ITS ISBN X NUR 840 Projectnummer: ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, en evenmin in een retrieval systeem worden opgeslagen, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van het ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen. No part of this book/publication may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

8 Voorwoord Intern begeleiders worden gezien als een belangrijke factor als het gaat over de kwaliteit van de leerlingenzorg in het Nederlands primair onderwijs. Ze organiseren, stimuleren en verbeteren de zorg. Vreemd genoeg is er geen algemeen beeld te schetsen van dé intern begeleider (IB-er). We kennen in het primair onderwijs intern begeleiders die vooral functioneren als een remedial teacher met wat coördinerende taken, we kennen intern begeleiders die functioneren als collegiaal consulent of als coach. We kennen ook intern begeleiders die zich hebben ontwikkeld tot de onderwijskundig leider van de school. Kortom, de variatie is groot. De Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (LBib) probeert op al die verschillende intern begeleiders aan te sluiten en wil op alle niveaus werken aan kwaliteitsverbetering van de intern begeleider. De LBib organiseerde zelf al eens een congres rond het onderwerp Taak en Functie voor intern begeleiders. Hoe gedifferentieerder de verschijningsvormen van intern begeleiders zijn, hoe moeilijker het is om uit te spreken of het hier om een taak of om een functie moet gaan. De LBib heeft het standpunt ingenomen dat intern begeleiders die een begeleidende of coachende rol binnen de school hebben bij voorkeur in een functie benoemd worden. Uiteraard hoort daar een passende functieomschrijving bij en in veel gevallen zal daarbij sprake zijn van een middenmanagementfunctie, die dan ook als zodanig gewaardeerd zou moeten worden. Duidelijkheid rond de inhoud van de functie (of taak) is daarom een belangrijk item. De LBib is dan ook blij met de uitvoering van het onderzoek door ITS naar beroepsen functievorming bij intern begeleiders. Het onderzoek levert een aantal aanbevelingen op die intern begeleiders, maar ook de Landelijke Beroepsgroep, verder kunnen helpen in het neerzetten van kwalitatief goede interne begeleiding op alle scholen in het Nederlands primair onderwijs. Het onderzoek helpt ook om de contouren van interne begeleiding steeds duidelijker te krijgen. Wel blijft het zo dat intern begeleiders en hun functie in ontwikkeling blijven. In de dynamische wereld van het onderwijs en de leerlingenzorg is dat ook nodig. Wij hopen dat dit onderzoek een bijdrage mag leveren aan helderheid rond het beroep en de functie van intern begeleiders. Dat komt de kwaliteit van de leerlingenzorg ten goede. Namens de LBib Sandra Koot, voorzitter Albert Ligtenberg, secretaris

9

10 Inhoudsopgave Voorwoord v 1 Aanleiding en probleemstelling Inleiding Achtergronden Vraagstelling Opzet en uitvoering van het onderzoek Leeswijzer 5 2 De intern begeleider in ontwikkeling Inleiding Zelfportret van een intern begeleider Ontwikkeling intern begeleider Samenvatting 14 3 Beroepsvorming bij intern begeleiders Inleiding Beroepsvorming Differentiatie taakveld Institutionalisering Inleiding Scholingsnetwerken Opleiding Beroepsvereniging Legitimering (erkenning door anderen) Uitkomsten gevalsstudies beroepsvorming Samenvatting 35 4 Functievorming bij intern begeleiders Inleiding Invulling interne begeleiding Wenselijkheid functie Resultaten gevalsstudies Samenvatting 45 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders vii

11 5 Competentie-etalage en beroepsstandaard Inleiding Functies van een beroepsstandaard Competentie-etalage van Fontys Bekendheid en bruikbaarheid Competentie-etalage als onderdeel van een beroepsstandaard? Samenvatting 56 6 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Inleiding Samenvatting Conclusies en aanbevelingen 61 Bijlagen 63 Geraadpleegde literatuur 85 viii Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

12 1 Aanleiding en probleemstelling 1.1 Inleiding In dit rapport doen we verslag van een onderzoek naar beroepsvormings- en functievormingsprocessen bij intern begeleiders in het primair onderwijs met het doel handreikingen en tips te bieden voor versterking van beroep en functie. 1.2 Achtergronden Zo rond 1990 was de intern begeleider een vrijgesteld leraar die de leerlingenzorg regelde, leerlingonderzoeken deed (dan hoefde geen dure extern begeleider van de schoolbegeleidingsdienst te worden ingehuurd), overleg had met externe (zorg)- instanties, gesprekken met ouders voerde en de resultaten van leerlingen bijhield. In het kader van proces Weer Samen Naar School (1994) kreeg de intern begeleider een belangrijke rol in de begeleiding van leraren die meer zorgleerlingen in de klas kregen. Inmiddels heeft de intern begeleider zich een belangrijke rol verworven bij de begeleiding en coaching van leraren en bij de schoolinnovatie. Veel intern begeleiders zijn uitgegroeid tot spin-in-het-web rond zorg, leerlingvolgsystemen en de onderwijsvernieuwing die daarmee gepaard gaat. Een functie voor intern begeleiders? In het onderzoek naar bovenschoolse intervisienetwerken van intern begeleiders (Vrieze, 1997) bleek dat intern begeleiders pleitten voor een functie om de taken en verantwoordelijkheden duidelijker vast te leggen. Inmiddels zijn we bijna tien jaar verder en kunnen we nagaan hoe het gaat met de beroeps- en functievorming bij intern begeleiders. Op het congres van de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (LBib) in oktober 2005 over taak of functie bleek dat discussie hierover nog hevig wordt gevoerd. De stelling was toen dat de LBib te defensief en afwachtend was (Vrieze e.a., 2005). Aanstelling, takenpakket en beoordeling van de intern begeleider worden in meer of mindere mate aan het schoolbestuur/de schoolleiding overgelaten. De beroepsgroep zou offensiever kunnen worden door zelf een beroepsstandaard op te Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders 1

13 stellen. Een beroepsstandaard kan een beroepsgroep helpen haar claims te articuleren en heeft een belangrijke rol bij de opbouw van de interne cohesie van de beroepsgroep. Vanuit de beroepsvormingstheorie wordt bestudeerd hoe beroepsgroepen zelf greep kunnen krijgen op toelating, opleiding, takenpakket en loopbaanmogelijkheden 1. Kundigheid op het beroepsdomein is belangrijk, maar niet het enige criterium voor succesvolle beroepsvorming. Het is ook belangrijk dat beroepsgroepen een interne cohesie hebben en dat ze een gezamenlijke ethische gedragsnorm hanteren die voor alle beroepsgenoten bindend is. De resultaten hiervan worden vastgelegd in een beroepsstandaard. Fontys, een opleidingsinstituut voor intern begeleiders, heeft een Competentie-etalage voor intern begeleiders ontwikkeld 2. Ze hebben hierbij de methodiek van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) gehanteerd. De SBL heeft zeven competenties voor leraren ontwikkeld die in de Wet beroepen in het onderwijs zijn opgenomen. Een concrete vraag van de LBib is: Als er zo n beroepsstandaard moet komen, zou de competentie-etalage van Fontys daar dan bruikbaar voor zijn? Vanwege de onbekendheid met een beroepsstandaard, wordt de vraag vooraf gegaan door een verkenning van de beroepsstandaard. 1 De beroepsvormingstheorie (Abbott, 1988; Van der Arend, 1992; Van der Krogt, 1981; Mok, 1973; Mok e.a., 1998; Van Dael, 2002; Roodbol, 2005) is niet prescriptief. Ze geeft geen garanties voor succesvolle beroepsvorming. Sommige beroepsgroepen slagen daarin terwijl andere, ondanks verwoede pogingen, weinig succes hebben in de beroepsvorming (Van Dael (2002) over informatici en Roodbol (2005) over nurse-practitioners). Vooral de studie van Roodbol is interessant omdat er vergelijkingen met de intern begeleider zijn te trekken. De nurse-practitioner tussen het beroep van verpleger en arts in en de intern begeleider tussen dat van leraar en directeur. Zij omschrijft het beroepsvormingsproces van de nurse-practitioners als dwaallichten, struikeltochten, tolwegen en zangsporen. De beroepsvormingstheorie kan wel handvatten geven. 2 Deze competentie-etalage wordt ook door andere IB-opleidingen gebruikt, bijvoorbeeld SON Opleidingen. Door het Seminarium voor Orthopedagogiek en door Windesheim wordt de IB-scan gebruikt. In dit instrument wordt de schoolontwikkeling aan die van de intern begeleider gekoppeld. 2 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

14 1.3 Vraagstelling We komen daarmee tot de vraagstelling: 1. Hoe zien de contouren van een beroepsstandaard voor intern begeleiders eruit? Wat moet er geregeld worden in een beroepsstandaard? 2. Is de Competentie-etalage voor de intern begeleider, zoals ontwikkeld door Fontys, bruikbaar als onderdeel van een beroepsstandaard voor intern begeleiders? 1.4 Opzet en uitvoering van het onderzoek Om de bovenstaande vragen te beantwoorden zijn drie deelonderzoeken uitgevoerd: 1. Interviews met deskundigen op het terrein van beroepsvorming, professionalisering, functiedifferentiatie om een programma van eisen voor een beroepsstandaard op te stellen. Er is (soms telefonisch) gesproken met: Fons van Doorn (ABC Amsterdam); Peter Laros (Fontys); Petra Betting (SON Opleidingen); Albert Mok (emeritus-hoogleraar sociologie universiteit Antwerpen en Wageningen); Sonja Liefhebber (NIZW) (telefonisch); Sonja van Houte (leraar speciaal onderwijs, student onderwijskunde); Piet-Hein Mees (Besturenraad) (telefonisch); Alice Vonk en Thieu Van Dael (Permanente Werkgroep Professionalisering van de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders). 2. Gevalsstudies. Interviews/groepsgesprekken met schoolbesturen/schoolleiders en intern begeleiders om de mogelijkheid, wenselijkheid van een beroepsstandaard na te gaan en de bruikbaarheid van de competentie-etalage van Fontys. De volgende schoolbesturen/scholen zijn bezocht: Focus Sittard; SKOH Hoofddorp; OO Almere; OO Langbroek; RK WSNS Den Haag; GSV Emmeloord. 3. Survey met een internetvragenlijst onder: leden van de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (n=888, ledental per ); studenten/afgestudeerden IB-opleiding Fontys (n= 639); Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders 3

15 studenten/afgestudeerden IB-opleiding SON Opleidingen (n=167) en een groep belangstellenden die bij de LBib informatie had opgevraagd (n=1.367). De vragenlijst is voorgelegd aan in totaal intern begeleiders. De algemene respons is 44 procent, bij de LBib-leden 59 procent 3. De respons is zeer goed. Tabel 1.1 Respons verstuurd respons percentage LBib-leden LBib belangstellenden Fontys studenten/afgestudeerden SON Opleidingen Totaal Wie heeft de enquête ingevuld? De vragenlijst is door respondenten ingevuld. 98 Procent heeft een aanstelling als intern begeleider en twee procent niet; zij volgen de opleiding voor intern begeleider. De respondenten beschouwen we allemaal als intern begeleider. Zeven procent (n=89) werkt in het speciaal (basis)onderwijs en 93 procent in het basisonderwijs. Vrouwen zijn sterk oververtegenwoordigd bij de intern begeleiders (89%); in het basisonderwijs 90 procent en in het speciaal (basis)onderwijs 78 procent. De gemiddelde leeftijd is 46 jaar (45 jaar in speciaal (basis)onderwijs). De gemiddelde ervaring als intern begeleider is 6 jaar (speciaal (basis)onderwijs 4 jaar). Het gemiddeld aantal uren per week dat men als intern begeleider is aangesteld is 18 uur (van de 40), 17 uur in het basisonderwijs en 24 uur in het speciaal (basis)onderwijs. 3 Respondenten die de vragenlijst twee keer hebben ontvangen, is verzocht dit één keer in te vullen. 32 Respondenten die lid waren van de LBib hebben de vragenlijst via LBib-informatiegroep, Fontys of SON Opleidingen ingevuld. Het aantal LBib-leden dat de vragenlijst heeft ingevuld, is feitelijk = 558. Een nog hogere respons: 63 procent. 4 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

16 1.5 Leeswijzer In het tweede hoofdstuk wordt ingegaan op de achtergronden en de ontwikkeling van de intern begeleider. In het derde hoofdstuk gaan we in op de beroepsvorming bij intern begeleiders: in hoeverre hebben ze een eigen taakveld? We maken hierbij vooral gebruik van de resultaten uit de enquête onder intern begeleiders en in mindere mate ook van de gevalstudies. In het vierde hoofdstuk wordt ingegaan op functievorming: wordt de intern begeleider door de schoolorganisatie gewaardeerd? We maken hierbij gebruik van zowel de resultaten van de zes gevalstudies als de enquête onder intern begeleiders. In hoofdstuk vijf wordt ingegaan op de beroepsstandaard en de competentie-etalage van Fontys en wordt nagegaan of deze als basis voor een beroepsstandaard kan dienen? Hierbij zal gebruik worden gemaakt van de kennis van de deskundigen en de resultaten uit de enquête. In het concluderende hoofdstuk zes vatten we de belangrijkste bevindingen samen. Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders 5

17 6 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

18 2 De intern begeleider in ontwikkeling 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de ontwikkelingsgeschiedenis van de intern begeleider in grote lijnen geschetst. We beginnen met een brief van een intern begeleider naar aanleiding van het survey. Het geeft de dilemma s van de intern begeleider weer. 2.2 Zelfportret van een intern begeleider Werksituatie Ik ben werkzaam voor drie dorpscholen. Mijn aanstelling is vier dagen in de week (maandag tot en met donderdag.) De ervaring leert, dat ik ook op vrijdag en in het weekend bezig ben. Dit is niet goed, maar het kan soms in het belang van een leerling niet anders. Ik ben leraar met de specifieke taak van (bovenschools) intern begeleider. Het pilot-project bovenschools intern begeleider is opgestart in schooljaar en is goed bevallen. Vandaar dat het dit schooljaar is doorgezet. Taakbelasting Waarom is voor deze bovenschoolse structuur gekozen? Op de scholen waar ik werkzaam was, hadden collega s geen zin meer naast hun functie als groepsleraar ook het tijdrovende IB-schap op zich te nemen. Mensen haakten af. Dit proces was niet alleen gaande voor de scholen waar ik nu voor werk, maar binnen een veel groter gebied en vooral binnen het openbaar onderwijs zichtbaar. Bovendien zijn er meer kleine scholen. Dat is de reden geweest dat binnen Weer Samen Naar School vorig jaar cursussen zijn opgestart voor nieuwe intern begeleiders in de naaste toekomst. Daar is een groep enthousiaste mensen door ontstaan. Aanvankelijk gaf men dit de term schaduw intern begeleiders, maar dit doet hen tekort. Vandaar is de naam co-intern begeleider ontstaan. Het is de bedoeling dat de co-intern begeleiders in geval van nood de intern begeleider kan vervangen/aanvullen. Zo ontstaat er weer een doorgaande lijn. Taakomschrijving Voor beide taken is er een taakomschrijving gemaakt met als uitgangspunt de fasen van Luc Greven (zie vervolg). Ik heb zelf meegeholpen om die taakomschrijving te maken. Collega s in het werkveld weten dan wat ze kunnen verwachten. Dit heeft in rechtspositionele zin geen gevolgen. Of er plannen zijn voor een functie voor intern begeleider weet ik niet. Er zijn scholen waarbij de intern begeleider een kleine vergoeding van de scholen zelf krijgt. Dit in de orde van 25 euro per maand. Op het moment ben ik een van de weinige intern begeleiders (door alle wisselingen die hebben plaatsgevonden) die wat betreft de taakomschrijvingen van Luc Greven verder functioneert dan fase 2+3. Ik zit in 4 (coach) en oefen ook taken uit van fase 5, waarin je dan kenniscoördinator Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders 7

19 bent. Ik krijg als het goed is vanuit WSNS een cursus coaching. Zelf lees ik daarvoor de nodige literatuur, maar ik wil graag een opleiding tot coach gaan volgen in de toekomst. Loopbaanmogelijkheden en -wensen Ik ben na mijn PABO-opleiding op een Jenaplanschool werkzaam geweest, heb vervolgens ander werk gedaan en voor de vier kinderen gezorgd. Ik ben jaren invaller geweest. Na jaren een paar vaste uren gekregen en uiteindelijk werd dit nagenoeg een full-time baan. Ik werd aangesteld als schaduw intern begeleider, heb IB-cursussen gevolgd en nu sinds een jaar terug dus bovenschools intern begeleider. Qua salaris heb ik een achterstand opgebouwd, doordat mijn daadwerkelijke dienstjaren nog niet zo groot zijn en onderbroken zijn. Wel heb ik twee jaar geleden, omdat ik herintreedster was, twee periodieken erbij gekregen. Mijn bovenschoolse taak voer ik uit in: L-A 14 (schaal 9). Voor 4 dagen werken komt dit uit op bijna 1600 euro netto in de maand. Mijn wens was ooit orthopedagoog te worden. Ook de rol van directie sprak mij aan. WSNS als katalysator Weer Samen Naar School betaalt voor een deel van de kosten voor de intern begeleider, de rest komt uit de formatie van de scholen zelf. Door WSNS ben ik gevraagd om mee te doen in een afstemmingsgroep. Mijn aandeel krijg ik niet vergoed, omdat ik onder het bestuur van de scholen val. De andere deelnemers (schoolbegeleidsters e.d.) komen vanuit een groot WSNS-gebied en vallen wel daaronder. Wij kijken hoe een en ander beter gestalte kan krijgen op de scholen. Voorbeeld: intern begeleiders zijn geschoold voor handelingsgerichte procesdiagnostiek (HGPD). Samen met de directeuren worden wij verder geschoold, daarna komen de groepsleraren op de werkvloer aan de beurt. Er zijn al scholen waar dit draait, zo worden dan ervaringen uitgewisseld. HGPD is een positieve manier van benaderen, van alle partijen rondom de zorg van leerlingen, waardoor uiteindelijk minder onderzoeken moeten plaatsvinden. Meer inspelen op de deskundigheid van de man vrouw/voor de groep. Positie tussen leraren en directie Toen ik aan deze taak begon voor de scholen, heeft men mij warm ontvangen. Mijn contacten zijn goed, en daardoor kan ik vrij ver gaan. Ik coach startende leraren, leraren die om van voor reden in de knel zitten, coach de leraar op de zorg rondom de leerlingen. Probeer daarbij het beste uit de leraar te halen. Het is wel veel, daar ik nagenoeg zo n 500 leerlingen (en 60 leraren) onder mijn hoede heb. Intern begeleider zijn betekent voor de scholen in mijn werkgebied, dat je eigenlijk nog meer gericht bent op de leerlingenzorg. Leraren hebben nog ondersteuning nodig bij het opstellen van handelingsplannen. Doordat ik alleen de IB-taak heb, doe ik dit er bij. Er zijn vaste groeps/leerling besprekingen/zorgvergaderingen. En ben veel in groepen aanwezig (om te signaleren en soms dus ook te controleren). Een en ander komt terug in directievergaderingen en met de schoolbegeleidster (de schoolbegeleidster begeleidt intern begeleiders) die samen met de intern begeleider de zaken bespreekt. Uiteraard heb ik veel overleg met ouders, instanties/derden! 8 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

20 Lijn of staf? Voor de drie scholen probeer ik de opzet van dossiervorming te stroomlijnen, niet bij alles, omdat het drie verschillende schoolculturen zijn. Daar moet ik respect voor hebben. Het directieoverleg op de scholen is veelvuldig, daar zijn samen vaste afspraken over gemaakt. Dus per school vaste overlegmomenten met de directie van de school zelf, daarnaast spreken de drie directeuren en ik ook overlegmomenten af. Dat kan op mijn verzoek, maar ook omgekeerd. Formeel zit ik niet in het managementteam, maar wij werken goed samen. De signalen die door mij worden opgemerkt, worden door de heren opgepakt. Erg prettig. Ik voel mij daarin ook gesteund en gewaardeerd. Daarnaast kunnen wij vieren, ook nog overlegmomenten hebben bij het bestuur (bovenschoolse directie). Beroepsvisie en maatschappij Ik doe dit werk met veel plezier en wil dit verder vorm geven. Het is wel heel veel. Het vele zit er mede in, doordat ik veel zie, veel weet. Iemand vanuit de doorgewinterde praktijk en scholing. Ik ben veel verder dan de leraren en dat betekent kleine stapjes nemen in de veranderingsprocessen. Door allerlei factoren in onze samenleving is de zorg op de scholen groot geworden. Het vraagt om specifieke kennis van mensen. Instanties die met veel regels werken en waardoor onduidelijke situaties ontstaan en uiteindelijk het kind in de knel komt! Ik maak mij daar grote zorgen om. In het kader van passend onderwijs moet er meer gelden naar de scholen toe. Het IB-schap is/wordt een specialisme. Er zal een cultuuromslag plaatsvinden naar meer coachen in het onderwijs. De bedoeling is dat scholen meer gebruik kunnen gaan maken van de expertise van derden. Het is echt nodig, dat vele regels eenvoudig zullen worden, in het belang van het kind, de ouders en scholen. Daar wil ik voor vechten! Een functie in salarisschaal L-B (schaal 10) is op dit moment nog ver weg. Er is nog niets vastgelegd. Stel dat de leerlingenzorg afneemt, dan kan men mij weer gewoon de baan als leraar aanbieden. Vorm van baangarantie dus. Het wordt hier nog een hele discussie. Nogmaals ik hoef er niet rijk van te worden. De rijkdom zit in het werk wat ik kan en mag doen. Het kind staat daarbij centraal! 2.3 Ontwikkeling intern begeleider Al in de jaren tachtig waren intern begeleiders op basisscholen actief (Van Doorn, 2003; Van Beukering, 1992 en 2001; Van der Krogt ). Tussen 1987 en 1991 is in Amsterdam door GPI/ABC een project uitgevoerd naar de haalbaarheid van interne begeleiding voor de basisschool. Aanvankelijk was de intern begeleider een vrijgesteld leraar die de leerlingenzorg regelde, leerlingonderzoeken deed (dan hoefde geen 4 In 1977 deed Ferd van der Krogt voor de VBKO onderzoek naar de mogelijkheid van intern begeleiders in het voortgezet onderwijs. Opmerkelijk is de grote overeenkomst met de problematiek van toen met die van nu. Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders 9

21 dure extern begeleider van de schoolbegeleidingsdienst te worden ingehuurd), overleg had met externe (zorg)instanties, gesprekken met ouders voerde en een leerlingvolgsysteem onderhield. Specifieke deskundigheid, zo werd toen gesteld, is niet echt nodig. Het is een leraar die goed met mensen om kan gaan en dit er mooi bij kan doen. Visiediscussie In die tijd ( ) werd fel gediscussieerd over de visie op interne begeleiding (Van Doorn, 2003). Er waren twee visies. In de eerste visie hield de intern begeleider zich vooral bezig met kinderen met onderwijsleerproblemen en in de tweede visie hield de intern begeleider zich bezig met scholen met onderwijsleerproblemen. In de eerste visie stond een meer psychologisch-pedagogische aanpak centraal gericht op het kind. In de tweede visie werd gewerkt aan een verbetering van de schoolorganisatie. Volgens Van Doorn, in een gesprek in het kader van dit onderzoek, is eigenlijk nooit een bevredigende oplossing gevonden voor de toenmalige en nog steeds heersende verschillen tussen intern begeleiders. Proces Weer Samen Naar School De invoering van Weer Samen Naar School (integratie van basisonderwijs en speciaal (basis)onderwijs) aan het begin van de jaren negentig heeft de intern begeleider een enorme stimulans gegeven. Hoewel niet wettelijk verplicht heeft vrijwel elke basisschool sindsdien een intern begeleider aangesteld. Soms omdat men dacht dat het moest en soms omdat er een duidelijke overtuiging was dat de intern begeleider een belangrijke taak had om de leerlingenzorg te verbeteren. De intern begeleider kreeg een belangrijke rol om leerlingen zo lang mogelijk voor het reguliere basisonderwijs te behouden. De ontwikkeling van een leerlingvolgsysteem, coaching van leraren met zorgleerlingen en de ontwikkeling van zorgbeleid op school kwamen in het vizier van de intern begeleider. Scholing Ook de scholing van intern begeleiders werd in het kader van Weer Samen naar School aangepakt. Veel intern begeleiders volgden de introductiecursus interne begeleider- I of de cursus Pedagogisch Didactisch Onderzoek. In bijna alle WSNSsamenwerkingsverbanden kwamen de intern begeleiders bijeen in zogenoemde intervisienetwerken. Soms waren deze spontaan ontstaan vanuit de opleidingen om de als prettig ervaren uitwisseling voort te zetten. Soms werd deelname aan deze intervisienetwerken verplicht gesteld door de WSNS-samenwerkingsverbanden. Pleidooi voor een functie Uit onderzoek in 1997 naar deze leernetwerken (Vrieze, 1997) bleek dat de intern begeleiders voortdurend pleiten voor het omzetten van hun taak in een functie met 10 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

22 een duidelijke functieomschrijving, functie-eisen en bijbehorende salariëring. Twee doelen worden hiermee beoogd: kwaliteit: alleen de beste leraren komen in aanmerking voor deze functie en helderheid: de positie van de interne begeleiders tussen die van directie en leraren wordt afgebakend. (Vrieze, 1997, pag. 30/31). Behoefte aan afbakening taken intern begeleider Het ging niet eens zozeer om een hogere functie, alhoewel dat ook meespeelde, maar vooral om het afbakenen van de taak van intern begeleider tegen inbreuken door de directeur. Vanwege het noodzakelijk vervangen van zieke collega s of andere taken kwam de intern begeleider onvoldoende toe aan het IB-schap. Intern begeleiders waren toen al enthousiast over hun taken en zagen het belang daarvan in, maar zagen ook dat het IB-schap niet altijd uitgekristalliseerd was. Onduidelijkheden en struikelblokken waren (Vrieze, 1997): Taakinhoud is onvoldoende afgebakend waardoor intern begeleider taken van de leraar over gaat nemen. Leraren schuiven verantwoordelijkheden af naar de intern begeleider. Jonge intern begeleiders voelen zich nog onvoldoende deskundig. Leraren worden niet als gelijkwaardig benaderd waardoor die zich afsluiten. Leraren zijn niet bereid tijdig leerlinggegevens op te leveren. De rol van onderwijskundig leider komt onvoldoende uit de verf. De intern begeleider wordt door de directeur als duvelstoejager ingezet. Toen werd al gepleit voor een duidelijke taak- of functieomschrijving. Er werd voor een landelijke aanpak voorgesteld bijvoorbeeld door een beroepsvereniging/vakbond voor interne begeleiders (o.c.). Verbetering opleidingen De opleiding van intern begeleiders in aan het eind van de jaren negentig sterk verbeterd. Fontys, Seminarium voor Orthopedagogiek, Windesheim, SON Opleidingen en schoolbegeleidingsdiensten boden tweejarige opleidingen voor intern begeleiders aan. Deze opleidingen kwamen voor een deel voort uit de opleidingen voor remedial teachers. Een aantal modules werden op de taak van intern begeleider gericht (onderwijskundig beleid, gesprekstechnieken). Veel intern begeleiders hebben deze tweejarige opleidingen gevolgd. Fontys, Seminarium voor Orthopedagogiek en Windesheim zijn door de overheid erkende OSO-opleidingen. Oprichting beroepsgroep Vanaf 2001 zijn oud-studenten van OSO-opleidingen begonnen met de start van een beroepsgroep. In september 2004 is de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders daadwerkelijk opgericht. Na twee jaar heeft de LBib meer dan leden. De Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders 11

23 LBib bevordert als beroepsorganisatie de beroepsvorming en wil als platform voor de ontwikkeling van de intern begeleider fungeren en bijdragen aan de deskundigheidsbevordering. Binnen de beroepsgroep wordt heftig gediscussieerd over de voor- en nadelen van een functie voor intern begeleiders. De beroepsgroep heeft zich nog niet definitief hierover uitgesproken. Sommigen hechten belang aan versterking van de (arbeidsvoorwaardelijke) functie, sommigen willen vooral de beroepsinhoudelijke kwaliteit verhogen. Zij zien de LBib vooral als een (inhoudelijke) studievereniging. Functiedifferentiatie en loopbaanbeleid Om het tekort aan leraren te bestrijden en om leraren betere loopbaanmogelijkheden te geven (in het onderwijs kan men alleen carrière maken als men in het management gaat), wordt er steeds vaker gepleit voor functiedifferentiatie voor leraren en voor loopbaanmogelijkheden. Sinds 2003 is het in het kader van functiedifferentiatie mogelijk seniorleraren in schaal L-B (leraar B, schaal 10 5 ) aan te stellen. Door de rol van spin-in-het-web is de intern begeleider vaak kandidaat voor deze functie binnen school. In het kader van de Wet beroepen in het onderwijs (Wet BIO) moeten scholen een bekwaamheidsdossier van hun personeel aanleggen. Scholen hebben de vrijheid zelf hun eigen vorm te zoeken. In het Staatsblad van 23 augustus 2005 staan in het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel competenties voor leraren in het primair onderwijs genoemd. Ze dienen als basis, maar scholen kunnen deze incorporeren in hun eigen competentiebenadering. De komst van het bekwaamheidsdossier roept voor intern begeleiders met een aanstelling als leraar met speciale taak intern begeleiders een dilemma op. Voor het werk als intern begeleider zijn er geen speciale competenties omschreven. Is het mogelijk/wenselijk om voor de intern begeleider aparte bekwaamheidseisen te formuleren? Of wordt vanwege de aanstelling als leraar conform de bekwaamheden van leraren gewerkt? Ontwikkelingsmodel intern begeleider In 2000 heeft Luc Greven een ontwikkelingsmodel voor de intern begeleider ontworpen (Greven 2000). 1. De eerste fase kan worden gekarakteriseerd als RT+, interne begeleiding die voortkomt uit remedial teaching (RT). Daarbij is RT gericht op het diagnosticeren en behandelen van leerprobleem, terwijl de intern begeleider gericht is op het adviseren van leraren bij het opstellen en uitvoeren van handelingsplannen. 5 Een reguliere leraar in het basisonderwijs zit in school L-A (schaal 9) en in het speciaal (basis)onderwijs in schaal L-B (schaal 10). 12 Beroeps- en functievorming bij intern begeleiders

Tekst: Anita Michgelsen, Magda van der Wulp & Alyce Zandbergen

Tekst: Anita Michgelsen, Magda van der Wulp & Alyce Zandbergen De intern begeleider is een belangrijke professional als het gaat om de kwaliteit van het onderwijs. Je bent de spil in de ondersteuning van leraren bij de begeleiding van hun leerlingen en hebt, afhankelijk

Nadere informatie

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave ijs arbeid dat a zorg onderwijs zekerheid t enschap rg welzijn obilit eit n beleids- Het ITSmaakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave CE

Nadere informatie

voorlichtingsbijeenkomst intern begeleiders

voorlichtingsbijeenkomst intern begeleiders voorlichtingsbijeenkomst intern begeleiders één vraag en twee mythes intern begeleider: taak of functie? een ib-er in het speciaal (basis) onderwijs verdient meer dan een ib-er in het basisonderwijs. een

Nadere informatie

Weer Samen Naar School Monitor 2003

Weer Samen Naar School Monitor 2003 Weer Samen Naar School Monitor 2003 Samenvatting van de resultaten Ed Smeets Linda Sontag Nanda Poulisse 1 2 Voorwoord Voor u ligt de brochure van de Weer Samen Naar School-Monitor. De brochure bevat een

Nadere informatie

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013 7 Passend onderwijs 7.1 Algemeen Kinderen zijn nieuwsgierig en willen graag leren. Deze eigenschap hoort bij het kind zijn. Alle kinderen verdienen aandacht en zorg, maar zeker ook diegenen die moeite

Nadere informatie

Juli 2009. Functie-informatie:

Juli 2009. Functie-informatie: Juli 2009 Functie-informatie: Functienaam: Intern Begeleider Salarisschaal: schaal 9 Indelingsniveau: 9IVb Werkterrein: Onderwijsproces - Onderwijsbegeleiding Activiteiten: Beleid- en bedrijfsvoeringondersteunende

Nadere informatie

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave ijs arbeid data zorg onderwijs zekerheid etenschap rg welzijn mobiliteit jn beleids- Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave Verlangd

Nadere informatie

Beleid Organisatiestructuur

Beleid Organisatiestructuur Beleid Organisatiestructuur Waarom een andere structuur? Al geruime tijd wordt er door de schoolleiding, het bestuur en het team nagedacht over de meest wenselijke en toekomstbestendige organisatiestructuur,

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Taken van interne begeleiders in de samenwerking

Taken van interne begeleiders in de samenwerking Taken van interne begeleiders in de samenwerking Hoewel dé intern begeleider niet bestaat, heeft de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (LBib) toch geprobeerd wat overzicht te brengen in de

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

toegelaten wordt. Uiteraard zal er in overleg met de ouders altijd naar een oplossing worden gezocht.

toegelaten wordt. Uiteraard zal er in overleg met de ouders altijd naar een oplossing worden gezocht. De zorg voor onze leerlingen Zorgbreedte Op de Koningin Emmaschool streven we ernaar om alle kinderen zo goed mogelijk te begeleiden. Naast de normale zorg die de leerkrachten aan de kinderen besteden,

Nadere informatie

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave ijs arbeid data zorg onderwijs zekerheid etenschap rg welzijn mobiliteit jn beleids- Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave Wachtdagen

Nadere informatie

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte)

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) VACATURE Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) biedt zorg en begeleiding

Nadere informatie

FUNCTIEMIX: vervolgstappen Een nadere invulling om te komen tot volledige invoering van de functiemix.

FUNCTIEMIX: vervolgstappen Een nadere invulling om te komen tot volledige invoering van de functiemix. FUNCTIEMIX: vervolgstappen Een nadere invulling om te komen tot volledige invoering van de functiemix. Boven alles staat kwaliteit als criterium! Criteria bij invoering functiemix schoolvereniging Rehoboth.

Nadere informatie

Ethische code intern begeleider Landelijke Beroepsgroep voor intern begeleiders April 2009

Ethische code intern begeleider Landelijke Beroepsgroep voor intern begeleiders April 2009 Ethische code intern begeleider Landelijke Beroepsgroep voor intern begeleiders April 2009 1 Inleiding Ieder mens heeft zich aan een reeks van wetten en regels te houden. Zo bestaan er Wereldwijde Wetten,

Nadere informatie

1.1 Leraar basisonderwijs (schaal LA) Omgeving De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen Stichting Prisma Almere. Dit is een middelgrote onderwijsinstelling van 15 tot 20 scholen voor primair onderwijs.

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Waarom zijn er vakbonden?... 1 CNV... 1 Afsluiten van CAO s... 2 Leden van een vakbond... 2 Verschillen tussen vakbonden... 2 Beroepsverenigingen...

Nadere informatie

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog Functiefamilie : Onderwijs Begeleiding & Zorg, reeks II Kenmerk : 2014/000496/CvB-P&O Versie : 1 Vastgesteld CvB d.d. : 20-05-2014 Datum : 20 mei 2014 Instemming PGMR d.d. : 16-05-2014 Opgesteld door :

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING. Stichting Talent Leraar basisonderwijs LB

FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING. Stichting Talent Leraar basisonderwijs LB FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING Leraar basisonderwijs LB januari 2013 Opdrachtgever Nieuwstraat 23 A 1621 EA Hoorn Auteur Paul Janssen Project 5POBA4560 FUNCTIE INFORMATIE Functienaam Leraar basisonderwijs

Nadere informatie

e.o. I Leerkracht LB Intern Auteur M. van Ommeren 5616 RM Eindhoven 58VBA4382

e.o. I Leerkracht LB Intern Auteur M. van Ommeren 5616 RM Eindhoven 58VBA4382 e.o. Intern I Leerkracht LB Auteur M. van Ommeren 5616 RM Eindhoven 58VBA4382 Functienaam Organisatie Salarisschaal lndelingsniveau FUWASYS-advies Werkterrein Activiteiten Kenmerkscores Somscore Datum

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Functieboek. Functieboek SPOVenray; maart 2008 1

Functieboek. Functieboek SPOVenray; maart 2008 1 Functieboek Functieboek SPOVenray; maart 2008 1 Functieboek SPOVenray 1 augustus 2008 Inleiding. Sinds 2005 wordt binnen SPOVenray discussie gevoerd over de mogelijkheden en wenselijkheid van de invoering

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

SAMENVATTING EN CONCLUSIES SAMENVATTING EN CONCLUSIES Aanleiding en vraagstelling De aanleiding van dit onderzoek is de doelstelling van het ministerie van Veiligheid en Justitie om het aantal vrijwilligers bij de Nationale Politie

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking 1 VOORWOORD Met trots presenteert de Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking (BCMB) de

Nadere informatie

Bekwaamheidseisen leraren

Bekwaamheidseisen leraren Concept eindversie 20 mei 2004 Bekwaamheidseisen leraren Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel Inleiding Wat goed onderwijs is, wordt bepaald door de samenleving. Die stelt zich

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden 28.09. Taakomschrijving Interne Begeleiding

Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden 28.09. Taakomschrijving Interne Begeleiding Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden 28.09 Taakomschrijving Interne Begeleiding Versie maart 2015 Inhoud 1. Voorwoord 1.1.Visie van het samenwerkingsverband op interne begeleiding 2. De

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Annie M.G. Schmidt

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Annie M.G. Schmidt RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij Annie M.G. Schmidt Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 24BG Onderzoeksnummer : 126085 Datum schoolbezoek : 7 juni 2012 Rapport vastgesteld te

Nadere informatie

Bestuursrapportage Personeel Tevredenheidsonderzoek 2010. De Meent

Bestuursrapportage Personeel Tevredenheidsonderzoek 2010. De Meent Bestuursrapportage Personeel Tevredenheidsonderzoek 2010 De Meent Gorinchem 08 december 2010 Inhoud I Voorwoord... 3 II Inleiding... 4 III Resultatenoverzicht... 5 IV Analyse... 23 V Conclusies... 25 2

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

ZORG OP MAAT OMDAT IEDER KIND TELT

ZORG OP MAAT OMDAT IEDER KIND TELT Telefoon 0317-350815 ZORG OP MAAT OMDAT IEDER KIND TELT DON BOSCOSCHOOL RENKUM Versie april 2011 ZORGSYSTEEM DON BOSCOSCHOOL RENKUM Iedere school heeft de plicht voor alle kinderen zorg op maat te bieden.

Nadere informatie

Excellente leraar. In uitvoering ligt de nadruk op A. De groep B. Interne begeleiding C. Coördinatie. 3. Werkzaamheden:

Excellente leraar. In uitvoering ligt de nadruk op A. De groep B. Interne begeleiding C. Coördinatie. 3. Werkzaamheden: Excellente leraar 1. Functie-informatie Functienaam : Excellente leraar (speciaal) basisonderwijs Salarisschaal : LB Werkterrein Activiteiten : Onderwijsproces leraren : Overdragen van informatie en vaardigheden

Nadere informatie

Nieuw in Amsterdam. De IB academie van het openbaar basisonderwijs. Ben je IB-er en wil je verder of heb je de ambitie IB-er te worden?

Nieuw in Amsterdam. De IB academie van het openbaar basisonderwijs. Ben je IB-er en wil je verder of heb je de ambitie IB-er te worden? Nieuw in Amsterdam De IB academie van het openbaar basisonderwijs Ben je IB-er en wil je verder of heb je de ambitie IB-er te worden? Meld je dan nu aan! Stilstaan is achteruit gaan Paul Beke,57 jaar,

Nadere informatie

Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw

Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw Vier jaar onderzoek naar onderzoeksmatig leiderschap: welke inzichten levert het op? Meta Krüger Lector leiderschap in het onderwijs Inhoud lezing

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. Werkzaamheden

FUNCTIEBESCHRIJVING. Werkzaamheden Leraar basisonderwijs LA Functiewaardering: 33333 33333 33 33 Salarisschaal: LA Werkterrein: Onderwijsproces > Leraren Activiteiten: Beleids en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik

Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik Competenties Het werken met een protocol, zoals het protocol Vermoedens van huiselijk

Nadere informatie

Algemene Persoonskenmerken

Algemene Persoonskenmerken Resultaten VMBO enquête Al onze leerlingen moeten in het vmbo een startkwalificatie kunnen halen, vind meer dan 80 van de docenten die de enquête invulden. Een landelijk eindexamen in het vmbo garandeert

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ School : Basisschool De Staaij Plaats : Middelaar BRIN-nummer : 09AI Onderzoeksnummer : 92633 Datum schoolbezoek : 25 juni 2007 Datum vaststelling : 19

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Voor de leerkrachten van de VCO Oost-Groningen

Voor de leerkrachten van de VCO Oost-Groningen Voor de leerkrachten van de VCO Oost-Groningen Betreft: Plan van aanpak voor het invoeren van de functiemix In het convenant Leerkracht van Nederland en het daarbij behorende Actieplan LeerKracht van Nederland

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Bron: De duizendpoot onder de loep / P. van der Zant, 2009 Cultuurnetwerk Nederland voert in opdracht van het ministerie van OCW een vierjarig project (2009-2012) uit met als

Nadere informatie

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken 288 Analyse > De praktijk Ik heb geen enkel belang Kenmerken van een brugfiguur volgens Ilonka

Nadere informatie

Beroepsvorming bij intern begeleiders. Gerrit Vrieze, ITS Nijmegen Albert L. Mok, Universiteit van Antwerpen en Wageningen

Beroepsvorming bij intern begeleiders. Gerrit Vrieze, ITS Nijmegen Albert L. Mok, Universiteit van Antwerpen en Wageningen De functie van intern begeleider: ramp of zegen voor de school? Beroepsvorming bij intern begeleiders Gerrit Vrieze, ITS Nijmegen Albert L. Mok, Universiteit van Antwerpen en Wageningen paper t.b.v. congresdag

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit.

Jaarplan SOPOH 2014-2018. Personeel. Onderwijs. Organisatie. Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit. SOPOH Jaarplan 2014-2018 Voor ieder kind het beste bereiken, met passie, plezier en professionaliteit Personeel Onderwijs Organisatie Huisvesting Pr-Marketing Financiën 1 Voorwoord Stichting Openbaar Primair

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Teksten voor de nieuwe website van REC Zeeland t.a.v. INFORMATIE T.B.V. HET ONDERWIJS/ONDERWIJS(DES)KUNDIGEN.

Teksten voor de nieuwe website van REC Zeeland t.a.v. INFORMATIE T.B.V. HET ONDERWIJS/ONDERWIJS(DES)KUNDIGEN. Teksten voor de nieuwe website van REC Zeeland t.a.v. INFORMATIE T.B.V. HET ONDERWIJS/ONDERWIJS(DES)KUNDIGEN. Informatie m.b.t. indicatiestelling t.b.v. het onderwijs/onderwijs(des)kundigen In alle gevallen

Nadere informatie

Rapportage invullijst (1)

Rapportage invullijst (1) Rapportage invullijst (1) Eerste inventarisatie bestand leerling flexkrachten d.d. 16 januari 2013 Gert de Jong Hedwig Vermeulen Projectnummer: 34001230 Opdrachtgever: A+O Metalektro 2013 ITS, Radboud

Nadere informatie

BergOp 4.1 Handleiding voor gebruikers

BergOp 4.1 Handleiding voor gebruikers BergOp 4.1 Handleiding voor gebruikers Testversie 1 Praktikon B.V. Postbus 6909 6503 GK Nijmegen www.praktikon.nl tel. 024-3615480 praktikon@acsw.ru.nl fax. 024-3611152 www.bergop.info 2016 Praktikon B.V.

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

ZORGPLAN. Christelijk Lyceum Delft VMBO

ZORGPLAN. Christelijk Lyceum Delft VMBO ZORGPLAN Christelijk Lyceum Delft VMBO 1 Missie en visie van de school Het CLD wil zijn leerlingen een veilige omgeving bieden, waarin zij kunnen opgroeien tot verantwoordelijke en vrije mensen. Wij beschouwen

Nadere informatie

Leerthema 1: De Intern Begeleider / Zorgcoördinator als spil in het onderwijs

Leerthema 1: De Intern Begeleider / Zorgcoördinator als spil in het onderwijs Leerthema 1: De Intern Begeleider / Zorgcoördinator als spil in het onderwijs STUDENTENHANDLEIDING Niveau: Post-HBO Leerthemabeschrijving Leerthema 1 is gericht op de competenties, de rollen en persoonskenmerken

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Baken International School VWO Plaats : Almere BRIN nummer : 01FP C3 BRIN nummer : 01FP 06 VWO Onderzoeksnummer : 275538 Datum onderzoek : 15 april 2014

Nadere informatie

Positie van mannen in het primair onderwijs

Positie van mannen in het primair onderwijs Positie van mannen in het primair onderwijs INHOUDSOPGAVE Blz + Inleiding 03 + Management Summary 06 + Uitkomsten onderzoek: 09 + Profiel en functie ondervraagden 10 + Loopbaanmogelijkheden in onderwijs

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO Plaats : Silvolde BRIN nummer : 14UM C1 BRIN nummer : 14UM 00 HAVO Onderzoeksnummer : 276258 Datum onderzoek :

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE Educonnect informatiebrochure Pagina 1 Inhoudsopgave algemene informatiebrochure Educonnect Educonnect - pagina 3. De SCSOG Het aanbod van Educonnect De kern van Educonnect

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Het -introductieprogramma bestaat uit een aantal onderdelen, te weten:

Het -introductieprogramma bestaat uit een aantal onderdelen, te weten: Beleid Introductie Inleiding Goed personeelsbeleid is een voorwaarde voor het realiseren van kwalitatief goed onderwijs. Het is daarom van groot belang dat de medewerkers voldoen aan de kwaliteitsstandaarden.

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO ONDERWIJSZORGCENTRUM/SPECIALE SCHOOL VOOR BASISONDERWIJS DE SATELLIET

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO ONDERWIJSZORGCENTRUM/SPECIALE SCHOOL VOOR BASISONDERWIJS DE SATELLIET RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO ONDERWIJSZORGCENTRUM/SPECIALE SCHOOL VOOR BASISONDERWIJS DE SATELLIET School : Onderwijszorgcentrum/Speciale school voor Basisonderwijs De Satelliet Plaats : Haarlem BRIN-nummer

Nadere informatie

Hoi Hans, Hieronder tref je de scores aan

Hoi Hans, Hieronder tref je de scores aan Hoi Hans, Zoals afgesproken tref je hieronder een verslag van mijn werkzaamheden in Z. Zoals bekend ben ik de eerste 4 keer ingegaan op: aspecten van het jongerenwerk op het gebied van visieontwikkeling,

Nadere informatie

Begeleiding nieuwe leraren op de Walvis

Begeleiding nieuwe leraren op de Walvis op de Walvis Inleiding: Binnen de school treden met regelmaat nieuwe leraren in dienst, beginnend of ervaren. Ook komt het voor dat Pabo studenten die in hun LIO-fase zitten -tijdelijk- in de rol van leraar

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Dag...onderwijs. Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen. Ineke Lokman

Dag...onderwijs. Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen. Ineke Lokman Dag...onderwijs Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen Ineke Lokman Dag...onderwijs Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK,

Nadere informatie

Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1

Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1 Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1 Inleiding: De VCOG kent een tweejarige gesprekkencyclus. In het ene jaar houdt de leidinggevende een functioneringsgesprek met de leerkracht. In het

Nadere informatie

TRIPLE T. Rapportage Passend onderwijs (uitwerking onderdeel Triple T)

TRIPLE T. Rapportage Passend onderwijs (uitwerking onderdeel Triple T) TRIPLE T Rapportage Passend onderwijs (uitwerking onderdeel Triple T) Passend onderwijs Een ontwikkeling die parallel loopt aan de transitie Jeugdzorg en die met name vanwege de sterk inhoudelijke samenhang

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

Jaarverslag : AB-Dienst Parkschool Sittard

Jaarverslag : AB-Dienst Parkschool Sittard Jaarverslag : AB-Dienst Parkschool Sittard Schooljaar 2008-2009 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Ambulante Begeleiding binnen de Parkschool en Visie. Hoofdstuk 2 Deelnemende leerlingen en scholen. 2.1

Nadere informatie

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt nieuw in mijn functie, had ik snel en goed overzicht wat er speelde in mijn team ik heb met COSMO in kaart waar ik zelf voor sta we zien een grote groei van de ontwikkelingen in de teams nu hebben we veel

Nadere informatie

Evaluatie plan van aanpak cbs de Wâlikker schooljaar 2011-2012 EVALUATIE. plan van aanpak schooljaar 2011-2012. 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1

Evaluatie plan van aanpak cbs de Wâlikker schooljaar 2011-2012 EVALUATIE. plan van aanpak schooljaar 2011-2012. 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1 EVALUATIE plan van aanpak schooljaar 2011-2012 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1 Plan van aanpak 2011-2012 1. Professionele schoolcultuur Het team kan op aantoonbaar voldoende wijze functioneren door: resultaat-

Nadere informatie

De stand van Mediation in Nederland

De stand van Mediation in Nederland De stand van Mediation in Nederland drs. R.J.M. Vogels Zoetermeer, 17 november 2011 In opdracht van het Nederlands Mediation Instituut (NMI). De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus.

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid in de praktijk

Hoogbegaafdheid in de praktijk Hoogbegaafdheid in de praktijk De ervaringen en meningen van ruim 2600 leraren basis en voortgezet onderwijs Paulien Bakker Talent Nico van Kessel ITS Nijmegen Robert Sikkes Het Onderwijsblad Februari

Nadere informatie

AB-Dienst Parkschool Sittard. Schooljaar 2010-2011

AB-Dienst Parkschool Sittard. Schooljaar 2010-2011 AB-Dienst Parkschool Sittard Schooljaar 2010-2011 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Ambulante Begeleiding binnen de Parkschool Visie Hoofdstuk 2 Deelnemende leerlingen en scholen. 2.1 Schooljaar 2010

Nadere informatie

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Inleiding Voor u ligt de handleiding bij de LOB-scan voor het mbo. De LOB-scan voor het mbo is in opdracht van MBO Diensten ontwikkeld en is te vinden op www.mbodiensten.nl.

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

Een evaluatie-onderzoek

Een evaluatie-onderzoek Het aanbod van onderwijsverzorging Een evaluatie-onderzoek A.J. Koster RION Monografieën onderwijsonderzoek 21 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Koster, A.J. Het aanbod van onderwijsverzorging.

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012 N W O Fase A Z Jij de Baas Gids voor de Starter Versie 1.2: november 2012 2012 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 School De school Inleiding 2 Doelen 3 Middelen 4 Invoering 5 Uitvoering 6 Jij de Baas:

Nadere informatie

FUNCTIEHANDBOEK PROTESTANTS CHRISTELIJK PRIMAIR ONDERWIJS LELYSTAD

FUNCTIEHANDBOEK PROTESTANTS CHRISTELIJK PRIMAIR ONDERWIJS LELYSTAD FUNCTIEHANDBOEK PROTESTANTS CHRISTELIJK PRIMAIR ONDERWIJS LELYSTAD FUNCTIE-INFORMATIE Functienaam Leerkracht basisonderwijs Codering PCPO09-201 Organisatie PCPO Lelystad Salarisschaal 9 Indelingsniveau

Nadere informatie

Inhoud deskundigheidsbevordering

Inhoud deskundigheidsbevordering Inleiding In de visie van Lyceum Schöndeln staat het leren centraal, zowel door leerlingen als door medewerkers. Leren is jezelf ontwikkelen. Wij zien verwondering als het begin van leren: voor je het

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LC Type 1 Salarisschaal 11 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Preventieve Ambulante Begeleiding

Preventieve Ambulante Begeleiding Preventieve Ambulante Begeleiding 1. Wat is Preventieve Ambulante Begeleiding Preventieve Ambulante Begeleiding is een kortdurende dienstverlening in de vorm van ondersteuning en advisering door een ambulant

Nadere informatie

PO Platform Kwaliteit & Innovatie

PO Platform Kwaliteit & Innovatie PO Platform Kwaliteit & Innovatie Postbus 162 3440 AD WOERDEN BESTEMD VOOR: Besturen in het Primair Onderwijs (BaO en SBO) Woerden, Kenmerk: 23 april 2008 PPKI-08-026/JvdP-GS/Wee/ree Onderwerp: Subsidieregeling

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Jaarverslag : AB-Dienst Parkschool Sittard

Jaarverslag : AB-Dienst Parkschool Sittard Jaarverslag : AB-Dienst Parkschool Sittard Schooljaar 2009-2010 1 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Ambulante Begeleiding binnen de Parkschool en Visie. Hoofdstuk 2 Deelnemende leerlingen en scholen.

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Passend onderwijs. Lid van het dagelijks bestuur, Liesbeth Verheggen

Passend onderwijs. Lid van het dagelijks bestuur, Liesbeth Verheggen Passend onderwijs De AOb heeft zich uitgesproken vóór het behouden van zoveel mogelijk leerlingen binnen het reguliere onderwijs. Maar de AOb voegde daar altijd aan toe dat passend onderwijs dan wel op

Nadere informatie

Aan de ouders, Vriendelijke groet, team prinses Beatrixschool. Verbeterpunten en acties

Aan de ouders, Vriendelijke groet, team prinses Beatrixschool. Verbeterpunten en acties Aan de ouders, Voor u ligt het verbeterplan wat is opgesteld door het team naar aanleiding van de resultaten van de oudervragenlijst afgelopen november. Per onderdeel geven we aan welke items minder scoorden

Nadere informatie