Presenteren. Presenteren 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Presenteren. Presenteren 1"

Transcriptie

1 Presenteren 1 Tijdens de opleiding zal je ongetwijfeld een paper of je eindwerk moeten presenteren of een lezing over je werk voor vakgenoten moeten verzorgen. Toch wel spannend, zeker als je weinig ervaring hebt. Hoe begin je nu aan een presentatie? Waarmee boek je succes? Of een presentatie slaagt, hangt niet alleen af van de inhoud van je betoog maar ook van de manier waarop je de boodschap overbrengt. Deze tekst kan een leidraad zijn voor iedereen die een presentatie moet geven of hiervoor de opdracht geeft. 1 Voorbereiding Een succesvolle presentatie begint met een goede voorbereiding. Hierbij moet je steeds drie basisvragen in gedachten houden (die trouwens gelden voor elke vorm van communicatie): 1. Wie zijn je toehoorders? (doelgroep) 2. Welk effect wil je bereiken? (doelstelling) 3. Hoe stem je de boodschap optimaal af op doelgroep en doelstelling? (boodschap) 1.1 Doelgroep Het kennen van je doelgroep heeft meerdere voordelen. Ten eerste verbetert het de efficiëntie van je boodschap. Als je weet welke voorkennis je publiek heeft, kan je je daarop afstemmen, bv. door de moeilijkheidsgraad aan te passen, de inhoud, de vorm, enz. (efficiëntie). Hierdoor vergroot ook de kans dat je boodschap effect zal hebben (effectiviteit). Bovendien laat deze kennis je toe om je beter in te leven in je publiek (empathie). Breng je publiek in beeld met de volgende vragen: Is het publiek intern of extern? Wat weten de toehoorders over het onderwerp? Wat zijn de verwachtingen? Welk belang heeft het publiek bij je verhaal? Welk inhoudelijk niveau kunnen ze aan? Hoe staat je publiek ten opzichte van het onderwerp van je presentatie? Welke kenmerken zijn verder van belang? (Denk aan: leeftijd, opleidingsniveau) 1 Gebaseerd op de Wert (2004). 1

2 1.2 Doelstelling Wat wil je bereiken met je presentatie of rapport? Anders gezegd: wanneer ben je tevreden met het resultaat? Probeer je doelstelling zo nauwkeurig mogelijk te formuleren en doe dat in termen van eindresultaten. Bedenk wat het publiek na jouw presentatie minimaal moet onthouden, voelen of doen. Bijvoorbeeld: Na mijn presentatie kent mijn doelgroep de oorzaken van de aversie van vele mensen tegen biotechnologie (kennis). Na afloop heeft mijn doelgroep de intentie de oorzaken van die aversie tegen te gaan (houding). Na mijn presentatie gaat mijn doelgroep anders werken (gedrag). Wees realistisch in je ambities. Zo kun je in een presentatie van een half uur mensen niet zomaar van gedachten laten veranderen. Al was het maar omdat er een grens is aan de hoeveelheid informatie die de toehoorders in korte tijd kunnen verwerken. 1.3 Boodschap Heb je de doelgroep en de doelstelling eenmaal in beeld, dan kun je de boodschap erop afstemmen. Wat wordt de kern van je betoog? We sommen een aantal belangrijke principes op: Eenvoud. Beperk je tot informatie die voor het publiek van belang is. Niet alles wat je weet, is van belang voor je publiek. Houd het bovendien eenvoudig. KISS staat voor Keep It Simple Stupid!. Breng je boodschap zo eenvoudig mogelijk over: beperk je tot de kern en gebruik gewone mensentaal. Het KISS-principe is geen automatische garantie op succes maar het is een goed begin. Eenvoud geldt niet alleen voor de inhoud maar ook voor de vorm, de stijl. Leid je publiek niet af van de inhoud van je boodschap met flashy presentaties of rapporten. Dat komt slecht over. Duidelijk. Wees duidelijk in je communicatie. Laat geen twijfel bestaan over de inhoud van je boodschap. Dat betekent dat je ook consistent moet zijn in alles wat je doet. Dat gaat van woordgebruik (altijd hetzelfde woord voor een begrip) tot de stijl die je gebruikt. Herhaal ook je boodschap (zie Box 1). Inlevingsvermogen. Denk niet: wat wil ik kwijt? Denk: wat wil mijn publiek weten? Verplaats je in het publiek. Stem je taal en stijl op hen af. Zoek voorbeelden die je luisteraars herkennen. Een tactiek die in de USA veel gebruikt wordt is TTT: Tell them what you are going to tell; then tell them and finally tell them what you told them. Vertel wat je gaat vertellen. Vertel het. Vertel wat je verteld hebt. Amerikaanse goeroes bepleiten met deze uitspraak het belang van herhalingen in toespraken en presentaties. De toon mag dan wat spottend zijn: het werkt wél. De kracht van een presentatie ligt meestal niet in een strakke verwoording van de boodschap. Toehoorders hebben behoefte aan herhaling en bevestiging. De TTT-formule is zo succesvol omdat ze inspeelt op deze menselijke behoefte. Box 1: De TTT-formule 2

3 2 Structuur Een goede presentatie heeft een heldere structuur. Je helpt het publiek als je aan het begin vertelt wat ze kunnen verwachten en hoe je presentatie is opgebouwd. Je boekt succes als je het betoog opdient in hapklare brokken. Hoe behapbaar een verhaal is, heeft te maken met herhalingen en samenvattingen. Luisteraars hebben behoefte aan redundantie. Dat houdt in dat je hetzelfde soms nóg een keer en daarna nóg een keer zegt, maar dan in andere woorden. De meest voor de hand liggende structuur is kop-romp-staart. De kop is het begin, hier geef je een inleiding op het onderwerp en een overzicht van wat je gaat vertellen. Hier ligt dé kans voor een verrassende opening. De romp bevat de feitelijke boodschap, het is de kern van je verhaal. Hier vertel je wat je wilt vertellen of noem je de argumenten of onderbouwing voor je standpunt. In de staart, je raadt het al, vat je de boodschap nog eens samen. Je komt tot een conclusie en somt eventuele aanbevelingen op. Ondanks zijn eenvoud, of misschien juist daarom, is dit de oervorm van alle presentaties. Maak eventueel de cirkel rond door terug naar de kop te refereren 3 Openen Een goed begin is het halve werk. Dat is de gedachte achter een aantrekkelijke opening. Wie in de eerste minuten van de presentatie de aandacht weet te trekken, heeft grote kans dat het publiek aandachtig zal blijven luisteren. Hier zijn vijf manieren om te openen. Actualiteit Nieuws is een prima binnenkomer. Zeker als het om een onderwerp gaat waar mensen direct mee te maken hebben. Neem een actueel bericht (liefst uit de krant van diezelfde dag) en gebruik het als kapstok voor je verhaal. Het nieuws moet natuurlijk wel iets met je onderwerp te maken hebben. Bovendien doet positief nieuws ( De economie trekt weer aan ) het beter dan slecht nieuws. Anekdote Een anekdote is een kort verhaaltje met een grappige of verrassende kern. De kern symboliseert een diepere waarheid of een meer algemene gedachte die je kunt gebruiken als kapstok voor je verhaal. Een kort verhaaltje of anekdote aan het begin is tien keer leuker dan het obligate opdreunen van je boodschap. Anekdotes vind je overal om je heen: in de krant, op café, op het sportveld, enz. Ook persoonlijke belevenissen doen het goed. Metafoor Een metafoor is een figuurlijke uitdrukking of beeld waarin je het onderwerp van je betoog kunt vangen. Een goede metafoor vinden, is lastig. Maar als je er eenmaal een hebt, is de zeggingskracht groot. Een veelgebruikte metafoor is de vergelijking. Je verlevendigt een droge opsomming van feiten en cijfers tot een beeld dat beklijft als je het tastbaar maakt in een herkenbaar voorbeeld. Journalisten maken er vaak gebruik van. 3

4 Humor Een grap als opening breekt het ijs en verhoogt de sfeer. Een grap kan goed werken, als je er voor 100 procent zeker van bent dat hij aanslaat en begrepen wordt door het publiek. Niets is zo pijnlijk, voor jezelf en voor je toehoorders, als de doodse stilte na een grappig bedoelde binnenkomer. Citaat Waarom zelf zwoegen op een prachtige openingszin als anderen het wiel al hebben uitgevonden? Je kunt naar hartelust gebruik maken van andermans veren, zolang je de bron erbij vermeldt en niet doet alsof de volzinnen uit je eigen geniale brein komen. Raadpleeg de boekenkast of zoek naar citaten op het internet. 4 Eindigen Vertrek met iets aardigs, dan blijf je in de gedachten van je publiek. Het belang van een goede hekkensluiter is evident: wat je het laatst zegt, ligt vers in het geheugen. Bedenk dat je voor de afsluiting van je verhaal minder tijd hebt dan voor de opening. Mensen hebben al een tijdje naar je geluisterd, de concentratie raakt op. We vermelden hier vijf mogelijke afsluitingen. Samenvatting Vertel in maximaal vier of vijf zinnen wat je hebt verteld. Stelling Vat de kern van je verhaal samen in een stelling. Kies je voor deze vorm, dan moet er wel gelegenheid zijn voor discussie. Belofte Een positieve afsluiting doet het altijd goed. Heb je in je presentatie een wervend betoog gehouden voor een product of dienst, dan past daar prima de belofte bij dat met jouw product De toekomst beter zal zijn. Vraagteken Zet je publiek aan het denken. Formuleer een prikkelende, intrigerende vraag en laat het antwoord achterwege. Wie deze vorm goed weet uit te werken, verlengt de levensduur van zijn presentatie aanzienlijk. Maak het verhaal rond Het mooist is als je in de afsluiting van je verhaal teruggrijpt naar de opening. Dan maak je het verhaal rond. Heb je in de opening een citaat gebruikt, grijp er dan in de afsluiting nog even op terug om de zeggingskracht ervan nog eens te onderstrepen. 4

5 5 Technieken Met een mooi verhaal ben je er nog niet. Wie een presentatie verzorgt, houdt in zekere zin een performance. Je vraagt aandacht, dan moet je die aandacht ook verdienen. Gebruik lichaamstaal Je presenteert niet alleen met woorden. Je gezichtsuitdrukking, bewegingen en gebaren communiceren ook. Met lichaamstaal zet je een boodschap kracht bij. Of doe je er juist afbreuk aan. Mensen die verbaal en non-verbaal verschillende boodschappen uitzenden, brengen anderen in verwarring over hun bedoelingen. Komen jouw woorden niet overeen met je lichaamstaal, dan vertrouwen mensen op de non-verbale signalen en minder op wat je zegt. Handen en voeten Stel je eens een spreker voor die stokstijf achter het spreekgestoelte staat. Vergelijk hem met iemand die losjes en ontspannen over het podium beweegt en zo nu en dan met gebaren het verhaal kracht bij zet. Wie van de twee vind je het prettigst om naar te kijken? Bouw beweging in. Gebruik handen én voeten om je presentatie kracht bij te zetten. Lichaamshouding Met je lichaamshouding druk je uit of je open staat voor contact. Een gesloten houding (gekruiste armen, blik op het papier of blik op oneindig) maakt jou in de ogen van anderen ongeïnteresseerd. Een losse en ontspannen houding drukt betrokkenheid uit. Het geeft je publiek het gevoel dat je voor hen open staat. Oogcontact Maak oogcontact met het publiek. Haal je ogen van je spiekbriefje en kijk rond: laat je blik eens langs de toehoorders gaan. Als je oogcontact maakt, druk je uit dat je geïnteresseerd bent. Ga je het juist uit de weg dan zal dat al snel worden uitgelegd als angst of onoprechtheid. Oefen je stem De stem is de spiegel van de ziel. Je publiek hoort aan je stem of je gespannen bent of niet. Een goede, vaste stem begint met ademhaling. En ademhaling, op zijn beurt, begint met een goede houding. Enkele tips: Sta of zit met beide voeten stevig op de grond. Ontspan de schouders. Houd het hoofd rechtop. Adem met je buik. De zogenoemde buikademhaling zorgt ervoor dat je met minimale inspanning een maximale longinhoud vult. Hoe meer lucht je inademt, hoe meer lucht je kunt uitademen en hoe voller je stemgeluid klinkt. Breng variatie in toonhoogte. Wie de toonhoogte varieert, houdt de aandacht vast. Stembuigingen maken het prettiger voor anderen om naar je te luisteren. Een lage stem is aangenamer om naar te luisteren dan een hoge stem. Regel je stemvolume. Spreek je op luide toon dan ben je verzekerd van extra aandacht. Tenminste, als je jezelf tijdig weet te temperen. Als je hard blijft praten, zullen anderen het hooguit als een (hinderlijke) eigenschap ervaren. 5

6 Betrek je publiek actief Mensen willen betrokken worden. Interactie is dé manier om ervoor te zorgen dat je verhaal beklijft. Als je luisteraars actief betrekt, wordt je presentatie ook voor jezelf leuker en inspirerender. Zo betrek je het publiek: Ga het gesprek aan. Doe alsof je met je publiek in gesprek bent. Stel een vraag en kijk eens rond. Neem rustig de tijd om de vraag te laten doordringen tot je publiek. In een klein gezelschap kan je één of twee personen laten antwoorden op je vraag. Is je publiek groot en wat onoverzichtelijk, dan geef je zélf het antwoord. Je vraag is dan een retorische. Het effect is dat je de toehoorders aanzet tot nadenken. Stel controlevragen. Controlevragen zijn bedoeld om te checken of je boodschap overkomt. Bijvoorbeeld: Kunt u mij ook achter in de zaal goed verstaan? Is de gepresenteerde tekst duidelijk leesbaar? Maak ik duidelijk wat ik bedoel? Met controlevragen voorkom je dat het verhaal dat je zo zorgvuldig hebt voorbereid, verloren gaat omdat bijvoorbeeld de geluidsinstallatie niet functioneert of omdat de sheets onleesbaar zijn. Mocht je publiek, ondanks je duidelijke uitleg, je verhaal niet begrijpen, dan achterhaal je dat met controlevragen. Je kunt dan terplekke herkansen. Laat mensen meedoen. Er zijn talloze manieren te bedenken om mensen actief te betrekken. Welke manier de meest geschikte is, hangt af van doelgroep, doel en thema. Het minste wat je kunt doen, is mensen de gelegenheid geven om vragen te stellen. Omdat het vrijwel altijd dezelfde personen zijn die de mond opendoen, zoek je misschien een meer creatieve manier. 6 Hulpmiddelen Weet je dat je publiek meer oog is dan oor? Mensen zijn voor twintig procent op de oren gericht en voor tachtig procent op de ogen. Luisteraars zijn dus eigenlijk liever kijkers. En de boodschap voor sprekers is dan ook: laat zien wat je zegt. Maak dus gebruik van voorwerpen om je thema te verbeelden, laat foto's of dia's zien, illustreer je betoog met handelingen en maak gebruik van hulpmiddelen. Hulpmiddelen kunnen snel zaken verduidelijken. We belichten de voor- en nadelen van de twee meest gebruikte hulpmiddelen. Flip-over De flip-over is niet meer weg te denken uit conferentiezalen. Het is een medium dat zich prima leent voor presentaties in een kleine groep (circa 15 mensen). Wanneer je de flip-over gebruikt voor het noteren van enkele termen of eenvoudige tekeningen, is het simpel en doeltreffend. Voordelen: Door woorden op een flip-over te schrijven, bedrijf je life action. En life action, zo weten ervaren sprekers, houdt de aandacht vast. Het gebruik van een flip-over is goedkoop. Het is makkelijk in gebruik en geeft de spreker optimale flexibiliteit en spontaniteit. 6

7 Nadelen: Een slecht leesbaar handschrift, wreekt zich onmiddellijk. Tijdens het schrijven sta je met de rug naar het publiek. Bovendien kost het schrijven (kostbare) tijd. Overheadprojector en LCD-projector De overheadprojector of de LCD-projector is geschikt als hulpmiddel om onderwerpen te behandelen voor een wat groter publiek (circa 50 mensen). De overheadprojector is inmiddels ingehaald door zijn concurrent: de pc met LCD-projector. Met PowerPoint maakt zelfs de minst geoefende pc-gebruiker in een handomdraai prachtige presentaties. En daar zit nu juist de valkuil. In de presentaties met LCD-projector gaat de inhoud vaak ten koste van de vorm: de overvloeiende beelden, vallende letters en veelkleurige presentaties vertroebelen het zicht op het werkelijke verhaal. Voordelen: Met sheets of een visuele presentatie houd je de lijn van het betoog vast. De presentatie biedt houvast aan het publiek en fungeert voor de spreker als spiekbrief. Je kunt je PowerPoint-presentatie als hand-outs verstrekken. Nadelen: Een presentatie met de LCD-projector vraagt enige technische kennis. En techniek is, hoe simpel ook, vaak de zwakke schakel. De neiging is groot teveel informatie op een sheet te zetten. 7 Tips voor een PowerPoint-presentatie 2 Tegenwoordig maken veel sprekers gebruik van PowerPoint voor visuele ondersteuning van hun presentatie. Dit wordt door het publiek meestal gewaardeerd. Toch wordt er vaak geklaagd over de manier waarop het programma wordt gebruikt: spetterende dia s met bontgekleurde opsommingen verschijnend met wervelende bewegingen en knallende geluiden. Een algemene aanbeveling bij het gebruik van PowerPoint is: gebruik het, maar gebruik het bewust en goed gedoseerd. Hieronder vind je enkele tips en richtlijnen voor het ontwerpen van een gesmaakte PowerPoint-presentatie. Tip 1: Zorg voor duidelijke en leesbare dia s. Het is belangrijk dat je presentatie ook achter in de zaal goed leesbaar is. Gebruik daarom een goed leesbaar, niet te klein lettertype. Vermijd ook afgeronde lettertypes zoals Times Roman. Op een computerscherm kan je alles makkelijk lezen maar geprojecteerd op een scherm in een zaal is dat anders. 2 Gebaseerd op Blokzijl & Naeff (2001). 7

8 Tip 2: Gebruik niet meer dan één of twee lettertypen. Veel lettertypen leiden af en geven de presentatie een rommelige indruk. Gebruik voor het leggen van accenten liever opmaak mogelijkheden als lettergrootte, vet en cursief. Tip 3: Overdrijf contrasten zonder te felle kleuren te gebruiken. Als de diavoorstelling op een scherm wordt geprojecteerd, vervagen kleuren en contrasten. Het is dus noodzakelijk om deze contrasten bij het maken van de dia s wat te overdrijven. Zorg ook voor voldoende contrast tussen tekst en achtergrond. Tip 4: Beperk je voor je presentatie tot één achtergrond. Meerdere achtergronden werken storend. Tip 5: Kies de juiste kleurencombinaties, zodat de dia s leesbaar zijn. Kies bij voorkeur een lichte en egale achtergrond en donkere letters. Verkeerde kleurencombinaties zijn bijvoorbeeld: zwarte letters, rode achtergrond witte letters, gele achtergrond paarse letters, blauwe achtergrond rode letters, paarse achtergrond Denk bij het kiezen van kleurencombinaties ook aan kleurenblindheid. Iemand die kleurenblind is ziet veelal weinig of geen verschil tussen rood en groen. Tip 6: Gebruik maximaal drie kleuren per dia. Tip 7:Zet niet teveel info op een dia. Zorg ervoor dat elke regel uit maximaal zes woorden bestaat. Per dia beperk je je best tot maximaal acht regels. Maak gebruik van steekwoorden: geen lidwoorden, werkwoorden of zinnen. Houd het dus beknopt op de dia: de uitleg moet u immers zelf geven. Bovendien verdwijnt de aandacht van de toehoorder als uw gehele verhaal ook op de dia s staat neergeschreven. Uw presentatie moet nog altijd meer luisteren dan lezen zijn! Tip 8: Hou het geheel sober. Het is niet de bedoeling dat de dia s nodeloos de aandacht afleiden van de spreker. De dia s moeten vooral jouw betoog ondersteunen. Gebruik niet teveel toeters en bellen die de boodschap vertroebelen. Tip 9: Gebruik geen anmiatie-effecten. Sommige sprekers lijken te vrezen dat hun dia s er te simpel uitzien; hun publiek zou de indruk kunnen krijgen dat er weinig werk is verzet. PowerPoint biedt zulke sprekers een breed scala aan mogelijkheden om de voorstelling op te leuken: bv. tekstregels en figuren vliegen spiraalsgewijs in, klappen om als lamellen of zwellen op vanuit het niets. Niets kan meer de toehoorders irriteren. Bovendien maken ze uw bestand onnodig groot en vertragen bijgevolg uw presentatie. Vermijd dus het gebruik van animatie-effecten. 8

9 Tip 10: Gebruik geen geluid. Een analoog verhaal als bij animatie-effecten: ook geluidseffecten die een diaverandering accentueren kunnen danig irriterend werken. Gebruik ook deze dus liever niet. Tip 11: Gebruik niet teveel dia s. Bij computerpresentaties bestaat het gevaar dat het tempo van de voordracht omhoog gaat: één druk op de knop is genoeg om over te gaan naar nieuwe informatie. Wees u van dit gevaar bewust. Hanteer als vuistregel dat een dia minstens één minuut zichtbaar moet zijn. Tip 12: Bewerk gekopieerde illustraties. PowerPoint is ideaal om je betoog te illustreren met foto s, tekeningen en grafieken. Kopieer ze echter niet klakkeloos van het web, uit artikels, Veel van deze illustraties waren immers oorspronkelijk niet bedoeld voor een presentatie. Wanneer ze zomaar worden geprojecteerd, ziet het publiek onduidelijke legendes, onduidelijke lijnen en onleesbare getallen. Kopieer dus niet zomaar jouw afbeeldingen rechtstreeks naar een diavoorstelling, maar bewerk ze tot ze geschikt zijn voor vertoning (of laat ze weg als dat onmogelijk is). Tip 13: Maak je presentaties niet buitensporig groot. Figuren of foto s die heel traag verschijnen of het oneindig wachten tot de presentatie is gedownload van het internet: de omvang van PowerPoint-presentaties zijn vaak buitensporig groot, 10 MB of meer is geen uitzondering. Dat ligt niet aan PowerPoint zelf, maar vooral aan het ondoordacht handelen van de gebruiker. Een beetje opletten bij de opmaak kan veel verhelpen: Scan grafisch materiaal met het doel voor ogen: voor het projecteren van PowerPointpresentaties is een resolutie van dpi ruimschoots voldoende. Alleen als je meer detail nodig hebt, is het gebruik van hogere resoluties zinvol. De meeste scansoftware gebruikt standaard het bestandsformaat TIF(F) voor opslag. Hierbij wordt geen compressie toegepast dus TIF(F) bestanden vallen sowieso al groot uit. Comprimeer uw TIF(F)-plaatje door het op te slaan als een JPG of GIF-bestand. Dit kan makkelijk in een beeldverwerkingprogramma als Photoshop, Paint ShopPro, Vuistregel hierbij: gebruik voor (kleuren)foto s het JPG-formaat; gebruik voor logo s en zwart-wittekeningen het GIF-formaat. Bewerk uw scans vóórdat je ze gebruikt. Bij het automatisch schalen in PowerPoint blijft het plaatje immers zijn oorspronkelijke bestandsgrootte behouden. Herschalen of bijknippen kan opnieuw vrij eenvoudig in elk beeldverwerkingprogramma. Sla het eindresultaat op en gebruik dat plaatje in jouw PowerPoint-presentatie. Een gouden regel: is je presentatie af, laat PowerPoint zelf dan nogmaals alle figuren comprimeren. Dit kan heel gemakkelijk: ga op een figuur staan en klik op de rechter muisknop; kies Format Picture en druk op Compress ; kies hierbij voor All pictures in document. Nu zijn alle figuren uit de presentatie nogmaals gecomprimeerd. Voeg je toch nog nieuwe figuren toe, herhaal dit dan. Opgepast: door te comprimeren gaat er informatie verloren. Dit is zeker voor schermgebruik en projectie geen probleem. Toch is het raadzaam om het origineel te bewaren op je PC. Beperk je animaties. 9

10 8 Referenties Blokzijl, W. & Naeff, R. (2001). Zoevende zinnen en vliegende vlakken. Adviezen voor Powerpointpresentaties. Onze Taal 70 (12): de Wert, C. (2004). Presentatie geven: online cursus [on line]. Applinet. Beschikbaar op [datum van opzoeking: 18 juli 2006]. 10

Handleiding Instrueren P&O-functionarissen

Handleiding Instrueren P&O-functionarissen Handleiding Instrueren P&O-functionarissen Instructie, leuk of eng? Je moet een instructie geven aan je klasgenoten of eerstejaars studenten. Spannend, zeker als je weinig ervaring hebt. Hoe pak je zo'n

Nadere informatie

PRESENTEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

PRESENTEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier PRESENTEREN in meervoud. - Gebruik je hoofdletters

Nadere informatie

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media

Tuesday, February 8, 2011. Opleiding Interactieve Media Opleiding Interactieve Media Inhoud Inleiding presenteren 1. Voorwerk 2. Middenstuk 3. Begin presentatie 4. Einde presentatie 5. Visuele middelen 6. Non-verbale communicatie 7. Opdracht 8. Criteria 1.

Nadere informatie

MONDELINGE PRESENTATIE

MONDELINGE PRESENTATIE MONDELINGE PRESENTATIE Zowel tijdens je opleiding als in je toekomstige beroepspraktijk zul je mondelinge presentaties voor een groep mensen moeten geven. Voor veel mensen is dat behoorlijk spannend. Dat

Nadere informatie

Hand-out Presentatietechnieken

Hand-out Presentatietechnieken Hand-out Presentatietechnieken Zowel tijdens je studie alsook in het toekomstige werkveld zul je regelmatig benaderd worden voor het geven van een presentatie. Onderzoek leert dat ingenieurs gemiddeld

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

De presentatie: basisprincipes

De presentatie: basisprincipes De presentatie: basisprincipes Een presentatie is eigenlijk een voordracht of spreekbeurt. De belangrijkste soorten: a Een uiteenzetting: je verklaart bv. hoe taal ontstaan is, behandelt het probleem van

Nadere informatie

20 tips voor een goed debat!

20 tips voor een goed debat! 20 tips voor een goed debat! Moedig elkaar aan tijdens jullie voorbereidingen en de wedstrijd. Geef elkaar tips en zoek samen de sterktes en zwaktes van de argumenten. Je kan veel leren van elkaar, ook

Nadere informatie

Leidraad Consult, Leon Broere

Leidraad Consult, Leon Broere Leidraad Consult over: Presenteren De presentatie van uw plannen, de opstart van een nieuwe activiteit of het begin van een vernieuwingstraject. Als manager moet u steeds weer een wervelend verhaal paraat

Nadere informatie

DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH. DE ELEVATOR PITCH Een korte handleiding voor het { geven van een pitch

DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH DE ELEVATOR PITCH. DE ELEVATOR PITCH Een korte handleiding voor het { geven van een pitch Een korte handleiding voor het { geven van een pitch Inhoud 1. Inleiding 2. De Pitch 3. De Pitch in 10 seconden 4. Tips en Adressen Inleiding Je bent uitgenodigd om je verhaal te vertellen. Het verhaal

Nadere informatie

Een Goede Lezing. Hans L. Bodlaender

Een Goede Lezing. Hans L. Bodlaender Een Goede Lezing Hans L. Bodlaender Dit verhaal Waar moet ik op letten als ik een lezing geef? Voldoet deze lezing aan wat hij zelf zegt? 2 Overzicht Voorbereiding van een lezing Algemene voorbereiding

Nadere informatie

2 Inhoud van de presentatie

2 Inhoud van de presentatie Spreekwijzer Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Inhoud van de presentatie 2 3 Structuur van de presentatie 3 4 Inleiding 4 5 Hulpmiddelen 5 5.1 Beschikbaarheid apparatuur 5 5.2 Echte objecten 5 5.3 Bord, whiteboard

Nadere informatie

Spreken - Presenteren HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52520

Spreken - Presenteren HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52520 Spreken - Presenteren HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52520 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Helder Advies. Presenteren. bureau voor vraagsturing en gebruikersperspectief. Groningen, Januari 2008. Helder Advies

Helder Advies. Presenteren. bureau voor vraagsturing en gebruikersperspectief. Groningen, Januari 2008. Helder Advies Helder Advies bureau voor vraagsturing en gebruikersperspectief Presenteren Groningen, Januari 2008 Helder Advies Programma Lokale Versterking GGz Programma VCP Zorgbelang Groningen Colofon Deze aanvulling

Nadere informatie

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts.

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model De hoofdindeling van een presentatie,

Nadere informatie

Dit verhaal. Een Goede Lezing. Voorbereiding. Overzicht. Waar moet ik op letten als ik een lezing geef Voldoet deze lezing aan wat hij zelf zegt?

Dit verhaal. Een Goede Lezing. Voorbereiding. Overzicht. Waar moet ik op letten als ik een lezing geef Voldoet deze lezing aan wat hij zelf zegt? Dit verhaal Een Goede Lezing Waar moet ik op letten als ik een lezing geef Voldoet deze lezing aan wat hij zelf zegt? Hans L. Bodlaender 2 Overzicht Voorbereiding van een lezing Opbouw Vormgeving Geven

Nadere informatie

Dit verhaal. Een Goede Lezing. Overzicht. Algemene voorbereiding

Dit verhaal. Een Goede Lezing. Overzicht. Algemene voorbereiding Dit verhaal Een Goede Lezing Waar moet ik op letten als ik een lezing geef? Voldoet deze lezing aan wat hij zelf zegt? Hans L. Bodlaender 2 Overzicht Voorbereiding van een lezing Algemene voorbereiding

Nadere informatie

Spreekwijzer. Inhoudsopgave. 1 Inleiding. 2 Inhoud van de presentatie

Spreekwijzer. Inhoudsopgave. 1 Inleiding. 2 Inhoud van de presentatie Spreekwijzer Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Inhoud van de presentatie 3 Structuur van de presentatie 4 Inleiding 5 Hulpmiddelen 6 Draaiboek 7 Spreekangst 8 Spreektechniek 9 Oefenen 10 Interactie met het publiek

Nadere informatie

Medialandschap werkgroep 5 presenteren! HvA - IAM - P - Medialandschap - Presenteren!

Medialandschap werkgroep 5 presenteren! HvA - IAM - P - Medialandschap - Presenteren! Medialandschap werkgroep 5 presenteren! HvA - IAM - P - Medialandschap - Presenteren! 1 wat gaan we doen? HvA - IAM - P - Medialandschap - Presenteren! 2 wat gaan we doen? presenteren! HvA - IAM - P -

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

Deel je kennis. www.focusoptekst.nl

Deel je kennis. www.focusoptekst.nl Deel je kennis www.focusoptekst.nl PROGRAMMA 1. Het ontwerp: je inhoud, je doelen, je groep, je werkvormen 2. Je presenta0e: de 1e vijf minuten, interac;e, presenta;etechnieken, powerpoint, zenuwen 3.

Nadere informatie

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van:

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: LEREN LEREN LEREN een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: 1. DICTEE 2. TAFELS 3. VRAGEN EN OPDRACHTEN 4. STUKKEN TEKST (bijv. hoofdstuk

Nadere informatie

Reader Voordracht Havo 5

Reader Voordracht Havo 5 Reader Voordracht Havo 5 Spreekvaardigheid en Examenteksten In deze periode gaan we aan de slag met spreekvaardigheid. De toets aan het eind van de periode is dan ook een voordracht. Je voordracht gaat

Nadere informatie

Spreken in het openbaar

Spreken in het openbaar VMR Training en Coaching Spreken in het openbaar Brandweer Hollands Midden Programma dag 1 Kennismaking: voor de groep Verschillende soorten presentaties De structuur van een presentatie Voorbereiding

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Spelregels, tips & trucs

Spelregels, tips & trucs Spelregels, tips & trucs voor interne communicatie van NGK De Ontmoeting versie 1.0 11 oktober 2014 Waarom deze brochure? Deze brochure heeft alles te maken met de invoering van onze nieuwe huisstijl op

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Rolien de Haan Technologie Zorg en Welzijn 2013

Rolien de Haan Technologie Zorg en Welzijn 2013 Opdracht 2: Een zorgboerderij voor Angela Tijdsplanning: 6 lesuren Inleiding: Angela is een jongedame van 24 jaar, met een licht verstandelijke beperking. Ze woont nog thuis bij haar ouders in Nijverdal.

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

Zoevende zinnen en vliegende vlakken Adviezen voor PowerPointpresentaties

Zoevende zinnen en vliegende vlakken Adviezen voor PowerPointpresentaties Zoevende zinnen en vliegende vlakken Adviezen voor PowerPointpresentaties Wim Blokzijl & Roos Naeff Sectie Technische Communicatie, Technische Universiteit Delft Veel sprekers maken tegenwoordig gebruik

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 h/v de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 h/v de betekenis

Nadere informatie

Handleiding Power Point presentatie

Handleiding Power Point presentatie Handleiding Power Point presentatie VLIEGENDE VLAKKEN Adviezen voor Power Point - presentaties HANDLEIDING POWERPOINT PRESENTATIE... 1 1 UITERLIJK... 2 1.1 GEBRUIK EEN STAPSGEWIJZE OPBOUW... 2 1.2 GLASGERINKEL...

Nadere informatie

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag.

Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Feedbackvragen Overtuigen en presenteren Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je die al beheerst, waarbij N = nee, O = om verder te ontwikkelen

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Non-verbale communicatie

Non-verbale communicatie Non-verbale communicatie Wie de taal van het lichaam wil leren begrijpen, moet eerst de verschillende signalen leren kennen, herkennen en goed inschatten. Meestal richten we (bewust) onze aandacht op het

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

1 Kies je onderwerp Samen met je buurman of buurvrouw. Ons onderwerp: Voorbeeld: Michael Jackson was de beste artiest ooit! Nu jullie!

1 Kies je onderwerp Samen met je buurman of buurvrouw. Ons onderwerp: Voorbeeld: Michael Jackson was de beste artiest ooit! Nu jullie! Na deze les kun je presenteren in vijf stappen: 1. Kies een onderwerp 2. Bedenk een goede opbouw 3. Verzamel informatie 4. Oefen je presentatie 5. Presenteren maar! 8 Vertel je verhaal Regelmatig moet

Nadere informatie

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Werkblad 13C Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Leerjaar 1 Presentaties maken Presentaties algemeen Stappenplan: wat gaan we deze week doen? Praten over presentaties en presenteren Een PowerPoint-presentatie

Nadere informatie

Plaats op de kwalificatiekaart

Plaats op de kwalificatiekaart Gespreks- en overlegvaardigheden Handout Plaats op de kwalificatiekaart Instructie Motivatie Correctie Informatie (ouders) Feedback Slecht nieuws Vergaderingtechniek Spelregels overleg (stemrecht/- procedure

Nadere informatie

ALTERNATIEVEN VOOR TEKST IN POWERPOINT

ALTERNATIEVEN VOOR TEKST IN POWERPOINT ALTERNATIEVEN VOOR TEKST IN POWERPOINT Ik speel al jaren met PREZI maar ben nog steeds verslaafd aan PowerPoint. Dat komt omdat ik de grenzen van PREZI snel had bereikt maar die van PowerPoint steeds verder

Nadere informatie

Medewerker Administratieve processen en systemen. Denkkracht: 3. Analytisch vermogen

Medewerker Administratieve processen en systemen. Denkkracht: 3. Analytisch vermogen Denkkracht: 3. Analytisch vermogen Definitie: Begrijpt een situatie door die op te delen in kleinere delen of de gevolgen ervan vast te stellen. Dit houdt in dat er verschillende onderdelen of aspecten

Nadere informatie

Handleiding bij de workshop Animatie in Microsoft PowerPoint Hoe maak je een animatie in Microsoft PowerPoint 2010? Handleiding voor kinderen

Handleiding bij de workshop Animatie in Microsoft PowerPoint Hoe maak je een animatie in Microsoft PowerPoint 2010? Handleiding voor kinderen Vorige keer hebben wij gesproken over het maken van een PowerPoint presentatie. Deze keer beginnen wij met de herhaling van de basis handelingen op de computer zoals: iets op je scherm aanwijzen iets op

Nadere informatie

Posters maken in PowerPoint

Posters maken in PowerPoint Posters maken in PowerPoint Een mini handleiding Nieuwe Media Dienst 2005 http://www.ua.ac.be/icnmd 1. Algemeen Het printen van grote posters is een kostbare zaak en duurt lang. Om mislukkingen te vermijden

Nadere informatie

Hoe moet je een prachtige presentatie maken?

Hoe moet je een prachtige presentatie maken? Hoe moet je een prachtige presentatie maken? www.meestermichael.nl Geef de presentatie een titel. Klik dit vak aan om jouw presentatie een ondertitel te geven. Hier kun je je presentatie een titel geven

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo, vmbo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 vmbo de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 vmbo de betekenis

Nadere informatie

Audio en video. Oefening 4B

Audio en video. Oefening 4B Audio en video In deze oefening voeg je een videoen een audiobestand toe aan een aftiteling van een film. Voor audio en video zijn slechts enkele basisfuncties beschikbaar zoals 'start', 'stop' en 'herhaal'.

Nadere informatie

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 INHOUD 1. Wat is podiumpresentatie 2. De voorbereiding 3. Het podium op 4. Tijdens het spelen 5. Als het stuk uit is 6. Je optreden zit erop 7. Het interview

Nadere informatie

Presenteren the easy way

Presenteren the easy way Presenteren the easy way Dit is een uitgave van Marie-Jose Custers van CustersCoaching (niets uit deze uitgave mag gekopieerd worden) Voor de meeste mensen is presenteren een echte opgave. Ze weten dat

Nadere informatie

WORKSHOP OVERHEADPROJECTIE

WORKSHOP OVERHEADPROJECTIE Reader 41 WORKSHOP OVERHEADPROJECTIE Februari 2010 Mediatheek Tilburg Moller 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 2 De overheadprojector 5 2.1 De beeldhoek 6 3 Sheets 7 3.1 Schrijfsheets.. 7 3.2 Inbrandsheets

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Presenteren: zitten of staan?

Presenteren: zitten of staan? Presenteren: zitten of staan? Als u wel eens een presentatie heeft bijgewoond dan zal u één ding niet zijn ontgaan: sprekers doen soms de meest malle dingen op een podium. Leunen, zitten of hangen. Ze

Nadere informatie

File: M.Peters / Powerpoint 1

File: M.Peters / Powerpoint 1 PowerPoint 2003. File: M.Peters / Powerpoint 1 Een PowerPoint presentatie maken. Met behulp van een diapresentatie kun je een groep mensen informatie geven over een bepaald onderwerp of product. Een voorbeeld:

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Voorbereidingen voordat je alles in een presentatie zet.

Voorbereidingen voordat je alles in een presentatie zet. Een sprekend boek maken in Powerpoint. Inleiding Een sprekend boek kan een goed hulpmiddel zijn bij de taalverwerving van jonge kinderen. Denk aan luisteroefeningen, de herbeleving van een excursie en

Nadere informatie

Overzicht. 1 Inleiding 13. 2 Materiaal verzamelen en structureren. 3 De presentatie uitwerken

Overzicht. 1 Inleiding 13. 2 Materiaal verzamelen en structureren. 3 De presentatie uitwerken O 1 Inleiding 13 2 Materiaal verzamelen en structureren 2.1 De voorbereiding 14 2.2 Denk aan de situatie waarin je gaat spreken 14 2.3 Verzamel de gepaste informatie 15 2.4 Baken je onderwerp af 16 2.5

Nadere informatie

Training: (gast)psychologie

Training: (gast)psychologie Training: (gast)psychologie Training 3 Laura de la Mar Gemeente Oldenzaal Facilitair 8 januari 2015 1. Terugblik training 2 en opdracht bespreken 2. Zelfkennis 3. Wie is je klant? 4. Wat zijn je uitdagingen?

Nadere informatie

Een spreekbeurt houden

Een spreekbeurt houden Een spreekbeurt houden Kies je onderwerp Je kiest natuurlijk een onderwerp waar je veel belangstelling voor hebt. Misschien weet je er al veel van, of je wilt dat nu juist gaan onderzoeken! Ga vervolgens

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

STICKY STORY DE NIEUWE MANIER OM EEN ELEVATOR PITCH TE MAKEN DIE BLIJFT HANGEN

STICKY STORY DE NIEUWE MANIER OM EEN ELEVATOR PITCH TE MAKEN DIE BLIJFT HANGEN STICKY STORY DE NIEUWE MANIER OM EEN ELEVATOR PITCH TE MAKEN DIE BLIJFT HANGEN Je zelf presenteren We zijn allemaal wel eens druk geweest met het maken van een pitch, of soms zelfs meerdere om in verschillende

Nadere informatie

5 tips voor een folder die scoort!

5 tips voor een folder die scoort! 5 tips voor een folder die scoort! Een folder maken die je klanten of prospecten voor uw service of product doet kiezen is van uiterst belang. Ontdek hier een pak praktische tips om uw doelgroep van de

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

PROJECT LEERJAAR 1 - DIT BEN IK. 1. INLEIDING DIT BEN IK

PROJECT LEERJAAR 1 - DIT BEN IK. 1. INLEIDING DIT BEN IK 1. INLEIDING DIT BEN IK Portfolio Binnen het MBO wordt gewerkt met een portfolio. In een portfolio bewaar je bewijsstukken. Met deze bewijsstukken toon je aan dat je bepaalde vaardigheden, ook wel competenties

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Inhoud 1. Inleiding 2. Zeg geen Uhm 3. De emotionele bus 4. Boos op een mandarijntje 5. Levend memory Lichaamstaal 1. Inleiding In een debat is het geven

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

De Valkeniers. Handleiding DeValkeniers.nl voor leiding, bestuur en andere redacteuren. Versie 1.0. Door Iwan, Jarno, Iris en Erik

De Valkeniers. Handleiding DeValkeniers.nl voor leiding, bestuur en andere redacteuren. Versie 1.0. Door Iwan, Jarno, Iris en Erik De Valkeniers Handleiding DeValkeniers.nl voor leiding, bestuur en andere redacteuren Versie 1.0 Door Iwan, Jarno, Iris en Erik DeValkeniers.nl Handleiding Redacteur DeValkeniers.nl 1 Inhoud DeValkeniers.nl

Nadere informatie

(ON)Zin in PowerPoint Presentaties

(ON)Zin in PowerPoint Presentaties (ON)Zin in PowerPoint Presentaties Make them LISTEN! - Een presentatie dient in de eerste plaats om te luisteren, niet om te lezen. Als spreker is het belangrijk om dat zelf in de hand te houden en dat

Nadere informatie

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Myxt Web Solutions Ron Schöningh Helftheuvelweg 11 511 AV s-hertogenbosch Tel. 073 850 51 85 mail: ron@myxt.nl Inhoudsopgave 1. Schrijven voor het web 3 1.1 Lezen

Nadere informatie

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier

2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier 2.9 Lesplan opzet workshop 8 Lesformulier Naam docent: Onderwerp van de les/training/ workshop: Aantal deelnemende studenten: Datum: Presenteren Beginsituatie: Groep kent elkaar nu al redelijk goed. Er

Nadere informatie

Beginnen met mediteren

Beginnen met mediteren Elke reis begint met een eerste stap Beginnen met mediteren Zwany Huiting 1 Inhoud 1. Iedereen kan mediteren 2. Waarom mediteren? 3. Ademen 4. Zitten 5. Klassieke zithoudingen 6. Zitten op een bankje,

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 BELANG VAN COMMUNICATIE Alles wat u doet als teambegeleider/sportleider gebeurt via communicatie, zoals het motiveren van spelers, het luisteren naar spelers, het oplossen van de problemen in het team,

Nadere informatie

Laat zien en vertel, dat is het motto van

Laat zien en vertel, dat is het motto van Geef een presentatie en doe dat vooral met tekeningen Dan Roam, Visueel presenteren - Het ontwerpen van presentaties die overtuigen, Vakmedianet, 260 blz., ISBN 978 94 6276 016 5. Het doel van de presentator

Nadere informatie

Algemene doelen en de link met de vakoverschrijdende eindtermen vind je in de handleiding bij dit lespakket.

Algemene doelen en de link met de vakoverschrijdende eindtermen vind je in de handleiding bij dit lespakket. Doelstelling(en) Algemene doelen en de link met de vakoverschrijdende eindtermen vind je in de handleiding bij dit lespakket. Werkwijze In deze les maken de leerlingen kennis met een nieuwe manier om presentaties

Nadere informatie

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Baby-lichaamstaal Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Inleiding Via deze folder vertellen we u wat over de lichaamssignalen die uw baby geeft: baby-lichaamstaal is méér

Nadere informatie

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen?

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen? Omdat je je kennis wilt delen, nieuwe klanten wilt werven, politiek of maatschappelijk gezien een boodschap wilt overbrengen, je onderneming wilt promoten. Redenen genoeg om een sterke spreker te willen

Nadere informatie

Communicatie. Els Ronsse. april 2008

Communicatie. Els Ronsse. april 2008 Communicatie Els Ronsse april 2008 Communicatie =? Boodschappen Heen en weer Coderen loopt bij mensen met autisme vaak fout Maar communicatie is meer. Relatiegericht Aandacht vragen Bevestiging geven Aanmoedigen

Nadere informatie

Bescherm je foto s met een watermerk

Bescherm je foto s met een watermerk Bescherm je foto s met een watermerk Het is vervelend wanneer een ander met je foto's aan de haal gaat. Je steekt er niet alleen tijd en moeite in maar ook wettelijk heb je rechten over je eigen foto's.

Nadere informatie

De 3 monsters van public speaking. Leer je valkuilen kennen met Okab, Whiha en Ted PR PR... PRESENTATION PROFS

De 3 monsters van public speaking. Leer je valkuilen kennen met Okab, Whiha en Ted PR PR... PRESENTATION PROFS De 3 monsters van public speaking Leer je valkuilen kennen met Okab, Whiha en Ted PR PR... PRESENTATION PROFS De 3 monsters van public speaking Als spreker of presentator ben je, als het ware, de held

Nadere informatie

Leer- en Doegids: Een nieuwe presentatie in Power Point 2007 DEEL III: VAN GEANIMEERDE PRESENTATIE tot

Leer- en Doegids: Een nieuwe presentatie in Power Point 2007 DEEL III: VAN GEANIMEERDE PRESENTATIE tot Leer- en Doegids: Een nieuwe presentatie in Power Point 2007 DEEL III: VAN GEANIMEERDE PRESENTATIE tot DIAVOORSTELLING Prof. W.Leirman We openen opnieuw Power Point, ofwel via Start > ofwel via Start >

Nadere informatie

Omgaan met mensen met een beperking

Omgaan met mensen met een beperking Omgaan met mensen met een beperking makkelijker dan u denkt! Gebruik de juiste woorden! Het is belangrijk dat we iedereen respectvol benaderen en mensen niet reduceren tot hun beperking. Vandaar de termen

Nadere informatie

Posters maken in PowerPoint

Posters maken in PowerPoint Posters maken in PowerPoint Een mini handleiding Nieuwe Media Dienst 2009 http://www.ua.ac.be/icnmd 1. Algemeen Het printen van grote posters is een kostbare zaak en duurt lang. Om mislukkingen te vermijden

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK

TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK 1. Behandel de klant met respect. Hij is net als jij een weldenkend persoon die in staat is een eigen oordeel te vormen. 2. Wek geen verwachtingen waaraan je niet

Nadere informatie

Microsoft PowerPoint Basics Hoe maak je een presentatie in Microsoft PowerPoint 2010? Handleiding voor kinderen

Microsoft PowerPoint Basics Hoe maak je een presentatie in Microsoft PowerPoint 2010? Handleiding voor kinderen Als je weet wat er komt, wat inhoud betreft, kijken bij maken van een spreekbeurt, kunnen we praten over jouw PowerPoint presentatie. Je hebt in de klas de basis handelingen op de computer al geleerd zoals:

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

Hoe geef ik een interview?

Hoe geef ik een interview? Hoe geef ik een interview? Word je binnenkort geïnterviewd voor een krant, magazine, de radio of tv? Hier vind je een checklist van aandachtspunten voor de voorbereiding, het interview zelf en de afronding,

Nadere informatie

Rolien de Haan Technologie Zorg en Welzijn leerjaar 3

Rolien de Haan Technologie Zorg en Welzijn leerjaar 3 Rolien de Haan Technologie Zorg en Welzijn leerjaar 3 Opdracht PowerPoint maken over voeding en meer bewegen voor ouderen Individueel, 150 minuten Inleiding: Gezonde voeding is voor iedereen belangrijk,

Nadere informatie