Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ""

Transcriptie

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12 In opdracht van Nederland Maritiem Land (NML) en de aangesloten branches heeft Ecorys de maritieme arbeidsmarktenquête 2015 uitgevoerd. In 2015 is niet voor elke branche afzonderlijk een rapportage opgesteld. In plaats daarvan is een overkoepelende rapportage opgesteld, waarin naast het cluster brede beeld aandacht is voor de uitkomsten per branche. Dataverzameling De dataverzameling heeft plaatsgevonden in de periode januari maart 2016, middels een online enquête. De volgende branches hebben deelgenomen aan het onderzoek; de binnenvaart, de marine, de maritieme toeleveranciers, de offshore, de scheepsbouw, de waterbouw, de watersportindustrie / jachtbouw, en de zeevaart. Behalve de binnenvaart en de marine zijn alle branches via een direct uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek. De binnenvaart is benaderd via haar eigen nieuwsbrief, de marine heeft de resultaten op papier ingevuld. Tenzij anders aangegeven zijn alle data afkomstig uit de online enquêtes. Respons In totaal zijn, in nauwe samenwerking met de brancheorganisaties in de maritieme cluster, 3851 lid bedrijven aangeschreven met het verzoek om de online enquête in te vullen. In totaal hebben 370 van de 3851 benaderde bedrijven deelgenomen aan het onderzoek, wat een overal respons op bedrijfsniveau geeft van 9,6%. Tussen de branches onderling zijn aanzienlijke verschillen in respons. Zo is de respons bij de marine 100%, maar bij de binnenvaart heeft slechts 3% van de ondernemingen deelgenomen aan het onderzoek. Wanneer wordt gekeken naar het aantal werknemers dat werkzaam is bij de deelgenomen bedrijven, komt dit gemiddeld uit op 50%. Samenvattend hebben dus 9.6% van de bedrijven deelgenomen aan de enquête, maar dit vertegenwoordigt wel 50% van de werkzame personen in de sector. Wij zijn verheugd om te zien dat met de hogere respons in vergelijking met de arbeidsmarktmonitor 2014 de zeggingskracht van de rapportage aanzienlijk is verhoogd. Toch is met 16 ondernemingen de respons in de waterbouw laag te noemen. Voor de binnenvaart en de waterbouw zijn enkele resultaten dan ook indicatief. In de rapportage zal dit expliciet genoemd worden als het aan de orde is. De cijfers over de absolute omvang van de werkgelegenheid in de branches zijn afkomstig van de tellingen van het CBS en daarmee representatief. Focus op maritiem-technisch personeel Met de totale werkgelegenheid als vertrekpunt wordt in deze monitor ingezoomd op de maritiem-technische en maritiem-nautische functies. De administratieve en overige werkzaamheden blijven hiermee grotendeels buiten schot.

13 Naast de jaarlijkse onderwerpen (samenstelling werkgelegenheid, vacatures, toekomstverwachtingen, opleiding en scholing) is dit jaar alle branches gevraagd naar de drie innovaties waar men verwacht mee te maken te krijgen en wat daarvan mogelijk de personele gevolgen zijn. Leeswijzer Nadat de belangrijkste uitkomsten aan bod zijn gekomen wordt in het eerste hoofdstuk de omvang en samenstelling van de werkgelegenheid besproken. In het tweede hoofdstuk komt de verwachte werkgelegenheid aan bod, alsmede de vacatures in de branche. Het derde hoofdstuk staat in het teken van opleiding en scholing en in het vierde hoofdstuk worden de verwachte personele gevolgen van innovatie in de branches besproken.

14 Omvang werkgelegenheid Voor de gehele cluster is een kleine toename in werkzame personen te zien van 2013 op Deze is 0,65%, in absolute getallen is het verschil 710 personen. In de periode zijn de waterbouw, de offshore, de zeevaart en maritieme toeleveranciers gestegen in het aantal werkzame personen. In dezelfde periode lieten de watersportindustrie / jachtbouw, de scheepsbouw en de marine een dalende trend zien voor wat betreft het aantal werkzame personen. De binnenvaart is redelijk stabiel gebleven tussen 2006 en Samenstelling werkgelegenheid De samenstelling van de werkgelegenheid komt tot uiting in de verhouding meewerkende eigenaren en gezinsleden, de werknemers in loondienst en de ingehuurde krachten. Het aandeel meewerkende gezinsleden is relatief hoog in de watersportindustrie / jachtbouw en binnenvaart, terwijl in de offshore het aandeel ingehuurde krachten relatief groot is. Over de gehele cluster bezien is het aandeel ingehuurde krachten in 2015 gedaald met 2,4% ten opzichte van De groep werknemers in loondienst is onderverdeeld in personen in vaste dienst en in tijdelijke dienst. De zeevaart en de marine hebben ongeveer de helft in tijdelijke dienst, voor de overige branches geldt dat men 15% tot 25% van de werknemers in tijdelijke dienst heeft. Over de gehele cluster bezien is het aandeel personen in tijdelijke dienst in 2015 gestegen met 1.3% ten opzichte van 2014 Verwachte werkgelegenheid en vacatures Alle branches is gevraagd naar de verwachte werkgelegenheid in de periode Drie branches verwachten een stijging in de werkgelegenheid. Dit zijn de maritieme toeleveranciers, de scheepsbouw en de offshore. De overige branches verwachten een daling in de werkgelegenheid de komende drie jaar.. 1 De cijfers over de omvang van de werkgelegenheid zijn afkomstig van het CBS en ten tijde van deze rapportage waren de cijfers over 2015 nog niet bekend.

15 Vacatures In de zeevaart, watersportindustrie / jachtbouw en binnenvaart lag het vacaturepercentage in november 2015 hoger dan een jaar eerder. In de waterbouw, offshore, de maritieme toeleveranciers en de scheepsbouw is het vacaturepercentage teruggelopen. Over de gehele cluster bezien is het vacaturepercentage in de periode gestegen met 0,8%. Een groot deel van de vacatures in de maritieme branches is moeilijk vervulbaar. In de zeevaart en de scheepsbouw geldt dat bij benadering zelfs voor 8 van de 10 vacatures. In de overige branches ligt dat lager, maar ook daar betreft het een substantieel deel van de vacatures. In absolute zin is het aantal vacatures niet heel hoog. Opleiding en scholing In 2015 boden vrijwel alle bedrijven in de zeevaart, de scheepsbouw en de marine opleidingsplaatsen / stageplaatsen aan. In de watersportindustrie / jachtbouw, de maritieme toeleveranciers en de binnenvaart ligt het percentage bedrijven dat stageplaatsen aanbiedt lager. Ten opzichte van 2014 is, bezien over de gehele cluster, het aantal bedrijven dat stageplaatsen aanbiedt met 9,2% gedaald. Voor de meeste branches geldt dat vrijwel alle beschikbare stageplaatsen vervuld kunnen worden. In de zeevaart en de watersportindustrie / jachtbouw ligt het percentage vervulde stageplaatsen ten opzichte van het totaal lager. Over de gehele cluster bezien heeft in % van de bedrijven één of meerdere personen met een technische functie deelgenomen aan scholing. Tussen de branches zijn er verschillen. In de scheepsbouw heeft bij 87% van de bedrijven het personeel in 2015 deelgenomen aan scholing, in de waterbouw is dat 7%. In de zeevaart, de waterbouw en de offshore zijn de meeste trainingen verplicht. In de overige branches is het grootste deel van de trainingen niet verplicht. Innovatie De belangrijkste innovatiethema s over de gehele cluster bezien zijn technologie/ automatisering en emissie vermindering / groenere aandrijving. De meest genoemde personele gevolgen zijn meer samenwerking met externe partijen, specialisatie binnen vakgebieden of functies en een groeiende behoefte aan meer multi-inzetbare.

16 De onderzochte branches hadden in 2014 in totaal personen in dienst. Een kleine stijging ten opzichte van 2013 toen in totaal personen werkzaam waren in de cluster. Figuur 2.1 laat per branche de omvang in werkzame personen zien. De offshore is veruit de grootste sector, gevolgd door de maritieme toeleveranciers en de binnenvaart. Zeevaart Watersport Waterbouw Scheepsbouw Offshore Maritieme toeleveranciers Marine Binnenvaart De cijfers over de omvang van de werkgelegenheid zijn afkomstig van het CBS en ten tijde van deze rapportage waren de cijfers over 2015 nog niet bekend.

17 De personele ontwikkeling in de periode is weergegeven in Figuur 2.2. De data zijn weergegeven als een index cijfer, met 2006 als eerste meting. Te zien is dat de waterbouw, de offshore, de zeevaart en de maritieme toeleveranciers een stijgende werkgelegenheid laten zien. De binnenvaart is de meest stabiele branche, terwijl de watersportindustrie / jachtbouw, de scheepsbouw en de marine een dalende werkgelegenheid kennen Binnenvaart Marine Maritieme toeleveranciers Offshore Scheepsbouw Waterbouw Watersport Zeevaart

18 De samenstelling van het personeelsbestand is een indicator van de economische ontwikkeling in de sector. Specifieker, het aandeel flexibel personeel ten opzichte van het totale personeelsbestand is een maat voor het economische vertrouwen dat werkgevers hebben. Figuur 2.3 laat de verhouding zien tussen; meewerkende eigenaren en familieleden, werknemers in loondienst en ingehuurde krachten. Tussen de branches onderling zien we verschillen in de verhoudingen tussen de verschillende dienstverbanden. In de binnenvaart en de watersportindustrie / jachtbouw zijn relatief veel meewerkende eigenaren en familieleden, terwijl de offshore, de waterbouw en de scheepsbouw relatief veel met ingehuurde krachten werken. Zeevaart 3% 84% 13% Watersport 37% 51% 12% Waterbouw 79% 20% Scheepsbouw 79% 21% Offshore 8% 62% 30% Maritieme toeleveranciers 11% 80% 9% Marine 99% 1% Binnenvaart 41% 49% 11% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Meewerkende eigenaren en familieleden Werknemers in loondienst Ingehuurde krachten

19 Figuur 2.4 geeft de verdeling weer van de werknemers in loondienst uit Figuur 2.3. Het laat zien welk percentage in vaste dienst is ten opzichte van het aandeel tijdelijke contracten (exclusief ingehuurde krachten). In de zeevaart en de marine is ongeveer de helft van de werknemers in vaste dienst, voor de overige branches ligt dit rond de 75% - 85%.

20 Zeevaart 47% 53% Watersport 77% 23% Waterbouw 81% 19% Scheepsbouw 82% 18% Offshore 93% 7% Maritieme toeleveranciers 89% 11% Marine 48% 52% Binnenvaart 77% 23% 0% 20% 40% 60% 80% 100% vaste dienst tijdelijke dienst Figuur 2.5 laat de ontwikkeling zien van het percentage werknemers in tijdelijke dienst in de periode 2002 tot In de 13 jaar die deze figuur bestrijkt zijn er 4 meetpunten geweest, 2002, 2007, 2014 en Het percentage werknemers in tijdelijke dienst stijgt in 2015 ten opzichte van 2014 bij de marine, de zeevaart, de watersportindustrie / jachtbouw, de waterbouw en de scheepsbouw. 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Binnenvaart Marine Maritieme toeleveranciers Offshore Scheepsbouw Waterbouw Watersport Zeevaart

21 Figuur 2.6 laat de ontwikkeling zien van het percentage ingehuurde krachten in de periode 2002 tot In de 13 jaar die deze figuur bestrijkt zijn er 4 meetpunten geweest, 2002, 2007, 2014 en Behalve de offshore is het percentage ingehuurde krachten in alle branches gedaald, het sterkst in de zeevaart. 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Binnenvaart Marine Maritieme toeleveranciers Offshore Scheepsbouw Waterbouw Watersport Zeevaart

22 In dit onderzoek is de bedrijven gevraagd naar de ontwikkeling die zij voor hun bedrijf verwachten in werkgelegenheid in de periode 2016 tot Van deze absolute getallen is een index gemaakt, waarbij de stand van 2015 op nul is gezet. Figuur 3.1 laat de ontwikkeling van de werkgelegenheid zien. Alle branches die een stijging verwachten komen boven de nul uit. Dit zijn de maritieme toeleveranciers, de scheepsbouw en de offshore. De overige branches verwachten een daling, die het sterkst is bij de waterbouw Binnenvaart Marine Maritieme toeleveranciers Offshore Scheepsbouw Waterbouw Watersport Zeevaart

23 De ontwikkeling van het vacaturepercentage, het aantal vacatures op het aantal werknemers uitgedrukt in een percentage, verschilt per branche. In de zeevaart, watersportindustrie / jachtbouw en binnenvaart lag het percentage in november 2015 fors hoger dan een jaar eerder. In de waterbouw, offshore, de maritieme toeleveranciers en de scheepsbouw is het vacaturepercentage stabiel gebleven Zeevaart 1,0% 3,7% Watersport 0,0% 2,9% Waterbouw 1,4% 2,0% Scheepsbouw 1,5% 3,0% Offshore Maritieme toeleveranciers 0,9% 1,0% 0,9% 1,0% Marine 0,0% 0,0% Binnenvaart 1,0% 5,3% 0,0% 1,0% 2,0% 3,0% 4,0% 5,0% 6,0% Het vacaturepercentage is gemeten in de jaren 2003, 2008, 2104 en Figuur 3.3 geeft de ontwikkeling weer van dit percentage in de tijd. Ten opzichte van 2014 is het vacaturepercentage in 2015 gestegen in de binnenvaart, de watersportindustrie / jachtbouw en de zeevaart. In de marine, de maritieme toeleveranciers de offshore is het vacaturepercentage stabiel gebleven. In de scheepsbouw en de waterbouw daalde het vacaturepercentage. Bezien over de gehele cluster steeg het vacaturepercentage met 0,8%.

24 10% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% Binnenvaart Marine Maritieme toeleveranciers Offshore Scheepsbouw Waterbouw Watersport Zeevaart Een groot deel van de vacatures in de maritieme branches is moeilijk vervulbaar. In de zeevaart en de scheepsbouw geldt dat bij benadering zelfs voor 8 van de 10 vacatures. In de overige branches ligt dat lager, maar ook daar betreft het een substantieel deel van de vacatures. In absolute zin is het aantal vacatures niet heel hoog. Dit maakt dat de genoemde percentages met enige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd; ze vormen eerder een indicatie dan een nauwkeurige weergave van de werkelijkheid. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

25 Top 3 functies die moeilijk te vervullen zijn In de binnenvaart zijn de moeilijk vervulbare vacatures vooral te vinden onder de matrozen, de stuurmannen en de schippers. Bij de maritieme toeleveranciers is vooral behoefte aan engineers, technisch verkoop en werknemers in de ontwikkeling en R&D. In de offshore heeft men vooral behoefte aan bemanningsleden, sales / marketing en ontwerp / engineering mensen. De scheepsbouw heeft vooral moeilijk vervulbare vacatures in ontwerp, productie en engineering. De waterbouw zit vooral verlegen om varend personeel en dan voornamelijk officieren. In de watersportindustrie / jachtbouw is vooral behoefte aan installatiepersoneel, en mensen die kunnen werken aan motoren en onderhoudspersoneel. De zeevaart heeft behoefte aan officieren, kapiteins en walpersoneel.

26 In de maritieme cluster bieden veel bedrijven opleidings- / stageplaatsen aan. In 2015 boden vrijwel alle bedrijven in de zeevaart, de scheepsbouw en de marine opleidings- / stageplaatsen aan. In de watersportindustrie / jachtbouw, de maritieme toeleveranciers en de binnenvaart ligt het percentage bedrijven dat opleidings- / stageplaatsen aanbiedt lager. In de zeevaart en scheepsbouw is het aantal opleidings- / stageplaatsen in 2015 gestegen ten opzichte van Figuur 4.1 geeft het overzicht. In het onderzoek is gevraagd naar het aantal opleidings- / stageplaatsen op 1 november. Zeevaart 77% 99% Watersport Waterbouw 31% 38% 30% 72% Scheepsbouw 66% 92% Offshore Maritieme toeleveranciers 50% 50% 44% 79% Marine 100% 100% Binnenvaart 16% 46% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 120% Figuur 4.2 laat de verhouding zien tussen het percentage opleidings- / stageplaatsen dat vervuld is en het totaal aantal opleidings- / stageplaatsen. Voor de meeste branches geldt dat vrijwel alle beschikbare opleidings- / stageplaatsen vervuld kunnen worden. In de zeevaart en de watersportindustrie / jachtbouw ligt het percentage vervulde opleidings- / stageplaatsen ten opzichte van het totaal lager.

27 Zeevaart 72% Watersport 73% Waterbouw 98% Scheepsbouw 100% Offshore 95% Maritieme toeleveranciers 93% Binnenvaart 98% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 120% Figuur 4.3 geeft per branche het overzicht van het percentage bedrijven waar werknemers met een technische functie in 2015 hebben deelgenomen aan een functiegerichte training. In de scheepsbouw en de zeevaart ligt dit percentage met 87% respectievelijk 60% hoger dan in andere branches zoals de waterbouw en de watersportindustrie / jachtbouw. Zeevaart 60% Watersport 21% Waterbouw 7% Scheepsbouw 87% Offshore 47% Maritieme toeleveranciers 42% Binnenvaart 36% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

28 Figuur 4.4 laat de verhouding zien tussen verplichte en niet verplichte trainingen. In de zeevaart, de waterbouw en de offshore zijn de meeste trainingen verplicht. In de overige branches is het grootste deel van de trainingen niet verplicht. Zeevaart 14% 72% Watersport 43% 80% Waterbouw 47% 59% Scheepsbouw 15% 14% Offshore 35% 66% Maritieme toeleveranciers 28% 42% Binnenvaart 41% 62% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Niet verplichte training Verplichte training

29 Alle bedrijven in de cluster is gevraagd de belangrijkste innovaties te noemen waar men de komende jaren verwacht mee te maken te krijgen. Omdat veel mensen bij het woord innovatie gelijk denken aan complexe technologische zaken, is er een toelichting gegeven. De toelichting was als volgt: Deze toelichting zorgt ervoor dat alle respondenten eenzelfde beeld hebben bij het begrip innovatie en antwoorden van de verschillende branches bruikbaar zijn voor vergelijking. In dit hoofdstuk kijken we eerst naar de innovaties over de gehele cluster, daarna komen kort de afzonderlijke branches aan bod. Over de gehele maritieme cluster heen gaan de meeste innovaties over technologie en automatisering, een kwart noemt dit. Het tweede thema is emissie vermindering en groenere aandrijving, gevolgd door personele innovaties en alternatieve brandstoffen.

30 Figuur 5.1 geeft het overzicht van alle genoemde innovaties.

31 Technologie / automatisering Groenere aandrijving / emissievermindering Personeel / Opleiden LNG / electrische aandrijving Nieuwe materialen / producten Efficientie verhoging Milieuvriendelijke producten en maatregelen Regelgeving Logistiek Nieuwe schepen / machines Marketing Veiligheid Andere modaliteiten 3% 3% 3% 1% 1% 1% 13% 11% 10% 9% 9% 7% 26% 0% 10% 20% 30% Bezien over de gehele maritieme cluster zijn samenwerking met externe partijen, specialisatie binnen vakgebieden en functies en een groeiende behoefte aan meer multi-inzetbare de top drie van personele gevolgen van innovatie. Figuur 5.2 geeft het overzicht van alle genoemde personele gevolgen en de mate waarin het wordt genoemd. Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies Behoefte aan meer multi-inzetbare 34% 34% 37% Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare Behoefte aan (meer) hoger opgeleide 26% 24% Behoefte aan werknemers in andere vakgebiedendisciplines dan we nu hebben 19% Behoefte aan meer zelfsturende teams-delegeren van verantwoordelijkheden Behoefte aan meer internationaal georiënteerde 10% 9% Verlaging van de gevraagde kwalificaties van 5% 0% 10% 20% 30% 40%

32 Voor de binnenvaart is groenere aandrijvingen / emissie vermindering het belangrijkste thema, gevolgd door technologie / automatisering. Personeel en opleiden en het vervoer door middel van andere modaliteiten zijn andere belangrijke thema s en staan relatief hoog op de agenda vergeleken met andere branches. Figuur 5.3 geeft het overzicht. Groenere aandrijving / emissievermindering 37% Technologie / automatisering 27% Personeel / Opleiden 10% Andere modaliteiten Nieuwe schepen / machines Efficientie verhoging LNG / electrische aandrijving Electronisch betalen Veiligheid Regelgeving 5% 5% 5% 5% 3% 2% 2% 0% 10% 20% 30% 40% Voor de binnenvaart geldt dat de personele gevolgen vooral liggen in samenwerking met externe partijen, specialisatie binnen vakgebieden of functies en de vermindering van het aantal. Alle andere personele gevolgen en de aantallen zijn zichtbaar in

33 Figuur 5.4.

34 Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies Vermindering van het aantal 20% 26% 25% Behoefte aan meer multi-inzetbare Behoefte aan meer internationaal georiënteerde Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare Behoefte aan (meer) hoger opgeleide Behoefte aan werknemers in andere vakgebiedendisciplines dan we nu hebben Behoefte aan meer zelfsturende teams-delegeren van verantwoordelijkheden Verlaging van de gevraagde kwalificaties van 4% 6% 8% 10% 14% 17% 17% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% Technologie / automatisering is veruit het belangrijkste innovatie thema bij de maritieme toeleveranciers, op de voet gevolgd door LNG/ elektrische aandrijving. Deze laatste staat relatief hoog op de agenda. Groenere aandrijving / emissievermindering en nieuwe materialen en producten zijn andere belangrijke agendapunten. Figuur 5.5 geeft het overzicht. Technologie / automatisering 39% LNG / electrische aandrijving 20% Groenere aandrijving / emissievermindering Nieuwe materialen / producten 13% 10% Regelgeving Milieuvriendelijke producten en maatregelen Nieuwe schepen / machines Logistiek Efficientie verhoging 4% 4% 3% 3% 3% 0% 20% 40% 60%

35 Ook bij de maritieme toeleveranciers is de behoefte aan samenwerking met externe partijen het meest genoemde gevolg van innovatie, samen met de behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies. De behoefte aan meer hoger opgeleid personeel staat hier op de derde plaats. Alle personele gevolgen staan in Figuur 5.6. Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies Behoefte aan (meer) hoger opgeleide Behoefte aan werknemers in andere vakgebieden-disciplines dan we nu hebben 44% 38% 37% 35% Behoefte aan meer multi-inzetbare 30% Behoefte aan meer internationaal georiënteerde Behoefte aan meer zelfsturende teams-delegeren van verantwoordelijkheden Vermindering van het aantal Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare 7% 7% 10% 20% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% In de offshore is het verhogen van de efficiëntie de belangrijkste reden tot innoveren, gevolgd door technologie / automatisering. Personeel / opleiden staat ook relatief hoog op de agenda. Figuur 5.7 geeft het overzicht. Efficientie verhoging Technologie / automatisering 28% 31% Personeel / Opleiden 18% LNG / electrische aandrijving 10% Veiligheid 5% Nieuwe schepen / machines Logistiek Groenere aandrijving / emissievermindering 3% 3% 3% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35%

36 In de offshore is de verwachting dat innovaties vooral gaan leiden tot een behoefte aan hoger opgeleide. De behoefte met externe partijen samen te werken en meer multi-inzetbare zijn andere veelgenoemde gevolgen van innovaties. In Figuur 5.8 staan alle gevolgen nog eens onder elkaar. Behoefte aan (meer) hoger opgeleide Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan meer multi-inzetbare Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies Behoefte aan werknemers in andere vakgebiedendisciplines dan we nu hebben Behoefte aan meer zelfsturende teams-delegeren van verantwoordelijkheden Behoefte aan meer internationaal georiënteerde Vermindering van het aantal 7% 14% 14% 28% 28% 28% 34% 38% 48% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% In de scheepsbouw wordt technologie en automatisering het meest genoemd, gevolgd door logistiek. Hiermee staat logistiek relatief hoog op de agenda voor de scheepsbouw. Milieuvriendelijke producten en maatregelen en nieuwe materialen en producten zijn andere belangrijke thema s in deze sector. Figuur 5.9 geeft het overzicht. Technologie / automatisering Logistiek Milieuvriendelijke producten en maatregelen Nieuwe materialen / producten Personeel / Opleiden Groenere aandrijving / emissievermindering Efficientie verhoging LNG / electrische aandrijving 5% 5% 10% 10% 15% 15% 15% 25% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30%

37 In de scheepsbouw zal naar verwachting innovatie vooral tot gevolg hebben dat er meer specialisatie binnen vakgebieden en functies plaatsvindt. Ook ziet men een groeiende behoefte aan multi-inzetbare en hoger opgeleide. Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies 59% Behoefte aan meer multi-inzetbare 53% Behoefte aan (meer) hoger opgeleide 42% Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare 20% 20% Behoefte aan meer zelfsturende teamsdelegeren van verantwoordelijkheden 11% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Voor de waterbouw is personeel / opleiden het belangrijkste thema, terwijl dit voor de andere branches veel minder speelt. Andere thema s zijn groenere aandrijving / emissievermindering en nieuwe schepen / machines. Figuur 5.11 geeft het overzicht. Personeel / Opleiden Groenere aandrijving / emissievermindering 18% 18% Nieuwe schepen / machines Regelgeving Milieuvriendelijke producten en maatregelen Efficientie verhoging Nieuwe materialen / producten LNG / electrische aandrijving Technologie / automatisering 9% 9% 9% 9% 9% 9% 9% 0% 5% 10% 15% 20%

38 Het voornaamste gevolg van innovatie voor de waterbouw is een verlaging van de kwalificaties van. Daarnaast ziet men meer samenwerking met externe partijen en de behoefte aan meer specialisatie als de voornaamste gevolgen. Verlaging van de gevraagde kwalificaties van 71% Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen 49% Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies 24% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% De watersportindustrie / jachtbouw is naast technologie / automatisering ook vooral bezig met nieuwe materialen en producten en LNG / elektrische aandrijving. Opvallend is verder dat zij de enige sector is die innovaties verwachten op het gebied van marketing. Figuur 5.13 geeft het overzicht. Technologie / automatisering 38% Nieuwe materialen / producten 26% LNG / electrische aandrijving 12% Marketing Efficientie verhoging Personeel / Opleiden Nieuwe schepen / machines Groenere aandrijving / emissievermindering 8% 7% 4% 3% 3% 0% 10% 20% 30% 40% Voor de watersportindustrie / jachtbouw geldt dat innovaties naar verwachting vooral zullen leiden tot een groeiende behoefte aan flexibel inzetbaar personeel, meer multiinzetbare en een groeiende behoefte aan samenwerking met externe partijen. Figuur 5.14 geeft het overzicht.

39 Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare 51% Behoefte aan meer multi-inzetbare 46% Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies Behoefte aan werknemers in andere vakgebieden-disciplines dan we nu hebben Behoefte aan meer zelfsturende teams-delegeren van verantwoordelijkheden Behoefte aan (meer) hoger opgeleide 11% 10% 19% 27% 39% Vermindering van het aantal 7% Verlaging van de gevraagde kwalificaties van 4% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Voor de zeevaart geldt dat milieuvriendelijke producten en maatregelen duidelijk bovenaan staan. Meer specifiek is de omgang met ballastwater een thema dat veel naar voren komt. Personeel / opleiden en technologie / automatisering zijn andere belangrijke thema s op dit gebied. Figuur 5.15 geeft het overzicht. Milieuvriendelijke producten en maatregelen Personeel / Opleiden Technologie / automatisering 19% 19% 22% Groenere aandrijving / emissievermindering 11% Regelgeving 8% Efficientie verhoging Nieuwe materialen / producten LNG / electrische aandrijving 6% 6% 6% Logistiek 3% 0% 10% 20% 30%

40 De zeevaart ziet als personele gevolgen van innovatie een groeiende behoefte aan flexibel inzetbare, meer specialisatie binnen vakgebieden of functies en meer samenwerking met externe partijen. Figuur 5.16 geeft het overzicht. Behoefte aan (meer) flexibel inzetbare Behoefte aan meer specialisatie binnen vakgebieden of functies Behoefte aan meer samenwerking met externe partijen Behoefte aan meer multi-inzetbare Behoefte aan (meer) hoger opgeleide Verlaging van de gevraagde kwalificaties van Behoefte aan meer zelfsturende teams-delegeren van verantwoordelijkheden Behoefte aan werknemers in andere vakgebiedendisciplines dan we nu hebben 10% 10% 10% 16% 32% 39% 39% 39% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% De marine geeft twee verwachte innovaties aan, te weten manning and automation en Human machine interaction. Beide vallen onder het kopje personeel / opleiden. De eerste, manning and automation, gaat over de veranderende verhouding tussen mensen en techniek. Er komen steeds meer systemen die slimme taken overnemen, waar eerst alleen simpele routinematige taken werden geautomatiseerd. De tweede, human machine interaction, gaat over de veranderende relatie van de mens met de machine. Het vraagt om beter en hoger opgeleid personeel, niet zozeer meer of minder.

41

42

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt Monitor 2015 Ruud van der Aa Jeroen Kleingeld Lisa van Beek Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1. Inleiding 3 2. Belangrijkste uitkomsten 5 3. Omvang en samenstelling

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Waterbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

In opdracht van Nederland Maritieme Land (NML) en de aangesloten brancheorganisaties heeft Ecorys de maritieme arbeidsmarktenquête 2014 uitgevoerd. Voor elke branche afzonderlijk is een sectorrapportage

Nadere informatie

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Auteurs: P. M. Walison MSc, Trainee Internationaal Ondernemen Dhr. P. van Kuijen, Sectormanager Zoetermeer, 24 januari 2011 Hoewel aan de

Nadere informatie

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Notitie. Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 1. AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca

Notitie. Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 1. AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca Notitie AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca VAN : Secretariaat Veneca DATUM : 22 september 2014 ONDERWERP : Verzuimrapportage 2e kwartaal 2014 NUMMER : 20344209 Algemeen Vanaf het

Nadere informatie

Notitie Aan. Doel en opzet. Totaalbeeld. Jan Kees Boon. Sectorcommissie Boomkwekerijproducten. Agendapunt 10, vergadering d.d.

Notitie Aan. Doel en opzet. Totaalbeeld. Jan Kees Boon. Sectorcommissie Boomkwekerijproducten. Agendapunt 10, vergadering d.d. Notitie Aan Sectorcommissie Boomkwekerijproducten Van Jan Kees Boon Kenmerk Behoort bij Agendapunt 10, vergadering d.d. 9-5-2007 Totaal aantal pagina s 7 27 april 2007 SAMENVATTING ARBEIDSMARKTMONITOR

Nadere informatie

Kwartaalmonitor detacheringsbranche Rapportage Q4 2016

Kwartaalmonitor detacheringsbranche Rapportage Q4 2016 www.pwc.nl Kwartaalmonitor detacheringsbranche Rapportage Q4 2016 29 maart 2017 Beste deelnemer, Bijgaand ontvangt u de "Kwartaalmonitor voor de Detacheringsbranche". De monitor ziet toe op het vierde

Nadere informatie

HISWA Conjunctuurenquête. 1 e kwartaal Amsterdam, 27 mei 2016 Jeroen van den Heuvel Sjoerd van Tilburg

HISWA Conjunctuurenquête. 1 e kwartaal Amsterdam, 27 mei 2016 Jeroen van den Heuvel Sjoerd van Tilburg HISWA Conjunctuurenquête 1 e kwartaal 2016 Amsterdam, 27 mei 2016 Jeroen van den Heuvel Sjoerd van Tilburg Inleiding Voor u ligt alweer de rapportage van het eerste kwartaal 2016. Het rapport geeft de

Nadere informatie

Peiling NVKL Cijfers & Trends 2012

Peiling NVKL Cijfers & Trends 2012 Meetbaar en stuurbaar maken van organisatieprestaties. Advies en verbetermanagement. Peiling NVKL Cijfers & Trends 2012 Datum: Juli 2012 Contactpersonen: Martijn Snels Eva Kromhout Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

in het kort OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013

in het kort OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013 in het kort OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013 OFED Arbeidsmarktmonitor elektrotechnische detailhandel 2013 in het kort 2 Mei 2013 Onderzoek en rapportage a-advies In opdracht

Nadere informatie

Notitie NOTITIE. Verzuimrapportage 4 e kwartaal AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca

Notitie NOTITIE. Verzuimrapportage 4 e kwartaal AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca. VAN : Secretariaat Veneca Notitie AAN : Commissie Sociale Aangelegenheden en Leden van Veneca VAN : Secretariaat Veneca DATUM : juli 2013 ONDERWERP : Verzuimrapportage 1e 2013 NUMMER : 20216018 Algemeen Vanaf het 2004 verzorgt

Nadere informatie

Bedrijfsscan Arbeidsmarktmonitor Metalektro 2013/IV

Bedrijfsscan Arbeidsmarktmonitor Metalektro 2013/IV Bedrijfsscan Arbeidsmarktmonitor Metalektro 2013/IV In dit document vindt u een selectie van de resultaten van de vierde meting van 2013 in het kader van de Arbeidsmarktmonitor Metalektro. Bij elke indicator

Nadere informatie

Arbeidsmarktmonitor Tuinbouw 2012

Arbeidsmarktmonitor Tuinbouw 2012 . Productschap Tuinbouw Adres Louis Pasteurlaan 6 Postbus 280, 2700 AG Zoetermeer Telefoon 079 347 07 07 Fax 079 347 04 04 Internet www.tuinbouw.nl e-mail info@tuinbouw.nl Arbeidsmarktmonitor Tuinbouw

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

HRM-index februari: 63,0 (- 4,6) HR-managers verwachten iets lagere groei van werkgelegenheid.

HRM-index februari: 63,0 (- 4,6) HR-managers verwachten iets lagere groei van werkgelegenheid. HRM-index februari 20 HRM-index februari: 63,0 (- 4,6) HR-managers verwachten iets lagere groei van werkgelegenheid. Hoofdindex: De verwachte ontwikkeling van de werkgelegenheid De HRM-index van februari

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Marlijn Abbink-Cornelissen Marcel Haverkamp Janneke Wilschut 5 April 2016 1 Samenvatting Samenvatting Dit is het vijfde rapport van de monitor HH(T). Deze monitor inventariseert

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Aantal medewerkers West-Brabant

Aantal medewerkers West-Brabant Regio West-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn West-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio West-Brabant. Waar mogelijk

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant Regio Zuidoost-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Zuidoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Zuidoost-Brabant.

Nadere informatie

Peiling NVKL Cijfers & Trends 2014

Peiling NVKL Cijfers & Trends 2014 Meetbaar en stuurbaar maken van organisatieprestaties. Advies en verbetermanagement. Peiling NVKL Cijfers & Trends 2014 Datum: Juli 2014 Contactpersoon: Eva Kromhout Inhoudsopgave Peiling Cijfers en Trends

Nadere informatie

Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie transport en logistiek

Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie transport en logistiek Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie transport en logistiek Opdrachtgever: Sectorinstituut Transport en Logistiek Rotterdam, 23 juli 215 Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie transport en logistiek Opdrachtgever:

Nadere informatie

resultaten Vacature-enquête

resultaten Vacature-enquête resultaten Vacature-enquête voorjaar 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Vacatures maart 2014 4 3. Vacatures per sector 5 4. Conclusies 11 Bijlage 1 Tabellen 12 Kenmerk: Project: 81110 Juni 2014 1. Inleiding

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Een steekproef van 20.000 personen is in januari 2006 door het Nederlandse Donateurspanel benaderd om mee te doen aan delweemaandelijkse monitor van

Een steekproef van 20.000 personen is in januari 2006 door het Nederlandse Donateurspanel benaderd om mee te doen aan delweemaandelijkse monitor van Een steekproef van 20.000 personen is in januari 2006 door het Nederlandse Donateurspanel benaderd om mee te doen aan delweemaandelijkse monitor van het donateursvertrouwen. Het veldwerk is uitgevoerd

Nadere informatie

Voor wie verstandig handelt! Daling personeel

Voor wie verstandig handelt! Daling personeel Daling personeel Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Invloed Conclusie Bronnen Daling personeel Het aantal medewerkers dat werkzaam is in de sector / branche zal gemiddeld genomen hoger opgeleid zijn,

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Najaar Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Najaar Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Najaar 2014 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Internet jaarrapportage werk.nl 2013

Internet jaarrapportage werk.nl 2013 werk.nl 2 van 10 Samenvatting In stond de online dienstverlening van UWV veel in de belangstelling. Werkzoekenden en werkgevers maken steeds meer gebruik van de online dienstverlening van UWV die onder

Nadere informatie

Branchebarometer. Editie 3, Onderzoekstermijn november/december 2013

Branchebarometer. Editie 3, Onderzoekstermijn november/december 2013 Branchebarometer Editie 3, Onderzoekstermijn november/december 2013 Breukelen Januari 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Omzet, bedrijfsresultaat, personeel & economische situatie 4 1.1 Huidige economische

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken

Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken Hoe gaat Nederland met pensioen? In vergelijk met België, Zweden en Denemarken Onderzoek van GfK september 2015 Inleiding Delta Lloyd doet doorlopend nieuwe kennis op over ontwikkelingen rondom pensionering

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2014 kwartaal 3 Impact van economisch herstel op de werkvloer. Randstad Nederland

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2014 kwartaal 3 Impact van economisch herstel op de werkvloer. Randstad Nederland Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2014 kwartaal 3 Impact van economisch herstel op de werkvloer Randstad Nederland September 2014 INHOUDSOPGAVE Impact economische ontwikkelingen op de werkvloer 3

Nadere informatie

In 2015 is NV schade opnieuw goed beoordeeld door werknemers en werkgevers

In 2015 is NV schade opnieuw goed beoordeeld door werknemers en werkgevers In 2015 is NV schade opnieuw goed beoordeeld door werknemers en werkgevers Samenvatting KTO NV schade 2015 31 maart 2016 Situatie en centrale vraagstelling Onderzoek naar de tevredenheid en loyaliteit

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Aantal medewerkers Noordoost-Brabant

Aantal medewerkers Noordoost-Brabant Regio Noordoost-Brabant 1 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Noordoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Noordoost-Brabant.

Nadere informatie

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen BLOEMENDETAILHANDEL Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de bloemendetailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Sociaal-economische kerngegevens

Sociaal-economische kerngegevens Sociaal-economische kerngegevens voor de vervaardiging van aardappelproducten Deze folder is voor werknemers en werkgevers in: de aardappelproductensector. De folder geeft een beeld van sociaal-economische

Nadere informatie

Rapportage Kunsten-Monitor 2014

Rapportage Kunsten-Monitor 2014 Rapportage Kunsten-Monitor 2014 Inleiding In 2014 heeft de AHK deelgenomen aan het jaarlijkse landelijke onderzoek onder recent afgestudeerden: de Kunsten-Monitor. Alle bachelor en master afgestudeerden

Nadere informatie

KENGETALLEN MOBILITEITSBRANCHE

KENGETALLEN MOBILITEITSBRANCHE KENGETALLEN MOBILITEITSBRANCHE 2005-2016 Juni 2016 Kengetallen mobiliteitsbranche 2005-2016 1 INHOUD 1. Aanleiding 3 2. Conclusie 5 3. Resultaten 10 3.1 Werkgevers 10 3.2 Medewerkers 27 3.3 Branchemobiliteit

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015 Positieve arbeidsmarktevoluties in het derde kwartaal van 2015 De werkgelegenheidsgraad bij de 20- tot 64-jarigen bedroeg in het derde kwartaal van 2015 67,4% en steeg

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen

Nadere informatie

FME Postbus AD Zoetermeer T E I HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016

FME Postbus AD Zoetermeer T E I  HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016 FME Postbus 190 2700 AD Zoetermeer T 079 353 11 00 E info@fme.nl I www.fme.nl HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête 2016 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie hebben in 2015 een omzetgroei

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Noord-Holland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013

céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013 céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013 céáíéå=éå=åáàñéêë 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Overzicht van de Nederlandse online vacaturemarkt

Overzicht van de Nederlandse online vacaturemarkt Overzicht van de Nederlandse online vacaturemarkt Deze studie is gebaseerd op statistieken uit Jobfeed, de Big Data tool voor vacatures 1. Introductie 2. Vacatures 2. Meest gevraagde beroepen 3. Steden

Nadere informatie

Onderzoek werkgelegenheid en werkloosheid

Onderzoek werkgelegenheid en werkloosheid Beantwoording motie M6 Onderzoek werkgelegenheid en werkloosheid Deze factsheet bevat de beantwoording van Motie M6 ingediend door de VVD. Onderzocht is de relatie tussen de toenemende werkloosheid en

Nadere informatie

Hoveniers/groenvoorziening

Hoveniers/groenvoorziening Hoveniers/groenvoorziening Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de hoveniers/groenvoorziening. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen,

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen ook in

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

De Nederlandse vacaturemarkt in Q2 2015

De Nederlandse vacaturemarkt in Q2 2015 De Nederlandse vacaturemarkt in Q2 2015 Deze studie is gebaseerd op statistieken uit Jobfeed, de Big Data tool voor vacatures Introductie Het aantal vacatures in het tweede kwartaal van 2015 is met 26%

Nadere informatie

Sterkste groei vacatures in Zeeland

Sterkste groei vacatures in Zeeland Sterkste groei vacatures in Zeeland Cijfers Adzuna : Gemiddeld aangeboden salaris in vacatures neemt met 4,6% toe. AMSTERDAM De Nederlandse arbeidsmarkt heeft in het eerste kwartaal van 2017 de groei verder

Nadere informatie

Trendrapportage Markt. arktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2012

Trendrapportage Markt. arktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt. Eerste halfjaar 2012 Trendrapportage Markt arktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Eerste halfjaar 2012 Energiekamer Nederlandse Mededingingsautoriteit Den Haag, september 2012 Inhoud Inleiding en leeswijzer...3

Nadere informatie

OOM Arbeidsmarktinformatie cijfers en trends Peildatum januari 2011

OOM Arbeidsmarktinformatie cijfers en trends Peildatum januari 2011 OOM Arbeidsmarktinformatie cijfers en trends 2011 Peildatum januari 2011 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Inleiding 4 1 Werkgelegenheid en bedrijvigheid 6 1.1 Bedrijvigheid 6 1.2 Werkgelegenheid 7 2 Personeelsopbouw

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Melkveehouderij. Brancheontwikkelingen 2013. Kerngegevens

Melkveehouderij. Brancheontwikkelingen 2013. Kerngegevens Melkveehouderij Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de melkveehouderij. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

De dienstverlening van SURFnet Onderzoek onder aangesloten instellingen. - Eindrapportage -

De dienstverlening van SURFnet Onderzoek onder aangesloten instellingen. - Eindrapportage - De dienstverlening van Onderzoek onder aangesloten instellingen - Eindrapportage - 09-09-2009 Inhoud Inleiding 3 Managementsamenvatting 4 Onderzoeksopzet 5 Resultaten 6 Tevredenheid 6 Gebruik en waardering

Nadere informatie

Update basisinformatie Koers VO

Update basisinformatie Koers VO Update basisinformatie Koers VO Actuele stand 1-10-010 Actis onderzoek M. Bouwmans MSc. Rotterdam, 6 mei 011 Inhoudsopgave 1 Inlei di ng 3 1.1 Leeswijzer 3 Sam enw er kingsver band Koers VO 4.1 Aantal

Nadere informatie

Resultaten vacaturescan Regio West

Resultaten vacaturescan Regio West Resultaten vacaturescan Regio West Meting 3 Amsterdam, oktober 2004 drs B. van Bruggen 187/oktober 2004 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623 Fax: 020-6362645 info@dijk12.nl

Nadere informatie

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1 Het aantal studenten dat start met een opleiding tot leraar basisonderwijs, leraar speciaal onderwijs of leraar voortgezet onderwijs is tussen en afgenomen. Bij de tweedegraads en eerstegraads hbo-lerarenopleidingen

Nadere informatie

De ontwikkeling van geweld in de Nederlandse samenleving VEEL MONITOREN, WEINIG EENDUIDIGHEID

De ontwikkeling van geweld in de Nederlandse samenleving VEEL MONITOREN, WEINIG EENDUIDIGHEID SECONDANT #1 MAART 2011 53 De ontwikkeling van geweld in de Nederlandse samenleving VEEL MONITOREN, WEINIG EENDUIDIGHEID door Maartje Timmermans en Miranda Witvliet De auteurs werken als onderzoeker bij

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2006 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

(Hoe) houden organisaties zich bezig met duurzame inzetbaarheid? Uitkomsten onderzoek. Uitkomsten enquête duurzame inzetbaarheid

(Hoe) houden organisaties zich bezig met duurzame inzetbaarheid? Uitkomsten onderzoek. Uitkomsten enquête duurzame inzetbaarheid (Hoe) houden organisaties zich bezig met duurzame inzetbaarheid? Uitkomsten onderzoek Datum: november 2012 Samensteller: Nicole Plugge, onderzoeker Business development, marketing en communicatie E-mail:

Nadere informatie

Verzuimbenchmark 2017

Verzuimbenchmark 2017 Verzuimbenchmark 2017 Sectorrapport 2017 Respons 52 bedrijven Sectoren Afval & Milieu,,, Energie NWb Wij delen kennis en ervaringen Introductie verzuimbenchmark 2017 De verzuimbenchmark is een jaarlijks

Nadere informatie

Ontwikkeling en regionale verdeling van de vmbo-leerlingen elektro-, installatie- en metaaltechniek ( )

Ontwikkeling en regionale verdeling van de vmbo-leerlingen elektro-, installatie- en metaaltechniek ( ) Ontwikkeling en regionale verdeling van de vmbo-leerlingen elektro-, installatie- en metaaltechniek (2005-2013) Dit onderzoeksbericht geeft een eerste beeld van de ontwikkeling van het aantal vmbo-leerlingen

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Publiek gefinancierd energieonderzoek In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Publiek gefinancierd energieonderzoek In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Publiek gefinancierd energieonderzoek In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Inleiding Jaarlijks brengt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) in opdracht van het ministerie van

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarapportage 2008 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen Mei 2009 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Vakantiewerk in het mkb 2004

Vakantiewerk in het mkb 2004 Vakantiewerk in het mkb 2004 Koninklijke Vereniging MKB-Nederland Delft, 3 augustus 2004 Contactpersoon: dhr. drs. A. van Delft : 015 21 91 255, e-mail: delft@mkb.nl Copyright Koninklijke Vereniging MKB-Nederland,

Nadere informatie

1. Conventionele bedrijven. Monitor biggensterfte Nederland 2011

1. Conventionele bedrijven. Monitor biggensterfte Nederland 2011 Nieuwsbrief 5 - maart 2012 Monitor biggensterfte Nederland 2011 Monitor biggensterfte Nederland 2011. In 2009 is gestart met een monitor biggensterfte op basis van data van conventionele bedrijven welke

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. Kwartaal

Graydon Kwartaalmonitor. Kwartaal Graydon kwartaal monitor Kwartaal 3 216 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Overzicht per branche 6 Vergelijking Q1-216, Q2 216 en Starters per branche 7 Opheffingen per branche 8 Faillissementen per branche

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek.

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek. Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht notitie van Onderzoek www.onderzoek.utrecht.nl mei 2013 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl internet

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de werkloosheid in Amsterdam per stadsdeel tussen 1 januari 2001 en oktober 2003 (%)

Ontwikkelingen in de werkloosheid in Amsterdam per stadsdeel tussen 1 januari 2001 en oktober 2003 (%) Werkloosheid Amsterdam sterk gestegen Volgens de nieuwste cijfers van het CBS steeg de werkloosheid in Amsterdam van bijna 5% in 2002 naar 8,4% in 2003. Daarmee is de werkloosheid in Amsterdam sneller

Nadere informatie

Beroepsbevolking 2005

Beroepsbevolking 2005 Beroepsbevolking 2005 De veroudering van de beroepsbevolking is duidelijk zichtbaar in de veranderende leeftijdspiramide van de werkzame beroepsbevolking (figuur 1). In 1975 behoorde het grootste deel

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 4E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 4E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 4E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker, de grootste onafhankelijke

Nadere informatie

Vrouwen in de Mobiliteitsbranche

Vrouwen in de Mobiliteitsbranche Vrouwen in de Mobiliteitsbranche Nulmeting t.b.v. TechniekTalent.nu drs. W. van Ooij MarktMonitor Juni 2011 Vrouwen in de Mobiliteitsbranche Nulmeting t.b.v. TechniekTalent.nu MarktMonitor staat voor

Nadere informatie

Cliëntenonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning Gemeente Zutphen 2015

Cliëntenonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning Gemeente Zutphen 2015 Cliëntenonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning Gemeente Zutphen 2015 Gemeente Deventer Team Kennis en Verkenning Jaap Barink Juni 2015 Inhoud Samenvatting... 4 Inleiding... 6 1. Indienen melding...

Nadere informatie