Nazorg aan (ex-)gedetineerden

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nazorg aan (ex-)gedetineerden"

Transcriptie

1 Masterscriptie Criminologie Faculteit der Rechtsgeleerdheid Nazorg aan (ex-)gedetineerden Een evaluatie naar de werkwijze en effectiviteit van de nazorg aan (ex-)gedetineerden op lokaal en regionaal niveau vanuit het Veiligheidshuis Leiden en omstreken H.M.E. Derks Begeleider: Prof. Dr. P. Nieuwbeerta Tweede lezer: Dr. J.W. de Keijser Master of Criminology Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Profiel: Veiligheidsbeleid en Rechtshandhaving Datum: 9 juli 2012

2 Colofon Stage inclusief scriptie Begeleider: Janneke de Graaf Veiligheidshuis Leiden e.o. Stadhuisplein EJ Leiden Tel: W: Contact H.M.E. Derks Lange Mare 67A 2312 GR Leiden Tel: Eindscriptie juli 2012 Aantal pagina s: 71 2

3 SAMENVATTING... 7 H1 INLEIDING AANLEIDING Na detentie Beleid omtrent (ex-)gedetineerden Opkomst veiligheidshuizen RELEVANTIE ONDERZOEK Maatschappelijke relevantie Wetenschappelijke relevantie ONDERZOEKSVRAGEN Theoretische vragen Empirische vragen METHODE H2 EX- GEDETINEERDEN EN HUN PROBLEMATIEK EX-GEDETINEERDEN PROBLEMATIEK EX-GEDETINEERDEN Praktische en sociale problemen Recidive door ex-gedetineerden H3 VERKLARINGEN VOOR PROBLEMATIEK (EX-)GEDETINEERDEN LABELING DIFFERENTIËLE ASSOCIATIE GELEGENHEID BIOLOGISCHE EN PSYCHOLOGISCHE FACTOREN H4 WERKT NAZORG AAN (EX-)GEDETINEERDEN? SOCIALE CONTROLE LEVENSLOOP H5 VEILIGHEIDSHUIZEN EN NAZORG AAN (EX-)GEDETINEERDEN HET ONTSTAAN VAN VEILIGHEIDSHUIZEN WAT ZIJN VEILIGHEIDSHUIZEN? Veiligheidshuizen en nazorg aan (ex-)gedetineerden Samenwerkingsmodel Aansluiting voor en na detentie

4 H6 METHODEN VAN ONDERZOEK LITERATUURSTUDIE DOCUMENTENSTUDIE INTERVIEWS ENQUÊTE PARTICIPERENDE OBSERVATIE KOSTENEFFECTIVITEITSTUDIE STEEKPROEF POLITIE REGISTRATIE H7 PLANEVALUATIE NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN DOOR HET VEILIGHEIDSHUIS LEIDEN E.O VEILIGHEIDSHUIS LEIDEN E.O Samenwerking als basis Partners Doorontwikkeling Veiligheidshuis Leiden e.o Afbakenen doelgroep WAAROM NAZORG AAN (EX-) GEDETINEERDEN VANUIT HET VEILIGHEIDSHUIS LEIDEN E.O.? De kracht van samenwerking De effecten van de samenwerking Doelstellingen WAAROM REGIONALE NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN VANUIT HET VEILIGHEIDSHUIS LEIDEN E.O.? Doelstellingen Regionaal Coördinatiepunt Financiering WAAROM EEN REGIONAAL VEILIGHEIDSHUIS? Redenen van regiogemeenten voor regionalisering Redenen van regiogemeenten tegen regionalisering H8 PROCESEVALUATIE NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN DOOR HET VEILIGHEIDSHUIS LEIDEN E.O PROCES OP ORGANISATORISCH NIVEAU Stuurgroep Regiekamer PROCES OP UITVOEREND NIVEAU: CASUÏSTIEK OVERLEG Ketencoördinatie en frequentie casuïstiek overleg Ondersteuning casuïstiek overleg en werkprocessen

5 8.3 PROCES OP UITVOEREND NIVEAU: WERKPROCES NAZORG Melden uitstroom gedetineerden Checken en screenen Toewijzen aan casusoverleg/afwijzen cliënt Opstellen Plan van Aanpak Voorbereiden leefgebieden gedurende detentie Begeleiden na detentie/ tussentijdse rapportage Overdragen/afsluiten KNELPUNTEN Aansluiting na detentie Uitval deelnemers Voorbereiding partners Casemanagers Leefgebieden H9 PRODUCTEVALUATIE NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN DOOR HET VEILIGHEIDSHUIS LEIDEN E.O OUTPUT NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN LEIDEN Iedereen in beeld Helderheid en controle Integrale afstemming en kwaliteit Coördinatie IMPACT NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN LEIDEN Realiseren leefgebieden Recidive Steekproef recidive o.b.v. politieregistratie OUTPUT REGIONALE NAZORG (EX-)GEDETINEERDEN Ervaren veranderingen door regiogemeenten Ervaren resultaten door regiogemeenten Ervaren knelpunten en verbeterpunten door regiogemeenten IMPACT REGIONALE SAMENWERKING: KOSTEN-BATEN ANALYSE Landelijk onderzoek naar kosten-batenvoordelen KOSTENEFFECTIVITEIT DEELNAME VOOR DE REGIO ZUID HOLLAND NOORD Subregio Leiden en Omgeving Subregio Duin- en Bollenstreek Subregio Rijn- en Veenstreek

6 H10 CONCLUSIES BEANTWOORDING VAN DE DEELVRAGEN HOOFDCONCLUSIE DISCUSSIE Maatschappelijke relevantie Beperkingen onderzoeksmethoden Landelijk meetinstrument op komst BRONNENLIJST BIJLAGEN

7 Samenvatting Onderwerp en doelstelling Jaarlijks stromen er in Nederland ruim gedetineerden uit een penitentiaire inrichting en keren terug in de maatschappij. In het Veiligheidshuis Leiden en omstreken werken verschillende zorg- en veiligheidspartners samen om (ex-)gedetineerden de juiste nazorg te bieden opdat de recidive van deze doelgroep gereduceerd wordt. De focus ligt daarbij op het invullen van vijf leefgebieden: identiteitsbewijs, zorg, schulden, inkomen en huisvesting. Het doel van dit onderzoek was de werkwijze en effectiviteit van de lokale en regionale nazorg aan (ex-)gedetineerden door het Veiligheidshuis Leiden en omstreken te evalueren. Methoden Het onderzoek bestaat uit een theoretisch en een empirisch gedeelte. Om de theoretische deelvragen te beantwoorden is gebruikt gemaakt van een literatuurstudie. Door middel van een documentenstudie, interviews, een enquête, participerende observatie, een steekproef en een kosteneffectiviteitstudie is een antwoord gezocht op de evaluerende vragen over de plannen, het proces en de resultaten van de nazorg aan (ex-)gedetineerden door het Veiligheidshuis Leiden en omstreken. Resultaten De resultaten van het onderzoek laten zien dat de samenwerking in het Veiligheidshuis Leiden en omstreken bijdraagt aan het efficiënter en effectiever invullen van de vijf leefgebieden van de (ex-)gedetineerden op lokaal en regionaal niveau. De belangrijkste knelpunten bij het proces die verbeterd kunnen worden zijn: de voorbereiding van de zorg- en veiligheidspartners, het toewijzen van casemanagers aan casussen en het registreren van de acties die uitgevoerd en behaald zijn. De resultaten van de werkwijze zijn zichtbaar in de praktijk in individuele gevallen en uit de steekproef is een daling van recidive door ex-gedetineerden uit Leiden gebleken. Tot slot blijkt uit dit onderzoek dat deelname aan een regionaal Veiligheidshuis vooral voor de kleinere regiogemeenten financiële meerwaarde kan opleveren. Als door de coördinatie vanuit het Veiligheidshuis Leiden en omstreken een klein aantal delicten voorkomen wordt, kunnen deze gemeenten maatschappelijke opbrengst genereren door hun investering. Hoofdconclusie De hoofdconclusie van dit onderzoek is dat de nazorg aan (ex-)gedetineerden door het Veiligheidshuis Leiden en omstreken een meerwaarde oplevert voor zowel de betrokken zorg- en veiligheidspartners als voor de doelgroep zelf. De achterliggende logica van de nazorg blijkt correct en werkzaam in de praktijk. Door de uitgevoerde werkwijze van samenwerking, onderlinge afstemming en korte communicatielijnen wint het invullen van de vijf leefgebieden aan kwaliteit en efficiëntie. Dit heeft ten gevolg dat er zichtbaar vooruitgang wordt geboekt voor de cliënten op het gebied van welzijn en dat de kans om te recidiveren kleiner wordt. Aangenomen mag worden dat de beoogde effecten behaald worden door de gehanteerde aanpak. 7

8 H1 Inleiding 1.1 Aanleiding Jaarlijks verdwijnen rond de veroordeelden achter de tralies. Dit aantal is sinds de jaren zeventig meer dan verviervoudigd, van 35 naar 150 gedetineerden per inwoners. Nederland staat daarmee hoog op de Europese lijst qua relatieve detentiecijfers (Slob, Dirkzwager & Nieuwbeerta, 2009). Veroordelingen komen volop langs in het dagelijks nieuws. Met name bij de incidenten die de samenleving shockeren, wordt de persoon van de dader en het juridische proces dat hij ondergaat, gedetailleerd behandeld en bekend gemaakt aan heel Nederland. Wat er vervolgens met hen gebeurt, komt nauwelijks aan de orde, dat is geen nieuws meer. Dat terwijl er jaarlijks ook weer ruim gedetineerden uitstromen uit penitentiaire inrichtingen en weer terugkeren in de maatschappij (Rijksoverheid) Na detentie Wat nu? Dat is de vraag die dagelijks tientallen ex-gedetineerden overvalt wanneer ze plots weer buiten de gevangenismuren staan. Hoe gaat het eigenlijk verder met veroordeelden die hun straf hebben uitgezeten? Helaas niet altijd goed, blijkt uit onderzoek. De (ex-)gedetineerde krijgt tijdens of na zijn detentie vaak te maken met sociale obstakels als schuld- en schaamtegevoelens, isolement en gebrekkige sociale, communicatieve en financiële vaardigheden. Ook zijn zij vaak slachtoffer van vooroordelen waardoor de toegankelijkheid van instanties zeer beperkt wordt (Stichting Humanitas, z.j.). Daarnaast kampen zij met een aantal praktische obstakels die overwonnen moeten worden. Onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) laat zien dat (ex-) gedetineerden vaak problematiek ervaren op de gebieden van werk, inkomen, schulden, huisvesting, identiteitsbewijs en zorg (Kuppens & Ferwerda, 2008). Het overkwam Eliane, die vast zat voor een poging tot doodslag. Toen ze vrijkwam had ze geld voor een treinkaartje, maar op haar terugkeer in de samenleving was ze niet voorbereid. Het wachten op een uitkering en een woning zorgde ervoor dat Eliane nog tijdens haar proeftijd voor de tweede keer een half jaar werd vastgezet (van de Wiel, 2009). Naast het gegeven dat ex-gedetineerden het zelf moeilijk hebben na detentie, veroorzaken zij dus ook veel maatschappelijk onrust door opnieuw een strafbaar feit te plegen. De groep ex-gedetineerden is verantwoordelijk voor een groot deel van het hoge recidivecijfer in Nederland. Voor volwassen daders die uitstromen uit een penitentiaire inrichting geldt dat 48,5 procent binnen twee jaar opnieuw in aanraking komt met justitie (Wartna, Tollenaar, Blom, Alma, Bregman & Essers, 2011). Ruim zeventig procent van exgedetineerden recidiveert uiteindelijk binnen zeven jaar na vrijlating uit de gevangenis (Wartna, Tollenaar & Essers, 2005). 8

9 1.1.2 Beleid omtrent (ex-)gedetineerden De re-integratieproblematiek en de daarbij horende hoge recidivecijfers, blijken dus niet gemakkelijk onder controle te houden. De reactie op en de aanpak van deze constateringen hebben zich sinds de jaren negentig snel doorontwikkeld. De aandacht is met name verschoven naar het verbreden van de aanpak van criminaliteit buiten het traditionele justitieveld. Er wordt gestreefd naar een meer decentrale aanpak van criminaliteitspreventie waarbij ook verschillende beleidsterreinen met elkaar integreren (De Haan, 1997). Bij de doelgroep (ex-)gedetineerden vraagt recidive ook om een brede aanpak. Uitgangspunt is dat de recidivepercentages over de hele linie alleen terug zijn te dringen als justitie, reclassering, gemeenten en zorginstellingen samenwerken. Een goede aansluiting op nazorg is een onmisbare voorwaarde voor een succesvolle re-integratie van ex-gedetineerden (Wartna e.a., 2005). Daarom werken het ministerie van Veiligheid en Justitie en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) sinds 2009 samen aan het programma Sluitende Aanpak Nazorg waarbij de nazorg al begint tijdens de gevangenisstraf en de steekwoorden communicatie en samenwerking centraal staan. De in de penitentiaire inrichting werkzame medewerkers maatschappelijke dienstverlening (MMD ers) begeleiden gedetineerden bij hun re-integratie in de samenleving. Wanneer zij uit detentie stromen, wordt de doelgroep terug in hun woonplaats geplaatst indien mogelijk. De samenwerking tussen de gemeente en het gevangeniswezen moet ervoor zorgen dat (ex-)gedetineerden de beschikking hebben over een aantal basisvoorzieningen. De overheid wil dat tenminste tachtig procent van de (ex-)gedetineerden een geldig identiteitsbewijs heeft, een inkomen, een schuldsaneringsplan, een woning en passende verslaving- of psychische zorgverlening (Rijksoverheid). De gemeente is verantwoordelijk voor de regie op de nazorg en voor ketensamenwerking. Dit ligt besloten in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) die aspecten voorschrijft over maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg (Jaarplan Veiligheidshuis Leiden en omstreken, 2012) Opkomst veiligheidshuizen Deze manier van aanpak wordt ook voortgezet en gebruikt in Veiligheidshuizen in 42 Nederlandse gemeenten als samenwerkingsverbanden die de verantwoordelijkheid van de nazorg dragen. Een Veiligheidshuis is '...een lokaal of regionaal samenwerkingsverband tussen verschillende veiligheidspartners gericht op een integrale, probleemgeoriënteerde aanpak ter bevordering van de objectieve en subjectieve sociale veiligheid' (Dammen, van der Varst, Bervoets, Dobbelaar, Bolhuis & Luiten, 2008). Voor het bepalen van de benodigde nazorg aan (ex-)gedetineerden wordt er een casusoverleg ingericht waarbij organisaties zijn vertegenwoordigd die een rol vervullen in het bieden van zulke nazorg zoals de gemeente, de reclassering en zorginstellingen. De betrokken organisaties stemmen hun activiteiten ten aanzien van de gedetineerde op elkaar af en monitoren het verloop van het nazorgtraject (Rovers, 2011). Straf en nazorg tezamen moeten ervoor zorgen dat mensen hun leven weer op de rails krijgen en niet terugvallen in hun oude criminele patroon. 9

10 Om in heel Nederland eenduidige nazorg aan (ex-)gedetineerden te bieden waarbij niemand meer buiten beeld blijft, initieert het Rijk regionalisering van deze nazorg. Alle centrumgemeenten hebben de opdracht gekregen dit te realiseren door omringende gemeenten aan te laten sluiten bij een Veiligheidshuis. Het Rijk heeft hiervoor extra ontwikkelingsgelden ter beschikking gesteld, in een afbouwende reeks, voor de jaren 2010 tot en met 2014 (Ontwikkelnota Veiligheidshuis Leiden en omstreken, 2011). 1.2 Relevantie onderzoek Maatschappelijke relevantie De regio Zuid Holland Noord heeft een regionaal Veiligheidshuis nog niet rond gekregen. Centrumgemeente Leiden heeft in december 2009 een Veiligheidshuis opgericht waarbij er op lokaal niveau casus overleggen worden gehouden voor de doelgroep (ex-)gedetineerden. Sinds 2010 zijn zij dus van bovenaf gevraagd de coördinatie van nazorg (ex-)gedetineerden in hun regio op zich te nemen. Er is een projectgroep aangesteld om deze plannen te realiseren met behulp van de bijdrage van het Rijk. Er draait nu sinds oktober 2011 een pilot waarin dertien van de vijftien regiogemeenten tijdelijk zijn aangesloten om regionale casusoverleggen te houden en acties uit te zetten voor alle gedetineerden die uit of in de regio Zuid Holland Noord komen. Om samen te werken met de omringende regiogemeenten, is het van belang dat het Veiligheidshuis Leiden en omstreken (verder Veiligheidshuis Leiden e.o. genoemd) verantwoording kan afleggen over hun plannen, hun manier van handelen en de effecten omtrent de nazorg aan (ex-)gedetineerden. Onderzocht moet dus worden welke resultaten de nazorg vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o. oplevert voor zowel de samenwerkende partijen als voor de (ex-)gedetineerden zelf en waarom. Daarnaast is het van belang in kaart te brengen welke knelpunten de omliggende regiogemeenten ervaren bij het bieden van nazorg aan gedetineerden die in hun gemeenten worden geplaatst. Door kennisdeling en samenwerking met andere gemeenten kunnen deze knelpunten wellicht verbeterd worden. Er moet dus ook onderzocht worden wat regionale nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o. kan opleveren voor de verantwoordelijke gemeenten en daarmee indirect ook voor de gedetineerden zelf. Tot slot kan de evaluatie van deze doelgroep ook dienen ter verantwoording om geheel regionaal samen te gaan werken op het gebied van alle doelgroepen en thema s die in het Veiligheidshuis behandeld worden Wetenschappelijke relevantie Ook voor de wetenschap is een dergelijke evaluatie van belang want het levert een aanvulling op de kennis over nazorg aan (ex-)gedetineerden. Welke aspecten zijn van belang voor het effectief oplossen van ervaren problematiek en het tegengaan van recidive? Daarnaast ontbreekt er kennis over de resultaten van Veiligheidshuizen. Van de ongeveer vijftig externe studies die gedaan zijn naar Veiligheidshuizen, heeft Rovers (2011) een meta-analyse gemaakt. Zijn conclusie luidt onder andere dat de studies niet voldoende hebben geresulteerd tot inzicht in resultaten en maatschappelijke opbrengsten en dat meer onderzoek is vereist. Het Veiligheidshuis Leiden e.o. kan hier door dit onderzoek een bijdrage aan leveren. 10

11 1.3 Onderzoeksvragen De doelstelling van dit onderzoek is een evaluatie uit te voeren naar de lokale en regionale nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o. en naar de resultaten die deze nazorg oplevert. Deze doelstelling mondt uit in zowel theoretische/wetenschappelijke deelvragen als empirische/praktische deelvragen Theoretische vragen 1. Met welke problematiek hebben (ex-)gedetineerden te maken? 2. Hoe valt de problematiek van (ex-)gedetineerden te verklaren? 3. Kan nazorg aan (ex-)gedetineerden een bijdrage leveren aan het verminderen van hun problematiek? 4. Wat zijn veiligheidshuizen en op welke manier spelen zij een rol bij de nazorg aan (ex-)gedetineerden? Empirische vragen 4. Planevaluatie: welke resultaten mogen worden verwacht van de nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o. en waarom? 5. Procesevaluatie: hoe werkt de lokale en regionale nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o.? 6. Effectevaluatie: levert de lokale en regionale nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o. resultaten op? 1.4 Methode Uit de opgestelde deelvragen is op te merken dat het onderzoek bestaat uit een theoretisch onderdeel en een evaluerend onderdeel in de praktijk. De theoretische deelvragen zijn beschrijvende vragen en zullen beantwoord worden aan de hand van een literatuurstudie. De deelvragen die betrekking hebben op de praktijk omtrent nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit het Veiligheidshuis Leiden e.o. zullen geëvalueerd worden aan de hand van een documentenstudie, interviews met betrokken partners, een enquête, participerende observatie en een steekproef om recidive te meten. Tot slot zal door middel van een kosteneffectiviteitstudie behandeld worden welke kosten er gepaard gaan met een regionaal Veiligheidshuis in de regio Zuid Holland Noord en hoe maatschappelijke opbrengst behaald kan worden door aansluiting. 11

12 H2 Ex- gedetineerden en hun problematiek Dit hoofdstuk zal de eerste theoretische vraag beantwoorden. Voortbordurend op de aanleiding van dit onderzoek, zal ingegaan worden op de uitstroom van (ex-)gedetineerden uit een penitentiaire inrichting en de daarbij horende problematiek die veel van hen ondervinden. 2.1 Ex-gedetineerden In Nederland heeft het ministerie van Justitie ongeveer zestig gevangenissen en Huizen van Bewaring, waarin jaarlijks ongeveer mensen worden ingesloten. De groep, ongeveer de helft van de gedetineerden, die in een Huis van Bewaring verblijft, krijgt vaak beperkt hulp en ondersteuning. Omdat zij in afwachting zijn van een berechting, is de opsluiting er voornamelijk op gericht dat de rechtsgang goed verloopt. De andere helft is veroordeeld tot een gevangenisstraf die tot levenslang kan reiken (Nieuwbeerta, 2007). Het merendeel van de populatie gedetineerden is tussen de twintig en veertig jaar oud en 92 procent van de groep is van het mannelijke geslacht (Dienst Justitiële Inrichtingen, 2012). Per jaar keren er tussen de en mensen terug in de maatschappij. Ongeveer personen raken meerdere keren per jaar gedetineerd en komen weer vrij. Dit aantal is relatief hoog doordat de gemiddelde detentieduur slechts vier maanden bedraagt. Van de gedetineerden komt vijftig procent zelfs binnen een maand vrij (Dienst Justitiële Inrichtingen, 2012). Bij het terugkeren en reintegreren in de maatschappij ondervinden ex-gedetineerden vaak problemen van verschillende aard. De kans om opnieuw de fout in te gaan wordt hierdoor groter (Rijksoverheid, z.j.). 2.2 Problematiek ex-gedetineerden Praktische en sociale problemen Zowel Nederlandse als internationale onderzoeksresultaten schetsen een somber beeld over het verdere verloop van personen nadat zij uit detentie zijn gekomen. Huwelijken lopen vaak al stuk tijdens de detentieperiode. Onderzoek naar het effect van gevangenisstraf op de relatie van de gedetineerde wijst uit dat gevangenisstraf de kans op een echtscheiding verhoogt. Tevens gaan de gemoedstoestand en prestaties van de kinderen vaak achteruit. Ook andere sociale contacten met vrienden en familie zijn vaak beperkt. Daarnaast heeft de detentieperiode een negatieve invloed op de psychische en lichamelijke gezondheid van de ex-gedetineerden, wat onder andere leidt tot een grotere kans op zelfdodingneigingen (Nieuwbeerta, 2007). De ervaring van verschillende zorgverlenende organisaties leert dat deze doelgroep vaak kampt met schuldgevoelens, schaamtegevoelens, gebrekkige sociale vaardigheden, taalproblematiek en het gevoel van isolement (Stichting Humanitas, z.j.; Palier, z.j.). 12

13 Daarnaast is er sprake van problematiek op verschillende leefgebieden. Uit landelijke cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) blijkt dat: Twintig procent van de (ex-)gedetineerden een probleem heeft met het legitimatiebewijs. Ruim veertig procent van de (ex-)gedetineerden problemen heeft met het inkomen. Voor dertig procent van de (ex-)gedetineerden is huisvesting een probleem. Zeventig procent van de (ex-)gedetineerden heeft schulden. Dertig procent van de (ex-)gedetineerden heeft voor detentie contact met een zorginstelling. (Kuppers & Ferwerda, 2008) In hoeverre een (ex-) gedetineerde een zorgvraag heeft wordt door de Medewerker Maatschappelijke Dienstverlening (MMD er) bepaald aan de hand van informatie van de (ex-)gedetineerde. Bij het zelf zwijgen van de gedetineerde over problemen of het weigeren van alle mogelijke hulp, wordt de mogelijke zorgbehoefte niet als zodanig vastgelegd (Bestuur- en Concerndienst Utrecht, 2009). Bovenstaande percentages zullen dus mogelijk hoger uitvallen wanneer iedere zorgbehoevende is meegenomen. Ex-gedetineerden kunnen dus kampen met zowel sociale als praktische problemen bij het reintegreren in de maatschappij. Onderzoek wijst uit dat dergelijke problematiek de kans op recidive verhoogt. Deze doelgroep ondervindt dus ook problemen met crimineel gedrag Recidive door ex-gedetineerden Ondanks dat de recidivepercentages van verschillende onderzoeksgroepen de laatste jaren een daling laten zien, blijft het een probleem dat de Nederlandse samenleving onveiliger maakt. Uit het recidivebericht van het WODC uit 2007, blijkt dat ex-gedetineerden en ex-pupillen van justitiële jeugdinrichtingen (JJI s) de grootste bijdrage leveren aan de terugvalcijfers. Binnen twee jaar komt 49,3 procent van de groep ex-gedetineerden opnieuw in aanraking met justitie wegens het plegen van een delict. Van de groep onderzochte jeugdige ex-gedetineerden, recidiveert zelfs 52, procent binnen twee jaar. Voor delictplegers, zowel volwassen als jeugdigen, die wel een strafzaak hebben gehad maar niet zijn veroordeeld tot een gevangenisstraf, liggen deze percentages beduidend lager, respectievelijk 26,7 procent en 37,5 procent. Dit ligt waarschijnlijk aan de mate van ernst die het gepleegde delict aanhangt. Detentie wordt in de relatief ernstige gevallen opgelegd, waardoor deze onderzoeksgroep meer risicofactoren heeft om een terugval te krijgen (Wartna e.a., 2011). Deze metingen zijn gebaseerd op een aantal verschillende vormen van recidive. De recidivemonitor van het WODC hanteert een aantal omschrijvingen van recidive die aan bepaalde criteria zijn verbonden. Onder algemene recidive vallen alle nieuwe justitiecontacten ongeacht de aard en ernst van de gepleegde misdrijven. De justitiecontacten naar aanleiding van een misdrijf met een strafdreiging van minimaal vier of acht jaar, vallen respectievelijk onder ernstige recidive en zeer ernstige recidive. Tot slot is er sprake van speciale recidive indien het nieuwe justitiecontact ontstaan is na eenzelfde soort misdrijf als bij de uitgangszaak (Wartna, Tollenaar & Blom, 2011). 13

14 Uiteraard hangt de kans op recidive niet alleen af van het feit of iemand gedetineerd is geweest of niet. Sekse, leeftijd en de herkomst van daders vertonen een duidelijke samenhang met de kans op recidive. Zo is de herhalingskans groter voor mannen dan voor vrouwen en zullen jongere daders eerder recidiveren dan oudere. Ook het type delict kan verschil maken. De kans op algemene recidive is het grootst na een vermogensdelict met geweld en het laagst na een zeden-, verkeers-, of Opiumwetdelict. De speciale recidive is het hoogst onder plegers van vermogensdelicten zonder geweld, daders van agressiedelicten en volwassen verkeersdelinquenten. Maar in alle gevallen is het percentage exgedetineerden dat opnieuw met justitie in aanraking komt vrij groot (Wartna, Tollenaar & Essers, 2005). Om de nauwe relatie tussen de ervaren problematiek en de kans op recidive aan te tonen, geeft de volgende tabel een overzicht van problemen die geconstateerd zijn bij jongvolwassen zeer actieve veelplegers (recidivisten): Tabel 1: Problematiek jongvolwassen ZAVP s Achtergrondkenmerken percentage dat probleem ervaart Arbeidspositie Werkloos Schoolgaand Geen vervolgonderwijs Lager vervolgonderwijs zonder diploma Problematiek Verslaving Psychische problemen Huisvesting Financieel Lichamelijk Relatieproblemen BRON: Tollenaar & van der Laan, ,7 8,3 19,6 34,7 52,9 45,9 36,9 52,2 18,8 47,7 14

15 H3 Verklaringen voor problematiek (ex-)gedetineerden De besproken problematiek op sociaal en maatschappelijk gebied en de hoge recidivepercentages leiden tot de vraag hoe deze problemen in relatie staan tot de uitgezeten detentie. Hoe zijn de ervaren problemen van (ex-)gedetineerden te verklaren vanuit wetenschappelijk oogpunt? 3.1 Labeling Een belangrijk begrip dat in relatie staat tot deze problemen is stigmatisering. Binnen de labelingtheorie van Becker (1963) wordt verondersteld dat afwijkend gedrag niet is wat personen zijn of wat zij doen, maar wat door anderen als afwijkend gedrag wordt bestempeld. Het opgelegde label kan voor de individu werkelijkheid worden waarna hij/zij zich naar dit label gaat gedragen. Op deze manier leidt maatschappelijke reactie dus tot crimineel gedrag in plaats van andersom (Becker, 1963). Het onderscheid tussen primaire en secundaire deviatie is hier van belang. Lemert stelt dat het afwijken van de maatschappelijke norm in eerste instantie niet altijd veel reactie oproept vanuit de samenleving. Maar wanneer dergelijk gedrag wel als afwijkend wordt opgemerkt, ontstaat er secundaire deviatie. Het afwijkend zijn, de persoon zelf, komt centraal te staan en verandert de sociale rol en attitudes van die persoon. Door het zich identificeren als crimineel en door anderen zo geïdentificeerd worden, ontwikkelt zich een stigma dat de rest van de sociale identiteit overheerst (Lemert, 1967). Schur vult dit aan met het idee van retrospectieve labeling: Once a person is labelled a criminal, we re-examine past events and behaviours and reinterpret them to fit the new label of that person. Deviance is not a static entity but rather a continuously shaped and reshaped outcome of dynamic processes of social interaction." (Schur, 1971, pag. 8). Het in stand houden van een criminele carrière komt dus onder andere door het effect van labeling. Juist officiële interventies zoals bestraffing kunnen hier een grote bijdrage aan leveren. Het officieel stigmatiseren van daders belemmert mogelijkheden om wel een conventionele, legale levensstijl te ontwikkelen. Anderzijds bevordert het de beperking van sociale contacten en het gevoel van sociale isolatie die een veroordeelde kan ervaren ten opzichte van de bevolking die zich wel aan de wet houdt (McAlinden, 2005). 3.2 Differentiële associatie Met betrekking tot het re-integratieproces kan ook verondersteld worden dat dit moeilijker wordt voor ex-gedetineerden doordat hun houdingen, normen en waarden beïnvloedt worden door de gevangenisstraf. Gevangenen kunnen de deviante waardeoriëntaties van andere gedetineerden overnemen waardoor de kans verkleind wordt dat zij zich richten op een conventioneel leven (Nieuwbeerta, 2007). Deze stelling wordt uitgedragen door criminologische socialisatie theorieën. Een discrepantie tussen de geldende norm van de maatschappij en de norm van de ex-gedetineerde kan leiden tot een afbreuk aan de sociale contacten. Ook kan het leiden tot een negatieve houding en zelfs verzet ten opzichte van de conventionele maatschappij (Van der Laan, 2004). 15

16 Onderzoek naar het effect van gevangenisstraf op de relatie van de gedetineerde wijst uit dat gevangenisstraf de kans op een echtscheiding verhoogt. Daarnaast blijkt dat daders die gescheiden zijn een grotere kans hebben om veroordeeld te worden, zelfs tot iets boven het niveau wanneer zij vrijgezel zijn. Gevangenisstraf heeft dus indirect ook effect op het criminele gedrag van een man. In de periode waarin daders getrouwd zijn, daalt de kans dat zij veroordeeld worden weer fors (Apel, Blokland, Nieuwbeerta & van Schellen, 2009). 3.3 Gelegenheid De praktische en sociale problemen worden ook onder andere veroorzaakt door de gelegenheid die gedetineerden hebben tot een conventionele levensloop. Tijdens de detentieperiode zijn zij fysiek belemmerd om potentiële werkgevers, vrienden en huwelijkspartners te ontmoeten (Nieuwbeerta, 2007). Ook het volgen van een opleiding wordt onmogelijk gemaakt. De kansen om een baan, inkomen of een woning te krijgen worden hierdoor verkleind. Zeker in combinatie met het eerder genoemde label dat een ex-gedetineerde vaak draagt. In relatie hiermee kunnen de schulden hoog oplopen. Er kan bijvoorbeeld al sprake zijn van een geldboete naar aanleiding van het gepleegd delict. En door een structureel laag inkomen of het ontbreken van een inkomen, blijven de rekeningen zich opstapelen. Plotselinge detentie doet deze negatieve spiraal niet ten goede (Van Dijk, 2003). 3.4 Biologische en psychologische factoren Tegenover bovenstaande verklaringen staat de richting van de deterministische criminologie. Volgens deze stroming is crimineel gedrag gelegen in de genetica of de persoonlijkheid van een individu en daarom onveranderlijk. (Ex-)gedetineerden zullen daarom altijd problematiek ondervinden en opnieuw de fout in gaan omdat de crimineel als het ware in hen zit. Volgens biologische theorieën is iemand als crimineel geboren en is dit ook terug te zien in zijn uiterlijke kenmerken (Lombroso, 1876). De biosociale verklaring is de wisselwerking tussen het biologische en sociale waarbij crimineel gedrag verklaard wordt door zowel maatschappelijke als persoonlijke kenmerken van een individu. Ook psychologische theorieën zijn gericht op het individu dat vaststaat. Iemand zijn persoonlijkheid wordt deels gevormd door aangeboren eigenschappen, maar deels door wat hem is aangeleerd. Crimineel gedrag wordt daarbij gestimuleerd door bepaalde karaktereigenschappen zoals impulsiviteit of een laag geweten waardoor iemand niet geremd wordt om de wet te overtreden (Reckless, 1967). 16

17 H4 Werkt nazorg aan (ex-)gedetineerden? Goede nazorg is heel belangrijk bij het verhelpen van de ervaren problematiek van (ex-)gedetineerden en de onveiligheid die zij de samenleving opleveren door vaak te recidiveren. Dit hoofdstuk zal vanuit wetenschappelijk oogpunt toelichten waarom nazorg een rol kan spelen bij de aanpak van deze problemen. De eerder besproken verklaringen voor recidive en problematiek van (ex-)gedetineerden moeten daarbij meegenomen worden. 4.1 Sociale controle Op basis van bovenstaande theorieën kan gesteld worden dat het bestraffen van daders mogelijk recidive in de hand kan werken door de problemen die zij hebben na detentie. Maar het onbestraft laten van daders is weer in strijd met andere strafdoelen zoals vergelding, generale preventie of incapacitatie. Er moet dus gekeken worden naar mogelijkheden tijdens de bestraffing die de kans op recidive verkleinen. Welke rol zou nazorg kunnen spelen bij het doorbreken van de criminele carrière? Het meest concrete middel kan onder de noemer controle gevat worden. Hirschi s sociale controle theorie stelt dat controlemechanismen personen van crimineel gedrag kunnen weerhouden. Daarbij wordt bijvoorbeeld gedoeld op de inzet, tijd en energie die gewijd wordt aan conventionele activiteiten. Verondersteld wordt dat wanneer iemand tijd besteed aan een sportvereniging of inzet toont op school, de kans kleiner is dat hij/zij de fout in gaat. Concreet gesteld voor de nazorg aan wetsovertreders, kan het aanbieden van zulke activiteiten en controle hierop dus leiden tot het verminderen van recidive. Eenzelfde controlemechanisme is volgens Hirschi de mate waarin personen affectieve bindingen hebben met belangrijke anderen in hun omgeving die deviant gedrag afkeuren. Gedacht kan worden aan ouders, leraren en vrienden. Een gebrek hieraan kan zorgen dat er niet geloofd wordt in de heersende normen in de samenleving en kan daardoor crimineel gedrag bevorderen (Hirschi, 1969). Het stimuleren van affectieve bindingen kan dus ook een rol spelen bij nazorg. Omdat gevangenisstraf de kans op een echtscheiding verhoogt, verhoogt gevangenisstraf hiermee indirect ook de kans op crimineel gedrag. Dat wil niet zeggen dat detentie daarom afgeschaft moet worden, maar dat bij het inrichten van de detentie rekening gehouden moet worden met de huwelijkspartners van gedetineerden. Bijvoorbeeld door gedetineerden met een partner hun straf dicht bij huis te laten uitzitten of door het makkelijker te maken om bezoek te ontvangen (Apel e.a., 2009). 4.2 Levensloop Vanuit de levensloopcriminologie introduceren Laub en Sampson (2003) de www-factor voor het doorbreken van criminele carrières: wonen, werken, wijf. Zij zijn ervan overtuigd dat mannen uiteindelijk stoppen met criminaliteit doordat ze veranderingen doormaken op deze drie gebieden. Als bekende re-integratiemechanismen benoemen zij werk, huwelijk, het krijgen van kinderen, militaire dienst en een vast woonadres. Niet alleen de sociale bindingen van Hirschi zijn hier in terug te vinden, maar ook het praktische argument van tijdverdrijf. Simpel gezegd ontbreekt het mannen aan tijd en energie voor criminele activiteiten als ze aan de www-factor voldoen (Laub & Sampson, 2003). 17

18 Dit zijn op zijn beurt ook concrete mogelijkheden die de nazorg aan veroordeelden kan leveren en waar controle op uitgeoefend kan worden. Recent onderzoek leert dat nazorg na detentie, gericht op het invullen van zulke leefgebieden, werkt. Er zijn sterke aanwijzingen dat nazorgprogramma s het risico op recidive verminderen. Onder de oud bewoners van vier nazorgorganisaties is de werkelijke recidive lager dan de voorspelde recidive. De resultaten worden beter naarmate bewoners langer bij de organisaties verblijven en het begeleidingsprogramma volledig doorlopen. Zij die het programma afmaakten, recidiveerden twee jaar na het vertrek bij de organisatie het minst (van Wingerden, Alberda, Moering, Wartna & van Wilsem, 2010). 18

19 H5 Veiligheidshuizen en nazorg aan (ex-)gedetineerden Dit hoofdstuk bevat achtergrondinformatie over veiligheidshuizen. In de eerste paragraaf wordt ingegaan op het ontstaan en de ontwikkeling van veiligheidshuizen in Nederland in de beleidsmatige context. Paragraaf 5.2 vertelt wat veiligheidshuizen eigenlijk zijn en in paragraaf 5.3 wordt de rol van veiligheidshuizen bij het leveren van nazorg aan (ex-)gedetineerden besproken. 5.1 Het ontstaan van Veiligheidshuizen In de afgelopen vijfentwintig jaar heeft het veiligheidsbeleid in Nederland veel ontwikkelingen doorgemaakt waarbij vooral samenwerking tussen uiteenlopende instanties een centrale rol speelt. In het beleidsplan Samenleving en Criminaliteit uit 1985 zijn de eerste aanzetten te zien voor het verbreden van de aanpak van criminaliteit buiten het traditionele justitieveld (De Haan, 1997). Voorkoming van en bestrijding van kleine criminaliteit moest voortaan worden beschouwd als een probleem van de samenleving als geheel. Er moest dus ook gekeken worden naar de bijdrage die andere organisaties dan justitie en politie kunnen leveren aan de aanpak van criminaliteit en onveiligheid (Stuurgroep Samen Werken aan Veiligheid, 2007). Er volgt een integraal veiligheidsbeleid met een integratie van verschillende beleidsterreinen en een verschuiving naar een meer decentrale (lokale) aanpak van problemen. Verschillende projecten waarbij preventie en repressie zijn gecombineerd en waarbij lokale partijen samenwerken, worden vanaf de jaren negentig steeds vaker geïnitieerd (Kleiman & Kuyvenhoven, 1997). Deze ontwikkeling leidde in eerste instantie tot de opkomst van Justitie in de Buurt (JIB). In probleemwijken van Amsterdam, Arnhem, Maastricht en Rotterdam werd geëxperimenteerd met deze JIB kantoren. Het doel van de JIB s was het leveren van een effectieve bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid(gevoelens) in woonbuurten (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, 2008). Binnen het JIB werkt een officier van Justitie nauw samen met politie en andere organisaties om snel en doelgericht de criminaliteit- en veiligheidproblematiek aan te pakken. Het verbreedt zijn aanpak van repressie naar preventie en er moet op locatie zichtbaar en probleemgericht te werk gegaan worden (Luykx & Grapendaal, 1999). Uit de evaluatie van de JIB s blijkt dat de werkwijzen die zijn ontwikkeld ook breder toegepast kunnen worden dan op het niveau van buurten. Daarnaast is er een verbreding zichtbaar van het aantal partijen dat actief is in een JIB (Terpstra & Bakker, 2002). In 2002 kondigt het nieuwe kabinet het veiligheidsprogramma Naar een veiliger Samenleving aan. Burgers, maatschappelijke partijen en bedrijven worden rechtstreeks op hun verantwoordelijkheid gewezen omtrent de veiligheid in Nederland. De Minister van Justitie introduceert een nieuw JIB-concept met een nieuwe financieringsstructuur. Dit leidt uiteindelijk tot de Veiligheidshuizen zoals die nu bestaan (Stuurgroep Samen Werken aan Veiligheid, 2007). Tilburg is de eerste stad die met het concept van een Veiligheidshuis aan de slag is gegaan. Vanuit daar werd aanbevolen het Veiligheidshuis uit te laten groeien tot een fysieke plek waar de gehele coördinatie plaatsvindt van de aanpak van mensen die met politie en justitie in aanraking komen (Fijnaut & Zaat, 2003). 19

20 Meer Veiligheidshuizen en andere samenwerkingsverbanden ontwikkelden zich sinds In 2007 gaf de Minister van Justitie groen licht om de ontwikkelde methodiek binnen de bestaande Veiligheidshuizen verder te intensiveren door structurele financiering vanuit het Rijk. In het project Veiligheid begint bij Voorkomen werd voorgelegd dat lokale overheden de opdracht hebben om een Veiligheidshuis op te richten (Ministerie van Justitie & Ministerie van Binnenlandse Zaken, 2008). Vandaag de dag zijn er tweeënveertig Veiligheidshuizen in Nederland die samen een landelijk dekkend netwerk vormen. 5.2 Wat zijn Veiligheidshuizen? Ondanks dat van bovenaf de opdracht is verstrekt om Veiligheidshuizen op te richten, is niet van bovenaf in detail voorgeschreven hoe ze ingericht dienen te worden. Veiligheidshuizen kunnen dus van elkaar verschillen en maken allemaal een eigen ontwikkeling door. Deze paragraaf geeft een beschrijving van Veiligheidshuizen op hoofdlijnen. In het algemeen geldt dat preventie, repressie en (na-)zorg zo goed mogelijk op elkaar moeten worden afgestemd door een Veiligheidshuis. Verschillende organisaties moeten voor dit doel samenwerken: organisaties uit het Justitieveld, het lokaal bestuur en organisaties uit de zorg- en welzijnsector. Al deze partijen spelen een rol bij de aanpak van criminaliteit of overlast en dienen hun activiteiten op elkaar af te stemmen en te integreren. In de meeste gevallen bevinden de betrokken organisaties zich onder een dak waar zij kunnen samenwerken maar de term Veiligheidshuis kan ook alleen symbool staan voor het samenwerkende netwerk (Rovers, 2011). Vaak gaat het binnen een Veiligheidshuis om een persoonsgerichte benadering waarbij men specifieke groepen daders benoemt waarop men interventieactiviteiten richt. In bijna alle Veiligheidshuizen in Nederland zijn in ieder geval de volgende doelgroepen benoemd: jeugdige overlastplegers en delinquenten, veelplegers, (ex-)gedetineerden en daders van huiselijk geweld. Maar interventies kunnen bijvoorbeeld ook gericht zijn op thema s, gebieden binnen de gemeente of regio, of op overlastgevende groepen. Voor elk van deze benoemde problemen wordt een casusoverleg ingericht (bijvoorbeeld een casusoverleg voor ex-gedetineerden). Tijdens zo een overleg worden een aantal geselecteerde casussen besproken waarbij de betrokkenen hun activiteiten op elkaar afstemmen (Rovers, 2011). 5.3 Veiligheidshuizen en nazorg aan (ex-)gedetineerden Samenwerkingsmodel Het Samenwerkingsmodel Nazorg volwassen (ex-)gedetineerde burgers is bedoeld als leidraad voor gemeenten en het gevangeniswezen. In het model zijn de taken en verantwoordelijkheden van gemeenten en justitie vastgelegd ten aanzien van informatie-uitwisseling, verstrekking van identiteitsbewijzen, huisvesting, arbeid en inkomen, schulden en zorg. Voor Veiligheidshuizen is dit model dus ook van toepassing, want zij zijn vanuit de gemeenten georganiseerd en dragen de verantwoordelijkheid. 20

21 De overheid wil er voor zorgen dat tenminste acht op de tien ex-gevangenen bovenstaande basisvoorzieningen heeft bij zijn terugkeer in de maatschappij. Doel is ervoor te zorgen dat activiteiten tijdens en na detentie op elkaar worden afgestemd in de verwachting dat daardoor de criminaliteit en overlast van (ex-)gedetineerde burgers de komende jaren zal afnemen met tien procentpunt. In 2020 wil men de herhalingscriminaliteit zelfs met vijfentwintig procentpunt hebben teruggebracht. (Wartna e.a., 2011). Het ministerie van Veiligheid en Justitie en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werken hiervoor samen aan het programma Sluitende Aanpak Nazorg. De gemeente is hierbij verantwoordelijk voor de regie op de nazorg en voor ketensamenwerking. Dit ligt besloten in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) die aspecten voorschrijft over maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Daarnaast hebben gemeenten de regietaak de veiligheid te vergroten. Deze zorg- en veiligheidsaspecten komen samen in de nazorg aan (ex-)gedetineerden (Jaarplan Veiligheidshuis Leiden e.o., 2012). Het programma Sluitende Aanpak Nazorg bevordert voornamelijk de communicatie en samenwerking met het Gevangeniswezen zodat de gemeenten op tijd weten wanneer een gedetineerde vrijkomt en welke problemen hij heeft. Ook voor andere organisaties die betrokken zijn bij de nazorg aan (ex-)gedetineerde burgers - zoals UWV WERKbedrijf, Reclassering Nederland en aanbieders van psychiatrische en verslavingszorg - geldt dat goede communicatie en samenwerking met de gemeente en het Gevangeniswezen de effectiviteit van hun inspanningen vergroot (Ministerie van Veiligheid en Justitie, 2009) Aansluiting voor en na detentie De overheid heeft gekozen voor een persoonlijke aanpak om te voorkomen dat ex-gedetineerden na hun straf opnieuw de fout in gaan. Gedetineerden krijgen daarom tijdens hun gevangenisstraf een programma dat speciaal voor hen is samengesteld. In een persoonlijk detentieplan staat beschreven wat de gedetineerde doet tijdens zijn gevangenisstraf. Zo zijn er standaardactiviteiten als werken en sporten. Maar naast deze activiteiten krijgt de gevangene ook een persoonlijk dagprogramma. Soms hebben gedetineerden extra zorg nodig. Bijvoorbeeld psychiatrische zorg of verslavingszorg. Tijdens de gevangenisstraf kunnen gedetineerden ook scholing krijgen. Hierdoor zijn zij beter voorbereid op een baan als zij de gevangenis weer verlaten. Ook dit voorkomt recidive. Om gevangenen klaar te stomen voor een baan wordt er intensief samengewerkt met maatschappelijke organisaties zoals het Centrum voor Werk en Inkomen. Gedetineerden zitten hun straf zoveel mogelijk in hun eigen regio uit. Zo kunnen zij na afloop van de straf terugkeren in hun woongemeente. Gedetineerden met een lange straf gaan 4 maanden voor hun vrijlating ook naar een gevangenis in de eigen regio als ze daar nog niet geplaatst zijn. Tijdens en na de gevangenisstraf krijgen (ex)-gedetineerden zorg om hen te begeleiden bij hun terugkeer in de maatschappij. De medewerkers maatschappelijke dienstverlening (MMD ers) vanuit de PI houden de gemeente op de hoogte van de situatie van de gevangene. Hierdoor krijgt een gevangene continue zorg die niet stopt als hij uit de gevangenis is. 21

22 Door de Wet voorwaardelijke invrijheidsstelling komen veroordeelden met een tijdelijke gevangenisstraf van minimaal 1 jaar alleen nog onder voorwaarden in aanmerking voor vervroegde vrijlating. Ook krijgen zij een proeftijd. Als de gevangene tijdens de proeftijd de fout ingaat, moet hij alsnog de rest van zijn straf uitzitten. De kans op recidive is hierdoor kleiner. Een gedetineerde mag 6 keer per jaar met verlof. Dit verlof bereidt de gevangene voor op de terugkeer in de samenleving. (Rijksoverheid, z.j.). 22

23 H6 Methoden van onderzoek Het verschijnsel dat in dit onderzoek centraal staat, is de nazorg aan (ex-)gedetineerden door het Veiligheidshuis Leiden e.o. In dit hoofdstuk wordt aangegeven op welke manier de werkwijze en effectiviteit van die nazorg geëvalueerd is. Het onderzoek bestaat uit theoretisch/wetenschappelijke vragen en uit empirische/toetsende vragen. Om deze vragen te beantwoorden, komen een aantal verschillende onderzoeksmethoden aan bod. 6.1 Literatuurstudie Aan de hand van een literatuurstudie is een antwoord worden gegeven op de theoretische vragen. De problematiek van (ex-)gedetineerden is geraadpleegd op basis van eerder onderzoek. Daarnaast bieden criminologische theorieën een verklaring geboden voor die problematiek en verklaren enkelen theorieën waarom nazorg aan (ex-)gedetineerden effectief kan zijn bij het verhelpen daarvan. Tevens zal eerder onderzoek geraadpleegd worden om de effecten van nazorg aan (ex-)gedetineerden vanuit veiligheidshuizen in kaart te brengen. 6.2 Documentenstudie Ten behoeve van dit onderzoek is allereerst gebruik gemaakt van interne documenten van en over de nazorg aan (ex-)gedetineerden door het Veiligheidshuis Leiden e.o. Om de doelstelling en werkwijze van de lokale nazorg aan (ex-)gedetineerden te verwerken in een plan- en procesevaluatie (deelvragen 4 en 5), zijn de volgende documenten geraadpleegd: Diagnose keten Nazorg (ex-)gedetineerden Samenwerkingsmodel Nazorg Volwassen (ex-)gedetineerden Samenwerkings- en privacyconvenant Jaarplan Veiligheidshuis Leiden e.o & 2012 Daarnaast zijn er voor het onderdeel over de gestarte regionalisering van deze nazorg ook documenten geraadpleegd die inzicht bieden in de plannen en uitvoering hiervan: Ontwikkelnota regionale samenwerking 2011 Werkproces nazorg regionaal Brief nazorggelden Voor het raadplegen van resultaten is onder andere gebruik gemaakt van: Detentie uitstroom regio Zuid Holland Noord Jaarverslag Veiligheidshuis Leiden e.o Uitstroom 2011 totaal en per gemeente (extern document) 23

24 Tot slot zal ook de financiering van de nazorg aan (ex-)gedetineerden aan bod komen bij het hoofdstuk over de pilot geregionaliseerde nazorg. Deze documenten worden tevens gebruikt om de financiële meerwaarde van regionale samenwerking te schetsen: Meerjarenbegroting Factsheet kosten en baten investeren in nazorg Concept verdeelsleutel regionaal Veiligheidshuis Zuid Holland Noord 6.3 Interviews Een andere onderzoeksmethode voor dit onderzoek is het afnemen van interviews. In het Veiligheidshuis Leiden e.o. werken verschillende ketenpartners samen aan de vormgeving en uitvoering van de nazorg aan (ex-)gedetineerden. Deze partners zijn afkomstig uit verschillende organisaties en disciplines en zullen daarom ieder hun eigen percepties over het verschijnsel hebben. Om opinies, attitudes, kennis en gevoelens te verzamelen van alle betrokken partijen, is interviewen de meest voor de hand liggende methode (Hart, 1998). Deze methode zal, naast de documentenstudie, als aanvulling dienen op de plan- en procesevaluatie. Maar het is met name van belang om de effecten en resultaten te detecteren die de betrokken ketenpartners ervaren bij het bieden van nazorg aan (ex-)gedetineerden. Bij de volgende betrokkenen is een interview afgenomen: Betrokkene bij het oprichten van het Veiligheidshuis Leiden e.o. Ketencoördinator Nazorg (ex-)gedetineerden Coördinator regionale Nazorg (ex-)gedetineerden Projectleider regionalisering Veiligheidshuis Leiden e.o. Medewerker Palier Medewerker Penitentiaire Inrichting Medewerker Politie Hollands Midden In bovenstaande lijst ontbreekt een vaste partner aan tafel: een medewerker vanuit Reclassering Nederland. Er is voor gekozen om deze partij uit de evaluatie te laten om te voorkomen dat er vertekende resultaten uit zouden kunnen komen. Vanuit de Reclassering hebben namelijk een aantal verschillende personen bij het casusoverleg gezeten in wisselende periodes waarin er veel ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Uit het interviewen van deze personen zou dus niet een mening voortkomen die de Reclassering eenduidig representeert en tevens niet vergelijkbaar is met de meningen van andere partners die gedurende lange tijd betrokken zijn bij de nazorg. De interviews zijn semigestructureerd van aard waarbij gebruik gemaakt wordt van een topiclijst. Aan de hand van enkele onderwerpen wordt het interview afgenomen. De vragen en antwoorden liggen van tevoren niet vast (Baarda, 1996). De topics die aan de orde komen zijn: proces van uitvoering, casuïstiek overleg, partners, informatievoorziening, successen en resultaten, knelpunten en verbeterpunten. 24

Nazorgproblematiek en recidive van kortgestrafte gedetineerden

Nazorgproblematiek en recidive van kortgestrafte gedetineerden Factsheet 2010-2 Nazorgproblematiek en recidive van kortgestrafte gedetineerden Auteurs: G. Weijters, P.A. More, S.M. Alma Juli 2010 Aanleiding Een aanzienlijk deel van de Nederlandse gedetineerden verblijft

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond, doel en onderzoeksvragen

Samenvatting. Achtergrond, doel en onderzoeksvragen Samenvatting Achtergrond, doel en onderzoeksvragen Eén van de manieren van het ministerie van Veiligheid en Justitie om de hoge recidive onder ex-gedetineerden omlaag te brengen is door al tijdens detentie

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond, doel en onderzoeksvragen

Samenvatting. Achtergrond, doel en onderzoeksvragen Samenvatting Achtergrond, doel en onderzoeksvragen Voor de tweede keer heeft het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) de situatie van (ex-)gedetineerden op de gebieden identiteitsbewijs,

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Ministerie van Justitie j1 Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie- en Preventiebeleid Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45808 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Bosma, A.Q. Title: Targeting recidivism : an evaluation study into the functioning

Nadere informatie

Samenvatting. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum Cahier

Samenvatting. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum Cahier Samenvatting Om de relatief hoge recidive onder ex-gedetineerden te verminderen, wordt in het kader van re-integratie al tijdens detentie begonnen met het werken aan de problematiek van gedetineerden.

Nadere informatie

Jaarverslag Veiligheidshuis Leiden 2011

Jaarverslag Veiligheidshuis Leiden 2011 Jaarverslag Veiligheidshuis Leiden 2011 Definitieve versie 12 januari 2012 jaarverslag Veiligheidshuis Leiden 2011 1 1. Inleiding 2. Landelijke ontwikkelingen 2.1 Doorontwikkeling Veiligheidshuizen 3 Interregionale

Nadere informatie

Wat is een Veiligheidshuis?

Wat is een Veiligheidshuis? Wat is een Veiligheidshuis? Uit landelijk Programmaplan (2011): Een Veiligheidshuis is een lokaal of regionaal samenwerkingsverband tussen verschillende partners gericht op integrale, operationele en persoons-

Nadere informatie

SAMENVATTING. Inleiding

SAMENVATTING. Inleiding SAMENVATTING Inleiding De Wet tijdelijk huisverbod (Wth) is op 1 januari 2009 in werking getreden. Met een huisverbod kan een (potentiële) pleger van huiselijk geweld tien dagen uit huis worden geplaatst.

Nadere informatie

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Netwerkniveau / Managementniveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

Feiten & Achtergronden. Aanpak veelplegers. December 2006/F&A 6806

Feiten & Achtergronden. Aanpak veelplegers. December 2006/F&A 6806 Aanpak veelplegers December 2006/F&A 6806 Ministerie van Justitie Directie Voorlichting Schedeldoekshaven 100 Postbus 20301 2500 EH Den Haag T 070 370 68 50 F 070 370 75 94 E voorlichting@minjus.nl http://www.justitie.nl

Nadere informatie

Onderwerp: Voorstel tot instemming met de deelname aan het project Nazorg aan ex-gedetineerden.

Onderwerp: Voorstel tot instemming met de deelname aan het project Nazorg aan ex-gedetineerden. Gemeente Boxmeer Onderwerp: Voorstel tot instemming met de deelname aan het project Nazorg aan ex-gedetineerden. Nummer: AAN de Raad van de gemeente Boxmeer Boxmeer, 18 november 2008 Aanleiding In maart

Nadere informatie

Jaarverslag Professionaliseren en versterken van de ketens

Jaarverslag Professionaliseren en versterken van de ketens Jaarverslag 2012 Professionaliseren en versterken van de ketens Inleiding H et Veiligheidshuis is dé plek waar veiligheid, zorg en bestuur samen komen rond complexe problematiek. Het is een netwerksamenwerking

Nadere informatie

Raadsvergadering : 15 december Agendapunt : 10. Onderwerp : Nazorg ex-gedetineerden

Raadsvergadering : 15 december Agendapunt : 10. Onderwerp : Nazorg ex-gedetineerden Raadsvergadering : 15 december 2008 Agendapunt : 10 Onderwerp : Nazorg ex-gedetineerden Samenvatting voorstel In maart 2006 heeft het Ministerie van Justitie aan alle gemeenten in Nederland verzocht om

Nadere informatie

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Afweging. Inzet van Middelen. Zaaknummer: OWZDB28. nazorg ex-gedetineerden

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Afweging. Inzet van Middelen. Zaaknummer: OWZDB28. nazorg ex-gedetineerden Zaaknummer: OWZDB28 Onderwerp nazorg ex-gedetineerden Collegevoorstel Inleiding In juni 2011 heeft u besloten voor een aantal taken aan te sluiten bij het Bureau Nazorg s-hertogenbosch voor de nazorg van

Nadere informatie

Summary in Dutch/ Samenvatting in het Nederlands

Summary in Dutch/ Samenvatting in het Nederlands Summary in Dutch/ Samenvatting in het Nederlands Het sociale netwerk van gedetineerden: De samenstelling van, overlap tussen en veranderingen in het core discussie netwerk en het criminele netwerk. Introductie

Nadere informatie

e.o. Jaarverslag 2011 Veiligheidshuis Leiden jaarverslag-veiligheidshuis-leiden.indd 1

e.o. Jaarverslag 2011 Veiligheidshuis Leiden jaarverslag-veiligheidshuis-leiden.indd 1 uis h s eid h g li vei e.o. 1 1 en 0 2 d i g e a L l is rs u e h v s r d a i a e J h g i l Vei en d i le Jaarverslag 2011 Veiligheidshuis Leiden jaarverslag-veiligheidshuis-leiden.indd 1 09-03-2012 10:46:57

Nadere informatie

Het tijdelijk huisverbod en Systeemgericht werken; wat houdt het eigenlijk in

Het tijdelijk huisverbod en Systeemgericht werken; wat houdt het eigenlijk in Het tijdelijk huisverbod en Systeemgericht werken; wat houdt het eigenlijk in Congres Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Katrien de Vaan en Margaux Vanoni 10 mei 2011 Inhoud workshop Introductie Regioplan

Nadere informatie

Aansluiting bij het Veiligheidshuis 's-hertogenbosch en omstreken.

Aansluiting bij het Veiligheidshuis 's-hertogenbosch en omstreken. Collegevoorstel Inleiding Sinds 2005 is in s-hertogenbosch gestart met de ontwikkeling van een Veiligheidshuis. In de afgelopen jaren is een sterk netwerk van ongeveer 20 partners ontstaan dat zich inzet

Nadere informatie

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van de raadsleden H.M.M. Vos en M.Bolle. sv RIS Regnr. BSD/ Den Haag, 23 september 2008

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van de raadsleden H.M.M. Vos en M.Bolle. sv RIS Regnr. BSD/ Den Haag, 23 september 2008 Gemeente Den Haag BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van de raadsleden H.M.M. Vos en M.Bolle sv 2008.129 RIS 156287 Regnr. BSD/2008.2918 Den Haag, 23 september 2008 Inzake: nazorg ex-gedetineerden De gemeenteraad

Nadere informatie

Toespraak DGPJS tgv installatie Erkenningscommissie Gedragsinterventies op , Sociëteit De Witte, te Den Haag

Toespraak DGPJS tgv installatie Erkenningscommissie Gedragsinterventies op , Sociëteit De Witte, te Den Haag Toespraak DGPJS tgv installatie Erkenningscommissie Gedragsinterventies op 30-8-2005, Sociëteit De Witte, te Den Haag Dames en heren, De Minister zei het al: de recidivecijfers zijn zorgwekkend. Van de

Nadere informatie

Regionale samenwerking in een Veiligheidshuis Ommen 5 februari 2009

Regionale samenwerking in een Veiligheidshuis Ommen 5 februari 2009 Regionale samenwerking in een Veiligheidshuis Ommen 5 februari 2009 Ervaringen uit de praktijk Korte introductie over het Regionaal Veiligheidshuis Maas en Leijgraaf. Regionalisering: De theorie. Regionalisering:

Nadere informatie

Samenwerking tussen PI en gemeente bij de reïntegratie van de gedetineerde burger. Workshop oktober 2010

Samenwerking tussen PI en gemeente bij de reïntegratie van de gedetineerde burger. Workshop oktober 2010 Samenwerking tussen PI en gemeente bij de reïntegratie van de gedetineerde burger Workshop oktober 2010 2 Hoger doel Wij staan voor een veilige en menswaardige detentie en werken, samen met onze partners

Nadere informatie

Detentie & Re-integratieproces in de PI. - terugkeer vd gedetineerde burger en - een veiliger samenleving

Detentie & Re-integratieproces in de PI. - terugkeer vd gedetineerde burger en - een veiliger samenleving Detentie & Re-integratieproces in de PI t.b.v. - terugkeer vd gedetineerde burger en - een veiliger samenleving CCV-regiodagen Nazorg, 2011: workshop Detentie & Re-integratieproces in de PI VISIE GEVANGENISWEZEN

Nadere informatie

a. Hebben de professionals die rondom een cliënt samenwerken hetzelfde doel voor (eigen werkgebied overstijgend)?

a. Hebben de professionals die rondom een cliënt samenwerken hetzelfde doel voor (eigen werkgebied overstijgend)? Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Cliëntniveau / Uitvoerend niveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie BVRC10. Nazorg ex-gedetineerden in politiedistrict Meierij

Collegevoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie BVRC10. Nazorg ex-gedetineerden in politiedistrict Meierij Collegevoorstel Inleiding Dit collegevoorstel gaat in op regionale samenwerking binnen het district Meierij voor de nazorg ex-gedetineerden. Begin 2011 zijn de mogelijkheden hiervoor onderzocht, omdat:

Nadere informatie

raadsvoorstel voorstel

raadsvoorstel voorstel raadsvoorstel zaak/onderwerp Z-14-04129 / Aansluiting Veiligheidshuis portefeuillehouder J.B. Waaijer afdeling Bestuur en Strategie opgesteld door D. Pronk datum/voorstel nr 28 oktober 2014 / CB-14-584

Nadere informatie

Eerst de beren dan de honing

Eerst de beren dan de honing 58 secondant #3/4 juli-augustus 2011 Resultaten van Veiligheidshuizen Eerst de beren dan de honing Illustratie: Hans Sprangers De Veiligheidshuizen vormden de afgelopen jaren een bron van onderzoek. Zo

Nadere informatie

Datum 15 september 2009 Onderwerp Beantwoording kamervragen jeugdige criminelen met ernstige gedragsproblemen

Datum 15 september 2009 Onderwerp Beantwoording kamervragen jeugdige criminelen met ernstige gedragsproblemen > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

De Monitor Nazorg Ex-gedetineerden

De Monitor Nazorg Ex-gedetineerden Cahier 2010-4 De Monitor Nazorg Ex-gedetineerden Ontwikkeling en eerste resultaten G. Weijters P.A. More Bestelgegevens Exemplaren van deze publicatie kunnen schriftelijk worden besteld bij Bibliotheek

Nadere informatie

Veiligheidshuis Regio Utrecht. Jaarverslag Veiligheidshuis Regio Utrecht

Veiligheidshuis Regio Utrecht. Jaarverslag Veiligheidshuis Regio Utrecht Veiligheidshuis Regio Utrecht Jaarverslag - 2016 Veiligheidshuis Regio Utrecht april 2017 Het Veiligheidshuis Regio Utrecht (VHRU) - dat zijn we samen - Het VHRU is een samenwerkingsverband waarin gemeenten,

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014 Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Raadscarrousel Drechtsteden 2 oktober 2012 Opbouw presentatie 1. Maatschappelijke Zorg (Wmo prestatievelden 7, 8 en

Nadere informatie

nazorg ex-gedetineerden coördinatiepunt voor een soepele terugkeer in de Groninger samenleving

nazorg ex-gedetineerden coördinatiepunt voor een soepele terugkeer in de Groninger samenleving nazorg ex-gedetineerden coördinatiepunt voor een soepele terugkeer in de Groninger samenleving dienstverlening in de praktijk Voor organisaties en instellingen is het Coördinatiepunt hét aanspreekpunt

Nadere informatie

VEILIGHEIDSHUIS KERKRADE

VEILIGHEIDSHUIS KERKRADE VEILIGHEIDSHUIS KERKRADE toelichting op werkwijze en resultaten in 2010 ten behoeve van gemeente Gulpen-Wittem ronde tafel 17 maart 2011 inhoud van deze presentatie wat doet het Veiligheidshuis Kerkrade?

Nadere informatie

Jongeren met een instellingsverleden op weg naar volwassenheid

Jongeren met een instellingsverleden op weg naar volwassenheid Samenvatting (Dutch summary) Jongeren met een instellingsverleden op weg naar volwassenheid Een longitudinaal onderzoek naar werk en criminaliteit Jaarlijks worden in Nederland meer dan 4.000 jongeren

Nadere informatie

Evaluatie pilot zorgcontinuïteit

Evaluatie pilot zorgcontinuïteit Evaluatie pilot zorgcontinuïteit Ketensamenwerking in Rotterdam SAMENVATTING Significant B.V. Thorbeckelaan 91 3771 ED Barneveld T 0342 40 52 40 KvK 39081506 info@significant.nl www.significant.nl Ministerie

Nadere informatie

Werk, detentie & recidive

Werk, detentie & recidive Werk, detentie & recidive Anke Ramakers Paul Nieuwbeerta Johan van Wilsem Anja Dirkzwager Prison Project Dissertaties Achtergrond Werkkansen laag onder ex-gedetineerden Laag opgeleid, weinig werkervaring,

Nadere informatie

Samenvatting. Aard en omvang van geweld

Samenvatting. Aard en omvang van geweld Samenvatting Dit rapport doet verslag van het onderzoek naar huiselijk en publiek geweld. Het omvat drie deelonderzoeken, alle gericht op het beschrijven van geweld en geweldplegers. Doelstelling van het

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda DOORDRINGEN of Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting DOORDRINKEN Jos Kuppens Henk Ferwerda In opdracht van Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,

Nadere informatie

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen FACTSHEET Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen In deze factsheet worden trends en ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in de provincie Groningen behandeld.

Nadere informatie

Position paper. Position Paper Toekomst Veiligheidshuizen

Position paper. Position Paper Toekomst Veiligheidshuizen Position paper Position Paper Toekomst Veiligheidshuizen Samenvatting: Hét Veiligheidshuis bestaat niet Veiligheidshuizen zijn er in verschillende soorten en maten. Verschillende initiatieven en samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Datum 2 maart 2010 Onderwerp Kamervragen van het lid Van Velzen (SP) over de uitvoering van penitentiaire programma's

Datum 2 maart 2010 Onderwerp Kamervragen van het lid Van Velzen (SP) over de uitvoering van penitentiaire programma's > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie-

Nadere informatie

Stichting TRIX. een re-integratie en rehabilitatieproject. Kansen voor kansarmen. Resultaten en werkzame factoren van het project TRIX

Stichting TRIX. een re-integratie en rehabilitatieproject. Kansen voor kansarmen. Resultaten en werkzame factoren van het project TRIX Stichting TRIX een re-integratie en rehabilitatieproject Kansen voor kansarmen Resultaten en werkzame factoren van het project TRIX Door: Nicolette Plasse Jan van de Graaf Website: www.stichtingtrix.nl

Nadere informatie

Coordinatie van de nazorg aan exgedetineerden

Coordinatie van de nazorg aan exgedetineerden Coordinatie van de nazorg aan exgedetineerden Gemeente Purmerend 7 oktober 2010 Bea van Meerten Inhoud van deze presentatie Organisatie van de nazorg Informatie over gerealiseerde zaken op de 5 leefgebieden:

Nadere informatie

Schuldenproblematiek van. onder (jongvolwassen) gedetineerden.

Schuldenproblematiek van. onder (jongvolwassen) gedetineerden. Factsheet 2011-2 Schuldenproblematiek van jongvolwassen gedetineerden Auteurs: P.A. More & G. Weijters juni 2011 Aanleiding Op verzoek van de Directie Justitieel Jeugdbeleid (DJJ) van het Ministerie van

Nadere informatie

Inzicht in de opbrengsten en effecten van Veiligheidshuizen

Inzicht in de opbrengsten en effecten van Veiligheidshuizen Rendementsanalyse Inzicht in de opbrengsten en effecten van Veiligheidshuizen Basismonitor waarmee VH zelf hun effectiviteit kunnen (laten) meten - Stappenmeter om meer zicht te krijgen op de samenwerking

Nadere informatie

Monitor 2010 Veelplegers Twente

Monitor 2010 Veelplegers Twente Monitor 2010 Veelplegers Twente J. Snippe G. Wolters B. Bieleman Bij diverse organisaties is het thema één van de speerpunten van beleid. Ook in het kader van het Grote Steden Beleid (GSB) is er aandacht

Nadere informatie

Workshop DJI / PI Dordrecht

Workshop DJI / PI Dordrecht Deze workshop richt zic h op instroom, doorstroom en uitstroom van de gedetineerde burger. Detentie als onderdeel van een levensloop, een tijdelijke onderbreking waarbij een goede terugkeer in de maatschappij

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Sociale Veiligheid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Sociale Veiligheid

Regionale VTV 2011. Sociale Veiligheid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Sociale Veiligheid Regionale VTV 2011 Sociale Veiligheid Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Sociale Veiligheid Auteurs: Drs. E.T.M. Anzion, GGD Hart voor Brabant Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Bestuurlijke rapportage Opvang ex-gedetineerde zedendelinquent Spijkenisse, december 2010

Bestuurlijke rapportage Opvang ex-gedetineerde zedendelinquent Spijkenisse, december 2010 Bestuurlijke rapportage Opvang ex-gedetineerde zedendelinquent Spijkenisse, december 2 Van: Opsteller: districtchef plv hoofd wijkpolitie Inleiding Meer dan 7 procent van de gevangenen (gedetineerden)

Nadere informatie

Nazorg voor allochtone jongeren in detentie

Nazorg voor allochtone jongeren in detentie Nazorg voor allochtone jongeren in detentie Evaluatie van het Helmond-programma Harrie Jonkman Myriam Vandenbroucke Juni 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 1.1 Aanleiding onderzoek 5 1.2 Probleemstelling

Nadere informatie

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Rapportage Politie in aanraking met veteranen Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Doorn 9 juni 2011 1 Aanleiding en opzet van het onderzoek In de uitvoering van haar taak komt de politie ook

Nadere informatie

Veiligheidshuis Rivierenland Verbindt en brengt samen. Presentatie Veiligheidshuis Rivierenland Raadsleden

Veiligheidshuis Rivierenland Verbindt en brengt samen. Presentatie Veiligheidshuis Rivierenland Raadsleden Veiligheidshuis Rivierenland Verbindt en brengt samen Inhoud kort verloop hoe werkt het Veiligheidshuis/organigram doelstelling/doelgroepen/partners financiële vertaling kaders feiten per gemeente casus

Nadere informatie

Tweede meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden

Tweede meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden Cahier 2011-3 Tweede meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden Resultaten en vergelijking tussen twee metingen in de tijd P.A. More G. Weijters Cahier De reeks Cahier omvat de rapporten van onderzoek

Nadere informatie

Ketensamenwerking. een logisch coordinatiemechanisme voor werk en inkomen? Yolanda Hoogtanders en Marloes de Graaf-Zijl

Ketensamenwerking. een logisch coordinatiemechanisme voor werk en inkomen? Yolanda Hoogtanders en Marloes de Graaf-Zijl Ketensamenwerking een logisch coordinatiemechanisme voor werk en inkomen? Yolanda Hoogtanders en Marloes de Graaf-Zijl Logica ketensamenwerking Sinds invoering sociale zekerheid is er voortdurende zoektocht

Nadere informatie

Beslisdocument college van Peel en Maas

Beslisdocument college van Peel en Maas Beslisdocument college van Peel en Maas Document openbaar: Ja Zaaknummer: 1894/2015/696083 Besluitnummer: 46-5.3 Onderwerp: Subsidieaanvraag nazorg ex-gedetineerden 2016 Advies: 1 Volmacht te verlenen

Nadere informatie

Raad voor de rechtshandhaving. JAARPLAN en BEGROTING 2015

Raad voor de rechtshandhaving. JAARPLAN en BEGROTING 2015 Raad voor de rechtshandhaving JAARPLAN en BEGROTING 2015 De hieronder genoemde inspecties worden in de landen Curaçao, Sint Maarten en de BESeilanden uitgevoerd. Aanpak van de bestrijding van ATRAKO s

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 28 684 Naar een veiliger samenleving Nr. 383 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

ToReachIt. Acceptance is the beginning of change!!!

ToReachIt. Acceptance is the beginning of change!!! ToReachIt Acceptance is the beginning of change!!! Acceptance is the beginning of change! Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding 1.1. Wat ontbreekt er in Nederland aan begeleiding voor onze doelgroep volgens

Nadere informatie

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden Over TBS In deze folder vertellen wij u graag meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden en in het bijzonder over tbs. De Kijvelanden behandelt

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Reclassering Nederland. in 500 woorden. Reclassering Nederland. Naar een veiliger samenleving. roeghulp. dvies. oezicht edrags raining.

Reclassering Nederland. in 500 woorden. Reclassering Nederland. Naar een veiliger samenleving. roeghulp. dvies. oezicht edrags raining. in 500 woorden Naar een veiliger samenleving roeghulp dvies oezicht edrags raining e r k traf Dit is is een onafhankelijke organisatie die werkt aan een veiliger samenleving. Samen met justitie, politie,

Nadere informatie

Carolien Hagemeijer Universiteit Utrecht Februari 2012

Carolien Hagemeijer Universiteit Utrecht Februari 2012 2012 Minder recidive van ex-gedetineerden Een stip aan de horizon? Een onderzoek naar de effectiviteit van de netwerksamenwerking bij de Penitentiaire Inrichting Nieuwegein en haar partners met betrekking

Nadere informatie

Daar doen we het voor! Opbrengsten en effecten van verslavingsreclassering. Samenvatting

Daar doen we het voor! Opbrengsten en effecten van verslavingsreclassering. Samenvatting Daar doen we het voor! Opbrengsten en effecten van verslavingsreclassering Samenvatting VVerwey- Jonker Instituut Samenvatting De Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG) wil de maatschappelijke relevantie

Nadere informatie

Continuïteit en vakmanschap. Beleidsplan

Continuïteit en vakmanschap. Beleidsplan 1 Continuïteit en vakmanschap Beleidsplan 2011-2015 2 Inhoud 3 Hoe zien wij de toekomst Onze kijk op reclasseringsbeleid 4 wat komt op ons af Vrijheid onder voorwaarden 6 hoe reageren wij erop Risicofactoren

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Project : Toeleiding naar scholing en werk van jongeren met een Roma achtergrond in Lelystad. Aanleiding

Plan van Aanpak. Project : Toeleiding naar scholing en werk van jongeren met een Roma achtergrond in Lelystad. Aanleiding Plan van Aanpak Project : Toeleiding naar scholing en werk van jongeren met een Roma achtergrond in Lelystad. Aanleiding De gemeente Lelystad heeft in juni 2013 een plan gemaakt inzake de aanpak van multiproblematiek

Nadere informatie

Veiligheidshuis West-Veluwe Vallei

Veiligheidshuis West-Veluwe Vallei Veiligheidshuis West-Veluwe Vallei Presentatie door Paul Beekman, ketenmanager, op 18 november 2010 2009 Veiligheidshuis West-Veluwe Valei pagina 1 van xx Inhoud van de presentatie. Landelijke ontwikkelingen;

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst kernpartners Veiligheidshuis Haaglanden

Samenwerkingsovereenkomst kernpartners Veiligheidshuis Haaglanden Samenwerkingsovereenkomst kernpartners Veiligheidshuis Haaglanden De Kernpartners: Gemeente Den Haag Gemeente Delft Gemeente Zoetermeer Gemeente Leidschendam-Voorburg Gemeente Westland Gemeente Pijnacker-Nootdorp

Nadere informatie

De subjectieve zwaarte van detentie: een empirisch onderzoek. Ellen Raaijmakers Jan de Keijser Paul Nieuwbeerta Anja Dirkzwager Joni Reef

De subjectieve zwaarte van detentie: een empirisch onderzoek. Ellen Raaijmakers Jan de Keijser Paul Nieuwbeerta Anja Dirkzwager Joni Reef De subjectieve zwaarte van : een empirisch onderzoek Ellen Raaijmakers Jan de Keijser Paul Nieuwbeerta Anja Dirkzwager Joni Reef Veenhuizen 20 Juni 2014 Achtergrond Detentie dient vier doelen: Afschrikking

Nadere informatie

Resultaten 1 e kwartaal 2010

Resultaten 1 e kwartaal 2010 Resultaten 1 e kwartaal 2010 Veiligheidshuis Den Helder Voorwoord Verandering! In het 1 e kwartaal van 2010 is er heel hard gewerkt aan de doorontwikkeling van de Veiligheidshuizen. Op 31 maart jl. heeft

Nadere informatie

ZSM en Betekenisvol afdoen

ZSM en Betekenisvol afdoen ZSM en Betekenisvol afdoen Welkom Pim Janssen Politieliaison / HOvJ ZSM Projectleider Leeratelier/ Context duo Marc Hoekstra Projectleider ZSM Noord-Holland 22-05-2017 ZSM en betekenisvol afdoen 2 Inhoud

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier B&W.nr.: 08.0689, d.d. 15-07-2008 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Protocol Gegevensoverdracht Digitaal Platform aansluiting nazorg BESLUITEN Behoudens advies van de commissie 1. In te stemmen met de

Nadere informatie

Oplegnotitie verlenging beleidsplan Jeugdhulp

Oplegnotitie verlenging beleidsplan Jeugdhulp Oplegnotitie verlenging beleidsplan Jeugdhulp 2017-2019 Midden-Limburg West: Leudal, Nederweert, Weert Midden-Limburg Oost: Echt-Susteren, Maasgouw, Roerdalen, Roermond 1. Verlenging van beleid De gemeenten

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling. Welke ontwikkelingen zijn er in de omvang, aard en afdoening van jeugdcriminaliteit in de periode ?

Samenvatting. Vraagstelling. Welke ontwikkelingen zijn er in de omvang, aard en afdoening van jeugdcriminaliteit in de periode ? Samenvatting Het terugdringen van de jeugdcriminaliteit is een belangrijk thema van het beleid van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Met het beleidsprogramma Aanpak Jeugdcriminaliteit is de aanpak

Nadere informatie

Bureau Jeugdzorg Flevoland gaat uit van het recht van ieder kind om uit te groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene.

Bureau Jeugdzorg Flevoland gaat uit van het recht van ieder kind om uit te groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene. Jeugdreclassering Informatie voor ouders en verzorgers Bureau Jeugdzorg Flevoland gaat uit van het recht van ieder kind om uit te groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene. Is uw kind tussen de

Nadere informatie

De ontwikkeling van geweld in de Nederlandse samenleving VEEL MONITOREN, WEINIG EENDUIDIGHEID

De ontwikkeling van geweld in de Nederlandse samenleving VEEL MONITOREN, WEINIG EENDUIDIGHEID SECONDANT #1 MAART 2011 53 De ontwikkeling van geweld in de Nederlandse samenleving VEEL MONITOREN, WEINIG EENDUIDIGHEID door Maartje Timmermans en Miranda Witvliet De auteurs werken als onderzoeker bij

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave 1 Veranderende opvattingen in het jeugdstrafrecht tegen de achtergrond van veranderingen in criminaliteitscijfers onder jongeren Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met uit het bronnenboekje.

Nadere informatie

Stappenplan VeiligHeidsHuizen. Triage-instrument. voor professionals in het veld

Stappenplan VeiligHeidsHuizen. Triage-instrument. voor professionals in het veld Stappenplan VeiligHeidsHuizen Triage-instrument voor professionals in het veld Inhoud 1 : Inleiding 4 Aanleiding 4 Instrument versus intuïtie 5 Wat u in hoofdstukken 2 en 3 vindt 5 2 : Instrument 6 Aannames

Nadere informatie

Aandeel van de meest frequent vervolgde daders in de strafzaken van

Aandeel van de meest frequent vervolgde daders in de strafzaken van Samenvatting De problematiek van de veelplegers staat momenteel hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Er is een wetsvoorstel ingediend om deze categorie delinquenten beter aan te kunnen pakken.

Nadere informatie

(Basis) Penitentiair Programma: brug naar de samenleving. Penitentiair Trajectencentrum PI Rotterdam Informatie voor werkgevers

(Basis) Penitentiair Programma: brug naar de samenleving. Penitentiair Trajectencentrum PI Rotterdam Informatie voor werkgevers (Basis) Penitentiair Programma: brug naar de samenleving Penitentiair Trajectencentrum PI Rotterdam Informatie voor werkgevers PTC, PP, BPP en PIA in het kort Een (Basis) Penitentiair Programma biedt gedetineerden

Nadere informatie

Districtelijk Veiligheidshuis Heerlen

Districtelijk Veiligheidshuis Heerlen Districtelijk Veiligheidshuis Heerlen door persoonsgerichte aanpak naar gedragsverandering Emile Curfs Plv Manager veiligheidshuis www.veiligheidshuisheerlen.nl Veiligheidshuis: Het Veiligheidshuis is

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch Summary)

Samenvatting (Dutch Summary) Samenvatting (Dutch Summary) CRIMINALITY AND FAMILY FORMATION Disentangling the relationship between family life events and criminal offending for high-risk men and women Het terugdringen van criminaliteit

Nadere informatie

Reclassering Nederland. in 500 woorden. Reclassering Nederland. Naar een veiliger samenleving. roeghulp. dvies. oezicht edrags raining.

Reclassering Nederland. in 500 woorden. Reclassering Nederland. Naar een veiliger samenleving. roeghulp. dvies. oezicht edrags raining. in 500 woorden Naar een veiliger samenleving roeghulp dvies oezicht edrags raining e r k traf Dit is is een onafhankelijke organisatie die werkt aan een veiliger samenleving. Samen met justitie, politie,

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijwetenschappen vwo I

Eindexamen maatschappijwetenschappen vwo I Opgave 5 Sociale veiligheid ontsleuteld Hieronder staan drie tekstfragmenten en één figuur uit het rapport Sociale veiligheid ontsleuteld, veronderstelde en werkelijke effecten van veiligheidsbeleid; Lonneke

Nadere informatie

Derde meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden

Derde meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden Cahier 2012-13 Derde meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden S. Noordhuizen G. Weijters Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum Cahier 2012-13 1 Cahier De reeks Cahier omvat de rapporten

Nadere informatie

Ontwikkelnota. Regionale samenwerking nazorg (ex-)gedetineerden in de regio Zuid Holland Noord

Ontwikkelnota. Regionale samenwerking nazorg (ex-)gedetineerden in de regio Zuid Holland Noord Bijlage 1 Ontwikkelnota Regionale samenwerking nazorg (ex-)gedetineerden in de regio Zuid Holland Noord De regio Zuid Holland Noord bestaat uit de volgende 15 gemeenten: Alphen aan den Rijn Leiderdorp

Nadere informatie

DE MAATREGEL INRICHTING STELSELMATIGE DADERS (ISD): MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN-BATENANALYSE VAN EEN SAMENVATTING EVENTUELE VERLENGING

DE MAATREGEL INRICHTING STELSELMATIGE DADERS (ISD): MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN-BATENANALYSE VAN EEN SAMENVATTING EVENTUELE VERLENGING DE MAATREGEL INRICHTING STELSELMATIGE DADERS (ISD): MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN-BATENANALYSE VAN EEN EVENTUELE VERLENGING AUTEURS: FRANK VAN ZUTPHEN, MARJOLEIN GODERIE & JAN JANSSEN SAMENVATTING Aanleiding

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Het Imago van TBS in de Nederlandse samenleving. Resultaten van een representatief imago-onderzoek, Symposium 29 oktober 2015

Het Imago van TBS in de Nederlandse samenleving. Resultaten van een representatief imago-onderzoek, Symposium 29 oktober 2015 Het Imago van TBS in de Nederlandse samenleving Resultaten van een representatief imago-onderzoek, Symposium 29 oktober 2015 Een onderzoek naar het imago van (de beeldvorming rondom) TBS Waarom behoefte

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II Opgave 2 Rondhangen Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 en tabel 1. Inleiding De Kamer ontvangt elk jaar een rapportage van de minister van Justitie over de voortgang van de aanpak van problematische

Nadere informatie

12 Veelplegers: specialisten of niet?

12 Veelplegers: specialisten of niet? Samenvatting De aandacht voor veelplegers ligt zowel beleidsmatig als wetenschappelijk vooral bij de frequentie waarmee deze daders misdrijven plegen. Dat is niet gek, want veelplegers, ook wel stelselmatige

Nadere informatie

Samenwerkingsconvenant tussen ketenpartners over Veiligheidshuis Gouda

Samenwerkingsconvenant tussen ketenpartners over Veiligheidshuis Gouda Samenwerkingsconvenant tussen ketenpartners over Veiligheidshuis Gouda De Convenantpartners; Gemeente Gouda Openbaar Ministerie Politie Hollands-Midden Bureau Jeugdzorg Zuid-Holland Reclassering Nederland

Nadere informatie

TBS uit de gratie. K.P.M.A. Muis L. van der Geest

TBS uit de gratie. K.P.M.A. Muis L. van der Geest K.P.M.A. Muis L. van der Geest Samenvatting en conclusies in hoofdpunten In 2008 en 2009 is er sprake van een opvallende daling van het aantal tbs-opleggingen met bevel tot verpleging. Het is onwaarschijnlijk

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Jaarverslag Veiligheidshuis Twente 2014

Jaarverslag Veiligheidshuis Twente 2014 Jaarverslag Veiligheidshuis Twente 2014 1. Inleiding: van transitie naar borging 2. Management op orde 3. Extra aandacht, onder andere middels pilots en projecten 4. Werktafel model borgen 5. Top X Veiligheidshuis

Nadere informatie

Woonsituaties voor en na detentie. Maaike Wensveen Hanneke Palmen Anke Ramakers Paul Nieuwbeerta Anja Dirkzwager

Woonsituaties voor en na detentie. Maaike Wensveen Hanneke Palmen Anke Ramakers Paul Nieuwbeerta Anja Dirkzwager Woonsituaties voor en na detentie Maaike Wensveen Hanneke Palmen Anke Ramakers Paul Nieuwbeerta Anja Dirkzwager Inleiding Gedetineerden komen als zij instromen in detentie uit heel diverse leefomstandigheden

Nadere informatie

Buitenlandse straf uitzitten in Nederland

Buitenlandse straf uitzitten in Nederland Regelingen en voorzieningen CODE 6.5.3.232 Buitenlandse straf uitzitten in Nederland algemene informatie bronnen Ministerie van Veiligheid en Justitie, Dienst Justitiële Inrichtingen; www.dji.nl Straf

Nadere informatie