Hoe stuur je een impulsief goedwillende leerling? Door Wendy Roseboom

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoe stuur je een impulsief goedwillende leerling? Door Wendy Roseboom"

Transcriptie

1 Hoe stuur je een impulsief goedwillende leerling? Door Wendy Roseboom

2 Inhoud 1. Inleiding 2. Onderzoeksvragen 3. Theoretische kader 4. Onderzoeksopzet 5. Resultaten 6. Conclusie en aanbeveling 7. Literatuur

3 1. Inleiding Context van het onderzoek Ik loop stage op het Montessori College Oost. Het MCO is een VMBO (Voorbereidend Middelbaar Beroepsonderwijs) waar 4 leerwegen worden aangeboden: MAVO (GTL), KBL, BBL en AKA. Deze zijn verdeeld over drie sectoren: Techniek, Zorg&Welzijn, Economie. De visie van het MCO is gebaseerd op Maria Montessori. Het MCO is een school met ongeveer 550 reguliere leerlingen: leerlingen en ouders zijn meestal van buitenlandse oorsprong, maar veelal geboren en getogen in NL, 250 leerlingen komen direct uit het buitenland en vormen de eerste opvang en schakelklassen. Mijn begeleider heet Ruben Koswal, werkt meer dan 10 jaar op het MCO/in het onderwijs, is mentor en geeft onder andere de vakken rekenen en wiskunde in de eerste opvang en schakelklassen. Aanleiding In een van mijn klassen zit een leerling die vaak het antwoord voorzegt. Als docent herinner je dan de leerling er aan dat voorzeggen niet efficiënt is. Want degene voor wie de vraag is bedoelt heeft niets aan het antwoord, zeker niet wanneer deze leerling de som nog steeds niet snapt, dan werkt het voorzeggen zelfs contraproductief. Maar toch, telkens na het corrigeren van zijn gedrag gaat de leerling door met het voorzeggen van antwoorden. Deze leerling is moeilijk corrigeerbaar. Ik vraag me af wat ik daar aan zou kunnen doen? Probleemstelling Ik vind het irritant dat de leerling het antwoord vaak zegt. Nadat ik een som op het bord heb geschreven en ik nog niet heb gezegd wat we gaan doen met die som, zegt deze leerling voordat ik mijn mond open kan doen al het antwoord voor. Deze leerling gaat sneller dan zijn klasgenootjes. Als docent wil ik hem niet telkens corrigeren en/of straffen. Ik ben ervan overtuigd dat hij zich dan ondergewaardeerd gaat voelen. Ik wil een andere manier ontdekken om dit probleem op te lossen zodat deze storende goedwillende leerling een positieve bijdrage kan leveren in de klas waardoor hij mij niet meer ergert en andere leerlingen niet langer in hun ontwikkeling belemmert, immers de rest van de klas hoeft niet meer na te denken over het juiste antwoord.

4 Doelstelling van het onderzoek Mijn doel van dit onderzoek is er achter komen hoe ik het beste het gedrag van deze leerling kan aan pakken in de klas. Eerst wil ik weten waarom hij dit gedrag vertoont in de klas. Als ik dat weet kan ik mijn les zo aanpassen dat hij wel een positieve bijdrage kan leveren. Met andere woorden; Ik wil me minder gaan ergeren aan de (goedwillende) verstoorder, leerlingen in de klas de kans geven om zich beter te kunnen ontwikkelen omdat ze de ruimte en tijd krijgen na te denken en dat de verstoorder leert zich aan de te passen in de les.

5 2. Onderzoeksvragen Hoofdvraag Deelvragen Hoe stuur ik een impulsief goedwillende leerling aan zodat hij een positieve bijdrage levert in de klas? Theoretische vragen Wat houd voor mij impulsief goedwillend gedrag in? Wat zegt de theorie over de oorzaken van dit gedrag? Wat bedoel ik met een positieve bijdrage? Praktijkverkenning Waarom reageert de leerling impulsief in de klas? Wat doen andere wiskunde collega s tegen impulsief gedrag? Hebben zij methodes voor dit gedrag die ik kan gebruiken tijdens de les? Welke sturingsmethodes kan ik gebruiken (conclusie)?

6 3.Theoretisch kader Wat houd voor mij impulsief goedwillend gedrag in? Impulsief gedrag houdt voor mij in dat de leerling zonder na te denken iets zegt of doet. Hierbij houdt de leerling geen rekening mee wat de consequenties er van zijn. Deze leerling steekt niet zijn hand op als hij het antwoord weet van de vraag van de docent(e). Hij roept meteen het antwoord door de klas. Deze leerling vraagt veel aandacht en zit vaak onderuit gezakt op zijn stoel omdat hij de stof die wordt behandeld al kent (volgens de leerling). Wat de leerling onder andere doet: Snel reageren op vragen die niet altijd voor hem zijn bedoeld Reageert vaak op wat de docent zegt Reageert vaak op andere klasgenootjes tijdens klassikaal uitleg Zit onderuit gezakt in de les Zeurend zeggen dat ze sommen te makkelijk zijn Als iets tegen zijn zin moet gebeuren zeurend zeggen dat hij die iets niet kan doen. Ook al weet ik dat die iets voor hem makkelijk is. Daarna met een langgezicht voor zich uitstaren of druk worden met de persoon die naast hem zit. Als zijn opdrachten klaar zijn druk worden met andere klasgenootjes of iets vinden dat hem vermaakt. Veel aandacht vragen doormiddel van snel antwoord geven Of doormiddel van vinger opsteken en tegelijk zeggen: ik ik ik Zegt vaak tegen andere leerlingen: hou je mond Zegt vaak dat de stof makkelijk is met het gezicht dat hij de sommen niet wilt maken. Wilt graag nakijken, de sommen die hij heeft gemaakt Hij werkt snel maar maakt nauwelijks fouten. Vind het lastig om op zijn beurt te wachten Geeft snel op. Weinig doorzettingsvermogen Reageert agressief/impulsief naar andere leerlingen Is druk in de klas Wat zegt de theorie over de oorzaken van dit gedrag? Docenten kunnen twee vormen van impulsief gedrag formuleren. Een sociale vorm en een vorm die te maken heeft met de werkhouding van de leerling. Deze vormen staan naast elkaar met een andere manier van informatieverwerking. Zo heeft een leerling die sociaal impulsief is moeite en problemen met het onderdrukken van foute reacties. Een cognitief impulsieve leerling houdt juist een lager werktempo aan. Volgens Mechteld Visser en Edtih Das Smaal is sociaal impulsief op te vatten als hyperreactiviteit. Het treed voornamelijk op in sociale situaties. Een leerling die sociaal impulsief is reageert op alle gebeurtenissen in de klas; geluiden, dingen die hij ziet, antwoorden op vragen die niet

7 voor hem bedoelt zijn. Cognitieve impulsiviteit heeft meer te maken met het uitvoeren van een taak; de leerling denkt na voordat hij aan een taak begint, luistert naar de uitleg, kijkt zijn werk na voordat het wordt ingeleverd. Uit het onderzoek van Mechteld Visser en Edtih Das Smaal blijkt dat in eerste instantie alle kinderen moeite hebben met het onderdrukken van foute antwoorden. Denk bijvoorbeeld aan het kinderrijmpje: Ork ork ork Soep eet je met een Vork ligt het meest voor de hand. Uit het onderzoek blijkt dat wanneer je voor de tweede keer het kinderrijmpje zegt, dat je bij niet impulsieve kinderen minder snel een fout antwoord krijgt. Het foute antwoord blijft nog een tijdje onderdrukt. Bij sociale impulsieve kinderen ligt dit anders. Zij moeten de volgende keer weer evenveel moeite doen om dit foute antwoord te onderdrukken. Het lijkt erop dat ze wat dit betreft minder leren van deze ervaring. In het artikel van Das Smaal, Leeuw en Orlebeke (1987) staan een aantal oorzaken over wat er mis kan zijn met de aandacht/gedrag van de schoolkind. Mogelijke oorzaken die in het artikel worden beschreven kunnen van thuis komen; manier van opvoeden, gezinssamenstelling, problemen thuis, vermoeidheid, tv kijken, weinig huiselijke sfeer, veelheid aan nieuwe ervaringen. Ook beschrijven ze dat school ook een factor kan hebben; manier van les geven, een grotere gedifferentieerdheid van de leerstof, de klassengrootte en inrichting, veranderde didactische werkvormen en veranderde gezagsverhoudingen. Ook wordt genoemd dat er minder wordt getraind bij het volhouden van concentratie. Verder las ik dat neuronpathologische factoren ook een oorzaak kunnen zijn. Deze oorzaken zijn niet relevant in mijn onderzoek. In een artikel van drs. Harry Janssens lees ik dat veel kenmerken die ik heb beschreven terug komen in plan 1. Volgens drs. Harry Janssens moet ik de leerling heropvoeden. De leerkracht zal de regels bij hem aan moeten leren. Als docent moet je de leerling duidelijk corrigeren. Deze leerling moet leren dat hij ook dingen moet doen waar hij geen zin in heeft. Straffen, onder druk zetten of mopperen is bij deze leerling vaak kortstondig zinvol. Na zo n actie van de leerkracht zal hij wel gaan werken maar even later zal hij weer ophouden. Er kan zo gemakkelijk irritatie ontstaan tussen de leerkracht en de leerling. Indien de leerkracht toch moet ingrijpen omdat de leerling het werk niet doet, zal hij naar de leerling toe moeten gaan en hem met zachte hand weer aan het werk moeten zetten. De leerling belonen kan ook een groot effect hebben op de leerling volgens drs. Harry Janssens. Wat Janssens precies bedoelt met belonen wordt niet vertelt in zijn artikel.

8 Er zijn veel kenmerken die ik heb beschreven dat overeenkomt met AD(H)D. Een kenmerk van AD(H)D is dat de persoon vaak een goede concentratie heeft op dingen die leuk zijn, maar geen goede concentratie heeft op dingen die moeten. Hoewel AD(H)D een oorzaak kan zijn heeft niet geen betrekking op mijn onderzoek. Wat bedoel ik met een positieve bijdrage? Deze leerling vindt rekenen niet moeilijk. Ik zou graag die kennis die hij heeft gebruiken in de klas. Omdat hij snel de stof begrijpt loopt hij voor op zijn klasgenootjes. Door deze voorsprong wil ik graag die leerling zo gebruiken dat hij zijn klasgenootjes niet belemmerd door zich impulsief te gedragen. Bijvoorbeeld door de klas in groepjes te laten werken. Zo heeft hij meer contact met zijn medeleerlingen en zijn de leerlingen minder gericht op de docent. Tevens is er niet één persoon in de spotlight. In groepjes werken betekend ook dat je leerling een rol kan geven. Deze leerling zou heel goed een leidinggevende rol op zich kunnen nemen. Ik wil dat de leerling zijn positieve bijdrage zo gebruikt in de les dat hij de les niet verstoord en de andere leerlingen de kans geeft zich te ontwikkelen en hun eigen oplossingen en antwoorden leren formuleren.

9 4.Onderzoeksopzet Onderzoeksmethode Literatuuronderzoek Als eerst wil ik de theorie achter deze gedachten zoeken. Op deze manier kan ik de leerling zo interviewen dat ik precies te weten kan komen wat betrekking heeft op mijn onderzoek. Interview met de leerling Ik wil dit onderzoek vervolgen doormiddel van een interview met de leerling. Observatie in de klas bij één collega Ook lijkt het mij nuttig om bij mijn begeleider in de les te observeren om te zien hoe hij met impulsieve leerlingen omgaat. Een mini interview met twee wiskunde docenten Op die manier kan ik een breder perspectief krijgen dan alleen observeren bij mijn begeleider. Er kunnen verschillende methodes uitkomen die ik kan uitproberen in mijn eigen les (het uitproberen in twee verschillende klassen is een onderzoek voor het derde jaar). Populatie Dit onderzoek gaat over één leerling. Deze leerling is een gemiddelde 13 jarige leerling in een klas met 15 andere leerlingen die uit diverse landen komen. Deze leerlingen krijgen nog veel Nederlandse lessen zodat zij later het reguliere onderwijs kunnen volgen. Verder heeft deze leerling geen aangetoonde aandoeningen waardoor hij dit gedrag vertoond. Hiermee bedoel ik dat hij geen AD(H)D heeft of iets dergelijks. Dataverzameling/verwerking Interview met de leerling, één observatie en twee interviews met andere wiskunde docenten. De leerling Het doel is er achter komen waarom hij dit gedrag in de les vertoont. De vragen: 1. Ik zie in de klas dat je vaak het antwoord weet op de vraag van de leerkracht. Vind je rekenen makkelijk? 2. Ik merk ook heel vaak dat je het antwoord door de klas roept. Heb jij dat ook? 3. En als je het antwoord roept door de klas. Wat doet de docent dan? 4. Vind je dat goed/terecht? 5. Hoe zou jij het willen wat de docent ertegen moet doen? 6. Wat moet de docent doen in de klas zodat dat het geen rommeltje wordt in de les? Dat er geen leerlingen zijn die het antwoord voorzeggen en zo de les verstoren?

10 Leerkrachten Het doel is er achter komen hoe andere docenten dit probleem oplossen en of ik deze oplossingen kan gebruiken in mijn lessen. Ik heb een leerling in een van mijn klassen. Deze leerling vind ik lastig omdat hij veel aandacht vraagt tijdens de les. Hij zegt vaak het antwoord klassikaal voor en reageert vaak op zijn klasgenootjes. 1. Wat doe jij met deze leerling, in de klas, die redelijk vaak het antwoord klassikaal voorzegt? 2. Wat moet je nooit doen met deze leerling? Data analyse Observatie Ruben Wat ik zie is dat de leerling nauwelijks stil zit op zijn stoel. Voornamelijk wiebelen zijn benen heen en weer. Vaak zegt hij het tegenovergestelde als een klasgenootje iets zegt. Als Ruben hem corrigeert dan hoor ik duidelijk wat de leerling verkeerd doet en wat hij moet doen dat wel wordt geaccepteerd. Ik merk ook heel goed dat klasgenootjes op de leerling reageren wanneer de leerling lastig wordt in de les. Verder reageert hij flink op zijn klasgenootjes. Voornamelijk wanneer zijn klasgenootjes een verkeerd antwoord zeggen. Na het maken van zijn sommen wordt hij beloond. Hij mag muziek in zijn oren stoppen als beloning van zijn harde werk. Tijdens het muziek luisteren zie ik dat de leerling stil op zijn stoel zit. Hij reageert niet op zijn omgeving en is rustig aan het concentreren op zijn muziek. Hoe pakt Ruben deze leerling aan tijdens zijn uitleg? Wat ik merk bij zijn aanpak is dat de leerling duidelijke instructie krijgt wat hij verkeerd doet. Daarna krijgt de leerling te horen hoe hij zich wel moet gedragen. Ik had het idee dat hij met een half oor luisterende en zei dat hij het begreep. Ook vond ik dat Rubens manier even werkte. Ook hoorde ik vaak correcties van Rubens kant hoe hij met respect tegen de meester moet praten. Dit had invloed. Voornamelijk omdat de leerling voor meester mocht spelen. Alles wat Ruben op wilde schrijven mocht de leerling op het bord schrijven. Op deze manier krijgt de leerling de aandacht die hij vraagt maar tegelijkertijd kregen zijn klasgenootjes de kans om hun stem te laten horen. Interview met de twee docenten Ik heb twee docenten gevraagd wat ze doen met leerlingen die vaak klassikaal het antwoord voorzeggen. Allebei de docenten zeiden dat je aan het begin van de les goede afspraken moet maken met deze leerling. Ook is het volgens deze docenten effectief om telkens te herhalen wat je met deze leerling hebt afgesproken. Wat ook werkt is de leerling erop te wijzen dat hij weer het antwoord door de klas roept, dus corrigeren. Verder zeggen deze twee docenten dat je deze leerling niet mag buiten sluiten of negeren. Je moet de leerling wel het gevoel geven dat hij bij de groep hoort. Beledigen en boos worden is niet effectief bij deze leerling.

11 Gesprek met de leerling; Ik vroeg de leerling of hij rekenen makkelijk vond, hij antwoordde daarop: ja! Het viel me op dat de leerling zich er niet van bewust is dat hij de antwoorden klassikaal voorzegt. Toen ik hem daar op wees gaf hij aan dat hij dit inderdaad niet door heeft. En wat me ook opviel dat hij bij deze vragen eigenlijk verlegen antwoord gaf. Bij de andere vragen die ik stelde raakte hij op dreef en gaf hij allerlei tips en voorkeuren hoe hij een ideale rekenles voor zich zag. Zoals hij noemde: Hij wil graag alvast sommen maken als de rest van de klas uitleg krijgt. Hij werkt graag voor een beloning in de vorm van muziek luisteren en spelletjes doen. Hij vind het prettig als zijn werk direct wordt nagekeken. Hij vind het ook fijn om zelf zijn werk te corrigeren. Hij vond terecht dat hij tot de orde werd geroepen. We hebben ongeveer 5 a 10 minuten met elkaar gesproken.

12 5.Resultaten Waarom reageert de leerling impulsief in de klas? De leerling vind rekenen niet moeilijk. Zelf zegt hij dat ook. De leerling weet zelf niet dat hij impulsief reageert in de klas. Dit kan een oorzaak zijn. Verder staat er in de theorie dat een oorzaak van thuis kan komen. Wat doen collega s tegen impulsief gedrag? Hebben zij methodes voor dit gedrag? Mijn stage begeleider laat deze leerling goed mee participeren in de klas. Als ware krijgt de leerling een taak om de docent te assisteren. Hierdoor zag ik dat de leerling niet stil hoeft te zitten op zijn plek. Ook hoorde ik dat mijn begeleider de leerling goed kan corrigeren op sociaal aspect tijdens deze rol. Verder maken collega s afspraken met de leerling zodat hij dit gedrag niet meer vertoont. Welke sturingsmethodes kan ik gebruiken (conclusie)? Ik kan de theorie van drs. Harry Janssen gebruiken. De leerkracht zal de regels bij deze leerling moeten aanleren. Verder moet ik hem duidelijk corrigeren en hem vertellen dat hij ook dingen moet doen waar hij geen zin in heeft. De leerling is niet de enige die dat ook moet doen. Daarna wordt je beloont voor het harde werk. Straffen, onderdruk zetten of mopperen is niet effectief bij deze leerling. Goede regels met deze leerling maken is van belang. Hem helpen herinneren aan de regels kan ook effectief zijn.

13 6. Wat heeft mij dit onderzoek opgeleverd? Dat je de leerlingen een rol kan geven in het mee begeleiden van een les, dus een taak toebedelen. Dat het soms lijkt alsof een leerling je wilt irriteren maar dat hinderlijk gedrag soms helemaal onbewust gebeurd en niet zo bedoeld is. Dat je als docent ook iets van de leerling kan leren, een leerling kan namelijk mijn ontwikkeling stimuleren. Het is interessant om eens een les vanuit een ander perspectief te zien, het perspectief van de leerling bijvoorbeeld. Dat de leerling eigen ideeën en inbreng heeft over hoe een les kan verlopen.

14 7.Literatuur Visser, M.R.M. & Das Smaal, E.A. & Feij, J.A. (1993). Impulsivity in the eye of the beholder: an analysis of teachers' concepts of impulsive and reflective behaviour. The European Journal of Personality, 7, Das Smaal, E.A. ( 1985). Aandacht in de klas. Didactief, 6, Visser, M.R.M. & Das Smaal, E.A. (1994). "Ork, ork, ork, soep eet je met een..." Didaktief, 4, 19 Das Smaal, E.A. & Leeuw, L. de & Orlebeke, J.F. ( 1987). Is er iets mis met de aandacht van het schoolkind? Pedagogische Studiën,64,1 15. M.R.A. Santana. Als straffen en trainen niet helpt over de aanpak van AD(H)D en autismespectrumstoornisse, via Prof. dr. Marcel A. G. van Aken (2005). Het kinderlijke brein van de adolescent? Kind en Adolescent, 26 (2005), p Drs. Harry Janssens. De tien handelingsplannen voor gedrag en werkhoudingproblemen, via ng.pdf;jsessionid=804efafaf ca9be9c500d96ba0

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Waar kunt u nu aan merken dat uw kind niet goed hoort of moeite heeft met luisteren?

Waar kunt u nu aan merken dat uw kind niet goed hoort of moeite heeft met luisteren? Horen en Luisteren Horen en luisteren Horen en luisteren zijn niet hetzelfde. Horen heeft te maken met de geluiden die het oor binnenkomen; luisteren heeft te maken met wat je met die geluiden doet. Om

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

CONCENTRATIE VAN KINDEREN

CONCENTRATIE VAN KINDEREN CONCENTRATIE VAN KINDEREN Samenvatting PA - School: Pabo, Hanzehogeschool O.B.S. De Borgmanschool Marrit Westra Aanleiding van het onderzoek Leerkrachten op O.B.S. De Borgmanschool ervaren dat sommige

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

En, wat hebben we deze les geleerd?

En, wat hebben we deze les geleerd? Feedback Evaluatie Team 5 En, wat hebben we deze les geleerd? FEED BACK in de klas En, wat hebben we deze les geleerd? Leerkracht Marnix wijst naar het doel op het bord. De leerlingen antwoorden in koor:

Nadere informatie

Bronnenbank Onderwijstheorie Tessa van Helden. Inhoudsopgave Pagina. Bron 1 Design Marcel Wanders. 2. Bron 2 ADHD in de klas. 2

Bronnenbank Onderwijstheorie Tessa van Helden. Inhoudsopgave Pagina. Bron 1 Design Marcel Wanders. 2. Bron 2 ADHD in de klas. 2 Bronnenbank Onderwijstheorie Tessa van Helden Inhoudsopgave Pagina Bron 1 Design Marcel Wanders. 2 Bron 2 ADHD in de klas. 2 Bron 3 Recensie over Boijmans van Beunigen 3 Bron 4 Flip in de klas. 4 Bron

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Tips bij het handhaven van de orde in de klas

Tips bij het handhaven van de orde in de klas Tips bij het handhaven van de orde in de klas 1 Uitgangspunten bij de tips 1. Ga na waar je sterk in bent. 2. Ga na op welke manier jij het liefst het contact met de leerlingen onderhoudt. 3. Kies die

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

1 Download: Beertjesaanpak Stippestappen Stop-denk-doe Methode

1 Download: Beertjesaanpak Stippestappen Stop-denk-doe Methode Beertjesaanpak Stippestappen Stop-denk-doe Methode De beertjesaanpak begeleiding van kinderen met werkhoudingsproblemen (Bron: Kinderen met Aandachts- en werkhoudingsproblemen van Kaat Timmermans) Voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding pag. 3. Onderzoeksvragen pag. 4/5. Theoretische kader pag. 6. Onderzoeksopzet pag. 7. Resultaten pag. 8/9

Inhoudsopgave. Inleiding pag. 3. Onderzoeksvragen pag. 4/5. Theoretische kader pag. 6. Onderzoeksopzet pag. 7. Resultaten pag. 8/9 Onderzoek VM2 Naam: Fatima Akouaouach Klas : EN3B Studentennummer: 554953 Vak: ABV (LLBG) en Stage (Montessori College Oost) Stage school: Montessori College Oost Inhoudsopgave Inleiding pag. 3 Onderzoeksvragen

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Nieuws. Dalton. Hallo Allemaal, Ouders in de klas. Dit Daltonkrantje is gemaakt met inbreng van ouders, kinderen en leerkrachten.

Nieuws. Dalton. Hallo Allemaal, Ouders in de klas. Dit Daltonkrantje is gemaakt met inbreng van ouders, kinderen en leerkrachten. Dalton Wat is Dalton? Wat doen we? -------------------------------------------------------------- Nieuws 2010-2011/1 ------------------------------------------------------------ Hallo Allemaal, Dit Daltonkrantje

Nadere informatie

Wat heeft dit kind nodig?

Wat heeft dit kind nodig? ADHD PDD-NOS Leerstoornis Gedragsstoornis Team Wat heeft dit kind nodig? Lynn leest in haar leesboek. Tegelijkertijd tikt ze constant met haar pen op haar tafel. Dat doet ze wel vaker. De kinderen van

Nadere informatie

Gedrag en leren van kinderen met psychiatrische problemen en/of gedragsstoornissen. Jan Bijstra (RENN4) Henderien Steenbeek (RUG)

Gedrag en leren van kinderen met psychiatrische problemen en/of gedragsstoornissen. Jan Bijstra (RENN4) Henderien Steenbeek (RUG) Gedrag en leren van kinderen met psychiatrische problemen en/of gedragsstoornissen Jan Bijstra (RENN4) Henderien Steenbeek (RUG) Cluster 1: visueel gehandicapt REGIONALE Cluster 3: lichamelijk en verstandelijk

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Lespakket Middenbouw Lesmodule M1 Horen, zien en zwijgen

Lespakket Middenbouw Lesmodule M1 Horen, zien en zwijgen Lespakket Middenbouw Lesmodule M1 Horen, zien en zwijgen Natuurproject SAMEN OP PAD Activiteit ALGEMEEN Versie 1 Horen, zien en zwijgen Doelstelling lesmodule Voorbereiding: Ontdekken van drie zintuigen

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

Aandacht geven op afstand

Aandacht geven op afstand Aandacht geven op afstand In het voortgezet onderwijs experimenteert een groep docenten van CVO Zuid-West Fryslân en het Dockinga College met onderwijs op afstand via videoconferencing. Zij verbinden hun

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

Omgaan met afleiding. BEN/LO/ADHD/14/0003a April 2014

Omgaan met afleiding. BEN/LO/ADHD/14/0003a April 2014 Omgaan met afleiding N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst, of wanneer

Nadere informatie

LEREN LEREN: WERKHOUDING EN AANPAK GEDRAG

LEREN LEREN: WERKHOUDING EN AANPAK GEDRAG LEREN LEREN: WERKHOUDING EN AANPAK GEDRAG Kerndoel 1: Aanpak gedrag: De leerlingen leren uiteenlopende strategieën en vaardigheden gebruiken voor het opnemen, verwerken en hanteren van informatie 1.1.

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren.

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren. Fase 1 Reflectie week 1 Wat gedaan De eerste week meteen alleen voor een nieuwe klas en een nieuwe les opstarten. Hoe zullen de leerlingen reageren? Hoe hoog is het niveau? Hoe is de werkhouding? Zijn

Nadere informatie

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ

MELANCHTHON KRALINGEN. christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ MELANCHTHON KRALINGEN christelijke school voor mavo+ en vmbo JE BENT IEMAND, JE KUNT IETS EN JE HOORT ERBIJ Je bent iemand, je kunt iets en je hoort erbij het is hier klein, veilig en gezellig onze mavo/tl-afdeling

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Namen MTG CITO B,W,M OBSERVATIES DOELEN & ONDERWIJSBEHOEFTEN

Namen MTG CITO B,W,M OBSERVATIES DOELEN & ONDERWIJSBEHOEFTEN Violenschool Groepsoverzicht, observaties en onderwijsbehoeften. MTG = Vakken: Spelling Lezen Rekenen methoden gebonden toetsen; B = basisgroep; W = weergroep; M = meergroep Groep: 3A, W. Bakker; IB-er

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Luisteren, hoe leren kinderen dat?

Luisteren, hoe leren kinderen dat? Leren luisteren Luisteren, hoe leren kinderen dat? Kinderen hebben grenzen en regels nodig. Ze zorgen voor duidelijkheid en veiligheid en ze leren hen omgaan met anderen. Verwacht niet van kinderen dat

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

- Je spreekt leerlingen aan op ongewenst gedrag. Je geeft af en toe positieve feedback.

- Je spreekt leerlingen aan op ongewenst gedrag. Je geeft af en toe positieve feedback. Evaluatieformulier Lerarenopleiding (talen, exact, sociale vakken) Versie schoolcontactpersoon Student: Aldert Kasimier Schoolcontactpersoon: C. Vidon Opleiding: Geschiedenis Stageschool: Zernike Datum:

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk

SG Nelson Mandela. mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk SG Nelson Mandela mavo en mavo/havo algemeen toegankelijk Dalton is een Daltonschool Zo wil Scholengemeenschap Nelson Mandela bekend staan. In een open sfeer bepalen de leerlingen zelf voor een deel hun

Nadere informatie

Studievaardigheden. BEN/LO/ADHD/14/0003j April 2014

Studievaardigheden. BEN/LO/ADHD/14/0003j April 2014 Studievaardigheden N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst, of wanneer u

Nadere informatie

Kaat Timmerman over "kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen"(art. 1998)

Kaat Timmerman over kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen(art. 1998) Kaat Timmerman over "kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen"(art. 1998) Kaat Timmerman studeerde pedagogische wetenschappen, richting sociale pedagogiek, aan de K.U. Leuven. Momenteel is zij

Nadere informatie

WAT IS MOEILIJK GEDRAG?

WAT IS MOEILIJK GEDRAG? OMGAAN MET MOEILIJK GEDRAG WAT IS MOEILIJK GEDRAG? Brainstorm An Coetsiers Kinderpsycholoog/gedragtherapeut www.depraatdoos.be IS HET GEDRAG MOEILIJK GEDRAG? Voorbeeld gedragsdagboek Individueel bepaald

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln

Mentor Datum Groep Aantal lln Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Rachel van der Pijl P14EhvADT De Springplank. Eindhoven

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit.

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Goed, duidelijke manier van les geven Goed en zinvol. Goed

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid: interviewschema

Ouderbetrokkenheid: interviewschema Ouderbetrokkenheid: interviewschema Contactinformatie: Prof. dr. Johan van Braak, Lien Ghysens en Ruben Vanderlinde Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inleiding Met dit interview willen we meer

Nadere informatie

1. Beeldbeschrijving 2. 2. Observatieformulier Het drukke kind 3 Uitleg bij het observatieformulier 4. 3. De benaderingen 5

1. Beeldbeschrijving 2. 2. Observatieformulier Het drukke kind 3 Uitleg bij het observatieformulier 4. 3. De benaderingen 5 Het drukke kind Handleiding Het drukke kind Inhoudsopgave 1. Beeldbeschrijving 2 2. Observatieformulier Het drukke kind 3 Uitleg bij het observatieformulier 4 3. De benaderingen 5 4. Actieplan voor het

Nadere informatie

- Leerlijn Leren leren - CED groep. Leerlijn Leren leren CED groep

- Leerlijn Leren leren - CED groep. Leerlijn Leren leren CED groep Leerlijn Leren leren CED groep 1 1. Taakaanpak Leerlijn leren leren CED groep Groep 1 a. Luistert en kijkt naar de uitleg van een opdracht in een één op één situatie b. Wijst aan waar hij moet beginnen

Nadere informatie

ADHD: je kunt t niet zien

ADHD: je kunt t niet zien ➂ ADHD: je kunt t niet zien Je ziet het niet aan de buitenkant. Je kunt niet gelijk naar iemand kijken en zeggen: die heeft ADHD. Dat kan een voordeel zijn. Als iemand niet weet dat jij het hebt, dan kunnen

Nadere informatie

Accent College REGELING PESTEN

Accent College REGELING PESTEN Accent College REGELING PESTEN Oktober 2003 Inhoudsopgave 0 Vaststelling I Algemeen II Protocol III Concrete uitwerking IV Aanhangsel 1 V Aanhangsel 2 0 Vaststelling Het Accent College W. de Zwijgerlaan

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL

EEN WERELD SCHOOL. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. Gemini (H)TL EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL is iets voor jou! Je hebt advies vmbo theoretische leerweg Vmbo theoretische leerweg

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek leerlingen. Produs Praktijkonderwijs

Tevredenheidsonderzoek leerlingen. Produs Praktijkonderwijs leerlingen Produs Praktijkonderwijs Juni 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Kader... 3 1.2 Doelstelling tevredenheidsonderzoek... 3 1.3 Methode van onderzoek... 3 2 Onderzoek tevredenheid

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Pieter Jonkers Studentnummer: 695247 22 06 2011

Pieter Jonkers Studentnummer: 695247 22 06 2011 MONTESSORI LYCEUM AMSTERDAM Smartboard De mening van de Leerlingen Pieter Jonkers Studentnummer: 695247 22 06 2011 Inhoud 1. Inleiding... 3 Aanleiding... 3 Doel van het onderzoek... 3 2. Onderzoeksvraag...

Nadere informatie

Werkboek First ID. januari/februari 2014 Waterlant College Ydoorn. PO (mentorles) Mens & Maatschappij Nederlands Engels Beeldende Vorming

Werkboek First ID. januari/februari 2014 Waterlant College Ydoorn. PO (mentorles) Mens & Maatschappij Nederlands Engels Beeldende Vorming januari/februari 2014 Waterlant College Ydoorn PO (mentorles) NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Mens & Maatschappij Nederlands Engels Beeldende Vorming Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005 Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen uitgave 2005 Steeds meer kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkels over echtscheiding. Scheiden kan niet zomaar, je moet heel veel regels

Nadere informatie

januari/februari 2014 De Rosa Mentorles Mens & Maatschappij Nederlands Engels Drama PROJECT TITEL Werkboek First ID

januari/februari 2014 De Rosa Mentorles Mens & Maatschappij Nederlands Engels Drama PROJECT TITEL Werkboek First ID januari/februari 2014 De Rosa Mentorles NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Mens & Maatschappij Nederlands Engels Drama Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 8 Mentorles

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 WAT IS ADHD?

HOOFDSTUK 1 WAT IS ADHD? HOOFDSTUK 1 WAT IS ADHD? Wat betekent ADHD? ADHD staat voor attention deficit hyperactivity disorder. Er wordt vermoed dat kinderen ADHD hebben wanneer het voor hen moeilijk is om stil te zitten, aandachtig

Nadere informatie

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen

een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen een waardevol diploma vmbo en mbo in één havo-top! Uiterlijke Verzorging en Mode Consumptief en Toerisme Zorg en Welzijn, Sport en Bewegen Handel en Administratie vmbo-mbo-havo PENTA werkt al een tijdje

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 INHOUD 1. Wat is podiumpresentatie 2. De voorbereiding 3. Het podium op 4. Tijdens het spelen 5. Als het stuk uit is 6. Je optreden zit erop 7. Het interview

Nadere informatie

Leerlijnen jonge kind (MET extra doelen) - versie juli 2015. Naam leerling. Sociaal-emotionele ontwikkeling Betrokkenheid

Leerlijnen jonge kind (MET extra doelen) - versie juli 2015. Naam leerling. Sociaal-emotionele ontwikkeling Betrokkenheid Leerlijnen jonge kind (MET extra doelen) - versie juli 2015 Sociaal-emotionele ontwikkeling etrokkenheid etrokkenheid - 0 Heeft plezier in het leren van nieuwe dingen Zet door, blijft het een tijdje proberen

Nadere informatie

Acht leesadviezen voor thuis

Acht leesadviezen voor thuis Acht leesadviezen voor thuis Advies1 Advies 2 Advies 3 Advies 4 Advies 5 Advies 6 Advies 7 Advies 8 Overleg met uw kind over de tijdstippen waarop er het best kan worden ge. Als uw kind daarin inbreng

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie Opdracht 1, module 4, les 2 Tijdens hun puberteit maken kinderen verschillende veranderingen door en moeten zij keuzes maken die belangrijk zijn voor hun toekomst. Daarbij hebben

Nadere informatie

Het puberbrein. 1 Inleiding

Het puberbrein. 1 Inleiding DC 50 Het puberbrein 1 Inleiding Over het puberbrein is veel geschreven. Ging men er eerst vanuit dat de hersens van kinderen met 6 jaar volgroeid waren, tegenwoordig weet men dat dat pas rond het 23e

Nadere informatie

t Kompas School met de Bijbel Westbroek

t Kompas School met de Bijbel Westbroek t Kompas School met de Bijbel Westbroek Het protocol sociaal gedrag Het pestprotocol is een belangrijk onderdeel van het beleid van onze school. We hebben dan ook een protocol opgesteld dat op de hele

Nadere informatie

1 Introductie. We wensen je veel plezier met deze kaarten! Pieternel Dijkstra en Petra Bunnik

1 Introductie. We wensen je veel plezier met deze kaarten! Pieternel Dijkstra en Petra Bunnik 1 Introductie Leerlingen hebben recht op onderwijs dat bij hen past en dat hun individuele capaciteiten laat opbloeien. Deze kaarten helpen leerkrachten en docenten, intern begeleiders, remedial teachers,

Nadere informatie

Bijlage interview meisje

Bijlage interview meisje Bijlage interview meisje Wat moet er aan de leerlingen gezegd worden voor het interview begint: Ik ben een student van de Universiteit van Gent. Ik wil met jou praten over schrijven en taken waarbij je

Nadere informatie

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Competenties Sociaal en communicatief functioneren (P9) Initiatief (P10) Reflectie (P11) Afgelopen module heb je met een groepje gewerkt aan je project. In week 7

Nadere informatie

Indirect opvoeden in de klas

Indirect opvoeden in de klas Artikel geschreven voor een onderwijsvakblad voor docenten & leidinggevenden in het basisonderwijs Indirect opvoeden in de klas Een veilig klassenklimaat wordt in vrijwel elke schoolgids genoemd. Een plek

Nadere informatie

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Zeer moeilijk lerend Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Inhoudsopgave Wat betekent het dat uw kind zeer moeilijk lerend

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Clicker Training. Train uw pup met de clicker training. Uw pup leren wat zijn naam is:

Clicker Training. Train uw pup met de clicker training. Uw pup leren wat zijn naam is: HIL02347 P&K Puppy Clicker NL 19/10/07 14:34 Page 1 Clicker Training Train uw pup met de clicker training Clicker training is in de jaren veertig ontwikkeld door trainers van zeezoogdieren. Zij ontdekten

Nadere informatie

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van ik kan me niet concentreren ik heb geen zin ik ben de helft weer vergeten ik snap er niets van Maar al te vaak hoor je dergelijke verzuchtingen van mensen die boven hun studieboeken gebogen zitten. Al

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Pestprotocol Het Mozaïek

Pestprotocol Het Mozaïek Pestprotocol Het Mozaïek Een leerling wordt gepest als hij of zij geregeld en voor een langere periode wordt blootgesteld aan negatieve acties van welke soort dan ook door één of meerdere leerlingen, een

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Hiervoor zet ik me in! in klas

Hiervoor zet ik me in! in klas Hiervoor zet ik me in! in klas Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander. Ik kom altijd op tijd op school. In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld

Nadere informatie

VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID

VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID VOLLEDIGE INSTRUCTIES LEESVAARDIGHEID Maak een mindmap of schema van een tekst ga je dan doen? Naar aanleiding van een titel, ondertitel, plaatjes en of de bron van de tekst ga je eerst individueel (en

Nadere informatie