Burgerkracht in steden: Verleden, heden en toekomst. 25 April 2014 Bas Denters

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Burgerkracht in steden: Verleden, heden en toekomst. 25 April 2014 Bas Denters"

Transcriptie

1 Burgerkracht in steden: Verleden, heden en toekomst 25 April 2014 Bas Denters 1

2 Stad en burgerschap In Westerse wereld denken over staat, democratie en burgerschap onlosmakelijk verbonden met steden o Pericles (Lijkrede): de stadstaat Athene als context voor democratisich burgerschap Pericles 2

3 Steden Noordelijke Nederlanden Vrije, autonome steden o Stadsrechten en stadsmuren, eigen belastingen City & Citizen o Vrije burgers (geen horigen / lijfeigenen) o Zelfbestuur (NB: geen modern burgerschap: oligarchie) Steden: de kern van het politieke bedrijf (Kloek & Mijnhardt 2001:42) 3

4 Stedelijk bestuur in Republiek Bestuurlijke drukte o Schutterij, gilde en doelcorporaties o Initiatief van lokale instellingen en burgers (Fockema Andrea 1978: 39) o Onoverzichtelijke veelheid van bestierders en uitvoerders (ibid: 187), talloze curatoria, colleges, besturen, kamers en raden (Zahn 1989:32) 4

5 Vraagstelling Hoe heeft zich sedertdien in NL de relatie steden burgerschap, in een aantal reuzensprongen, ontwikkeld en wat is tegen deze achtergrond de betekenis van 20 jaar stedenbeleid op de ontwikkeling van stedelijk burgerschap voor de komende jaren? 5

6 Unitaire verzorgingsstaat Ontwikkeling : o Gemeenten: instituut tot restverwerking (Van Poelje) Uitvoeringsloket van het Rijk o Gering eigen belastinggebied o Receptieve Bestuurscultuur: Hand ophouden, in plaats van eigen initiatief (WRR 1990:36) 6

7 Verbinding... verbroken V E R K I E Z I N G Politiek ZUILEN Middenveld ZUILEN Burger Relatie Politiek Samenleving Verzuiling: o Politiek: leiding en lijdelijkheid o Uitvoering: verzuild middenveld o Levendige eigen kringen: burgerparticipatie en -initiatief in middenveld Ontzuiling o Individualisering en lossere band met middenveld 7

8 Verstatelijking en kloof V E R K I E Z I N G Politiek Middenveld K L O O F Burger Jaren 70: o Primaat van de politiek o Planning en controle (PC) instellingen o Bestuurlijke schaalvergroting o Professionalisering en paternalisme (wij weten wat goed voor u is) o Burger op afstand (onbegrip en wantrouwen) en receptief: vragen / eisen 8

9 GSB: nieuwe sturingsfilosofie Minder receptiviteit: o Partnerschap in relatie steden rijksoverheid o Herontdekking actief burgerschap Nieuwe verbindingen met stedelijk middenveld: o Minder sturing meer zelfsturing en coproductie 9

10 Leerproces: Enschede : Evaluatie Toekomstvisie 2010 o Voorzichtig begin interacticviteit en partnerschap externen o De inbreng van individuele burgers en vertegenwoordigers staat nog in de kinderschoenen 10

11 13 mei 2000

12 Ambities Wederopbouw 1. Ruime en effectieve participatie: Iedereen die wil deelnemen moet in staat zijn invloed uit te oefenen 2. Kwaliteitsimpuls voor een buurt, met behoud van toegankelijkheid voor lagere inkomens 3. Snelheid! Too good to be true! 12

13 UT - Evaluatie Inbreng burgers was richtinggevend voor het planningsproces en de realisatie Brede participatie Vooral bepaald door terugkeerwens en interesse Partcipanten: representatief naar opvattingen over wederopbouw 13

14 Kwaliteit en snelheid Kwaliteit: Gouden Pyramide 2007 European Urban and Regional Planning Award 2008 Snelheid: Behoedzame start Brede steun: o Geen vertraging door procedures 14

15 Minder receptieve burgers Participatiesamenleving: Samen kiezen we voor een overheid die mensen niet in de eerste plaats als consument ziet, maar als burgers die de ene keer zelfstandig, de andere keer samen de toekomst van Nederland vormgeven. Na inspraak (1 e generatie) en interactief bestuur (2 e generatie), burgerinitiatieven (3 e generatie burgerparticipatie) 15

16 Omschrijving Collectieve activiteiten, gericht op een gezamenlijk belang Geen mantelzorg Initiatief bij burgers en uitvoering (mede) door burgers / bedrijven 16

17 Consensus in tweevoud Uiteindelijk gaat het erom de vitaliteit en de veerkracht van de samenleving aan te spreken. Dat vraagt om een andere overheid. De vitale samenleving mag dan wel bestaan, de overheid die haar ten volle tot bloei laat komen heeft zich nog maar weinig laten zien. Inzetten op de vitale samenleving vraagt om een andere overheid met een andere rolopvatting (Raad Openbaar Bestuur, p. 61) 17

18 B. Denters, E. Tonkens, J. Bakker & I. Verhoeven 18

19 ACTIE instrument A nimo C ontacten T oerusting I nbedding E mpathie 19

20 ACTIE: maatwerk nodig Soms loslaten Soms meer intensieve ondersteuning Ondersteunen initiatiefnemers: zwakke effecten Inbedding en Empathie lijken belangrijker

21 GSB: Nieuwe verbindingen Naar verzorgingsstad (Putters): o Vraagt om democratische agenda o Eigentijdse variant Middeleeuwse veelheid aan corporaties, kamers, raden, colleges Meervoudig burgerschap: o Kiezer o Consument o Meebeslissen over beleid (interactief bestuur) o Coproductie diensten o Zelfregie en zelfbestuur Leve bestuurlijke drukte 21

22 DOWNLOADS RAPPORTEN Burgers maken hun buurt: gers_maken_hun_buurt.pdf Burgerinitiatieven in Overijssel: %20Rapport%20Burgerinitiatieven%20in%20Overijssel%20samen gesteld.pdf 22

Naar nieuwe verhoudingen in het sociale domein: De facilitering van burgerinitiatieven. Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente

Naar nieuwe verhoudingen in het sociale domein: De facilitering van burgerinitiatieven. Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente Naar nieuwe verhoudingen in het sociale domein: De facilitering van burgerinitiatieven Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente 1 Crisis van sociaal beleid (2008) Tragiek van sociaal beleid:

Nadere informatie

Ruimte voor burgers en een nieuwe overheid. Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente

Ruimte voor burgers en een nieuwe overheid. Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente Ruimte voor burgers en een nieuwe overheid Bas Denters Hoogleraar Bestuurskunde Universiteit Twente 1 Wij bieden ruimte aan kleinschalige (en eventueel tijdelijke) initiatieven: de spontane stad. In de

Nadere informatie

Benchmark Burgerparticipatie

Benchmark Burgerparticipatie Benchmark Burgerparticipatie meten, vergelijken, leren en ontwikkelen Jaarbijeenkomst 18 juni 2012 13.00 tot 17.30 uur Stadhuis, gemeente Almere hein albeda Jaarrapport De 11 deelnemende gemeenten in beeld

Nadere informatie

MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING

MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING P5, 30 januari 2014 TU DELFT - BK - RE&H/UAD Wilson Wong INHOUD - Onderwerp en context - Onderzoeksopzet - Theoretisch

Nadere informatie

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Bouwstenen voor Burgerkracht Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Even voorstellen: Platform 31 Wie zijn we? Een kennis- en netwerkorganisatie voor stedelijke en regionale

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

Burgerparticipatie of Overheidsparticipatie?

Burgerparticipatie of Overheidsparticipatie? Burgerparticipatie of Overheidsparticipatie? Berenschot seminar Hoe dienend is uw gemeente? Even voorstellen Marieke Knobbe Openbaar bestuur Participatie Maaike Zunderdorp Procesmanagement Participatie

Nadere informatie

Wat kunnen we bereiken met participatie in het integraal waterbeheer? Jan Van Damme, Instituut voor de Overheid

Wat kunnen we bereiken met participatie in het integraal waterbeheer? Jan Van Damme, Instituut voor de Overheid Wat kunnen we bereiken met participatie in het integraal waterbeheer? Jan Van Damme, Instituut voor de Overheid Overzicht Over burgerzin en burgerparticipatie Waarom doen wij het? Wat willen we bereiken

Nadere informatie

Participatiesamenleving: retoriek of realiteit?

Participatiesamenleving: retoriek of realiteit? Participatiesamenleving: retoriek of realiteit? De betekenis van gezondheid voor burgerparticipatie Prof. dr. Kim Putters 11 april 2014 Inhoud 1. De Sociale Staat van Nederland 2013 2. Minder verzorgingsstaat,

Nadere informatie

Inleiding Jos van der Lans cultuurpsycholoog en journalist

Inleiding Jos van der Lans cultuurpsycholoog en journalist Inleiding Jos van der Lans cultuurpsycholoog en journalist Burgers, gementeraden en de #3d s: Bouwen aan een (decentrale) verzorgingsstad/staat Jos van der Lans DECENTRALISATIESDAG Zwolle, 20 september

Nadere informatie

Openingswoord van CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de bijeenkomst over burgerinitiatieven in Overijssel op 2 oktober 2013.

Openingswoord van CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de bijeenkomst over burgerinitiatieven in Overijssel op 2 oktober 2013. Openingswoord van CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de bijeenkomst over burgerinitiatieven in Overijssel op 2 oktober 2013. Dames en heren, Wat fijn dat u vandaag bij ons bent. Ik heet u hartelijk welkom

Nadere informatie

Themabijeenkomst Burgerparticipatie. Gemeenteraad Cuijk 8 december 2014

Themabijeenkomst Burgerparticipatie. Gemeenteraad Cuijk 8 december 2014 Themabijeenkomst Burgerparticipatie Gemeenteraad Cuijk 8 december 2014 Ben van Essen: even voorstellen Senior strateeg provincie Limburg. Kernthema s: bevolkingskrimp en burgerparticipatie; Overige: Voorzitter

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

Vertrouwen in kwaliteit

Vertrouwen in kwaliteit ALERT MET RECHT VAN SPREKEN Vertrouwen in kwaliteit Nieuwe omgangsvormen tussen overheid en middenveld Jos van der Lans www.josvdlans.nl Eerste periode 1945 1965 Opbouw verzorgingsstaat Drijvende krachten:

Nadere informatie

elimineer De Burger!

elimineer De Burger! elimineer De Burger! (tegenover de Tweede Kamer in Den Haag) When the winds of change are blowing some people are building shelters, while others are building windmills (Chinees gezegde) Compactere overheid,

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel CDA Cranendonck. Cranendonck, krachtige kernen. Voorstel:

Initiatiefvoorstel CDA Cranendonck. Cranendonck, krachtige kernen. Voorstel: Initiatiefvoorstel CDA Cranendonck Cranendonck, krachtige kernen VOORSTEL AAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE CRANENDONCK Registratienummer Datum raadsvergadering 11 maart 2014 Naam opsteller Fractie CDA Cranendonck

Nadere informatie

Succesvolle burgerinitiatieven in wonen, welzijn & zorg

Succesvolle burgerinitiatieven in wonen, welzijn & zorg 7 Succesvolle burgerinitiatieven in wonen, welzijn & zorg We doen het samen De gemeente als partner van burgerinitiatieven in wonen, welzijn en zorg Tegen de achtergrond van Wmo en decentralisaties koesteren

Nadere informatie

DE PROFESSIONALITEIT VAN MAATSCHAPPELIJK WERK

DE PROFESSIONALITEIT VAN MAATSCHAPPELIJK WERK DE PROFESSIONALITEIT VAN MAATSCHAPPELIJK WERK Over de morele identiteit van het beroep en het belang van morele oordeelsvorming Jaarcongres NVMW (10-11-2011) Ed de Jonge INTRODUCTIE: thematiek en spreker

Nadere informatie

elimineer De Burger! Ferenc van Damme Elimineer De Burger Geen Tijdperk van Veranderingen, maar een Verandering van Tijdperken

elimineer De Burger! Ferenc van Damme Elimineer De Burger Geen Tijdperk van Veranderingen, maar een Verandering van Tijdperken elimineer De Burger! (tegenover de Tweede Kamer in Den Haag) Geen Tijdperk van Veranderingen, maar een Verandering van Tijdperken (Prof. Dr. Ir. Jan Rotmans, Erasmus Universiteit) 1 Compactere overheid,

Nadere informatie

Sociaal werk de toekomst in!

Sociaal werk de toekomst in! Sociaal werk de toekomst in! Koen Hermans en Kristof Desair Centrale vragen van het congres Wat zijn de belangrijkste maatschappelijke veranderingen waarvoor het sociaal werk zich geplaatst ziet? Welke

Nadere informatie

elimineer De Burger!

elimineer De Burger! elimineer De Burger! (tegenover de Tweede Kamer in Den Haag) Geen Tijdperk van Veranderingen, maar een Verandering van Tijdperken (Prof. Dr. Ir. Jan Rotmans, Erasmus Universiteit) When the winds of change

Nadere informatie

Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies Wat houdt een dorp leefbaar en vitaal?

Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies Wat houdt een dorp leefbaar en vitaal? Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies Wat houdt een dorp leefbaar en vitaal? Frans Thissen Een dorp: Nisse 1955 Wat houdt een dorp leefbaar en vitaal? 2 Een dorp: Nisse

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

Circulaire Economie en Meervoudige Waardecreatie

Circulaire Economie en Meervoudige Waardecreatie Circulaire Economie en Meervoudige Waardecreatie Roel During, Alterra 20 mei 2015 Bijdrage aan de themadag Financiele Arrangementen Doel 1. 1. Nieuwe maatschappelijke context vertalen in mogelijkheden

Nadere informatie

elimineer De Burger!

elimineer De Burger! elimineer De Burger! (tegenover de Tweede Kamer in Den Haag) Geen Tijdperk van Veranderingen, maar een Verandering van Tijdperken (Prof. Dr. Ir. Jan Rotmans, Erasmus Universiteit) When the winds of change

Nadere informatie

Uw eigen. scene. zou zijn. Vandaag DE KEUS IS AAN U. Eigen Kracht 7-4-2015. Welkom. Uw eigen filmscène is. Wat zien wij

Uw eigen. scene. zou zijn. Vandaag DE KEUS IS AAN U. Eigen Kracht 7-4-2015. Welkom. Uw eigen filmscène is. Wat zien wij Vandaag Welkom Uw eigen filmscène is. Wat zien wij DE KEUS IS AAN U Over Why How What en uw kiesrecht Waarom wel..waarom niet.. Regionale dagen Netwerk DAK 2015 Eigen Kracht Uw eigen scene zou zijn 1 7-4-2015

Nadere informatie

P. Schalk Werk en participatie 13. P.C. Hoek Zegenen en zegening beërven 17. J.J. Polder Waar liefde woont 23. W. Silfhout Kerk en participatie 37

P. Schalk Werk en participatie 13. P.C. Hoek Zegenen en zegening beërven 17. J.J. Polder Waar liefde woont 23. W. Silfhout Kerk en participatie 37 Inhoud P.W. Moens Voorwoord 9 P. Schalk Werk en participatie 13 P.C. Hoek Zegenen en zegening beërven 17 J.J. Polder Waar liefde woont 23 W. Silfhout Kerk en participatie 37 Iedereen moet zich welkom weten

Nadere informatie

Interactie in actie 3 Burgerparticipatie in Eindhoven. Eindhoven, 17 september 2013 Dr. Laurens de Graaf

Interactie in actie 3 Burgerparticipatie in Eindhoven. Eindhoven, 17 september 2013 Dr. Laurens de Graaf Interactie in actie 3 Burgerparticipatie in Eindhoven Eindhoven, 17 september 2013 Dr. Laurens de Graaf Recente onderzoeken Interactief beleid en draagvlakontwikkeling Burgerparticipatie in Eindhoven,

Nadere informatie

Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014

Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014 Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014 November 2014 Contact www.benchmarkburgerparticipatie.nl info@benchmarkburgerparticipatie.nl 020-5141320 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Analyse van de

Nadere informatie

Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad?

Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad? Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad? Naar een agenda voor de participatiesamenleving Prof.dr. Kim Putters Amsterdam, 23-01-2014 1 Opzet 1. De sociale staat van Nederland: van economische naar sociale

Nadere informatie

Kuperus Advies voor vereniging en achterbanorganisatie. Wat beweegt de hedendaagse vrijwilligers en wat brengt ze in beweging?

Kuperus Advies voor vereniging en achterbanorganisatie. Wat beweegt de hedendaagse vrijwilligers en wat brengt ze in beweging? Wat beweegt de hedendaagse vrijwilligers en wat brengt ze in beweging? Marike Kuperus 15 oktober 2009 Even voorstellen Marike Kuperus Kuperus.advies@xs4all.nl Advies aan verenigingen en achterbanorganisaties

Nadere informatie

Vrijwilligers in de zorg voor en ondersteuning van ouderen in de nieuwe Wmo. Mieke Biemond

Vrijwilligers in de zorg voor en ondersteuning van ouderen in de nieuwe Wmo. Mieke Biemond Vrijwilligers in de zorg voor en ondersteuning van ouderen in de nieuwe Wmo Mieke Biemond Inhoud presentatie Kern- en knelpunten van de nieuwe Wmo Vrijwilligers in Nederland Toekomstagenda Informele zorg

Nadere informatie

Informatienota voor de gemeenteraad

Informatienota voor de gemeenteraad Informatienota voor de gemeenteraad Datum 2 februari 2016 Behandelend ambtenaar P. Wieggers Team Sociaal Beleid Portefeuillehouder J.H.A.P. Sluiter/H.W.M. Witjes Registratienummer 16RDS00046 *16RDS00046*

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Verbeelding van de samenleving

Verbeelding van de samenleving Verbeelding van de samenleving denken, dromen en doen na de verzorgingsstaat 11. extra bijeenkomst: vragen & discussie http://zorgenparticipatie.wordpress.com/ Verbeelding van de samenleving in 10 colleges

Nadere informatie

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg (Burger) participatie De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli Tessa van den Berg AGENDA - Welke soorten en vormen van (burger)participatie zijn er? - Een korte theoretische introductie - Wat is en

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

Sturen met en vanuit de samenleving in Zaanstad

Sturen met en vanuit de samenleving in Zaanstad Sturen met en vanuit de samenleving in Zaanstad Frans Soeterbroek De Ruimtemaker www.deruimtemaker.nl @ruimtemaker Dialoog met de stad 29 januari 2014 Voeling met de maatschappelijke onderstromen Zelf

Nadere informatie

BOUWSTENEN VOOR EEN LOKALE VERZORGINGSSTAAT. Jos van der Lans Amsterdam Podium Mozaïek 8 april 2013 @josvanderlans

BOUWSTENEN VOOR EEN LOKALE VERZORGINGSSTAAT. Jos van der Lans Amsterdam Podium Mozaïek 8 april 2013 @josvanderlans BOUWSTENEN VOOR EEN LOKALE VERZORGINGSSTAAT Jos van der Lans Amsterdam Podium Mozaïek 8 april 2013 @josvanderlans We leven niet in een tijdperk van veranderingen, we leven in een verandering van tijdperk

Nadere informatie

DIT IS EEN UITGAVE VAN

DIT IS EEN UITGAVE VAN Colofon DIT IS EEN UITGAVE VAN Stichting Maatschappij en Onderneming Lange Voorhout 92 2514 EJ Den Haag Telefoon: +31(0)70 3528 528 Email: contact@smo.nl Redactie: Simone Langeweg Tekst- en Communicatieadvies

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie 1. De levenswijze van jager-verzamelaars. 2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen. 3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Nadere informatie

Cursus volgen of lerend werken?

Cursus volgen of lerend werken? Cursus volgen of lerend werken? Trends & tips uit de gemeentelijke praktijk Ellen Grooteman 28 mei 2015 https://twitter.com/egrooteman nieuwe rol gemeenten Transitieproces veranderen van het stelsel, de

Nadere informatie

Toezicht en moraliteit.

Toezicht en moraliteit. Toezicht en moraliteit. Over professionele waarden in de zorgsector Gabriël van den Brink Congres-NVTZ 10-11-2016 1 Moral sentiments in modern society Adam Smith (1723-1790) The Wealth of Nations (1776)

Nadere informatie

Uitwerking en criteria aanjaagfonds Burgerparticipatie en uitwerking vijfde indicator burgerparticipatie Collegebesluit

Uitwerking en criteria aanjaagfonds Burgerparticipatie en uitwerking vijfde indicator burgerparticipatie Collegebesluit Uitwerking en criteria aanjaagfonds Burgerparticipatie en uitwerking vijfde indicator burgerparticipatie Collegebesluit 140311 22 Aanleiding De raad heeft bij de programmabegroting 2014 besloten om een

Nadere informatie

Participatie en social media. Futurawonen. Politiek Online Prinses Mariestraat 36 2514 KG Den Haag T: 070 362 97 97 F: 070 345 45 41

Participatie en social media. Futurawonen. Politiek Online Prinses Mariestraat 36 2514 KG Den Haag T: 070 362 97 97 F: 070 345 45 41 Participatie en social media Politiek Online Prinses Mariestraat 36 2514 KG Den Haag T: 070 362 97 97 F: 070 345 45 41 Futurawonen E: info@politiekonline.nl www.politiekonline.nl 21 april 2011 1 Inhoud

Nadere informatie

STERK IN JE WERK. Het leer- en ontwikkeltraject dat zorgt voor energieke medewerkers in een eigentijdse organisatiecultuur

STERK IN JE WERK. Het leer- en ontwikkeltraject dat zorgt voor energieke medewerkers in een eigentijdse organisatiecultuur STERK IN JE WERK Het leer- en ontwikkeltraject dat zorgt voor energieke medewerkers in een eigentijdse organisatiecultuur ONLINE ONDERSTEUNING Wij adviseren organisaties om Sterk in je Werk te laten ondersteunen

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Andere tijden. Bijeenkomst De Vernieuwde Stad 2 februari 2015 Jan van der Schaar en Rik Koolma

Andere tijden. Bijeenkomst De Vernieuwde Stad 2 februari 2015 Jan van der Schaar en Rik Koolma Andere tijden Leiderschap van corporaties Bijeenkomst De Vernieuwde Stad 2 februari 2015 Jan van der Schaar en Rik Koolma Impulsen bij verzelfstandiging VROM: andere benadering van corporaties Ruimte voor

Nadere informatie

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012

Morele Ontwikkeling van Jongeren. Hanze Jeugdlezing 2012 Morele Ontwikkeling van Jongeren Hanze Jeugdlezing 2012 Wiel Veugelers Universiteit voor Humanistiek Universiteit van Amsterdam Opbouw verhaal Wat is morele ontwikkeling? Wat leert onderzoek over morele

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Aan : De raden van Bedum, De Marne, Winsum, Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum Van : De fractie van de PvdA

Aan : De raden van Bedum, De Marne, Winsum, Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum Van : De fractie van de PvdA Alternatief Raadsvoorstel: besluit verzoek tot verdere verkenning en onderbouwingen ten behoeve van de uiteindelijk te maken keuze uit de herindelingsvarianten: één G7 gemeente van Lauwerszee tot Dollard

Nadere informatie

Denkbeelden over de nieuwe professionaliteit van het welzijnswerk. Conferentie De maat van welzijn Boxtel, 22 maart 2007 Jos van der Lans

Denkbeelden over de nieuwe professionaliteit van het welzijnswerk. Conferentie De maat van welzijn Boxtel, 22 maart 2007 Jos van der Lans Denkbeelden over de nieuwe professionaliteit van het welzijnswerk Conferentie De maat van welzijn Boxtel, 22 maart 2007 Jos van der Lans professionele mentaliteiten tot 1960/65 ER BOVEN OP tot 1980/85

Nadere informatie

Verfris het democratisch boeket

Verfris het democratisch boeket Verfris het democratisch boeket Meer aandacht voor nieuwe democratie Versie 0.1 Hein Albeda Utrecht, maart 2010 Atalantahof 1 3544 VD Utrecht T: 030 890 3222 F: 084 733 9829 1Verfris het democratisch boeket

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip

Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip De veranderende politieke en maatschappelijke verhoudingen resulteren in minder overheid en meer burger. Door de terugtredende overheid ontstaat er meer ruimte

Nadere informatie

Anders opvoeden. Opvoeden evolueert. Opvoeden in een multiculturele context.

Anders opvoeden. Opvoeden evolueert. Opvoeden in een multiculturele context. Kenniscentrum Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Anders opvoeden. Opvoeden evolueert. Opvoeden in een multiculturele context. Naïma Lafrarchi EXPOO Brussel 10 december 2015 1 OVERZICHT - Inleiding

Nadere informatie

Berichtgeving regiobijeenkomsten: Almelo en Venlo

Berichtgeving regiobijeenkomsten: Almelo en Venlo Berichtgeving regiobijeenkomsten: Almelo en Venlo Fraanje: We hebben geen behoefte aan nieuwe burgers, de burger heeft behoefte aan een nieuwe overheid Raadsleden moeten de samenleving herontdekken. Zij

Nadere informatie

KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS

KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS KOERSNOTA VEELZIJDIG STERK ONDERWIJS Veelzijdig sterk onderwijs Het Edison College, het Gymnasium Apeldoorn en de Koninklijke Scholengemeenschap (KSG) zijn verenigd in AVOO. Onze scholen bieden goed onderwijs

Nadere informatie

TOT IN DE KERN MET BEWONERS

TOT IN DE KERN MET BEWONERS SYMPOSIUM TOT IN DE KERN MET BEWONERS 26 SEPTEMBER 2013 AGENDA INLEIDINGEN STAMTAFEL DISCUSSIES LAGERHUIS STELLINGEN CONCLUSIES Omgaan met verandering, de rol van dorpsraden UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Zeggenschap: hoe DOE je dat?

Zeggenschap: hoe DOE je dat? Zeggenschap: hoe DOE je dat? Werken aan nieuwe democratie startdocument bij de partijbrede discussie Harmen Binnema 22 maart 2016 Waar gaat het over? GroenLinks heeft een brede agenda van democratisering,

Nadere informatie

Stationsstraat 15 5038 EB Tilburg Postbus 90123 5000 LA Tilburg

Stationsstraat 15 5038 EB Tilburg Postbus 90123 5000 LA Tilburg Deloitte Hennis in uitvoering Stationsstraat 15 5038 EB Tilburg Postbus 90123 5000 LA Tilburg telefoon fax e-mail website +31 (0)13 535 15 35 +31 (0)13 535 81 69 waarstaatjegemeente@hetpon.nl waarstaatjegemeente.hetpon.nl

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Jos van der Lans Hogeschool ZUYD 28 maart 2013 @josvanderlans

Jos van der Lans Hogeschool ZUYD 28 maart 2013 @josvanderlans Jos van der Lans Hogeschool ZUYD 28 maart 2013 @josvanderlans We leven niet in een tijdperk van veranderingen, we leven in een verandering van tijdperk Jan Rotmans november 2012 TRANSITIE Andere verhoudingen

Nadere informatie

Joop Hofman Rode Wouw 24 maart 2015 Geesteren 1

Joop Hofman Rode Wouw 24 maart 2015 Geesteren 1 Joop Hofman De kracht van het helpen en delen 1960/ 1970 1980 1990 2000 2010 1 2 3 Democratisering. Maatschappelijke roep om invloed (Werkgroep 2000) Centralisering Ontzuiling Politiek op verschillende

Nadere informatie

De beweging naar Positieve Gezondheid in organisaties Fostering self-regulation in health in organisations

De beweging naar Positieve Gezondheid in organisaties Fostering self-regulation in health in organisations De beweging naar Positieve Gezondheid in organisaties Fostering self-regulation in health in organisations Ellen Bos, Arjella van Scheppingen Value2share Kees van der Ploeg, Medicoach 19 Juni 2015 Met

Nadere informatie

Cocreatie in de opsporing. Dr. Albert Meijer Universiteit Utrecht

Cocreatie in de opsporing. Dr. Albert Meijer Universiteit Utrecht Cocreatie in de opsporing Dr. Albert Meijer Universiteit Utrecht Cocreatie in de opsporing: Perspectief van de wetenschap Albert Meijer Universiteit Utrecht Politieacademie 11 september 2012 Even voorstellen

Nadere informatie

Burgerparticipatie en de invloed van gemeentebesturen

Burgerparticipatie en de invloed van gemeentebesturen Burgerparticipatie en de invloed van gemeentebesturen 3337898 MA Politiek en Maatschappij in Historisch Perspectief Collective Action Masterscriptie Begeleider: Prof. Dr. I. de Haan Universiteit Utrecht

Nadere informatie

Burgerkracht en zorg-collectieven

Burgerkracht en zorg-collectieven Burgerkracht en zorg-collectieven Ben van Essen: even voorstellen Kader-strateeg provincie Limburg (tot december 2014) Kernthema s: bevolkingskrimp en burgerparticipatie; KNHM Overijssel 12 oktober 2015

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. Status: besluitvormend. Agendapunt: * Instelling Jongerenraad. Datum: 22 juni 2015. Decosnummer: 361

Initiatiefvoorstel. Status: besluitvormend. Agendapunt: * Instelling Jongerenraad. Datum: 22 juni 2015. Decosnummer: 361 Initiatiefvoorstel Status: besluitvormend Agendapunt: * Onderwerp: Instelling Jongerenraad Datum: 22 juni 2015 Portefeuillehouder: drs. H.C.P. Noten Decosnummer: 361 Informant: Jan Rooijakkers j.rooijakkers@dalfsen.nl

Nadere informatie

Eigen Regie Maakt Zorg Beter

Eigen Regie Maakt Zorg Beter Eigen Regie Maakt Zorg Beter 31 maart 2011 Siska de Rijke Beleidsmedewerker Zorg CG-Raad Termen Zelfmanagement Eigen regie Eigen verantwoordelijkheid Deelnemer in plaats van afnemer Verbindende schakel

Nadere informatie

Van beleid naar inkoop over het inkopen van maatschappelijke ondersteuning door de gemeente, bezien vanuit het perspectief van de cliënt

Van beleid naar inkoop over het inkopen van maatschappelijke ondersteuning door de gemeente, bezien vanuit het perspectief van de cliënt Van beleid naar inkoop over het inkopen van maatschappelijke ondersteuning door de gemeente, bezien vanuit het perspectief van de cliënt Inleiding Inkoop Wmo-taken voor Wmo-raden Henk Beltman adviseur

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s!

Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! ACTIEF VOOR Sportorganisaties Maatschappelijke organisaties Onderwijs Overheden Sport en bewegen binnen het Sociaal Domein Breng beweging in de drie D s! De drie D s Drie transities in het sociale domein:

Nadere informatie

Actief burgerschap. Lijnen in de literatuur. Tilburgse School voor Politiek en Bestuur. Ted van de Wijdeven Laurens de Graaf Frank Hendriks

Actief burgerschap. Lijnen in de literatuur. Tilburgse School voor Politiek en Bestuur. Ted van de Wijdeven Laurens de Graaf Frank Hendriks Actief burgerschap Lijnen in de literatuur Tilburgse School voor Politiek en Bestuur Ted van de Wijdeven Laurens de Graaf Frank Hendriks m.m.v. Marieke van der Staak 2013 Inhoud Inleiding... 3 Deel 1.

Nadere informatie

Civiele kracht Stem geven aan verankering. 21 januari 2010

Civiele kracht Stem geven aan verankering. 21 januari 2010 Civiele kracht Stem geven aan verankering 21 januari 2010 Verkenning: Stem geven aan verankering Opzet - Aanleiding - Centrale vraag - Uitgangspunten - Analyse - Voice nader bekeken Aanleiding Legitimiteit

Nadere informatie

Ambitie, groei en ontwikkeling

Ambitie, groei en ontwikkeling Duurzaam opleiden Profijt van investeringen YSC ondersteunt organisaties op verschillende manieren bij ontwikkelingsvraagstukken. Wij streven er naar de door u gewenste resultaten te ondersteunen, niet

Nadere informatie

Van Verzorgingsstaat naar Lokale Participatie. (2)

Van Verzorgingsstaat naar Lokale Participatie. (2) Van Verzorgingsstaat naar Lokale Participatie. (2) 1. Wortels en uitbouw. Opening parlementair jaar 2013. Koning Willem Alexander : einde verzorgingsstaat in zicht, participatiesamenleving komt er aan!

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Project Dimensie Kerndoelen Competenties

Project Dimensie Kerndoelen Competenties Overzicht per project: dimensies, kerndoelen en competenties Project Dimensie Kerndoelen Competenties Afspraak is afspraak Bepaal jij wat goed voor me is? het vermogen om een bijdrage te leveren aan het

Nadere informatie

Wisselgesprek met de samenleving

Wisselgesprek met de samenleving Wisselgesprek met de samenleving U kent het fenomeen wisselgesprek wel. Je wordt gebeld, maar hebt een ander op de tweede lijn. Het kan buitengewoon vervelend zijn om in de wacht gezet te worden, maar

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid en de Gentse Brugfiguren

Ouderbetrokkenheid en de Gentse Brugfiguren Ouderbetrokkenheid en de Gentse Brugfiguren Anita Schnieders Mieke Blancke Nathalie Van Wassenhove Gent - Groningen 4-06-2010 Gentse Brugfiguren en ouderbetrokkenheid 2 1 Agenda Ouderbetrokkenheid: hardnekkig

Nadere informatie

De rechtsstaat en het rechtssysteem. Bepaal jij wat goed voor me is? In de problemen Stelen en helen Geschiedeniscanon Mijn buurt Op de vlucht

De rechtsstaat en het rechtssysteem. Bepaal jij wat goed voor me is? In de problemen Stelen en helen Geschiedeniscanon Mijn buurt Op de vlucht Overzicht dimensies en kerndoelen Dimensie Politiek-juridische dimensie: het betreft de bereidheid en het vermogen om deel te nemen aan politieke besluitvorming. Kerndoelen - de deelnemer heeft kennis

Nadere informatie

Joop Hofman Rode Wouw 24 juni 15 Wageningen 1

Joop Hofman Rode Wouw 24 juni 15 Wageningen 1 Joop Hofman 7 jaar van schuren, knutselen, onrust, tegenkrachten, optimisme 7 plagen 7 verhalen Eigen Kracht Zelfsturing Wageningen 1 Onderzoek Vilans Wageningen 2 1960/ 1970 1980 1990 2000 2010 1 2 3

Nadere informatie

Europa voor de Burger

Europa voor de Burger 2014-2020 Europa voor de Burger Marie Renier 18/12/2014 Brussels SHUTTERSTOCK FOR MY GRANDPARENTS IT WAS A DREAM. FOR MY PARENTS IT WAS A PROCESS. FOR ME IT IS EVERYDAY REALITY. 2014-2020 DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life is een uniek instrument dat medewerkers in de zakelijke markt helpt om duurzaam gezond en vitaal te kunnen blijven

Nadere informatie

Burgerschap en ouderen

Burgerschap en ouderen Burgerschap en ouderen Susan van Hees 11 april 2014 Health Services Research Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Focusing on Chronic Care and Ageing Van verzorgingsstaat naar

Nadere informatie

De Wmo, De Kanteling & decentralisaties: ontwikkelingen, kansen, risico s

De Wmo, De Kanteling & decentralisaties: ontwikkelingen, kansen, risico s De Wmo, De Kanteling & decentralisaties: ontwikkelingen, kansen, risico s Aanleiding (concept)beleidsplan Wmo 2013-2016: Duurzaam, Dynamisch, Verbindend, opmaat naar toekomst bestendige Maatschappelijke

Nadere informatie

> Checklist jonger en ouder

> Checklist jonger en ouder > Checklist jonger en ouder Stem uw personeelsbeleid af op de vijf verschillende leeftijdsgroepen en speel in op uiteenlopende drijfveren, motivaties en ambities. Tieners Zijn op zoek naar vooral een leuke

Nadere informatie

participatiesamenleving

participatiesamenleving Tussen verzorgingsstaat en participatiesamenleving De feiten en fabels over informele zorg Prof. dr. Kim Putters Mezzo, 14 mei 2014 Inhoud 1. SCP en Mezzo 2. De Sociale Staatt van Nederland d 2013 3. De

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

The Young Professional: De groep toen en nu. Veranderingen in de betekenis van groepen in de afgelopen 50 jaar.

The Young Professional: De groep toen en nu. Veranderingen in de betekenis van groepen in de afgelopen 50 jaar. The Young Professional: De groep toen en nu Veranderingen in de betekenis van groepen in de afgelopen 50 jaar. Rondom de tweede wereldoorlog maakte je bijna automatisch deel uit van veel organisaties en

Nadere informatie

Bewoners gaan het doen...

Bewoners gaan het doen... De complexiteit van de eenvoud De beproefde Vijf Sterrenmethode, gebaseerd op vijf stappen en bijbehorende werktechnieken, inspelend op toeval, emotie en overmacht van het werken aan de sociale ontwikkeling

Nadere informatie

PROJECTOPROEP STEDENFONDS: INNOVERENDE STEDELIJKE NETWERKEN

PROJECTOPROEP STEDENFONDS: INNOVERENDE STEDELIJKE NETWERKEN PROJECTOPROEP STEDENFONDS: INNOVERENDE STEDELIJKE NETWERKEN 1. SITUERING Brussel: stadslabo Brussel is een knooppunt van talen en culturen: boeiend, levendig en inspirerend. In Brussel komt alles en iedereen

Nadere informatie

Manifest voor de Spontane Stad

Manifest voor de Spontane Stad Manifest voor de Spontane Stad Uit publicatie: De Spontane Stad Auteur: Urhahn Urban Design Uitgeverij: BIS Publishers, 2010 ISBN 978-90-6369-255-1 Wij pleiten voor de Spontane Stad als uitgangspunt voor

Nadere informatie

Voorstel verkenning governance aanpak in de Wmo praktijken

Voorstel verkenning governance aanpak in de Wmo praktijken Voorstel verkenning governance aanpak in de Wmo praktijken F. Wester, STAMM CMO Assen, augustus 2010 Inhoud pag. 1. Inleiding 2 2. Overheidssturing en governance 2 3. Onderzoeksopzet 4 4. Uitwerking vraagstelling

Nadere informatie

wat doen we aandacht ambitie leren dialoog

wat doen we aandacht ambitie leren dialoog wat doen we Schooldialoog helpt scholen in het voortgezet onderwijs met hun visie en identiteit, verbetering schoolcultuur, schoolplannen die uitkomen, inspirerende teamdagen, een school als lerende organisatie

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis havo/vwo

Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Historisch besef

Nadere informatie

Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie. Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014

Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie. Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014 Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014 Uitgangspunten Kader van Een veerkrachtige samenleving: verder ontwikkeld 5 jaar publicaties Internationaal

Nadere informatie