DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN"

Transcriptie

1 DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN DEEL 1: In methodische stappen naar duurzame en effectieve projecten MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ

2 DANKWOORD Deze publicatie is tot stand gekomen met medewerking van vele anderen. Allereerst gaat onze dank uit naar degenen die hebben meegelezen en met hun kennis en ervaring waardevolle aanvullingen en suggesties hebben gedaan. Met name leden van de landelijke Indigo-werkgroep Preventie, Prof. C. Hosman, Anne Cloosterman, Heleen Drijver en Theo Mathot. Voor de verfijning willen we de deelnemers aan de (basis)scholing van Indigo bedanken die al werkend hun ervaringen met dit draaiboek hebben gedeeld. Als laatste mogen ook collega s van andere instellingen niet in deze lijst ontbreken. Ze hebben meegedacht en vragen gesteld waarmee het community-gericht werken door Indigo verder werd geconcretiseerd. Daarnaast is deze publicatie kritisch gevolgd door diverse mensen uit het veld. 2 Jaap te Velde en Maaike Welfing Indigo Service Organisatie Eindredactie Vormgeving en opmaak Astrid de Groot - de Meijer, Indigo Service Organisatie, Korine van Veldhuijsen (Eind)redactie & Advies Zippa, Bussum Indigo Service Organisatie, Utrecht, 2012 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Indigo.

3 INHOUD DEEL 1 Inleiding 5 1 Community-gericht werken in de zorgvisie van Indigo 6 2 De noodzaak van community-gericht werken Verbeterde aansluiting van de ggz bij de gemeenschap Sociale inclusie en destigmatisering 7 3 Community-gericht werken: Een stappenplan Oriëntatiefase Planningsfase Uitvoeringsfase Slotfase 13 Overzicht 1: Interventies op individueel niveau 14 Overzicht 2: Interventies op gemeenschapsniveau 16 4 Bronnen 19 DEEL 2 Deel 2 omvat een aantal checklists die worden gebruikt als hulpmiddel om op systematische wijze in beeld te brengen - welke bronnen en hulpmiddelen er in een gemeenschap aanwezig zijn - in hoeverre een project daar ook daadwerkelijk bij aansluit DEEL 3 Deel 3 bevat de schema s 1 t/m 4. Deze verschaffen een schematisch overzicht van de te doorlopen stappen in de drie methodieken van community-gericht werken. Daarnaast geven een overzicht van de noodzakelijke verslaglegging van de bevindingen in de verschillende fasen. Deze schema s zijn samengesteld uit de kwaliteitsdocumenten Preffi 2.0, OPUS, Strategisch kader Indigo Preventie en de wijkgerichte methodieken zoals beschreven door het ABCD-institute. 3 Deel 2 en 3 zijn beschikbaar op de website van Indigo (www.indigo.nl onder Gemeenten) of via onderstaande QR code. QR code generated on

4 4 Onderzoek EN ERVARING laat zien dat geestelijke gezondheidszorg beter toegankelijk wordt wanneer ondersteuning LAAG DREMPELIG en in de leefomgeving van mensen wordt aangeboden.

5 inleiding Community-gericht werken loont! Onderzoeken en ervaringen wijzen uit dat projecten veel effectiever en duurzamer worden naarmate ze dichter bij de gemeenschap staan. Nonprofitorganisaties worden lokaal sterkere actoren als ze gebruikmaken van de bronnen, middelen en capaciteiten uit de directe omgeving om in te spelen op de heersende problemen, tekorten en behoeften. In dit draaiboek hebben we drie communitymethodieken uitgewerkt die Indigo succesvol inzet. Indigo biedt mentale ondersteuning, direct en dichtbij. Onderzoek laat zien dat geestelijke gezondheidszorg beter toegankelijk wordt wanneer ondersteuning laagdrempelig en in de leefomgeving van mensen wordt aangeboden. Direct en dichtbij betekent daarnaast dat ondersteuning recht doet aan de eigen kracht van mensen door hiertoe individueel of lokaal de voorwaarden te scheppen in samenspraak met de cliënten zelf. Indigo merkt dat steeds meer ketenpartners en gemeenten stappen zetten naar een meer lokaal aanbod. Zij zoeken hierbij naar een manier van werken die beter aansluit bij de vragen vanuit de lokale bevolking en de lokale structuren. U vindt in dit draaiboek een stappenplan dat het community-gerichte werken van signaal tot project ondersteunt. Hierbij wordt verwezen naar checklists die bijdragen aan: > Het verhelderen van gegevens die ten grondslag liggen aan uw keuzen; > Het vinden van ingang bij en aansluiting met de gemeenschap; > Het bepalen van de invalshoeken voor interventies. In de eerste twee hoofdstukken wordt kort stilgestaan bij de plek die community-gericht werken inneemt in de zorgvisie van Indigo. Ook besteden we aandacht aan de noodzaak van een community-gerichte benadering in de hedendaagse zorg. Het draaiboek is een samenstelling van diverse beproefde en onderzochte methoden, overzichten en inventarisaties in combinatie met de fasen van projectmanagement, zoals beschreven in de Preffi 2.0. Het bestaat uit 3 afzonderlijke delen: > Deel 1 behelst het stappenplan dat u nu voor zich heeft; > Deel 2 bevat een aantal checklisten, waarnaar in het stappenplan verwezen wordt; > In deel 3 staan schematische overzichten van de te doorlopen stappen in de drie methodieken voor community-gericht werken. Ook geven we een overzicht van de noodzakelijke verslaglegging van de bevindingen in de verschillende fasen. In de praktijk kunnen de delen gecombineerd, maar ook afzonderlijk als naslagwerk gebruikt worden. Deel 2 en deel 3 zijn als downloads beschikbaar op de Indigo-website onder de doelgroep gemeenten. Of scan de onderstaande QR code. Wij hopen van harte dat dit draaiboek de juiste bewegwijzering geeft en als hulmiddel dient voor alle betrokkenen van het community-gerichte werken. Indigo Service Organisatie, voorjaar QR code generated on

6 1. Community-GERICHT werken in de zorgvisie van Indigo 6 Indigo biedt een generalistisch zorgaanbod als antwoord op de toenemende zorgvraag en het veranderende speelveld. De inhoudelijke zorgvisie van Indigo is gebaseerd op de principes van community mental health care en stepped care : > Professionele zorg, informele zorg en zelfhulp worden in een samenhangend netwerk bijeen gebracht. Zo worden alle beschikbare krachtbronnen benut, zowel op het niveau van het individu als van de populatie in een wijk; > Zorg wordt direct en dichtbij aangeboden: zonder wachtlijsten en in de directe omgeving van de cliënten; > Vanuit een optimistische benadering worden mensen geholpen hun eigen krachten te benutten in het omgaan met hun probleem. Preventie en behandeling zijn gericht op het bevorderen of versterken van de gezonde en sterke kanten van de cliënt en zijn omgeving; > Er wordt gestart met de minst ingrijpende interventie met gerede kans op succes. Indien nodig wordt opgeschaald naar de specialistische zorg. Omgekeerd geldt dat vanaf de specialistische zorg er ook weer een weg terug moet worden gecreëerd naar de generalistische zorg. Om dit te bereiken werkt Indigo op individueel niveau en op het niveau van de gemeenschap: Individueel: Het Indigo-aanbod volgt op persoonlijk niveau twee sporen: bijdragen aan reductie van klachten en problemen en versterking van coping, ofwel de weerbaarheid en zelfredzaamheid. Gemeenschap: Door te werken vanuit een community-benadering dragen we bij aan het bouwen van integrale zorg, sociale steunsystemen en destigmatisering van psychische problematiek in de maatschappij.

7 2. De noodzaak van community-gericht werken 2.1 Verbeterde aansluiting van geestelijke gezond heidszorg bij de gemeenschap Er bestaat een lacune in de geestelijke gezondheidszorg waar het lichte en matige psychische problematiek betreft 1. Dit kunnen we concluderen uit onderzoeken en ervaringen. Een manier om deze lacune op te vullen, is de geestelijke gezondheidszorg dichter naar de gemeenschap te brengen en gerichter op deze gemeenschap af te stemmen. Hierdoor is geestelijke gezondheid voor iedereen snel bereikbaar en toegankelijk 2. werkwijze nauwelijks effect heeft op het vergroten van het sociale netwerk van cliënten, vermindering van stigmatisering en het ervaren van een betere kwaliteit van leven 4. Het stigma dat deze doelgroep krijgt opgedrukt en de zelfstigmatisering die hieruit voortvloeit, 5 belemmert het volwaardig kunnen meedoen in de samenleving. Contacten tussen de cliënten, burgers en instellingen hebben enerzijds een gunstige invloed op de afname van het stigma en anderzijds een gunstig effect op de mate waarin cliënten geneigd zijn zich te organiseren in lotgenotengroepen 6. Community mental health care gaat verder dan alleen de eerste lijn. Het is zorg voor en door de gemeenschap, waarbij bijvoorbeeld naast professionals ook ervaringsdeskundigen en vrijwilligers ingezet worden. Zo brengt de communitybenadering verantwoordelijkheid voor het omgaan met en werken aan psychische problematiek op het niveau van de gemeenschap. Hiermee wordt recht gedaan aan de eigen kracht van mensen (community development/ empowerment). De missie van community mental health care is om de leden van een gemeenschap zodanig uit te rusten dat zij controle kunnen uitoefenen over hun eigen geestelijke gezondheid en die van hun naasten. 2.2 Sociale inclusie en destigmatisering Veel mensen met een ernstige of chronische psychische aandoening leven in een achterstandspositie op vrijwel alle levensgebieden 3. Zij hebben geen werk, kennen geen zinvolle dagbesteding of leven in een sociaal isolement. Empowerment van deze cliënten is een voorwaarde voor herstel en rehabilitatie. (F)ACT-teams hebben hierin de rol om cliënten in hun woonomgeving te stabiliseren en stabiel te houden. Dat gaat heel goed. Onderzoek wijst echter uit dat deze Een community-benadering gericht op sociale integratie door middel van preventie (in de vorm van bonding en bridging) en de juiste ondersteuning vanuit de zorg, zouden kunnen bijdragen tot het opvullen van dit hiaat. In het kader van methodisch werken bestaat een project uit vier fasen, die ieder met een rapportage worden afgesloten: 1) De oriëntatiefase, waaruit een initiatiefvoorstel voortkomt; 2) De planningsfase, op basis waarvan het projectplan wordt geschreven; 3) De uitvoeringsfase, waarin voortgangsrapportages worden bijgehouden; 4) De slotfase, waarna een afsluitingsrapportage wordt geschreven en eventuele eindproducten worden gerealiseerd en gepresenteerd (deel 3, tabel 4*). 7 1 Onderzoek Nemesis Strathedee, G GGz Nederland Weeghel, Prof J van Green, G. ea Thornicroft, G. 2006a & 2006b * Deel 2 en 3 zijn beschikbaar op de website van Indigo (www.indigo.nl onder Gemeenten) of via de QR code op pagina 3

8 8

9 3. Community-gericht werken, een stappenplan 3.1 Oriëntatiefase Stap 1: Beschrijf het signaal en formuleer een globaal doel Om uw plan te concretiseren beschrijft u de vraag of het signaal dat bij uw organisatie is binnengekomen. Op basis hiervan formuleert u een globaal doel. Stap 2: Kies een community-methodiek Het globale doel is de basis voor de keuze van een community-methodiek. Bij Indigo wordt in het kader van de community-benadering gewerkt met drie methodieken. Deze geven medewerkers concrete handvatten om van vraag naar project te komen. Hierbij streeft Indigo naar de integratie van preventie en zorg. De structuur van het Indigo-model vormt de basis voor alle drie de methodieken: de probleemdefinitie, doelen en gedragsverandering. Het verschil tussen de methodieken wordt bepaald door de invalshoek van waaruit wordt gewerkt: > IN de gemeenschap werken: Invalshoek is voornamelijk topdown en richt zich op een zorg of ondersteuning. Na een professionele oriëntatie op de behoeften in een wijk of een gemeenschap implementeert u lokaal een passende interventie. Als zodanig heeft communitygericht werken soms een aanbod- en soms een vraaggerichte aard, maar altijd topdown (deel 3, tabel 1*). > MET de gemeenschap werken: Invalshoek is min of meer bottom-up en richt zich op zorg of ondersteuning. In samenwerking met lokale instanties en burgers worden interventies vormgegeven, ontwikkeld en uitgevoerd. Deze zijn gericht op de met en door hen gesignaleerde ggz-problematiek binnen de eigen gemeenschap. Met de gemeenschap werken maakt gebruik van, stimuleert en ontwikkelt de eigen kennis en kracht van de mensen uit de gemeenschap. Dit heeft als doel de zelfredzaamheid ten aanzien van de psychische gezondheid te vergroten voor nu en in de toekomst (deel 3, tabel 2*). > VOOR de gemeenschap werken: Invalshoek is of topdown of bottom-up en richt zich op het verbeteren van de kwaliteit van samenwerking en hulpbronnen. Een communitybenadering vraagt om een kwalitatief goede samenwerking tussen instellingen en met burgers: nodig is een structuur waarin informatie kan worden verzameld, activiteiten kunnen worden ontwikkeld en aangeboden, adoptie van verandering mogelijk wordt en veranderingen kunnen beklijven. Samen met ketenpartners en/ of burgers werkt u aan de verbetering van de structuur en voorwaarden voor het psychisch welbevinden in de wijk (deel 3, tabel 3*). Stap 3: Nadere analyse van de vraag of het signaal > Maak een taxatie van het probleem; > Breng in kaart welke factoren een rol spelen bij het ontstaan en het in stand blijven van het probleem. Voor het analyseren van de vraag of het signaal kunt u gebruikmaken van diverse bronnen. Afhankelijk van de methodiek die u heeft gekozen, zult u in meer of mindere mate behoefte hebben aan input vanuit de doelgroep en andere partners uit de gemeenschap. Hierbij kunt u gebruikmaken van onder andere: > Analyse op basis van individuele problematiek; > Epidemiologische gegevens (GGD, wetenschappelijk onderzoek, CBS, Nemesis, trendrapporten ZONMW, Trimbos, NIGZ, etc.); > Demografische gegevens (CBS, provinciale of gemeentelijke monitors); > VAAM (Vraag Aanbod Analyse Monitor); > Signalen uit de eerste lijn (ketenpartners, MDT, CJG); > Signalen uit focusgroepen; > Draagvlakinventarisatie; > Signalen uit een buurtplatform; > Gestructureerde zelfanalyse van gemeenschap. Stap 4: Nadere analyse van bronnen en middelen in de gemeenschap 7 Hoe meer een project geworteld is in de gemeenschap en hoe meer de gemeenschap geworteld is in een project, hoe groter de kans is op duurzaamheid en effectiviteit. Non-profitorganisaties worden sterkere actoren in de gemeenschap als 9 7 Gebaseerd op community development methodiek ABCD institute, VS * Deel 2 en 3 zijn beschikbaar op de website van Indigo (www.indigo.nl onder Gemeenten) of via de QR code op pagina 3

10 10 ze gebruikmaken van de bronnen, middelen en capaciteiten uit de directe omgeving om in te spelen op de heersende problemen, tekorten en behoeften. De drie community-methodieken kennen ieder hun eigen intensiteit van wortelen in de gemeenschap. In deel 2 behorende bij dit draaiboek staan zes checklists waarmee u kunt vaststellen in hoeverre uw project gebruikmaakt van relaties met: > lokale burgers (checklist A); > lokale burgers in marginale posities (checklist B); > verenigingen en lokale netwerken (checklist C); > bedrijven en organisaties (checklist D); > fysieke ruimten (checklist E); > de lokale economie (checklist F). Naar gelang het globale doel en de gekozen methodiek kunt u een keuze maken uit de checklists in deel 2 die voor uw project relevant zijn. In de praktijk zult u zich voor het werken > IN de gemeenschap voornamelijk richten op checklist A, B, E en eventueel D; > MET de gemeenschap voornamelijk op checklist A t/m F; > VOOR de gemeenschap voornamelijk op checklist C, D, E en eventueel F. Mocht u echter tijd en gelegenheid hebben, dan is het zinvol om alle checklists langs te lopen om u ervan te vergewissen dat u geen kansen laat liggen. Let op: het gaat om een eerste analyse! De hiaten en wensen die u signaleert tijdens het uitwerken van de checklists, werkt u pas in de planningsfase concreet uit met een plan van aanpak (het projectplan). Stap 5: Kies een strategie De methodieken kunt u op diverse wijzen uitvoeren. Het verschil zit vooral in: > De focus van uw project. Waar ligt deze? Bent u bijvoorbeeld gericht op het aanbieden van een interventie of meer op het creëren van voorwaarden die de inbedding van de interventie verbeteren; > De mate van participatie van de doelgroep of de gemeenschap en het versterken van de (zelfredzaamheid) van de gemeenschap. Er zijn 6 strategieën beschreven. Strategie 1 t/m 4 zijn de uitvoering van methodiek IN de gemeenschap werken. Strategie 4 t/m 6 vallen onder de methodiek van MET de gemeenschap werken. Bij het werken VOOR de gemeenschap ligt het accent in de gevolgde strategie voornamelijk op de organisatie van de zorg en dus niet op de inhoud ervan. Dit kan het geval zijn bij strategie 2 t/m 6. Denk bijvoorbeeld aan het opbouwen van netwerken en trainen van intermediairen. Strategiescenario 1: spreekuurmodel Dichtbij de community werken, is het uitgangspunt. Dit om de toegankelijkheid te vergroten via een lokaal spreekuur of loket waar ook kortdurende individuele zorg wordt aangeboden. Er is in dit scenario veel aandacht voor marketing, zichtbaarheid, toegang en bereik. De medewerker kan hierbij de rol vervullen van spreekuurhouder, adviseur en voorlichter. Uitvoering van bestaande preventieactiviteiten kan per wijk plaatsvinden. Via het spreekuur kan verwezen worden naar preventieactiviteiten die op regionaal of gemeentelijk niveau worden aangeboden. Strategiescenario 2: geïntegreerd eerstelijnsmodel Geïntegreerd met de eerste lijn werken, is hierbij het belangrijkste. Doel is enerzijds om de toegankelijkheid van het bestaande preventieaanbod en de Indigozorg te vergroten, anderzijds om integrale ketenzorg te realiseren en de preventieve kwaliteit van de eerste lijn te versterken. Dit kan geschieden door advisering, consultatie en gezamenlijke cliënt- en projectbesprekingen. Deze strategie vereist structurele samenwerking met de eerste lijn. Ook afstemming en samenwerking met eerstelijnspsychologen past in dit model. Strategiescenario 3: wijkgericht projectmodel Op basis van signalen of vragen vanuit de bestaande contacten wordt in de wijk een specifiek preventieprogramma ontwikkeld. Dit kan gaan om bijvoorbeeld een schoolproject gericht op sociale weerbaarheid, opvoedingsondersteuning voor ouders of een depressieproject voor ouderen. De preventiewerker vervult daarin de rol van projectleider en uitvoerder. Strategiescenario 4: public health planningmodel Een systematische inventarisatie van de behoeften aan ggz-preventie onder de lokale bevolking daarom gaat het bij deze strategie. Dit gebeurt in samenwerking met andere organisaties (GGD, gemeente). Hierbij wordt gebruikgemaakt van methoden voor community-assessment en monitoring. Op basis hiervan kunnen organisaties een pakket aan preventieve interventies geselecteerd en aangeboden, afgestemd op de specifieke behoefte van de wijk. Eventueel kiest men op basis hiervan

11 voor een integrale aanpak van een geprioriteerd probleem of een cluster van samenhangende problemen. Ook taakverdeling en afstemming tussen professionele organisaties en intersectoraal werken kunnen tot dit model behoren. Strategiescenario 5: communities that care-model Dit communities that care-model (CtC-model) is nauw verwant aan strategiescenario 4, maar kent een centrale rol toe aan een commissie van lokale sleutelfiguren en organisaties bij de communityanalyse. Zij helpen prioriteiten te kiezen, preventieve interventies te selecteren en resultaten te evalueren. Het CtC-model werkt volgens een stapsgewijs proces, maakt gebruik van wetenschappelijke kennis over risicofactoren en evidence-based interventies. Kijk op voor een uitvoeriger beschrijving. Strategiescenario 6: community empowerment-model Empowerment van burgers, wijken, dorpen en lokale organisatie is hierbij de rode draad. Zij worden gestimuleerd om zelf hun problemen, behoeften én kracht in kaart te brengen. Ook zijn ze op de hoogte van de lopende initiatieven en activiteiten. Enquêtes, discussies met burgers in klankbordgroepen en overleg met lokale organisaties vormen hierbij hulpmiddelen. Bevorderd wordt dat burgers, vrijwilligersorganisaties, lokale instanties en professionele organisaties samen een bredere coalitie vormen om heersende problemen effectief aan te pakken. Activiteiten kunnen zich richten op empowerment van burgers, risicogroepen en lokale organisaties, en op verbetering van sociale condities in de wijk. Waar aanwezig wordt aangesloten bij bestaande wijkontwikkelingsplannen. Medewerkers kunnen hierbij kiezen uit verschillende rollen: initiator, pleitbezorger/lobbyist, adviseur, procesondersteuner, voorlichter, trainer, programmaontwikkelaar, of deskundigheidsbevorderaar van lokale organisaties en sleutelfiguren op het gebied van preventie en geestelijke gezondheid. Maak nu een keuze voor de strategie van uw project. Stap 6: Formuleer het te verwachten resultaat en schrijf het initiatiefvoorstel (zie deel 3, tabel 4*) 3.2 Planningsfase In de oriëntatiefase heeft u achterhaald wat de inhoud is van het probleem en welke factoren meespelen in het ontstaan en in stand blijven van het probleem. Ook heeft u een scan gemaakt van wie er mogelijk op welke wijze een rol zou kunnen spelen in de oplossing. In de planningsfase die nu volgt, kiest u wat u wilt bereiken, welke mogelijkheden u aangrijpt, wie daaraan meewerken, wat daarvoor verder nog nodig is en wanneer u wat gaat doen. Met andere woorden: in de planningsfase maakt u uw plan van aanpak concreet. Stap 7: Formuleren van projectdoelen Waar u uw doelen op focust, is afhankelijk van de wijze waarop u IN, MET of VOOR de gemeenschap wilt werken. In tabel 1 t/m 3 uit deel 3 vindt u in de tweede kolom per methodiek beschreven in welke richting u kunt denken voor de keuze van uw doelen. > Formuleer uw doelen SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden); > Maak onderscheid tussen korte en lange termijndoelen; > Maak onderscheid tussen einddoel en subdoelen; > Onderscheid doelen ten aanzien van de doelgroep en intermediairen. Stap 8: Vaststellen van bronnen, middelen en capaciteiten U gaat nu vaststellen welke capaciteiten, bronnen en middelen uit de gemeenschap en uw eigen organisatie uw project kunnen aanvullen en versterken. Door een beroep te doen op dat wat er al is, verstevigt u de wortels van uw project. Breng eerst op basis van de door u gebruikte lijsten uit de checklisten A t/m F uit deel 2 in kaart welke bronnen er aanwezig zijn in de gemeenschap die u voor ogen heeft. U kunt hiervoor checklist G gebruiken. 11 Wanneer u in de gemeenschap kijkt, dan is er zeker een aantal bronnen, middelen of capaciteiten die * Deel 2 en 3 zijn beschikbaar op de website van Indigo (www.indigo.nl onder Gemeenten) of via de QR code op pagina 3

12 12 u kan verbinden met uw project. U kunt hiervoor checklist H gebruiken. Stap 9: Kiezen van de interventies Nu u weet wat het probleem is, welke bronnen beschikbaar zijn en wat er nog mist om uw doel te bereiken, kunt u een interventie gaan kiezen. Het kan gaan om een bestaande interventie, maar het kan ook betekenen dat u een nieuwe interventie moet ontwikkelen. De interventie is in lijn met de zorgvisie van Indigo: de zelfredzaamheid van de gemeenschap en de individuen hierbinnen staat centraal. Dit betekent dat u de eigen kracht van mensen probeert te vergroten. Dit kan zowel op individueel niveau plaatsvinden als gericht op de gemeenschap. Er kan in beide gevallen op drie niveaus worden ingestoken: beleving, kritisch bewustzijn en gedrag. Heeft u suggesties voor individuele of gemeenschaps gerichte werkvormen en interventies nodig? In overzicht 1 en 2 op de pagina s 14 t/m 17 8 kunt u deze terugvinden. Deze kunnen u op drie niveaus ondersteunen bij het kiezen van interventies die aansluiten bij het projectdoel. Wanneer u werkt met een gemeenschapsgerichte methodiek zijn er diverse methoden die u kunt inzetten om samen te beslissen welke interventies het meest tegemoet komen aan de doelstelling. Bijvoorbeeld: > Logic Modelling; > Delfi-methode; > Action learning; > Participatory Action Research. Stap 10: Richt de organisatie van uw project in Afhankelijk van de methodiek die u hebt gekozen, wordt de gemeenschap in mindere of meerdere mate betrokken bij de vormgeving, besluitvorming en uitvoering van het project. Of een project topdown of bottom-up wordt ingezet, heeft invloed op de organisatiestructuur en de rol die u als medewerker speelt. Vraag u af wie de eigenaar is van het project, wie belangrijke ketenpartners zijn en op welke wijze u de gemeenschap wilt betrekken. Op basis hiervan stelt u een projectgroep samen. Wellicht is het noodzakelijk een stuurgroep in te richten die de regie houdt. En mogelijk wilt u gebruikmaken van een focusgroep of klankbordgroep die vanuit de gemeenschap met u meekijkt en -denkt. De rol van uw organisatie kan zijn: > spreekuurhouder > consultatiefunctie > trainer > pleitbezorger > projectleider > programmaontwikkelaar > uitvoerder > adviseur > acilitator > regisseur > initiator/ motivator Stap 11: Oplossing testen en projectplan schrijven Ga na of er een mogelijkheid bestaat om de oplossing, of een deel ervan, voorafgaand aan de uitvoeringsfase te testen. In sommige gevallen is een pilot onderdeel van de uitvoeringsfase van het project. Het testen vindt dan dus in die fase plaats. Leg uw plannen vast in het projectvoorstel. 8 Gebaseerd op Empowerment en participatie Toolbox, 2008

13 3.3 Uitvoeringsfase Stap 12: Uitvoeren van uw plan en realiseren van de oplossing Wanneer u werkt met de methodiek IN de gemeenschap, zal het uitvoeren van het plan vooral resultaatgericht zijn. In de methodieken MET en VOOR de gemeenschap kunt u in de uitvoeringsfase ook meer procesgericht bezig zijn. Houd hiermee rekening in voortgangsrapportages die u schrijft. Sommige partners, zoals gemeenten, zullen waarschijnlijk meer baat hebben bij gegevens over resultaat en opbrengst, terwijl andere wellicht meer op zoek zijn naar kwalitatieve gegevens. Aan de hand van het OPUS-model (www.preffi.nl) kunt u in de gaten houden of uw plannen nog steeds binnen de afgesproken ambities, de beschikbare capaciteit en (financiële) middelen vallen. 3.4 Slotfase Stap 13: Evalueren, rapporteren en zorgdragen voor inbedding Het monitoren van activiteiten heeft een belangrijke plaats. Naast het trekken van conclusies over het effect van de ingezette interventies gaat u in de evaluatie eveneens na of en hoe uw projectdoelen zijn behaald. Wanneer nodig geeft u redenen aan waarom dit niet is gelukt. De ontwikkelde producten worden gepresenteerd. Het is tot slot belangrijk om met de deelnemers in de projectgroep, klankbord en/of focusgroep afspraken te maken over de voortzetting van de werkzaamheden of interventies na afronding van het project. 13 Deze gegevens rapporteert u in het eindverslag.

14 Overzicht 1: Interventies op individueel niveau Niveau van Empowerment Empowerment-doelen Empowerment-methoden, -werkvormen en -technieken Wat streeft u samen met de leden uit de doelgroep na in uw project als het gaat om gezond leven? Hoe kunt u samen met de (leden uit) de gemeenschap deze doelen bereiken: > In individuele contacten > In groepsactiviteiten 14 Zelfbeleving Het vergroten of versterken van: > Gevoel van controle; > Gevoel van competentie; > Ervaring van zin, betekenis; > Positief gevoel van eigenwaarde. > Discussievormen en werken met stellingen. Dit om het gevoel van controle en eigenwaarde te versterken in relatie tot gezond-leven-thema s; > Narratieve werkvormen: werken met gezond-leven-verhalen (health journey), beelden (bijv. foto s) of meta foren om expressie te geven aan ervaringen, betekenissen en waarden; > Feedback geven en krijgen: met als doel positieve (zelf)bekrachtiging van vermogens, talenten en kwaliteiten op het gebied van gezond leven (bijv. aandacht voor lichtpuntjes en successen); > Oefeningen ter vergroting van zelfvertrouwen en gevoel van controle. Dit kan gaan om rollenspellen om te oefenen met alternatief gedrag in moeilijke situaties met betrekking tot gezond leven, en om activiteiten als yoga, krijgskunst, aerobics en wandelen. Deze dienen ter ontspanning, versterking en vitalisering, leren kennen van de eigen kracht en grenzen; > Creatieve zelfexpressie: door middel van woorden, tekeningen of bewegingen (negatieve) ervaringen kunnen uiten en deze kunnen transformeren. Het gaat om uitdrukking geven aan wie je bent in relatie tot gezond-leventhema s; > Geleide verbeelding: verkennen van nieuwe (on)bewuste krachten door gebruik van verbeeldingskracht. Het gaat om het kunnen ervaren van controle over beelden die in relatie staan tot gezond-leven-thema s; > RET-technieken: het onderzoeken van gevoelens, gedachten en gedrag rondom een gebeurtenis, probleem of gezond-leven-thema s met als doel het verkrijgen van grotere innerlijke controle.

15 Niveau van Empowerment Empowerment-doelen Empowerment-methoden, -werkvormen en -technieken Kritisch bewustzijn Inzichten > Inzicht in eigen doelen, verlangens en behoeften met betrekking tot gezond leven; > Inzicht in interpersoonlijke en maatschappelijke (machts)verhoudingen, (verinnerlijkte) beelden en opvattingen en de relatie tot gezond leven; > Inzicht in de eigen mogelijkheden om gezond-leven-doelen te verwezenlijken. > Kritische dialoog: onderzoeken van doelen, waarden, verlangens en behoeften op het gebied van gezond leven op een socratische wijze; > (Persoonlijke) sterkte-zwakteanalyse rondom gezond-leven-thema s en verkenning van uitdagingen en bedreigingen in de sociale en maatschappelijke omgeving; > Brainstormsessies om buiten de bekende denkkaders te treden en nieuwe mogelijkheden/ middelen te verkennen voor het verwezenlijken van gezond-leven-doelen. Gedrag Uitingen van persoonlijke empowerment, bijvoorbeeld: > Participatie in sociale en politieke activiteiten die bijdragen aan gezond leven (verenigingen, lotgenotengroep, sportclub, politieke partij, lokale raad, adviescommissie, werkgroep); > Bewuste keuzes maken als het gaat om gezond leven; > Weerbaarheid, assertiviteit (nee kunnen zeggen), opkomen voor de eigen belangen en behoeften en opvattingen over gezond leven; > Copingvaardigheden waardoor men in staat is zich te verhouden tot moeilijke situaties en het oplossen van problemen; > Veranderingen in leefstijl in overeenstemming met de eigen gezond-leven-doelen. In rollenspellen oefenen met (alternatief) gedrag in moeilijke situaties met betrekking tot gezond leven ter oefening en vergroting van handelingsvrijheid; Samenwerken in (lokale) initiatieven rondom gezond-leven-thema s waarin verantwoordelijkheden en bevoegdheden gedeeld worden; Oefeningen in onderhandelen, sociale vaardigheden en assertiviteit; Health coaching: werken met persoonlijke gezond-leven-doelen en ondersteuning bieden bij het verwezenlijken van die doelen. 15

16 Overzicht 2: Interventies op gemeenschapsniveau Niveau van Empowerment Empowerment-doelen Empowerment-methoden, -werkvormen en -technieken Wat streeft u na in uw project samen met de (leden uit) de doelgroep als het gaat om gezond leven? Hoe kunt u samen met de (leden uit) de gemeenschap deze doelen bereiken: > In individuele contacten; > In groepsactiviteiten. 16 Beleving Kritisch bewustzijn Het vergroten of versterken van: > Een gevoel van onderlinge verbondenheid in de gemeenschap en betrokkenheid bij gezond leven in de gemeenschap; > Geloof van de gemeenschap in de eigen mogelijkheden om invloed uit te oefenen op gezond leven in de gemeenschap. > Inzicht van de gemeenschap in gedeelde doelen, verlangens en behoeften met betrekking tot gezond leven: > Inzicht van de gemeenschap in maatschappelijke (machts)verhoudingen, beelden en opvattingen en de relatie met gezond leven; > Inzicht van de gemeenschap in de eigen mogelijkheden en middelen om gezond-leven-doelen te verwezenlijken. > Beleven van positieve ervaringen met elkaar. Bijvoorbeeld door het creëren van ontmoetingen en samen dingen te doen; > Delen van verhalen met het oog op de expressie van overeenkomsten en verschillen (beschrijven van de geschiedenis van een gemeenschap, tijdslijn van welzijn en gezondheid); > Gemeenschapskunst (zang, dans, voordrachten, theater, fototentoonstellingen) waarin gezond-leven-thema s een rol spelen; > Rite de Passage: viering van overgangen, feestelijk markeren van verandering van leefwijze. > Sterkte-zwakteanalyse rondom gezond-leven-thema s en verkenning van uitdagingen en bedreigingen in de gemeenschap; > Werken met codificatie (Freire) om health literacy te vergroten; > Opstellen van (sociale) kaart samen met de gemeenschap met daarin belangrijke voorzieningen en bronnen voor (on)gezond leven; > Theater waarbij gezond-leven-thema s in hun sociaal-maatschappelijke context getoond en verkend worden (Forumtheater); > ABCD-methode waarin mogelijkheden tot gezond leven van een gemeenschap worden verkend en als vertrekpunt worden genomen voor de ontwikkeling van activiteiten; > Delfi-methode: samen zoeken naar gemeenschappelijke gezondleven-doelen en manieren om die te realiseren.

17 Niveau van Empowerment Empowerment-doelen Empowerment-methoden, -werkvormen en -technieken Gedrag Uitingen van community empowerment, bijvoorbeeld: > Participatie van de gemeenschap in de politieke besluitvormingsstructuren (lokale raad, werkgroep, politieke partij, focusgroep, adviescommissie, belangengroep); > Lokaal leiderschap; > Sociale steun netwerken; > Samenwerkingsverbanden; > Aanpassing fysieke omgeving; > Aanpassingen in wet- en regelgeving. > Trainingen in onderhandelen, belangenbehartiging, politieke vaardigheden, leiderschap, et cetera; > Samenwerkingsvormen op lokaal niveau creëren rond gezond leven onderwerpen; > Sociale steun creëren: sociale omgeving betrekken bij de zorg voor ondersteuning van personen of groepen binnen de gemeenschap; > (Lokale) initiatieven rondom gezond-leven-thema s ondersteunen of helpen creëren waarin verantwoordelijkheden en bevoegdheden gedeeld worden; > Netwerken/ lobbyen door de gemeenschap en/ of de professionals. 17

18 18

19 BRONNEN GGz Nederland, Visiedocument; Naar herstel en gelijkwaardig burgerschap Green, G., et al. A mental health service users perspective to stigmatization. Journal of Mental Health 12(3), , Jacobs, Gaby. Empowerment en public health Toolbox, Empowerment en doelgroepparticipatie in de gezondheidsbevordering en preventie. Methoden, werkvormen en materiaal, John P. Kretzmann and John L. McKnight, Co-Directors with Sarah Dobrowolski, Project Coordinator and Deborah Puntenney, Ph.D, A Community-Building Workbook from the Asset-Based Community Development Institute (ABCD institute), School of Education and Social Policy Northwestern University, Evanston, IL , Nemesis, Onderzoek Psychische problematiek en verwijzingen in Nederland Strathedee, G; Reflections on Primary Health, Ministery of Health update New Zealand, maart Thornicroft G. (2006a). Actions Speak Louder: Tackling discrimination against People with Mental Illness. Mental Health Foundation: London. Thornicroft G. (2006b). Shunned: Discrimination against People with Mental Illness. Oxford University Press: Oxford. 19 Weeghel, Prof.J van. Verlangen naar volwaardig burgerschap; maar wat doen we in de tussentijd? Oratie, Tilburg 2010.

20 QR code generated on INDIGO IS EEN LANDELIJK SAMENWERKINGSVERBAND VAN VERSCHILLENDE GGZ-INSTELLINGEN: ALTRECHT (UTRECHT), EMERGIS (ZEELAND), GGZ DRENTHE (DRENTHE), GGZ Breburg (Brabant) GGZ CENTRAAL (VELUWE), PARNASSIA BAVO GROEP (NOORD- EN ZUID-HOLLAND), PRO PERSONA (GELDERLAND). Wilt u weten wat Indigo voor u kan betekenen. Neem gerust contact op met een Indigo vestiging bij u in de buurt, of met de Service Organisatie. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ

DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN

DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN DRAAIBOEK COMMUNITY-GERICHT WERKEN DEEL 2: Checklists MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ Voor u ligt deel 2, de checklists behorende bij deel 1 van het Draaiboek Community Gericht Werken. Deel 1

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Petri Embregts Inhoud Waarom een kans in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Inzetbaarheid en effectiviteit

Nadere informatie

EMPOWERMENT KWALITEIT INSTRUMENT

EMPOWERMENT KWALITEIT INSTRUMENT EMPOWERMENT KWALITEIT INSTRUMENT Voor gezondheidsbevorderaars en preventiewerkers als aanvulling op de Preffi 2.0 Toelichting Score-formulier Operationalisering en Normering Ir. Femke Visser Dr. Gerard

Nadere informatie

Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten

Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten Leerervaringen uit het ontwikkel- en onderzoeksproject 14 maart 2011 Jolanda Habraken Inhoud presentatie Aanleiding project Structuur Activiteiten Resultaten

Nadere informatie

Presentatie Zorgmarketing platform

Presentatie Zorgmarketing platform Presentatie Zorgmarketing platform November 2008 Ruud Coenen, directeur Indigo Utrecht Waarom Indigo Probleem Antwoord > Drempels en wachtlijsten > Specialistisch = selectief > Stoffig imago GGz > Gat

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

De kracht van pedagogisch adviseren

De kracht van pedagogisch adviseren De kracht van pedagogisch adviseren Colofon Uitgever: Datum uitgave: december 2010 Eindredactie: Rieneke de Groot, Monique Albeda & Geeske Hoogenboezem Bezoekadres: Nieuwe Gouwe Westzijde 1, 2802 AN Gouda

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Colofon Opdrachtgevers Stuurgroep Toolkit Antistigma-interventies: Kenniscentrum Phrenos, Stichting

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Eerder en Dichtbij. Projectplan

Eerder en Dichtbij. Projectplan Eerder en Dichtbij Projectplan Bussum, augustus september 2012 1. Inleiding De pilot Eerder en Dichtbij is een verlening van de eerste pilot Meer preventie minder zorg. Het doel van de pilot was oorspronkelijk

Nadere informatie

Toekomstbestendige basis GGZ Het potentieel van cliënten en hun wijken Vijf Jaar Indigo

Toekomstbestendige basis GGZ Het potentieel van cliënten en hun wijken Vijf Jaar Indigo Toekomstbestendige basis GGZ Het potentieel van cliënten en hun wijken Vijf Jaar Indigo Prof.dr. Giel Hutschemaekers Prachtig feest! Is dit wel het juiste moment om feest te vieren? - crisis in het land;

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda AVI-activiteiten 2015 Transformatieagenda Januari 2015 Inhoudsopgave Transformatieagenda... 3 Agendapunten transformatie 2015... 5 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor iedereen heeft als

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Vandaag Vandaag Reden voor Monitoring en Evaluatie: M&E Wat is M&E? Monitoren en evalueren: theorie en praktijk Tips

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Zorg voor Zorgen dat! Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet

Nadere informatie

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Vanuit Taskforce EPA Utrecht: Gerard de Valk, Leidinggevende Altrecht F-ACT Projectleider proeftuinen Taskforce EPA MWU Marga Vink, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Aanleiding In de Noord Veluwe werken zes gemeenten (Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten) nauw samen met betrekking

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting Agendapunt Mededelingen 011015 BO GGDRU Vergadering : BO Adviescommissie GGDrU Datum : 15 oktober 2015 Onderwerp : Voortgang gezondheidscommunicatie, alcoholpreventie en convenant jeugd Bijlage : Evaluatie

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

En, heb je ook een vraag?

En, heb je ook een vraag? En, heb je ook een vraag? Ontwikkeling marktplaats voor burenhulp TijdVoorElkaar in Utrecht Zuid Astrid Huygen Freek de Meere September 2007 Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 9 1.1 Inleiding 9 1.2 Projectbeschrijving

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie. Petri Embregts

Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie. Petri Embregts Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie Petri Embregts Participatie Geplande ratificatie VN verdrag voor rechten van mensen met beperking

Nadere informatie

Aan de slag. Geestelijk gezond

Aan de slag. Geestelijk gezond Direct aan de slag Geestelijk gezond Iedereen streeft naar een gezond leven. Daarin past de zorg voor lichaam en geest. Niet alleen omdat mensen daar zelf bij gebaat zijn, maar ook omdat onze omgeving

Nadere informatie

werken aan Zelfmanagement en passende zorg

werken aan Zelfmanagement en passende zorg werken aan Zelfmanagement en passende zorg Inleiding De ggz is steeds meer gericht op herstel, het vergroten van de zelfredzaamheid en zo veel mogelijk deelnemen aan de maatschappij van cliënten. Wilt

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s!

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! ACTIEF VOOR Sportorganisaties Maatschappelijke organisaties Onderwijs Overheden Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! De drie D s Drie transities in het sociale domein:

Nadere informatie

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 1. Inleiding Een van de nieuwe punten in de Bijzondere Subsidieverordening

Nadere informatie

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving Aanpak: Bemoeizorg De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: GGD West-Brabant

Nadere informatie

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn Algemeen De post-hbo opleiding Management in Zorg en Welzijn is een opleiding van 1,5 jaar voor mensen met een afgeronde hbo-opleiding die werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn en

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

Zonder procesgerichte aanpak geen duurzame resultaten!

Zonder procesgerichte aanpak geen duurzame resultaten! Zonder procesgerichte aanpak geen duurzame resultaten! WORKSHOP VOOR GEMEENTEN 11 DECEMBER 2014 Waarom een procesgerichte aanpak? Aanpak gezondheidsachterstanden is geen project maar een langdurig proces..

Nadere informatie

feiten en cijfers getraind in de methodieken van Indigo. Met deze initiatieven geven wij verdere invulling aan de realisatie van onze kernwaarden:

feiten en cijfers getraind in de methodieken van Indigo. Met deze initiatieven geven wij verdere invulling aan de realisatie van onze kernwaarden: feiten en cijfers INDIGO IS EEN LANDELIJK SAMENWERKINGS VERBAND VAN DE GGZ-INSTELLINGEN ALTRECHT, EMERGIS, GGZ DRENTHE, GGZ CENTRAAL, PARNASSIA BAVO GROEP (PBG) EN PRO PERSONA. In 2010 heeft Indigo bijna

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

VIGeZ, 2014. De evaluatiematrix: Een planningsmodel voor de evaluatie van projecten binnen de gezondheidsbevordering, geïntegreerd met RE-AIM.

VIGeZ, 2014. De evaluatiematrix: Een planningsmodel voor de evaluatie van projecten binnen de gezondheidsbevordering, geïntegreerd met RE-AIM. VIGeZ, 2014 De evaluatiematrix: Een planningsmodel voor de evaluatie van projecten binnen de gezondheidsbevordering, geïntegreerd met RE-AIM. PROJECT- DOELSTELLINGEN? Welke projectdoelstellingen staan

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor consulenten in het sociaal domein om eigen initiatief

Nadere informatie

NAH werk in uitvoering. 15 januari 2016 interactieve dag ter afsluiting van het Voucherproject

NAH werk in uitvoering. 15 januari 2016 interactieve dag ter afsluiting van het Voucherproject NAH werk in uitvoering 15 januari 2016 interactieve dag ter afsluiting van het Voucherproject Presentatie HLC door Mia Verschaeve www.hersenletselcentrum.com Samenwerkende partijen De Voucherhouders in

Nadere informatie

ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie

ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie in de wijk 1 november 2013, Congres Eerste Lijn Ilse Storm (beleidsonderzoeker, AWPG, RIVM) Anke van Gestel (epidemioloog, AWPG,

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Richtlijnen/wenken voor het gebruik van onze groepsvisie: Context Het is van steeds groter belang dat we dezelfde boodschappen vertellen (naar patiënten,

Nadere informatie

NAH & Ervaringsdeskundigheid. Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014

NAH & Ervaringsdeskundigheid. Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014 NAH & Ervaringsdeskundigheid Aftrap Hersenletselcentra 27 juni 2014 Korte introductie Drs. J. (Jeroen) Kwak Manager zorgconsumenten Zorgbelang Brabant (o.a. NAH-Cafés en hersenletselnetwerken) Manager

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Inleiding Gezondheid is het belangrijkste dat er is. Ook gemeenten hebben baat bij gezonde en actieve burgers. Ze participeren meer, zijn zelfredzamer,

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Mirro:

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Versie: 31 maart 2014 1. Inleiding: Wij kunnen ons in Nederland gelukkig prijzen met een van de sterkste sociale stelsels ter wereld.

Nadere informatie

Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel

Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel 1 2 Doelstelling en functie van een regionale regiegroep Basis GGZ in de regio Oss- Uden- Veghel Inleiding Het doel van de invoering van de Basis GGZ is dat passende behandeling op de juiste niveau plaats

Nadere informatie

Perspectief op Potenties

Perspectief op Potenties Perspectief op Potenties Jaap van der Stel Jaap van der Stel Lector GGz Hogeschool Leiden Brijder-Parnassia GGZ ingeest Een derde meer herstel? Vereist: brede visie op herstel, inclusief focus op functioneel

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Eenzaamheid Onderzoek onder volwassenen en ouderen Onderzoek naar eenzaamheid De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Projectgroep: Gemeente Tilburg: Mw. M. Lennarts, beleidsmedewerker, dhr. W.

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Overzichtskaart 3 Opvoedingsondersteuning voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Zelfreflectie-instrument individuele opvoedingsondersteuning Sommige JGZ-professionals zullen al over

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Inhoud. Persoonlijk-professionele hulpverlening. Een integrale rehabilitatiebenadering. Ten geleide...11. Voorwoord...15.

Inhoud. Persoonlijk-professionele hulpverlening. Een integrale rehabilitatiebenadering. Ten geleide...11. Voorwoord...15. Inhoud Ten geleide...11 Voorwoord...15 Hoofdstuk 1 Een integrale rehabilitatiebenadering 1.1 Een korte historie...19 1.2 De rehabilitatiebenadering: een rijke vijver...21 1.3 Definities en richtingen...23

Nadere informatie

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Netwerkniveau / Managementniveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning Kennisdossier: De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning Deel 1 - De inhoud 1 Inhoudsopgave Wat is cliëntondersteuning?... 3 Wat is ervaringsdeskundigheid?... 4 Functies van cliëntondersteuning

Nadere informatie

plan van aanpak opschaling e- health

plan van aanpak opschaling e- health plan van aanpak opschaling e- health Matthijs Jantzen Projectleider E-health GGz Centraal even voorstellen Historicus Informatiemanager Webmaster Stafmedewerker historie e-health GGz Centraal 2008 eerste

Nadere informatie

Zingeving werkt! EEN RESULTAATGERICHTE AANPAK EENZAAMHEID

Zingeving werkt! EEN RESULTAATGERICHTE AANPAK EENZAAMHEID Zingeving werkt! EEN RESULTAATGERICHTE AANPAK EENZAAMHEID De combinatie van een ingewikkeld en maatschappelijk urgent onderwerp en een moderne aanpak is sterk. Het leven is saai, iedere dag hetzelfde.

Nadere informatie

Van waar je bent, naar waar je wilt zijn

Van waar je bent, naar waar je wilt zijn Training en coaching Van waar je bent, naar waar je wilt zijn Waarvoor kies je bij Move by Coaching? Move by Coaching helpt mensen en organisaties om, in deze wereld waarin zoveel belemmeringen kunnen

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN

Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap. Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Herstelondersteunende zorg in een veranderend zorglandschap Michiel Bähler Adviseur/ psycholoog GGZ NHN Geen belangen Disclosure Persbericht 15 oktober 2014 Veranderend zorglandschap vraagt om vernieuwde

Nadere informatie

Eigen Regie Maakt Zorg Beter

Eigen Regie Maakt Zorg Beter Eigen Regie Maakt Zorg Beter 31 maart 2011 Siska de Rijke Beleidsmedewerker Zorg CG-Raad Termen Zelfmanagement Eigen regie Eigen verantwoordelijkheid Deelnemer in plaats van afnemer Verbindende schakel

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Specificaties. Medewerker maatschappelijke zorg. Verdieping doelgroepen

Specificaties. Medewerker maatschappelijke zorg. Verdieping doelgroepen Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel Soort Werksituatie Verdieping doelgroepen Cursus Medewerkers maatschappelijke zorg zijn werkzaam in instellingen voor wonen, dagbesteding en vrije tijd

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE

Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE Meedoen mogelijk maken! MEE Samen (regio s Veluwe Overijssel Twente) 36 gemeenten 300

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie in onderzoek

Cliëntenparticipatie in onderzoek Cliëntenparticipatie in onderzoek VOOR ONDERZOEKERS Informatie voor u als onderzoeker over het betrekken van cliënten (vertegenwoordigers) bij praktijkgericht onderzoek KENNISMAKING MET CLIËNTENPARTICIPATIE

Nadere informatie

Opleidingsprogramma De Wmo-professional

Opleidingsprogramma De Wmo-professional Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma De Wmo-professional Gekanteld werken Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet helpen

Nadere informatie

Onze visie is gebaseerd op literatuur, ervaringen van cliënten en de vele ontmoetingen met allerlei mensen, instellingen, onderwijs, gemeenten etc.

Onze visie is gebaseerd op literatuur, ervaringen van cliënten en de vele ontmoetingen met allerlei mensen, instellingen, onderwijs, gemeenten etc. Inleiding Het Zwarte Gat en Herstelgroep Nederland hebben een gezamenlijke visie ontwikkeld over herstel en herstelondersteuning. Met deze visie willen beide een discussie opstarten binnen de publieke

Nadere informatie

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord Gemeente Zandvoort B&W-ADVIES Verordening Nadere regels Beleidsnota Overig Na besluit (B&W/Raad): Uitgaande brief verzenden Stukken retour Publicatie Afdeling / werkeenheid: MD/BA Auteur : P. Haker Datum

Nadere informatie

Basis Individuele Coaching (BIC)

Basis Individuele Coaching (BIC) Basis Individuele Coaching (BIC) 5 stappen tot het Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP) Voorbereiding, uitgangspunten en stappenplan POP, competentielijst en checklist www.liannevandriel.nl Lianne van Driel

Nadere informatie

Monitoring. Meetbare effecten van beleid. Hoofdlijnen. Bestuurlijk contracteren

Monitoring. Meetbare effecten van beleid. Hoofdlijnen. Bestuurlijk contracteren Monitoring De concretisering van beleid wordt in beeld gebracht en zo veel mogelijk gemeten om tijdig bij te kunnen sturen. Wanneer beleid ingezet wordt dient de outcome (effecten en resultaten) gemeten

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie