Ruimte voor wind op land

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ruimte voor wind op land"

Transcriptie

1 Ruimte voor wind op land Visiedocument groei windenergie op land Nederlandse Wind Energie Associatie Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 1

2 Colofon NWEA, juni 2011 Foto s voorpagina: Windpark Wisse Wind in Tholen (foto Wisse Wind bv), IJzige wind, 3 e prijswinnaar fotowedstrijd Winddag 2010 (foto Jeroen van Alphen), Werken aan windenergie (foto Cees Bakker), Opening Windpark Burgervlotbrug (foto NWEA). Korte Elisabethstraat JG Utrecht Tel (030) Twitter: NWEA_windnieuws Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 2

3 Ruimte voor wind op land Visiedocument groei windenergie op land Ambitie De bedrijven en organisaties die samenwerken in de Nederlandse Wind Energie Associatie (NWEA) zijn uitermate gemotiveerd om Nederland te voorzien van minimaal MW opgesteld vermogen aan windenergie op land in Technisch is dit nu al haalbaar; het is vooral een kwestie van ambitie van marktpartijen en van overheden om de juiste keuzes te maken in het gebruik van de ruimte en in het aanwenden van de beschikbare middelen. Dit document belicht daartoe de visie van NWEA op de ruimtelijke mogelijkheden voor windenergie op land, en welke potentie NWEA ziet, uitgesplitst per provincie. Uit deze analyse blijkt dat de ambitie zonder extra maatregelen niet haalbaar is, maar wel na verbetering van de slaagkans van de huidige 237 projecten én na uitbreiding van de ruimtelijke mogelijkheden op geschikte locaties. Daarmee kan de kabinetsambitie van minstens MW overtuigend worden behaald en is er zelfs zicht op een grotere potentie, bijvoorbeeld voor verdere doorgroei na 2020 of indien de overheid daarvoor kiest een hogere ambitie voor De windenergiesector werkt daarom vol vertrouwen verder aan de verwezenlijking van de ambitie! Op land staat op dit moment ongeveer MW opgesteld. De bestaande projecten ( pijplijnprojecten ) zijn samen in 2020 goed voor bijna MW, blijkt uit onderzoek dat bureau Bosch en Van Rijn heeft gedaan onder met name ontwikkelaars van windparken en provinciale windcoördinatoren. Daarbij is aan elk van de projecten een slagingskans toegekend, waarbij rekening is gehouden met bijvoorbeeld belemmeringen in wet- en regelgeving en risico s in de politieke besluitvorming. Met de bestaande turbines en bestaande projecten wordt de doelstelling van minstens MW in totaal dus niet gehaald; daarvoor is aanvullende ruimte en krachtig overheidsbeleid nodig: een overheid die ambitie uitstraalt en zorgt voor een stabiel en consistent ruimtelijk en stimuleringsbeleid. De ruimte om MW te realiseren is er volgens de windsector zeker. De visie van NWEA op het ruimtelijk beleid Gebruik van de ruimte in een klein land als Nederland betekent voortdurend keuzes maken. Kiezen voor bijvoorbeeld stadsuitbreiding, natuur- of recreatiegebied, bedrijventerrein of asfalt. Maar ook: ruimte voor energieopwekking. De traditioneel gemaakte keuzes voor energieopwekking en - distributie zijn door het hele land zichtbaar: elektriciteitscentrales, koeltorens, hoogspanningsmasten, schakeltuinen en netstations. De verschillende functies die in de ruimte kunnen worden ingepast, zijn soms combineerbaar, en soms niet. Welke functies het meest wenselijk zijn, en welke combinaties mogelijk worden geacht, hangt af van degenen die beslissen over het gebruik van de ruimte. Dit is geen statisch gegeven, maar hangt sterk af van urgentie, couleur locale en politieke voorkeur van het moment. Denk aan de verbreding van snelwegen of het onder laten lopen van polders. Het Nederlandse landschap is eeuwenlang al aan voortdurende verandering en keuzes onderhevig. Kiezen voor windenergie Voor energieopwekking wordt in toenemende mate gekozen voor vormen van duurzame energie, waaronder het plaatsen van windturbines. Momenteel bedraagt het opgestelde vermogen aan windenergie op land MW. Moderne windturbines zijn omvangrijke, in het oog springende bouwwerken, met grote ronddraaiende rotorbladen, die een hoge spanning opwekken en vrije aanstroming van wind nodig hebben voor maximale opbrengst. Door de hiermee samenhangende ruimtelijke, zichtbaarheids- en veiligheidsaspecten zijn ze niet altijd combineerbaar met andere Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 3

4 functies. Soms is dit evident: tussen hoge gebouwen zet je geen windturbines en onder een windturbine plan je geen speeltuin. Maar in veel gevallen zijn combinaties juist goed mogelijk, zoals met agrarisch gebruik, langs infrastructuur of aan de randen van bedrijventerreinen. In andere situaties is het minder duidelijk en ontstaat discussie tussen voor- en tegenstanders over de wenselijkheid van windturbines. Een lijnopstelling van windturbines aan de rand van een recreatiegebied of langs infrastructuur wordt door de ene recreant als mooi en door de ander als lelijk beschouwd. Het besef dat windenergie schone energie is en bijdraagt aan een duurzamere wereld en Nederland minder afhankelijk maakt van elektriciteit uit fossiele brandstoffen of van andere landen heeft er voor gezorgd dat windturbines voor velen het icoon van duurzaamheid zijn geworden. Anderen vrezen een aantasting van het landschap zoals zij dat al lang kennen ook al is dat landschap eerder ook al door mensenhanden zo gevormd. NWEA onderkent deze discussie, maar is er tegelijkertijd van overtuigd dat de urgentie om te kiezen voor windenergie de komende jaren sterk zal stijgen. De afwegingen van beslissers over het gebruik van de ruimte zullen in toenemende mate in het voordeel van windenergie uitvallen. Hiervoor zijn drie belangrijke redenen: Leveringszekerheid: de fossiele brandstoffen voor onze traditionele energievoorziening komen voor een groot deel uit politiek instabiele regio s. Dat geldt niet voor windenergie: het waait hier. Windenergie maakt ons minder afhankelijk van politieke conflicten elders. De wind is bovendien een oneindige energiebron. Duurzaamheid: windenergie is schone energie en heeft geen nadelige effecten op het leefmilieu. Denk aan klimaatverandering, luchtverontreiniging (gezondheid), zure regen en olierampen. Voor elektriciteit uit windenergie zijn geen fossiele brandstoffen nodig. Er is dus ook geen winning van brandstoffen of (risicovol) transport per schip, over de weg of pijpleiding nodig. Windenergie gebruikt bovendien amper water in tegenstelling tot andere vormen van elektriciteitsopwekking (water in productieproces of voor koeling). 1 Windenergie kan snel in grote mate bijdragen aan het halen van de Europese doelstellingen voor duurzame energie. Kosten: windenergie van windturbines op land behoort tot de goedkoopste vormen van duurzame energie en is nu al feitelijk even duur als elektriciteit uit nieuwe gas- of kolencentrales als de verborgen kosten van fossiel worden meegerekend. De Rijksoverheid wil juist sterk inzetten op de laagst mogelijke kosten om de Europese doelstelling te halen. De kosten voor windstroom zijn de afgelopen decennia geleidelijk gedaald. Doordat de prijs van elektriciteit opgewekt met fossiele brandstoffen of kernenergie naar ieders verwachting geleidelijk duurder zal worden, wordt windenergie steeds meer concurrerend. Verder kent de ontwikkeling van windenergie op land positieve neveneffecten, zoals: groei van de werkgelegenheid, ook in dunbevolkte gebieden 2 een neerwaarts drukkend effect op de groothandelsprijzen voor elektriciteit extra inkomsten voor de betrokken gemeenten uit bijvoorbeeld WOZ Inpassing van windturbines Om maximaal rekening te houden met andere gebruikers van de ruimte, is NWEA voorstander van met name gebundelde plaatsing van windturbines in twee verschillende vormen, namelijk: Grote windparken: bundeling van veel grote windturbines bij elkaar in een groot gebied waar windenergie de hoofdfunctie krijgt. Deze windparken staan in het teken van efficiënte en ongehinderde winning van windenergie. Zij kunnen ontwikkeld worden in die gebieden in Nederland, waar het vaak en hard waait en waar maat en schaal van het huidige landschap overeenstemmen met maat en schaal van moderne hoge windturbines in enkele vlak- of lijnopstellingen van substantiële omvang. Kleine windparken: bundeling van minder hoge windturbines in een kleinschaliger opstelling, ingepast in gebieden die qua functionele verwantschap het beste overeenstemmen met het 1 2 Zie Windturbines dragen ook positief bij aan de bedrijfsvoering van veel agrarische bedrijven, zie het onderzoek Spin off windenergie van ACRRES voor Flevoland, zie Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 4

5 karakter van moderne windturbines. Te denken valt aan industriële omgevingen, agrarische productielandschappen en grote, lange infrastructuurlijnen van weg, water (dijken) en spoor. Het aantal en de hoogte van de windturbines zullen per locatie bepaald moeten worden. Analyse potentie aan windenergie op land Kijkend naar Nederland ziet NWEA vele gebieden die voldoen aan de twee bovenstaande beschrijvingen en waar dus realisatie van windparken in principe mogelijk is. Naast de reeds projecten ziet NWEA extra potentie voor windenergie op land, zoals uitgewerkt in de hieronder beschreven analyse. Methodiek De analyse om te beoordelen welke fysieke ruimte er voor wind op land in Nederland bestaat, behelsde de volgende stappen: 1. Verzamelen van gegevens over het reeds opgestelde vermogen aan windturbines, per provincie. 2. Doornemen van door Rijk en provincies geformuleerde beleidsstukken voor windenergie, nagaan welke ambities in cijfers al in een eerder stadium zijn afgegeven, en hoe deze cijfers zijn onderbouwd. Een belangrijke basis hiervoor was het position paper Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie op land 3, waaruit ook sterk de gedachte van grotere gebieden voor windenergie spreekt. 3. Laten actualiseren van het Projectenboek Windenergie uit , om zicht te krijgen op de windprojecten, de vermogens die daarmee gemoeid zijn en de kans van slagen van deze projecten. De samenvatting van de actualisatie (samenvatting) is bijgevoegd als bijlage Valideren van de resultaten van stap 1 en stap 2 en bepalen van de additionele ruimtelijke mogelijkheden in een snelkookpansessie van een groep ervaren windparkontwikkelaars uit de gelederen van NWEA. 5. Uitwerken van de visie en de kwantitatieve onderbouwing en deze iteratief toetsen aan het inzicht van de achterban. In de volgende paragrafen worden de resultaten van de analyse verder verduidelijkt. De aanpak is ook op hoofdlijnen besproken met enkele vertegenwoordigers van de overheid. Bestaande windturbines Op land staat nu MW aan opgesteld vermogen. 5 In 2020 zal een deel van deze turbines er niet meer staan, ofwel omdat ze zijn vervangen (opschaling) door grotere turbines die relatief meer duurzame elektriciteit opwekken en veelal deel uitmaken van een groter windpark op een andere locatie, ofwel omdat ze het einde van de levensduur bereiken. Het eerste effect (opschaling) is verrekend bij de projecten die nog verwezenlijkt worden; het verdwijnen daarbovenop van turbines om andere redenen schat NWEA op 10 tot 15% van het nu opgestelde vermogen; op de cijfers voor 2020 dus een effect van ongeveer 200 tot 300 MW van de huidige MW die er in 2020 niet meer zijn. Met een veiligheidsmarge van 25% betekent dit dat van de huidige turbines in MW overblijft. Onderhanden windprojecten: de pijplijn Ministerie van VROM (2010), Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie op land Uitgangspunten voor nieuw beleid, concept van 14 juni 2010, Den Haag. Bosch & Van Rijn (2008), Projectenboek Windenergie - Analyse van windenergieprojecten in voorbereiding, in opdracht van Ministeries van VROM, EZ en LNV, Utrecht. Stand februari 2011: 2017 MW opgesteld vermogen op land. Daarnaast staat 228 MW op zee. Samen leveren deze turbines jaarlijks ruim 5,3 miljoen MWh, ongeveer 4,8% van de Nederlandse stroombehoefte. Zie Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 5

6 Verschillende bedrijven en organisaties werken op dit moment al aan 237 windenergieprojecten, verspreid over het hele land, blijkt uit de actualisatie van het Projectenboek Windenergie door bureau Bosch en Van Rijn. De fasen waarin deze zogenaamde pijplijnprojecten zich bevinden variëren van oriëntatie tot vergunningsprocedure tot bouw. Sommige windparken komen er zeker, andere projecten zijn nog afhankelijk van de afwegingen van beslissers over het gebruik van de ruimte, of van het oplossen van specifieke knelpunten, zoals radarverstoring of netinpassing. Zouden alle projecten worden, dan komt er tot 2020 een windenergievermogen op land bij van MW (gemiddelde van de minimale en maximale hoeveelheden totaal gepland vermogen, te weten MW). Het is echter niet aannemelijk dat alle projecten daadwerkelijk worden. Bosch en Van Rijn heeft per project de ontwikkelaars en provinciale windcoördinatoren naar de slaagkans gevraagd, rekening houdend met bijvoorbeeld belemmeringen in wet- en regelgeving of (lokale) politieke besluitvorming. De gemiddelde slaagkans van de projecten is vanwege verschillende belemmeringen 52% (bijlage 1). Deze slaagkans vermenigvuldigd met het gemiddeld vermogen aan windprojecten, levert een verwachte toename van bijna MW (2.995 MW) op. 6 Samen met de bestaande windturbines betekent dit en is MW. Conclusie: de projecten leveren bij het huidig beleid en de huidige opstelling van met name de lokale politiek niet genoeg op om de ambitie van MW te verwezenlijken. De slaagkans van de windprojecten kan echter worden verbeterd, door gezamenlijk aanpakken van de ondervonden belemmeringen door de overheid (Rijk, provincies en gemeenten) en de windsector. Verder zijn de met deze projecten gemoeide vermogens vaak gebaseerd op de verworven grondposities en niet zozeer op de volledige ruimtelijke mogelijkheden voor windenergie in het betreffende gebied. Met een gecoördineerde aanpak kan een project wellicht uit een groter aantal turbines bestaan. Additionele mogelijkheden Om minstens MW te verwezenlijken ziet NWEA meerdere kansrijke gebieden, waar grote en kleine windparken kunnen worden, maar waar nog geen initiatieven zijn ontplooid, of waar geschikte initiatieven in een eerder stadium zijn gestrand. Tenslotte sluit NWEA nadrukkelijk aan bij de ontwikkeling van concentratiegebieden zoals geschetst in het position paper Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie op land. Totaal ziet NWEA ruim MW aan additionele mogelijkheden. Omdat het verwezenlijken van een windproject van pril begin tot exploitatie meerdere jaren vergt, zal een groot deel van deze additionele projecten niet meer kunnen meetellen voor de ambitie van Bij het bepalen van de mogelijkheden binnen de concentratiegebieden is rekening gehouden met het feit dat van de huidige pijplijn -projecten er meerdere in deze gebieden gelokaliseerd zijn. 6 Uit het onderzoek door Bosch en Van Rijn bleek dat meerdere projecten door ontwikkelaars zijn stopgezet. In principe kunnen verschillende van deze projecten bij nieuw beleid of nieuwe wet- en regelgeving alsnog een doorstart maken. In deze analyse zijn deze projecten niet meegerekend; zij behoren op dit moment niet tot de pijplijn. Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 6

7 Potentie per provincie In het overzicht op de volgende bladzijden wordt de potentie die NWEA ziet aan windenergie op land uitgesplitst per provincie. In de daarbij opgenomen tabellen zijn de hiervoor geschetste cijfers ook opgesplitst per provincie weergegeven. Achtereenvolgens wordt hierin weergegeven: het totaal realiseerbare vermogen in de betreffende provincie, zoals geschat door NWEA het reeds e vermogen in 2010 de afname van het reeds e vermogen in (hier wordt voorzichtigheidhalve een kwart van het reeds e vermogen gehanteerd) 7 het vermogen dat de windprojecten naar verwachting zullen opleveren (de gewogen gemiddelden) 8 het vermogen dat nodig is voor het door NWEA ingeschatte totaal realiseerbare vermogen. Groningen Groningen is een zeer windrijke provincie. Groningen heeft veel grootschalige gebieden zoals in en om de Eemshaven, rond Delfzijl, langs de N33, de Groningse Veenkoloniën, de Dollard-regio en langs de kust. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Groningen in op MW. Friesland In Friesland waait het vaak en hard. Zeer geschikt voor grote windparken zijn het grootschalige Kleigebied, de Afsluitdijk en de Friese IJsselmeerkust. Kleinschaligere opstellingen zijn goed mogelijk nabij spoorwegen en snelwegen. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Friesland in op 800 MW. 9 Drenthe Drenthe heeft veel potentie voor windenergie, met name in de grootschalige Veenkoloniën. Daarnaast ziet NWEA kleinschaliger mogelijkheden bij Wijster, langs de A37 tussen Hoogeveen en Emmen en bij gemeenten als Meppel, Beilen en Coevorden. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Drenthe in op 800 MW. Overijssel Overijssel heeft weinig grootschalige gebieden. In het landelijk gebied staan veel woningen. Overijssel kent relatief lage windsnelheden. Dat zorgt er voor dat deze provincie minder potentie heeft voor windenergie. De provincie heeft twee zoekgebieden aangewezen: ten noorden van de Vecht tussen Staphorst en Zwolle en bij Hardenberg. Daarnaast ziet NWEA o.m. mogelijkheden in Kampen, langs de N50, bij Deventer en op of nabij diverse bedrijventerreinen. NWEA schat het ruimtelijk potentieel in Overijssel in op 150 MW. Flevoland Flevoland is een uitstekend windgebied en zeer geschikt voor grote windparken in Oostelijk Flevoland, Zuidelijk Flevoland, de Noordoostpolder, het IJsselmeer en het Markermeer. Extra potentie ziet NWEA in het opschalen van bestaande windturbine-opstellingen in vooral de gemeenten Zeewolde, Dronten en Lelystad. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Flevoland en het IJsselmeer in op MW MW 357 MW - 89 MW 283 MW 449 MW 800 MW 156 MW -39 MW 147 MW 536 MW 800 MW 1 MW -1 MW 292 MW 508 MW 150 MW 6 MW -2 MW 77 MW 69 MW MW 614 MW -154 MW 681 MW 859 MW Preciezere cijfers voor van bestaand windvermogen per provincie vergen nader onderzoek. Het gemiddelde van de minimale en maximale hoeveelheden gepland vermogen, vermenigvuldigd met de slaagkans. NWEA acht doorgroei naar MW in Friesland haalbaar ná Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 7

8 Gelderland Gelderland is vergelijkbaar met Overijssel qua kleinschaligheid van de landschappen, verspreiding woningen, en relatief lage windsnelheden. Dit beperkt de ruimtelijke mogelijkheden voor windenergie. NWEA ziet o.m. mogelijkheden langs de A15, langs de A12 en in de Achterhoek. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Gelderland in op 200 MW. Utrecht Utrecht is een dichtbevolkt gebied, met minder mogelijkheden voor windenergie. NWEA ziet een aantal kleinschalige mogelijkheden, o.m. bij Lage Weide, langs de A2 bij Loenen en Breukelen, langs de A12 en bij de Rijnbrug. NWEA schat het ruimtelijk potentieel in Utrecht in op 100 MW. Noord-Holland Ook Noord-Holland is een prima windprovincie, met voldoende grootschalige mogelijkheden. Grote windparken kunnen worden in de Kop van Noord-Holland en in het gebied rond het Noordzeekanaal en de Amsterdamse Haven. Het geldend provinciebeleid behelst een ambitie van MW. NWEA sluit hier graag op aan. Zuid-Holland Zuid-Holland is een windrijke provincie. In het zuidelijke deel van Zuid- Holland zijn verschillende geschikte gebieden voor grote windparken: de Maasvlakte, de haven van Rotterdam en Goeree-Overflakkee. De provincie heeft de groot- en kleinschalige mogelijkheden voor windenergie gedetailleerd in kaart gebracht, en daar een ambitie van MW aan gekoppeld. NWEA sluit hier graag op aan. Zeeland Zeeland is een prima windgebied, met landschappen die geschikt zijn voor grote windparken. NWEA ziet mogelijkheden voor opschaling en uitbreiding van bestaande locaties, en nieuwe mogelijkheden langs de A58 en in het oostelijke deel van Zeeuws-Vlaanderen. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Zeeland in op 800 MW. Noord-Brabant Het westelijk gedeelte van Noord-Brabant is een windrijk gebied, met grootschalig potentieel voor windenergie. Grotere windturbineopstellingen zijn hier mogelijk. Voor het overige is Noord-Brabant vergelijkbaar met Gelderland en Overijssel: overwegend dichtbevolkt en minder geschikt voor windenergie. NWEA ziet daar kleinschalige mogelijkheden op bijvoorbeeld bedrijventerreinen. Totaal schat NWEA het ruimtelijk potentieel in Noord-Brabant in op 500 MW. Limburg Limburg biedt alleen kleinschalige mogelijkheden voor windenergie. NWEA schat het ruimtelijk potentieel voor 2020 in Limburg in op 50 MW MW 36 MW -9 MW 73 MW 100 MW 100 MW 9 MW -2 MW 35 MW 58 MW MW 293 MW -73 MW 492 MW 318 MW MW 246 MW -62 MW 370 MW 446 MW 800 MW 205 MW -51 MW 247 MW 399 MW 500 MW 71 MW -18 MW 270 MW 177 MW 50 MW 6 MW -2 MW 28 MW 18 MW 10 NWEA acht meer doorgroei in Limburg mogelijk ná Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 8

9 Eindresultaat analyse Zonder extra maatregelen (dus met de huidige belemmeringen) zal het vermogen aan windenergie op land tot 2020 groeien naar ongeveer MW, namelijk: MW aan overgebleven bestaande windturbines Bijna MW (2.995) uit de projecten Daarmee alleen wordt de huidige kabinetsambitie van minstens MW dus niet gehaald MW MW -500 MW MW MW Door samen met Rijk, provincies en gemeenten knelpunten op te lossen en nieuwe grootschalige en kleinschalige locaties te ontwikkelen, ziet NWEA in 2020 ruim MW aan additionele mogelijkheden. Dit is ruim voldoende om de ambitie van MW wel te bereiken. Overigens is NWEA voorstander van het stimuleren van de productie van energie (MWh), in plaats van louter de realisatie van vermogen (MW). Immers, bij een gegeven locatie en windaanbod is de energieproductie (per opgestelde MW) afhankelijk van de efficiency van de windturbine, de ashoogte en de rotordiameter. Een efficiënte windturbine met een kleiner vermogen kan dus net zoveel energie produceren als een minder efficiënte windturbine met een groter vermogen. Doelstellingen zouden voortaan dan ook in MWh in plaats van MW gesteld moeten worden. Samen realiseren van de ambitie Zoals hierboven gesteld, is NWEA ervan overtuigd dat de urgentie om te kiezen voor windenergie de komende jaren sterk zal stijgen en dat de beslissingen over het gebruik van de ruimte in toenemende mate in het voordeel van windenergie zullen uitvallen. Daarbij kunnen we inmiddels gebruik maken van bruikbare praktijkervaringen voor de succesvolle totstandkoming van windparken. Twee aansprekende voorbeelden zijn: Windpark Zuidlob, een groot windpark in het zuiden van Flevoland van ruim 100 MW, waarvan de bouw naar verwachting in 2012 zal starten. Hier namen de grondeigenaren zelf het initiatief, waardoor vanaf het begin groot draagvlak bestond voor het project, ook bij de betrokken overheden. De Rijkscoördinatieregeling zorgde voor een relatief vlotte vergunningverlening. Windpark Distripark, een klein windpark van 9 MW, op een bedrijventerrein langs de A12 tussen Gouda en Zoetermeer. Windpark Distripark komt voort uit het windconvenant van de Regio Midden-Holland, waarmee het draagvlak bij de overheid werd gewaarborgd. Daarnaast is de enthousiaste en betrokken houding van de gemeente Waddinxveen van groot belang; men is meteen aan de slag gegaan met het bestemmingsplan en men heeft altijd meegedacht bij knelpunten in procedure en vergunningverlening. Wat ook helpt is het brede politieke en maatschappelijke draagvlak in Waddinxveen. Het Platform Duurzaam Waddinxveen en de Vereniging de Windvogel propageren al jaren de voordelen van windenergie. Daarnaast zullen de overheid en de windsector samen een aantal knelpunten moeten zien op te lossen. We refereren hiervoor aan de brief van het Interprovinciaal Overleg van 28 februari 2011 aan de minister van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie en aan diens antwoord van 17 mei Of de ambitie van MW wordt gehaald staat of valt vooral bij een overheid (op alle niveaus) die ambitie uitstraalt en die zorgt voor een stabiel en consistent stimulerings- en ruimtelijk beleid. De volgens NWEA wezenlijke andere noodzakelijke aanpassingen van belemmeringen voor bestaande en toekomstige projecten zijn: het oplossen van de radarproblematiek (defensie en civiele radar) Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 9

10 mogelijkheden om windturbines te plaatsen in waterkeringen en langs infrastructuur het oplossen van de capaciteitsproblemen in het elektriciteitsnetwerk en voorrang voor transport van duurzame energie. Aanpassen omgevingsrecht voor effectiever opschalen en herstructureren. Aanpassen vergoedingssystematiek Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (RVOB) voor gebruik van rijksgronden Duidelijkheid en afstemming tussen Rijk en provincies over het ruimtelijke beleid Daadwerkelijk oppakken door provincies van de rol die zij hebben binnen de Crisis- en Herstelwet. NWEA is ervan overtuigd een noodzakelijke en nuttige bijdrage te kunnen leveren aan het oplossen van de hier en in de genoemde brieven behandelde knelpunten en in de ontwikkeling van de Structuurvisie Wind op Land. De windsector is hier klaar voor, en roept Rijk, provincies, gemeentes en inwoners van Nederland op om de uitdaging gezamenlijk op te pakken. Samen breiden we dit decennium het opgesteld vermogen aan windenergie op land uit naar MW of meer! Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 10

11 BIJLAGE 1 Actualisatie Projectenboek Windenergie, samenvatting Actualisatie Projectenboek Windenergie Stand van zaken 2011 Opdrachtgever NWEA Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 11

12 Projectenboek Windenergie 2011, samenvatting Uit een inventarisatie van alle lopende windenergieprojecten blijkt dat in Nederland naar verwachting MW aan windenergievermogen op land zal worden geplaatst vóór Dit blijkt uit onderzoek dat adviesbureau Bosch & Van Rijn uitvoerde in opdracht van NWEA, waarbij projectontwikkelaars en provinciale windenergiecoördinatoren zijn gevraagd naar lopende projecten, realisatiekansen en -belemmeringen. In totaal wordt gewerkt aan 237 windenergieprojecten, samen goed voor MW. De gemiddelde slaagkans van deze projecten vóór 2020 bedraagt 52%. De belangrijkste belemmeringen voor de realisatie van projecten zijn de gemeentelijke en provinciale besluitvorming en het soms restrictieve beleid. In Flevoland, Noord-Holland en Zuid-Holland wordt de grootste toename verwacht. In 2012 en 2013 wordt veel nieuw windenergievermogen : jaarlijks 400 à 500 MW. Dit hangt samen met de bouw van twee grote windparken: windpark Noordoostpolder en windpark Zuidlob in Zeewolde. Zie onderstaande figuur. In 2008 is een vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd. Zie onderstaande tabel. Onderzoek 2008 (periode ) Onderzoek 2011 (periode ) Toename (%) In de pijplijn totaal MW MW 30% Totaal aantal projecten % Slagingskans 37% 52% Vermogen x Slagingskans MW MW 80% Er zijn op dit moment meer en grotere projecten in voorbereiding dan drie jaar geleden. De hogere slagingskans hangt deels samen met de gehanteerde doorlooptijd (realisatie voor 2020) ten opzichte van het onderzoek uit 2008 (tot 2012). Ruimte voor wind op land (NWEA juni 2011) 12

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land 3 februari 2010 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak 2. Waar wél; concentratiegebieden 3. Waar niét: vrijwaringsgebieden i 4. Overig Nederland

Nadere informatie

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Lelystad, juli 2014 Het plan Het Federatieplan Windenergie bestaat uit onderlinge afspraken tussen bewoners, grondeigenaren en windmoleneigenaren in

Nadere informatie

Intentieovereenkomst Windpark Zeewolde

Intentieovereenkomst Windpark Zeewolde Intentieovereenkomst Windpark Zeewolde Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp, handelend in zijn hoedanigheid van bestuursorgaan, hierna te noemen: EZ; 2. De Minister van Infrastructuur

Nadere informatie

Wij hopen dat u deze punten zult meenemen in de definitieve startnotitie. 1

Wij hopen dat u deze punten zult meenemen in de definitieve startnotitie. 1 Coöperatie Windunie U.A. Centrum Publieksparticipatie SWOL Postbus 30316 2500 GH Den Haag Churchilllaan 11 Postbus 4098 3502 HB Utrecht tel +31 (0)30 753 3100 fax +31 (0)30 753 3199 secretariaat@windunie.nl

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Convenant Realisatie Windenergie in de Rotterdamse haven Ondertekend op 5 september 2009 Aan boord van de Nieuwe Maze in de haven van Rotterdam

Convenant Realisatie Windenergie in de Rotterdamse haven Ondertekend op 5 september 2009 Aan boord van de Nieuwe Maze in de haven van Rotterdam Convenant Realisatie Windenergie in de Rotterdamse haven Ondertekend op 5 september 2009 Aan boord van de Nieuwe Maze in de haven van Rotterdam Voorafgaand Een belangrijke doelstelling van het energiebeleid

Nadere informatie

Nederlandse Wind Energie Associatie NWEA. Lidmaatschap

Nederlandse Wind Energie Associatie NWEA. Lidmaatschap Nederlandse Wind Energie Associatie NWEA Lidmaatschap NWEA vertegenwoordigt de hele sector windenergie. Leden van NWEA zijn onder meer ontwikkelaars van windparken, exploitanten, fabrikanten, kenniscentra,

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

Toetsen plan IPO 6.000 MW ruimte voor wind op land in 2020

Toetsen plan IPO 6.000 MW ruimte voor wind op land in 2020 Toetsen plan IPO 6.000 MW ruimte voor wind op land in 2020 Een studie naar plaatsingsmogelijkheden van windturbines in de door provincies voorgestelde gebieden. EINDRAPPORT Opdrachtgevers: Toetsen plan

Nadere informatie

PERSOONLIJK Aan de Minister van Infrastructuur en Milieu Mevrouw drs. M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus Postbus 20901 2500 EX DEN HAAG

PERSOONLIJK Aan de Minister van Infrastructuur en Milieu Mevrouw drs. M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus Postbus 20901 2500 EX DEN HAAG PERSOONLIJK Aan de Minister van Infrastructuur en Milieu Mevrouw drs. M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus Postbus 20901 2500 EX DEN HAAG Utrecht, 6 april 2012 Betreft: Structuurvisie Wind op Land

Nadere informatie

WINDENERGIE BASISINFORMATIE

WINDENERGIE BASISINFORMATIE WINDENERGIE BASISINFORMATIE - Westervoort Albert Koers NLVOW 1 WindMOLENS? Dit is een windturbine Dit is een windmolen 2 WindTURBINES 7 MW 3,5 MW 135m tip van de wiek 90m 21,20 m 6,20m 3 Beeldvorming!

Nadere informatie

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college,

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college, Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH Uw kenmerk : Datum : 13 oktober 2011 Ons kenmerk : DZH/RO/Wonen 2011-668 Contactpersoon : P. Vermeulen

Nadere informatie

Hierbij treft u aan een bij Provinciale Staten ingekomen brief van Coöperatieve vereniging De Windvogel d.d. 3 juli 2012 inzake 1000 PalenPlan.

Hierbij treft u aan een bij Provinciale Staten ingekomen brief van Coöperatieve vereniging De Windvogel d.d. 3 juli 2012 inzake 1000 PalenPlan. Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Fax 038 425 48 56 provincie.overljssel.nl postbus@overijssel.nl RABO Zwolle 39 73 41 121 Gedeputeerde Staten van Overijssel Inlichtingen

Nadere informatie

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder Onderwerp De keuze van de gemeente uit de mogelijkheden om het windpark Elzenburg/De Geer te realiseren als begin 2016 wordt besloten om het proces hiervoor voort te zetten. Datum 2 september 2015 Naam

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

1 Doel en inhoud evaluatie Aanleiding Doelen Inhoud... 3

1 Doel en inhoud evaluatie Aanleiding Doelen Inhoud... 3 Evaluatie 1 e fase Gebiedsvisie windenergie Drenthe 3-6-2014 Inhoudsopgave 1 Doel en inhoud evaluatie... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doelen... 3 1.3 Inhoud... 3 2 Samenvatting kaders windenergie... 3 2.1

Nadere informatie

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014

Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Aan Dorpsbelangen Zoutkamp, Wehe-den Hoorn, 16 juni 2014 Onderwerp: Windmolenpark(en) in de gemeente Kollumerland c.a. Geachte Dorpsbelangen Zoutkamp, Er zijn bij Fryslân foar de Wyn (FfdW) plannen voor

Nadere informatie

Ontwerp wijziging PRVS

Ontwerp wijziging PRVS Model bekendmaking regeling provinciale staten 1 8 Ontwerp wijziging PRVS Ontwerp besluit van Provinciale Staten van Noord-Holland van [..], tot wijziging van de Provinciale Ruimtelijke Verordening Structuurvisie

Nadere informatie

Factsheet van de nationale, provinciale en lokale beslismomenten van windparken in de Veenkoloniën

Factsheet van de nationale, provinciale en lokale beslismomenten van windparken in de Veenkoloniën Factsheet van de nationale, provinciale en lokale beslismomenten van windparken in de Veenkoloniën 2008 In 2008 is het Nationaal Plan van Aanpak Windenergie opgesteld als uitwerking van het coalitieakkoord

Nadere informatie

In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd

In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd Een overzicht van de spreiding van huursegmenten per provincie en voor een aantal steden Staf Depla, Lid Tweede Kamer

Nadere informatie

Kansen voor windenergie?

Kansen voor windenergie? Kansen voor windenergie? Structuurvisie windenergie op land In Europees verband heeft Nederland de verplichting op zich genomen in 2020 16% van zijn totale energieverbruik op duurzame wijze te produceren.

Nadere informatie

RAADSCOMMISSIE. Nummer:

RAADSCOMMISSIE. Nummer: RAADSCOMMISSIE Onderwerp: Nummer: Datum vergadering: 4 februari 2014 Locatieonderzoek kleine windmolens op bedrijventerreinen Hooidijk, Groot Verlaat en Dolderkanaal in Steenwijk en Boterberg in Oldemarkt.

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Oproep tot actie - Landelijke Uitwerking Windenergie Onshore NL

Oproep tot actie - Landelijke Uitwerking Windenergie Onshore NL Oproep tot actie - Landelijke Uitwerking Windenergie Onshore NL Dit commentaar is ingedeeld in 2 periodes, fase 1 van 2007-2011 en fase 2 van 2012-2020. Periode 2007-2011 (fase 1) Doelstelling: NWEA is

Nadere informatie

dhr. E. Goldsteen - Ruimtelijke ordening en bouwzaken 3. Beheer openbare ruimte

dhr. E. Goldsteen - Ruimtelijke ordening en bouwzaken 3. Beheer openbare ruimte Agendapunt: 6 Onderwerp: Windenergie (bijlage bij raadsvoorstel 23 april 2007) Commissie: 10-3-2008, nr. 6 Raadsvoorstel: 20-2-2008, nr. 258 Portefeuillehouder : Beleidsterrein: Programma: dhr. E. Goldsteen

Nadere informatie

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20%

Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting Antwoord Toelichting. instrumentarium geeft om goed op de windmolens om zo in 2020 20% Vragen Provincie Partij Hoe belangrijk vindt u dat er draagvlak van Zoals hierboven geschetst staat D66 Ik sta hier gedeeltelijk achter Omdat dit omwonenden een prima voor het plaatsen van deze instrumentarium

Nadere informatie

Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening. Deel 4: Planologische kernbeslissing

Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening. Deel 4: Planologische kernbeslissing Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening Deel 4: Planologische kernbeslissing s-gravenhage, 10 augustus 2009 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 2 Doelstellingen... 5 3 Strekking en kenmerken... 6

Nadere informatie

Spin-off Windenergie. Een onderzoek naar de economische, duurzaamheids- en regionale effecten van windenergie

Spin-off Windenergie. Een onderzoek naar de economische, duurzaamheids- en regionale effecten van windenergie Spin-off Windenergie Een onderzoek naar de economische, duurzaamheids- en regionale effecten van windenergie Andrea Terbijhe Katrin Oltmer Marcel van der Voort ACRRES - Wageningen UR Augustus 2009 rapportcode:

Nadere informatie

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023;

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023; De Minister van Economische Zaken; In overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad, Overwegende, Dat op grond van richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter

Nadere informatie

Voor- of tegenwind? Drenthe Molenvrij?

Voor- of tegenwind? Drenthe Molenvrij? Voor- of tegenwind? Het Ministerie van Economische Zaken heeft aangegeven met alle provincies tot afspraken te willen komen over windenergie: hoeveel energie kan er in elke provincie opgewekt worden met

Nadere informatie

Welkom bij de Marktplaats Leefomgeving van 24 november 2010

Welkom bij de Marktplaats Leefomgeving van 24 november 2010 Welkom bij de Marktplaats Leefomgeving van 24 november 2010 Huidig beleid Omgevingsvisie (juni 2010): Zoekgebied in Zuidoost en Oost Drenthe Gemeenten Coevorden, Emmen, Borger- Odoorn, Aa en Hunze en Tynaarlo

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Projectenboek Windenergie Analyse van windenergieprojecten in voorbereiding

Projectenboek Windenergie Analyse van windenergieprojecten in voorbereiding EINDRAPPORT juli 2008 Projectenboek Windenergie Analyse van windenergieprojecten in voorbereiding In opdracht van: Ministeries van VROM, EZ en LNV Bosch & Van Rijn Prins Bernhardlaan 63 drs. G. Bosch 3555

Nadere informatie

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 2.1 STAAT UW TURBINE IN FRYSLÂN?... 3 2.2 BENT U DE ENIGE EIGENAAR?... 3 2.3 ZO NIET, WELK AANDEEL IS UW EIGENDOM?... 4 2.4 HOEVEEL TURBINES HEEFT

Nadere informatie

Opschalen, saneren of vervangen

Opschalen, saneren of vervangen Opschalen, saneren of vervangen Veel te sober ingerichte één op één vervangingsregeling SDE+ 2015 onderzoek Bosch &van Rijn i.o.v. NWEA 1000-1800 MW MEP en oudere turbines Lage energieprijzen -> geen rendabele

Nadere informatie

Draagvlak en participatie. Windcongres 6 oktober 2015

Draagvlak en participatie. Windcongres 6 oktober 2015 Draagvlak en participatie Windcongres 6 oktober 2015 Gerrit Modderkolk Procap adviseurs en projectmanagers Procap Procap adviseurs en projectmanagers - Voor ruimtelijke vraagstukken: haalbaar maken en

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie

Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie Partiële herziening Omgevingsplan Flevoland voor windenergie Het beleid voor windenergie komt na aanpassing als volgt te luiden. Essentie van het windbeleid Als windrijke provincie wil Flevoland optimaal

Nadere informatie

Uitvoering windenergie in relatie tot Crisisen herstelwet/elektriciteitswet 1998. Bijlage 4 bij Windenergie sneller ingepast? Datum 22 juni 2010

Uitvoering windenergie in relatie tot Crisisen herstelwet/elektriciteitswet 1998. Bijlage 4 bij Windenergie sneller ingepast? Datum 22 juni 2010 Uitvoering windenergie in relatie tot Crisisen herstelwet/elektriciteitswet 1998 Bijlage 4 bij Windenergie sneller ingepast? Datum 22 juni 2010 Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Ruimte,

Nadere informatie

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. Vergadering : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 Plaats : Harderwijk Opdrachtgever : Provincie Gelderland Project :

Nadere informatie

Comité Hou Friesland Mooi

Comité Hou Friesland Mooi Comité Hou Friesland Mooi Oktober 2012 ineens Fryslân Windstreek 2012 Hier 40 tot 100 windturbines van 180 meter In IJsselmeer nog meer: 75 tot 150 Vergadering Zurich: Comité Hou Friesland Mooi Eerste

Nadere informatie

600 het aanbod voor de ontwikkeling van windenergie in fryslân van

600 het aanbod voor de ontwikkeling van windenergie in fryslân van aanbod600 het aanbod voor de ontwikkeling van windenergie in fryslân van Platform Duurzaam Fryslân Colofon Aanbod600, voor ontwikkeling van windenergie in Fryslân Ontwikkeld door: Pride Finance en Platform

Nadere informatie

DE GEMEENTE MOET IN ACTIE KOMEN!

DE GEMEENTE MOET IN ACTIE KOMEN! COMITÉ HOU FRIESLAND MOOI DE GEMEENTE MOET IN ACTIE KOMEN! Wat is er aan de hand? Na de verkiezingen in 2011 gingen CDA, PvdA en FNP samen de provincie besturen op basis van een Coalitieakkoord. Over windenergie

Nadere informatie

Windenergie met beleid. Brief aan de raadsleden. Pl atform DUURZAME E N ERGIE W e st Br ab ant - 1 -

Windenergie met beleid. Brief aan de raadsleden. Pl atform DUURZAME E N ERGIE W e st Br ab ant - 1 - Windenergie met beleid Brief aan de raadsleden - 1 - 8 juli, 2009 Geachte raadsleden, De behandeling van het agendapunten windenergie zoals recent heeft plaatsgevonden in de commissievergadering Fysieke

Nadere informatie

Samen is de snelste weg voor Wind op Land

Samen is de snelste weg voor Wind op Land Samen is de snelste weg voor Wind op Land NWEA bijeenkomst Leon Pulles Januari 2015 Vragen aan de zaal Wie is er voor wind energie op land? Wie vindt windmolens mooi? Wie wil een 3 MW molen op 300 meter

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark bij de Spinder te Tilburg; 2. Kaders vast te stellen

Nadere informatie

Wind werkt windenergie in Groningen

Wind werkt windenergie in Groningen Wind werkt windenergie in Groningen Wind is een oneindige bron van energie, schoon en gratis, waarvan ook onze voorouders al veelvuldig gebruik maakten. Al eeuwenlang sieren koren, houtzaag, en poldermolens

Nadere informatie

AANBOD600 HET AANBOD VOOR DE ONTWIKKELING VAN WINDENERGIE IN FRYSLÂN VAN P DF. ryslân. latform uurzaam

AANBOD600 HET AANBOD VOOR DE ONTWIKKELING VAN WINDENERGIE IN FRYSLÂN VAN P DF. ryslân. latform uurzaam AANBOD600 HET AANBOD VOOR DE ONTWIKKELING VAN WINDENERGIE IN FRYSLÂN VAN Aanbod600 Het Platform Duurzaam F (PDF) doet de Provincie F hierbij het Aanbod600 voor samenwerking bij het bereiken van een fossielvrije

Nadere informatie

Veiligheid van windturbines Van ontwerp tot sloop. 9 oktober 2014 Cees Smit

Veiligheid van windturbines Van ontwerp tot sloop. 9 oktober 2014 Cees Smit Veiligheid van windturbines Van ontwerp tot sloop 9 oktober 2014 Cees Smit 2 Algemeen Onderwerpen Ontwerp Fundering Transport Bouw Exploitatie Onderhoud Sloop 3 Structuurvisie Windturbines op Land (SvWOL)

Nadere informatie

Van de gemeenten, die ervaring hebben met social return, heeft 70% social return, voornamelijk toegepast bij aanbestedingen van WMO/zorg.

Van de gemeenten, die ervaring hebben met social return, heeft 70% social return, voornamelijk toegepast bij aanbestedingen van WMO/zorg. Achtergrond informatie bij de Social Return Type producten/diensten waarbij social return wordt toegepast Wmo en zorg Groenvoorziening Schoonmaak Bouw Infrastructurele werken en onderhoud Reintegratiediensten

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de jaren 2003 en 2004. De notitie is als

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene ASPIRAVI Project E403 Lichtervelde en Wingene Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 29 november 2010 Betreft Uitvoering Nota Ruimte

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 29 november 2010 Betreft Uitvoering Nota Ruimte > Retouradres Postbus 30940 2500 GX Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30940 2500 GX Den Haag Betreft Uitvoering Nota

Nadere informatie

Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33

Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33 Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33 postadres: Berkenlaan 2, 9651 BK Meeden email: secretaris@tegenwindn33.nl woordvoerder: dhr. A. Ammersken www.tegenwindn33.nl

Nadere informatie

Waarom windenergie (op land)?

Waarom windenergie (op land)? Waarom windenergie (op land)? Steeds meer schone energie Dit kabinet kiest voor een betrouwbare en steeds schonere energieopwekking voor de samenleving. Evenwichtige energiemix Om dit doel verantwoord

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 4

RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 4 RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 4 Datum: 13 maart 2012. Deelsessie: 19.55 20.45 uur in de Calamiteitenzaal Doel: Beeldvorming. Onderwerp: Standpunt ontwikkeling windpark Markermeer. Toelichting: Door

Nadere informatie

De wind in de zeilen voor Dilbeek

De wind in de zeilen voor Dilbeek De wind in de zeilen voor Dilbeek Op zoek naar geschikte locaties voor windturbines in Dilbeek aan de hand van het Windplan Vlaanderen en de Vlaamse Omzendbrief Windenergie Waarom windenergie? Op zoek

Nadere informatie

Provinciale Staten AGENDAVERZOEK

Provinciale Staten AGENDAVERZOEK Provinciale Staten AGENDAVERZOEK Onderwerp SIS-nummer Agendering (advies Griffie) Overleg-/ beslispunten Context Agendaverzoek VVD: Principeverzoek van Raedthuys Windenergie B.V. voor het opstellen van

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Verkiezing en methode

Verkiezing en methode Verkiezingsuitslag Verkiezing en methode Het Leukste uitje van het Jaar wordt bepaald op basis van een onderzoek onder ANWB leden. Dit onderzoek bestaat uit twee rondes, namelijk een nominatieronde en

Nadere informatie

Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land. Uitgangspunten voor nieuw beleid. Concept van 14 juni 2010 Ministerie VROM Den Haag

Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land. Uitgangspunten voor nieuw beleid. Concept van 14 juni 2010 Ministerie VROM Den Haag Nationaal Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Uitgangspunten voor nieuw beleid Concept van 14 juni 2010 Ministerie VROM Den Haag 1 Voorwoord In opdracht van het Bestuurlijk overleg Rijk, IPO en

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2004/41

Statenvoorstel nr. PS/2004/41 Statenvoorstel nr. PS/2004/41 Het Presidium stelt voor Statenvoorstel nr. PS/2004/41 te behandelen in: de Statencommissie Ruimte en groen op: 4 februari 2004 om 09.30 uur de vergadering van Provinciale

Nadere informatie

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van de provincie Fryslân Leeuwarden, 7 april 2015 Verzonden, 07 APR.

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van de provincie Fryslân Leeuwarden, 7 april 2015 Verzonden, 07 APR. provinsje fryslân provincie fryslân b postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 rj) Provinciale Staten van de provincie Fryslân www.fryslan.nl

Nadere informatie

Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33

Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33 Stichting Platform Tegenwind N33 tegen de plaatsing van windturbines in het zoekgebied N33 postadres: Berkenlaan 2, 9651 BK Meeden email: secretaris@tegenwindn33.nl woordvoerder: dhr. A. Ammersken www.tegenwindn33.nl

Nadere informatie

Overijssel FRYSLÂN DRENTHE FLEVO- LAND DUITSLAND. Zwolle GELDERLAND. Steenwijk* Giethoorn* Hardenberg* Kampen* Vecht* Ommen* Nijverdal* Almelo

Overijssel FRYSLÂN DRENTHE FLEVO- LAND DUITSLAND. Zwolle GELDERLAND. Steenwijk* Giethoorn* Hardenberg* Kampen* Vecht* Ommen* Nijverdal* Almelo Vecht* 1 met namen Overijssel FRYSLÂN DRENTHE Steenwijk* Giethoorn* FLEVO- LAND Hardenberg* Kampen* DUITSLAND Zwolle Ommen* SALLAND* IJssel Deventer Nijverdal* Rijssen* Almelo Oldenzaal* TWENTE Hengelo

Nadere informatie

Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie in de Kop van Noord-Holland

Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie in de Kop van Noord-Holland Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie in de Kop van Noord-Holland Eindrapportage VERTROUWELIJK Michiel Kort Dirk Louter Bram Brouwer 11 november 2010 42575 Plan van aanpak voor

Nadere informatie

Spin-off Windenergie. Een onderzoek naar de economische, duurzaamheids- en regionale effecten van windenergie

Spin-off Windenergie. Een onderzoek naar de economische, duurzaamheids- en regionale effecten van windenergie Spin-off Windenergie Een onderzoek naar de economische, duurzaamheids- en regionale effecten van windenergie Andrea Terbijhe Katrin Oltmer Marcel van der Voort ACRRES - Wageningen UR Oktober 2009 rapportcode:

Nadere informatie

2 2 JULI 2011 2011-33.240/29/A.41, RP 334842 Horst W.A. ter (050)316 4385 w.a.ter.horst@provinciegroningen.nl

2 2 JULI 2011 2011-33.240/29/A.41, RP 334842 Horst W.A. ter (050)316 4385 w.a.ter.horst@provinciegroningen.nl bezoekadres: fjj,. provincie ItrM m groningen Martinikerkhof i 2 Aan Provinciale Staten postadres: algemeen telefoonnr: Postbus 610 9700 AP Groningen 050 316 49 II algemeen faxnr.: www.provinciegroningen.nl

Nadere informatie

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Hoe belangrijk vindt u windenergie voor Nederland? 1: Zeer onbelangrijk 24 3% 2: Onbelangrijk 16 2% 3: Niet belangrijk, niet onbelangrijk

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden _ Maart 2014 ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H 2511 AA Den Haag T: 070 757 02 00 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2014 in de gemeenteraden

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân

Windpark Fryslân Nieuwsflits is een digitale nieuwsbrief met korte berichten over ontwikkelingen rond Windpark Fryslân Roo, Marijke de Van: Windpark Fryslân Verzonden: dinsdag 08 juli 2014 17:20 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Windpark Fryslân Nieuwsflits (4) Opvolgingsmarkering:

Nadere informatie

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger!

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines en economie Burgers en bedrijven dragen jaarlijks via belas/ngen en heffingen 7,5 miljard bij aan fossiele- en 1,4 miljard

Nadere informatie

Overzicht onderzoeken

Overzicht onderzoeken Overzicht onderzoeken Activiteit Windenergie Communicatieplan maken Afspraken tussen overheden maken (convenant, regionale afspraken, e.d.) Gemeentelijk windbeleidsplan opstellen Toelichting Het opstellen

Nadere informatie

Participatie bij Windpark Fryslân, perspectief van de investeerder

Participatie bij Windpark Fryslân, perspectief van de investeerder Participatie bij Windpark Fryslân, perspectief van de investeerder Workshop Windenergie en participatie Anne de Groot, 18 september 2014 Inhoud Wat is Windpark Fryslân? Welke partijen spelen een rol? Stand

Nadere informatie

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Aanvullend advies aan het Interprovinciaal Overleg over de verdelingsvraagstukken samenhangend met de BBL-oud-grond Juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 2

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

Windturbines binnen de gemeentegrenzen

Windturbines binnen de gemeentegrenzen Leidse Milieuraad Postbus 159 2300 AD LEIDEN Telefoon 071 5167556 Windturbines binnen de gemeentegrenzen Advies betreffende mogelijke locaties voor grote windturbines in Leiden Leidse Milieuraad, 1 februari

Nadere informatie

Ruimte en Milieu Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordering en Milieubeheer

Ruimte en Milieu Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordering en Milieubeheer Ruimte en Milieu Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordering en Milieubeheer > Retouradres Postbus 30940 2500 GX Portefeuille Ruimte Leefomgevingskwaliteit CERL Rijnstraat 8 Postbus 30940 2500

Nadere informatie

Geluid. De norm: 47 db L den

Geluid. De norm: 47 db L den Geluid De norm: 47 db L den Elk windenergieproject moet voldoen aan de wettelijke norm: 47 db L den bij alle geluidsgevoelige objecten in de buurt. Dit is de maximaal toegestane gemiddelde jaarlijkse geluidsdruk

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project Blankenberge

ASPIRAVI. Project Blankenberge ASPIRAVI Project Blankenberge Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie verbruiken

Nadere informatie

Raadsvoorstel gemeente Coevorden

Raadsvoorstel gemeente Coevorden Raadsvoorstel gemeente Coevorden Datum raadsvergadering 22 maart 2016 Versie 1 Agendapunt Naam rapporteur Rv.nr. Openbaar Portefeuillehouder Onderwerp Voorgesteld besluit Aan de raad, H.A. Gortmaker Ja

Nadere informatie

Graag meer windenergie, maar liever niet in de buurt

Graag meer windenergie, maar liever niet in de buurt Graag meer windenergie, maar liever niet in de buurt 4 september 2014 Er is veel draagvlak voor windenergie in het algemeen onder de Nederlandse bevolking. Voor de aanleg van windturbines op betrekkelijk

Nadere informatie

Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie in de Kop van Noord-Holland. Michiel Kort Bram Brouwer Dirk Louter

Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie in de Kop van Noord-Holland. Michiel Kort Bram Brouwer Dirk Louter Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie in de Kop van Noord-Holland Michiel Kort Bram Brouwer Dirk Louter 27 oktober 2010 42575 Plan van aanpak voor een regionale strategie voor windenergie

Nadere informatie

Windmolens voor de industrie

Windmolens voor de industrie Windmolens voor de industrie Kerngegevens over duurzame elektriciteitsopwekking bij bedrijven door windmolens In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Windturbines vangen wind op en zetten

Nadere informatie

Quickscan Haalbaarheidsstudie windparken binnen 12-mijlszone

Quickscan Haalbaarheidsstudie windparken binnen 12-mijlszone Quickscan Haalbaarheidsstudie windparken binnen 12-mijlszone Juni 2013 Inhoudsopgave 1 Aanleiding Haalbaarheidsstudie... 3 2 Uitgangspunten... 3 3 Aanpak quickscan... 4 4 Uitkomsten quickscan... 4 5 Hoe

Nadere informatie

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Leeuwarden 15 oktober 2013 Aan: Ministerie van BZK, Postbus 20011, 2500 AE Den Haag Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Zienswijze Noordvleugelprovincie

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

BEPERKTE GROEI WINDENERGIE IN 2013 GEMISTE KANS VOOR JOBCREATIE

BEPERKTE GROEI WINDENERGIE IN 2013 GEMISTE KANS VOOR JOBCREATIE PERSBERICHT Brussel, 3 januari 2014 BEPERKTE GROEI WINDENERGIE IN 2013 GEMISTE KANS VOOR JOBCREATIE Vlaanderen kreeg er in 2013 elf nieuwe windparken bij, waardoor het totaal op 252 windturbines komt met

Nadere informatie

snelwegen voor de wind

snelwegen voor de wind snelwegen voor de wind Snelwegen voor de wind GroenLinks stelt voor om grond langs snelwegen beschikbaar te stellen voor de bouw van windmolens. Er is in Nederland meer dan 2300 kilometer snelweg. Langs

Nadere informatie