Informatiebrochure. Rechterhemisferische Communicatiestoornissen. UZ Leuven 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatiebrochure. Rechterhemisferische Communicatiestoornissen. UZ Leuven 1"

Transcriptie

1 Informatiebrochure Rechterhemisferische Communicatiestoornissen UZ Leuven 1

2 UZ Leuven 2

3 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze brochure wordt kort uitleg gegeven bij het probleem. U vindt er tips in terug die de omgang met uw familielid verbeteren. De taak van de logopedist wordt geschetst. Indien u meer informatie wenst kan u gebruik maken van de websites die in deze brochure vermeld worden. De logopedist is natuurlijk ook bereid uw vragen te beantwoorden. Gedurende het verblijf van uw familielid te Campus Pellenberg, UZ Leuven is de behandelende logopediste:... Indien u vragen heeft, kan u mij steeds bereiken op:... tussen... en... op het nummer:. UZ Leuven 3

4 Een woordje uitleg Een Niet-Aangeboren Hersenletsel is een hersenletsel dat ontstaan is op latere leeftijd, waardoor er stoornissen kunnen optreden in allerlei vaardigheden. Na een hersenletsel kunnen volgende problemen optreden: Afasie is een taalstoornis. Er zijn problemen met de taal. Deze problemen kunnen zich uiten in het spreken, het begrijpen van taal, en in het lezen en schrijven. De problemen kunnen licht tot zeer ernstig zijn. Dysartrie is een spraakstoornis. Er zijn problemen met het spreken. De spieren die instaan voor de spraak werken niet meer goed, waardoor de verstaanbaarheid verminderd is. Apraxie is een probleem in het plannen van handelingen. De persoon kan de handeling vaak wel nog spontaan uitvoeren, maar ondervindt problemen als dezelfde handeling op vraag moet uitgevoerd worden. Zowel mond-, tong- en gelaatsbewegingen als bewegingen van ledematen kunnen hierdoor moeilijk zijn. Slikstoornissen (dysfagie) ontstaan ten gevolge van een combinatie van stoornissen in de slikspieren, een verminderde gevoeligheid en een afname van reflexen. Verslikken is mogelijk als het voedsel of drinken in de luchtpijp terecht komt. UZ Leuven 4

5 Rechterhemisferische communicatiestoornissen Er is een communicatiestoornis ten gevolge van een letsel in de rechter hersenhelft (hemisfeer). De problemen kunnen zich uiten in het spreken, het begrijpen van taal, en in het lezen en schrijven. De problemen kunnen licht tot zeer ernstig zijn. UZ Leuven 5

6 1. Oorzaken: De meest voorkomende oorzaak van een rechterhemisferische communicatiestoornis is een CVA (cerebrovasculair accident), beter bekend onder de term beroerte of attaque. De oorzaak van een CVA is een onderbreking van de bloedvoorziening naar een deel van de hersenen. Deze onderbreking wordt veroorzaakt door een hersenbloeding of een herseninfarct. Een herseninfarct is een afsluiting van een ader door een bloedklonter die ergens in het lichaam (bijvoorbeeld in het hart) ontstaat en uiteindelijk in de hersenen terecht komt (een embolie). De bloedklonter kan ook in het bloedvat zelf ontstaan (een trombose). Een hersenbloeding treedt op wanneer een ader scheurt ten gevolge van een verzwakte plek in de wand. Embolie: stolsel blokkeert slagader Trombose: bloedprop vernauwt en blokkeert de slagader Bloeding: gescheurde slagader Andere mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld een hersentrauma ten gevolge van bijvoorbeeld een ongeval, een hersentumor of een hersenoperatie. UZ Leuven 6

7 2. Kenmerken van een rechterhemisferische communicatiestoornis: Elke persoon is anders en niemand vertoont dezelfde problemen. De mate waarin er communicatieproblemen zijn en welke kenmerken er optreden, is afhankelijk van de plaats en de uitgebreidheid van het letsel in de hersenen. De problemen kunnen zowel in het spreken en begrijpen, als in het lezen en schrijven voorkomen. De persoon is zich vaak niet bewust van de communicatieproblemen. A. Mogelijke problemen in de taal: 1. Het uiten en begrijpen van woorden. Er zijn bijvoorbeeld problemen met: - het begrijpen en/of uitdrukken van figuurlijke betekenissen (bv Ik ben hem tegen het lijf gelopen. ). - het benoemen van een categorie (bv tafel, stoel, en kast zijn meubels). - het onder woorden brengen of begrijpen van gevoelens. 2. De structuur van een verhaal in zijn geheel. Er zijn bijvoorbeeld problemen in het begrijpen en/of uitdrukken van: - het thema van een verhaal - de logische verbanden en opeenvolgingen in een verhaal - oplossingen voor problemen en absurditeiten - de gevolgen van gebeurtenissen - humor UZ Leuven 7

8 3. Het taalgebruik in verschillende cotexten. Er zijn bijvoorbeed problemen met: - het inschatten van de voorkennis van de gesprekspartner. - het opmerken van signalen en reacties van de gesprekspartner (bv als de gastheer geeuwt en zegt dat het al laat is, wil hij eigenlijk de bezoekers naar huis sturen). - het interpreteren van figuurlijke betekenissen, hints, sarcasme (bv Dat heb je heel goed gedaan als iemand net een vaas heeft gebroken.), humor, de moraal,... - het inleven in de situatie van een andere persoon. B. Naast stoornissen in de taal, kan een letsel in de rechter hersenhelft ook stoornissen in de zinsmelodie (prosodie) veroorzaken. Er kunnen problemen optreden in het begrijpen en/of uitdrukken van: - beklemtoning in een woord (bv vóórkomen of voorkómen). - intonatie in het spreken. Hierdoor is het onderscheid tussen een vraag en een mededeling niet duidelijk (bv zal de vraag Jan komt vandaag op bezoek? klinken als een mededeling) - emoties aan de hand van intonatie in de stem (bv zal Ik ben kwaad. anders klinken dan Ik ben opgelucht. ). C. Een ander vaak voorkomend probleem bij personen met een letsel in rechter hersenhelft, is neglect. De persoon kan de aandacht niet richten op, in dit geval, de linker kant van de ruimte en/of het eigen lichaam. Er is geen probleem in één van de ogen. Het gaat om een vermindering van de aandacht, waarvan de persoon zich niet of onvolledig bewust is. Dit kan problemen veroorzaken bij het lezen en/of schrijven. Men slaat bijvoorbeeld bij het lezen woorden links in een tekst over. De problemen kunnen zich ook uiten in het handelen. UZ Leuven 8

9 3. De taak van de logopedist: De logopedist observeert en onderzoekt de persoon om de aard en omvang van de problemen te bepalen. De persoon en zijn familie krijgen informatie over de communicatieproblemen, zodat zij inzicht krijgen in de problemen en uiteindelijk tot acceptatie kunnen komen. De logopedist geeft gerichte behandeling. Er kan dus geoefend worden op het begrijpen en uiten van taal, verhaal of tekststructuur, het taalgebruik, de zinsmelodie en/of neglect. Optimaliseren van de communicatie tussen de persoon met een letsel in de rechter hemisfeer en zijn familie is het doel van de therapie. De communicatieproblemen van de persoon en zijn omgeving zijn de richtlijnen voor de behandeling. De logopedist werkt samen met onder andere de arts, ergotherapeut, kinesist, verpleging, maatschappelijk assistent, neuropsycholoog, UZ Leuven 9

10 4. Tips voor familie en vrienden: Algemeen: Tracht u aan te passen aan de nieuwe situatie die voor iedereen moeilijk is. Wees tevreden met elke kleine vooruitgang. Toon begrip voor de gevoelens en de moeilijkheden die de persoon momenteel ondervindt. Laat duidelijk merken dat u hem/haar tracht te begrijpen en dat u hem/haar steunt. Breng orde en regelmaat in de omgeving en bezigheden aan zodat de persoon een gevoel van veiligheid en zekerheid krijgt. Neem tijd voor een gesprek. Ga zitten en maak oogcontact. Wees eerlijk en zeg het openlijk als u het niet begrijpt. Geef geen kritiek maar tracht de persoon in de goede richting te sturen. Neem het de persoon niet kwalijk als de communicatie fout loopt. De communicatieproblemen worden veroorzaakt door zijn/haar hersenletsel en niet door onverschilligheid of onwil van de persoon. Tips die het begrijpen bevorderen: Moeilijke en lange instructies kan men best opsplitsen in kleine stapjes en eventueel herhalen. Houd er rekening mee dat bijvoorbeeld een grapje of een sarcastische uitspraak soms niet of verkeerd begrepen wordt. Breng een boodschap zo duidelijk mogelijk over. De persoon kan niet tussen de regels door lezen en begrijpt vaak geen hints. Creëer een rustige omgeving tijdens een gesprek. Zet bijvoorbeeld de radio of televisie uit. Dit komt het begrip ten goede. Als u iets wil vragen, overdrijf dan de intonatie in uw vraag. Ga er niet vanuit dat de persoon uit uw gelaatsuitdrukking en de intonatie in uw stem, kan afleiden hoe u zich voelt. Verduidelijk uw emoties. UZ Leuven 10

11 Tips die het uitdrukken bevorderen: Stimuleer de persoon als hij/zij een woord niet kan vinden. Vraag de persoon bijvoorbeeld om een omschrijving te geven, een voorwerp of persoon aan te wijzen, Als het gesprek vastloopt en de persoon gefrustreerd geraakt, kan het soms beter zijn om het gesprek even te laten rusten. Probeer het later dan nog eens. Vraag om verduidelijking: - als u niet zeker bent of de persoon een vraag stelt of een mededeling doet. - als de persoon begint te praten zonder rekening te houden met uw voorkennis over het onderwerp. - als de persoon van de hak op de tak springt wanneer hij iets vertelt. Stimuleer hem/haar om rustig en gestructureerd te vertellen. Tips bij linkszijdig neglect: Richt de aandacht van de persoon op de linker zijde. Gebruik een blaadje om de tekst af te schermen, zodat alleen de te lezen regel zichtbaar is. Leg een gekleurde pen of lineaal aan de linker en rechterzijde van het blad. Dit helpt de persoon om het begin en einde van de zin te vinden. Bied teksten aan met een niet te groot lettertype en niet te veel woorden op één regel. Voor tips die specifiek van toepassing zijn op uw familielid, kan de logopedist u verder helpen. Aarzel niet om de logopedist aan te spreken voor meer informatie en tips. UZ Leuven 11

12 5.Wenst u meer informatie? algemene informatie en een vergelijking tussen problemen na een letsel in de linker of de rechter hersenhelft de gevolgen van een CVA in de linker of rechter hersenhelft cognitieve stoornissen na een CVA website rond communicatiestoornissen met veel links naar anders websites (kijk onder rechterhemisfeercommunicatiestoornissen) informatie rond de werking van de hersenen en hersenaandoeningen volwassenen/hersenen: brochure over CVA of beroerte UZ Leuven 12

Informatiebrochure Afasie

Informatiebrochure Afasie Informatiebrochure Afasie UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Informatiebrochure Dysfagie. UZ Leuven 1

Informatiebrochure Dysfagie. UZ Leuven 1 Informatiebrochure Dysfagie UZ Leuven 1 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Dysartrie bij volwassenen

Dysartrie bij volwassenen Dysartrie bij volwassenen Inleiding U bent door uw huisarts of specialist doorverwezen naar de logopedist voor de behandeling van uw spraakstoornis dysartrie. In deze folder wordt u uitgelegd wat dysartrie

Nadere informatie

Dysartrie. Logopedie

Dysartrie. Logopedie Dysartrie Logopedie Inhoudsopgave 1 Wat is dysartrie?... 2 2 Gevolgen van dysartrie... 3 3 Behandeling van dysartrie... 4 Onderzoek... 4 Behandeling... 4 4 Richtlijnen voor een betere communicatie... 5

Nadere informatie

Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie

Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie 1 Wat ik zeggen wil Eigenlijk wil ik zeggen, wat de bloemen mij zeiden, die ik kreeg, toen ik weer een dagje thuis

Nadere informatie

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie?

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie? LOGOPEDIE Afasie Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte. In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en wat de effecten ervan zijn op het

Nadere informatie

Communicatie bij afasie

Communicatie bij afasie Communicatie bij afasie Informatie voor patiënten en naasten F0802-3560 februari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken

De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken Logopedie 1 De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken 2 Gevolgen van een CVA afasie: problemen in taal en communicatie dysartrie: problemen

Nadere informatie

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie en hersenletsel: begrijpen wij elkaar? September 2010 Voorstellen Vakantie

Nadere informatie

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie.

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie. D Y S A R T H R I E, V E R B A L E A P R A X I E E N D Y S FA G I E s p r e e k - e n s l i k p r o b l e m e n t e n g e v o l g e v a n h e r s e n l e t s e l Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg

Nadere informatie

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei Afasie Informatie voor familieleden Ziekenhuis Gelderse Vallei Een van uw naasten is in de afgelopen periode opgenomen in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Er is door de logopedist een afasie geconstateerd.

Nadere informatie

Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft.

Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft. Afasie Logopedie Beste familie, Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft. Een gedeelte van deze problemen kan opgelost worden als de

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie www.azstlucas.be > Dienst logopedie/afasiologie Inhoudstafel 1. Wat is afasie 3 2. Tips voor het omgaan met afasiepatiënten 6 3. Invloed op de omgeving en de persoon 7 Heeft u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

INFOBROCHURE HERSENBEROERTE. Onze hersenen bepalen ons hele leven, denken en handelen

INFOBROCHURE HERSENBEROERTE. Onze hersenen bepalen ons hele leven, denken en handelen AZ St.-Rembertziekenhuis St.-Rembertlaan 21 8820 Torhout 050/232111 info@azstrembert.be INFOBROCHURE HERSENBEROERTE Onze hersenen bepalen ons hele leven, denken en handelen INLEIDING Een beroerte betekent

Nadere informatie

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie?

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie? Wegwijs in afasie Inleiding Uw naaste is opgenomen in Gelre ziekenhuizen omdat hij/zij getroffen is door een beschadiging in de hersenen waardoor zijn/haar communicatie is aangetast. Dit heet afasie.

Nadere informatie

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen Voorlichting RST Zorgverleners Inhoud Spraak- en taalproblemen bij ouderen Afasie Dysartrie Verbale apraxie Dysfagie Datum, Instelling Plaats Door Baukje Dijk, logopedist Doel voorlichting Na deze bijeenkomst

Nadere informatie

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging Logopedie Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG007 / Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Nadere informatie

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar Afasie Logopedie Beter voor elkaar Afasie In deze folder leest u wat afasie is en krijgt u adviezen hoe u de communicatie met iemand met afasie kan verbeteren. Ook staat beschreven wat de logopedist kan

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Afasie. Dienst Logopedie & Afasiologie. GezondheidsZorg met een Ziel

Patiënteninformatie. Afasie. Dienst Logopedie & Afasiologie. GezondheidsZorg met een Ziel i Patiënteninformatie Dienst Logopedie & Afasiologie Afasie GezondheidsZorg met een Ziel Wat is afasie? Afasie is een verworven taalstoornis ten gevolge van een hersenletsel. We lichten de belangrijkste

Nadere informatie

Spraak: Let op of de persoon onduidelijk spreekt of niet meer uit de woorden komt.

Spraak: Let op of de persoon onduidelijk spreekt of niet meer uit de woorden komt. Beroerte Als de bloedvoorziening naar de hersenen plotseling onderbroken wordt, spreekt men van een beroerte. Er kan dan sprake zijn van een hersenbloeding, van een herseninfarct en van een TIA of tijdelijke/voorbijgaande

Nadere informatie

Cognitieve problemen

Cognitieve problemen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel

Nadere informatie

Het Afasieteam. Afasie. Denken. Spraak. Communicatie. Taal. Revalidatie

Het Afasieteam. Afasie. Denken. Spraak. Communicatie. Taal. Revalidatie Revalidatie Het Afasieteam Spraak Denken Afasie Communicatie Taal Het Afasieteam Afasie is een taalstoornis die veroorzaakt wordt door een hersenbeschadiging. De beschadiging treedt op door een beroerte

Nadere informatie

HHZH/INF/084.01(0314) I Informatiebrochure I. Stroke Unit. h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46

HHZH/INF/084.01(0314) I Informatiebrochure I. Stroke Unit. h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 HHZH/INF/084.01(0314) I Informatiebrochure I Stroke Unit h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 1 Voorwoord Er werd vastgesteld dat u een beroerte heeft doorgemaakt.

Nadere informatie

Indien u vragen of bemerkingen heeft, aarzel dan niet om deze met leden van het revalidatieteam te bespreken.

Indien u vragen of bemerkingen heeft, aarzel dan niet om deze met leden van het revalidatieteam te bespreken. Welkom Geachte revalidant Geachte patiënt Geachte familie In deze brochure vindt u meer informatie over de visie, de werking en de doelstellingen van onze revalidatieafdeling. We stellen ons revalidatieteam

Nadere informatie

Infobrochure CVA. Cerebrovasculair accident. C2.2 Neurologie - Neurochirurgie - Orthopedie Tel: 011 826 372. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure CVA. Cerebrovasculair accident. C2.2 Neurologie - Neurochirurgie - Orthopedie Tel: 011 826 372. mensen zorgen voor mensen Infobrochure CVA Cerebrovasculair accident C2.2 Neurologie - Neurochirurgie - Orthopedie Tel: 011 826 372 mensen zorgen voor mensen Inleiding Een beroerte of CVA (cerebrovasculair accident) of een TIA

Nadere informatie

NEUROLOGIE. Na een beroerte. Adviezen voor naasten ADVIES

NEUROLOGIE. Na een beroerte. Adviezen voor naasten ADVIES NEUROLOGIE Na een beroerte Adviezen voor naasten ADVIES Na een beroerte Onlangs heeft uw partner of naaste een beroerte doorgemaakt. Een beroerte wordt ook wel een CVA (cerebraal vasculair accident) genoemd.

Nadere informatie

Alles over de logopedist

Alles over de logopedist Alles over de logopedist Logopedie, iets voor u? Heeft u wel eens moeite met spreken? Kunnen anderen u niet goed verstaan? Of kunt u uw eten moeilijk wegslikken? In al deze gevallen kunnen de logopedisten

Nadere informatie

Spreken Wat is een dysartrie?

Spreken Wat is een dysartrie? Dysartrie 2 Dysartrie is de algemene term voor een motorische spraakstoornis als gevolg van neurologische problematiek. Deze folder is bedoeld voor patiënten met een dysartrie en hun omgeving. Er staat

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met een beroerte

Behandeling van patiënten met een beroerte Revalidatie Behandeling van patiënten met een beroerte Een beroerte heeft vaak grote gevolgen. Een beschadiging van de linker hersenhelft heeft andere gevolgen voor het dagelijks functioneren van de patiënt,

Nadere informatie

Logopedie en Myotone Dystrofie de ziekte van Steinert

Logopedie en Myotone Dystrofie de ziekte van Steinert Logopedie en Myotone Dystrofie de ziekte van Steinert afdeling logopedie Deze folder is bedoeld voor mensen met de ziekte van Steinert (Myotone Dystrofie). In deze folder vindt u meer informatie over de

Nadere informatie

Rechterhemisfeer & Communicatie

Rechterhemisfeer & Communicatie Rechterhemisfeer & Communicatie Tieneke Bakker Koopman, Logopedist / Onderwijswetenschapper MSc i.o. 30 november 2015 * NAH symposium* i.s.m. 10WEIZ Educatie en communicatie in de zorg Wie zijn wij Behandelzorg,

Nadere informatie

na een verworven hersenletsel

na een verworven hersenletsel hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Afasie na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Afasie na een verworven hersenletsel Afasie is een taalstoornis

Nadere informatie

SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE. - Patiëntinformatie -

SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE. - Patiëntinformatie - SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE - Patiëntinformatie - Inleiding Beste patiënt, beste familieleden, Deze brochure bieden we u aan omdat u of uw familielid problemen ondervindt bij het slikken. Deze brochure is

Nadere informatie

1 Wat is dysfagie?... 2. 2 Kenmerken van dysfagie... 3. 3 Gevolgen van dysfagie... 3. 4 Behandeling van dysfagie... 4

1 Wat is dysfagie?... 2. 2 Kenmerken van dysfagie... 3. 3 Gevolgen van dysfagie... 3. 4 Behandeling van dysfagie... 4 Dysfagie Logopedie Inhoudsopgave 1 Wat is dysfagie?... 2 2 Kenmerken van dysfagie... 3 3 Gevolgen van dysfagie... 3 4 Behandeling van dysfagie... 4 5 Tips tijdens het eten en drinken... 5 1 Wat is dysfagie?

Nadere informatie

AFASIE DIENST STROKE - UNIT. - Patiëntinformatie -

AFASIE DIENST STROKE - UNIT. - Patiëntinformatie - AFASIE DIENST STROKE - UNIT - Patiëntinformatie - Afasie Afasie is een taalstoornis ten gevolge van een hersenletsel waarbij: - het spreken en/of het begrijpen gestoord is; - het schrijven en/of het lezen

Nadere informatie

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken.

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken. Slikstoornissen 2 Deze folder is bedoeld voor patiënten met slikproblemen en hun omgeving. Er wordt uitleg gegeven over hoe het komt dat iemand zich verslikt. Ook wordt aangegeven wat de risico s zijn

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie

PATIËNTENINFORMATIE. LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie PATIËNTENINFORMATIE LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie 2 LOGOPEDIE BIJ SLIKPROBLEMEN Dysfagie en Aerofagie Algemeen Door middel van deze informatiefolder wil Maasstad Ziekenhuis u informeren

Nadere informatie

Beroertezorg. Neurologie

Beroertezorg. Neurologie Beroertezorg Neurologie Inhoudsopgave 1 Wat is een beroerte (CVA)?... 3 2 Wat is een TIA?... 5 3 Alarmsymptomen van een CVA of TIA... 6 4 De acute fase... 7 5 De revalidatiefase... 9 6 Ontslag... 11 7

Nadere informatie

Omgaan met mensen met een beperking

Omgaan met mensen met een beperking Omgaan met mensen met een beperking makkelijker dan u denkt! Gebruik de juiste woorden! Het is belangrijk dat we iedereen respectvol benaderen en mensen niet reduceren tot hun beperking. Vandaar de termen

Nadere informatie

PATIENTEN CVA-PATIENTEN INFORMATIE VOOR FAMILIELEDEN UNIVERSITAIRE ZIEKENHUIZEN LEUVEN

PATIENTEN CVA-PATIENTEN INFORMATIE VOOR FAMILIELEDEN UNIVERSITAIRE ZIEKENHUIZEN LEUVEN PATIENTEN info CVA-PATIENTEN INFORMATIE VOOR FAMILIELEDEN UNIVERSITAIRE ZIEKENHUIZEN LEUVEN inhoud INLEIDING...3 WAT IS EEN CEREBROVASCULAIR ACCIDENT?...4 WELKE ZIJN DE OORZAKEN EN RISICO'S?...5 WAARAAN

Nadere informatie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie VELE HANDEN In kader van CVA Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie Informatiebijeenkomst 14-12-2010 aan wijkverpleegkundige betrokken bij CVA patiënten. Inhoud presentatie Wat is CVA Verschillende

Nadere informatie

EEN BEROERTE, EN DAN?

EEN BEROERTE, EN DAN? EEN BEROERTE, EN DAN? Herseninfarct Afdeling 3 Zuid INLEIDING U bent opgenomen in het Zaans Medisch Centrum in Zaandam met een herseninfarct (beroerte). Middels deze diavoorstelling geven wij u informatie

Nadere informatie

Een beroerte, wat nu?

Een beroerte, wat nu? Een beroerte, wat nu? U bent opgenomen in het VUmc op de zorgeenheid neurologie, omdat u een beroerte heeft gehad. Wat is een beroerte? Een beroerte wordt in vaktaal een CVA genoemd: een Cerebro Vasculair

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) Patiënteninformatie vll 574/1511 Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Inleiding U ontvangt deze

Nadere informatie

Duoavonden. 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant

Duoavonden. 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant Duoavonden 19 November 2013 Nicolien Schuring Physician Assistant Inhoud - FF de diepte in - Ziekenhuisfase - Triage Cirkel van Willis Wat is een beroerte Probleem in de bloedvaten van de hersenen Cerebrovasculaire

Nadere informatie

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren TAAL IS LEUK Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren 1 Inhoudsopgave Pagina Besteed extra aandacht aan de taal van uw kind 4 Adviezen die u kunt toepassen tijdens een gesprekje met uw kind 5 Maak

Nadere informatie

Cva: Herkennen en gepast reageren

Cva: Herkennen en gepast reageren Cva: Herkennen en gepast reageren Pacqueu Marijke: hoofdverpleegkundige sp neuro 1 op 6 mensen wereldwijd getroffen door een beroerte Beroerte is wereld de tweede meest voorkomende doodsoorzaak en het

Nadere informatie

Medische Publieksacademie

Medische Publieksacademie Medische Publiekacademie Medisch Centrum Leeuwarden Leeuwarder Courant 22 september 2015 #mclmpa 1 Beroerte of CVA: herkennen en snel handelen! Elly van der Kooi, neuroloog Wouter Schuiling, neuroloog

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) informatie voor de patiënt Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) NAH is een beschadiging van de hersenen, die ontstaan is in de loop van het leven. Een beschadiging van

Nadere informatie

Afasie, wat nu? **? ***** ***. **** * ***. **, ***, *** ** ***. **** **?

Afasie, wat nu? **? ***** ***. **** * ***. **, ***, *** ** ***. **** **? Afasie, wat nu? **? ***** ***. **** * ***. **, ***, *** ** ***. **** **?? Verantwoordelijke uitgever: Lieve Vercruysse Met dank aan: Frank Paemeleire Claire van Gorp Prof. Dr. Evert Thiery Layout & illustraties:

Nadere informatie

Beroerte. Wat is een beroerte? Soorten

Beroerte. Wat is een beroerte? Soorten Beroerte Beroerte Jaarlijks worden ongeveer 20.000 Belgen getroffen door een beroerte. Je hebt zelf heel wat troeven in handen om je risico op een beroerte te verminderen. Word je toch getroffen dan is

Nadere informatie

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg AFASIE informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg Stichting Afasie Nederland Postbus 221 6930 AE Westervoort Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: san@afasie.nl

Nadere informatie

LOGOPEDIE. Slikproblemen. Bij opgenomen patiënten

LOGOPEDIE. Slikproblemen. Bij opgenomen patiënten LOGOPEDIE Slikproblemen Bij opgenomen patiënten Slikproblemen Omdat u problemen hebt met slikken, krijgt u aangepast eten en/of drinken. Uw logopedist adviseert u daarover het volgende: Overleg altijd

Nadere informatie

Slikproblemen. Informatiebrochure patiënten

Slikproblemen. Informatiebrochure patiënten Slikproblemen Informatiebrochure patiënten 1. Wat zijn slikproblemen...4 2. Hoe verloopt slikken...4 3. Wat is een slikprobleem...5 4. Hoe ontstaat een slikprobleem...5 5. Hoe slikproblemen verhelpen...5

Nadere informatie

Na een beroerte Informatie voor patiënten en naasten

Na een beroerte Informatie voor patiënten en naasten Na een beroerte Informatie voor patiënten en naasten U, of uw naaste, heeft een hersenbloeding of herseninfarct gehad. We noemen dit een beroerte/cva (Cerebro Vasculair Accident). Letterlijk vertaald betekent

Nadere informatie

Cerebro Vasculair Accident (CVA) Een beroerte

Cerebro Vasculair Accident (CVA) Een beroerte Cerebro Vasculair Accident (CVA) Een beroerte Neurologie polikliniek 020 512 5124 INLEIDING Deze informatie is bedoeld als aanvulling op het gesprek met uw arts. Deze algemene informatie kan niet altijd

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

Beroertezorg: eerste zorg en behandeling na een CVA. Welkom. bij het H. Hartziekenhuis mol

Beroertezorg: eerste zorg en behandeling na een CVA. Welkom. bij het H. Hartziekenhuis mol Beroertezorg: eerste zorg en behandeling na een CVA Welkom bij het H. Hartziekenhuis mol 1 Contact Secretariaat Neurologie: 014 71 25 82 Acute eenheid voor beroertezorg (Intensieve zorgen): 014 71 22 22

Nadere informatie

psychosociale gevolgen van een CVA

psychosociale gevolgen van een CVA n e u r o l o g i e psychosociale gevolgen van een CVA informatiebrochure 1 2 Inhoud Voorwoord... 4 Inleiding... 5 Psychosociale gevolgen... 6 Symptomen van de patiënt... 6 Vermoeidheid... 6 Problemen

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd vanaf 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd vanaf 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Dysfagie. Logopedie. Beter voor elkaar

Dysfagie. Logopedie. Beter voor elkaar Dysfagie Logopedie Beter voor elkaar 2 Dysfagie Deze folder geeft u uitleg over slikproblemen en hoe u deze zoveel mogelijk kunt voorkomen. De informatie is ook nuttig voor uw omgeving. Laat uw naasten

Nadere informatie

De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging De onzichtbare gevolgen... De onzichtbare gevolgen... De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging De onzichtbare gevolgen Cerebro Vasculair Accident

Nadere informatie

Communicatie. Els Ronsse. april 2008

Communicatie. Els Ronsse. april 2008 Communicatie Els Ronsse april 2008 Communicatie =? Boodschappen Heen en weer Coderen loopt bij mensen met autisme vaak fout Maar communicatie is meer. Relatiegericht Aandacht vragen Bevestiging geven Aanmoedigen

Nadere informatie

BAAS over uw emoties

BAAS over uw emoties BAAS over uw emoties Vind de werkelijke oorzaak van uw problemen. Verwijder alles wat u tegenhoudt om te groeien als mens. Groei als mens, zonder remmingen, overwin trauma s, angsten en pijn. Word werkelijk

Nadere informatie

Niet-aangeboren hersenletsel

Niet-aangeboren hersenletsel Niet-aangeboren hersenletsel Heliomare revalidatie Elk mens loopt de kans hersenletsel te krijgen. Een ziekte of (verkeers)ongeval kan hiervan de oorzaak zijn. Dankzij snel voortschrijdende medische technologie

Nadere informatie

Dag van de LOGOPEDIE 6 maart NEUROLOGIE

Dag van de LOGOPEDIE 6 maart NEUROLOGIE Logopedie en neurologie Logopedie richt zich op het verbeteren van communicatie en veilig eten en drinken. Het werkterrein van een logopedist is dan ook heel breed. Stoornissen op de gebieden stem, spraak,

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Beroerte (CVA)

Patiënteninformatie. Beroerte (CVA) Patiënteninformatie Beroerte (CVA) 2 Inhoud Inleiding... 5 Informatie over CVA... 5 Wat is een CVA?... 5 Herseninfarct... 5 Hersenbloeding... 6 Wat zijn de mogelijke gevolgen van een CVA?... 6 Mogelijke

Nadere informatie

Ondersteuning bij leven met een beperking

Ondersteuning bij leven met een beperking Ondersteuning bij leven met een beperking Niet-aangeboren hersenletsel MEE Niet-aangeboren hersenletsel Raad en daad als het om mensen met NAH gaat Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) overkomt je. Door

Nadere informatie

Slikproblemen. Eenheid voor beroertezorg Neurologie. Verpleegeenheid 20 050 45 30 20

Slikproblemen. Eenheid voor beroertezorg Neurologie. Verpleegeenheid 20 050 45 30 20 Slikproblemen Eenheid voor beroertezorg Neurologie Verpleegeenheid 20 050 45 30 20 Waarom aandacht schenken aan een slikprobleem? Net zoals andere hersenfuncties bijvoorbeeld stappen, spreken, zien, )

Nadere informatie

Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische

Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische bewegingen Akinesie Bevriezen Rigiditeit Verhoogde spiertonus,

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor.

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor. Stem Adem-/ en stemproblematiek Heesheid Adembeheersing als voorbereiding op zingen Hyperventilatie Spreken in het openbaar Stemproblemen en stemverandering bijv. bij transseksualiteit, pubertijd Symptomen:

Nadere informatie

Ergotherapie. Neglect

Ergotherapie. Neglect Ergotherapie Neglect 2 1 Wat? Neglect wordt gedefinieerd als een gestoorde waarneming. Deze waarneming kan zowel uit auditieve, visuele, motorische, tast- als geurinformatie bestaan. Het meest voorkomend

Nadere informatie

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo Preambule Voor alle domeinen van Engels geldt dat het gaat om toepassingen van kennis en vaardigheden op thema s die alledaags en vertrouwd zijn. Hieronder worden

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd 0 tot 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos

Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos Wat is de definitie van Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)?

Nadere informatie

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap:

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap: Gedragscode VAL: omgaan met personen met een handicap (bron: www.parantee.be en www.gripvzw.be) Het is belangrijk dat onze maatschappij toegankelijk is voor iedereen, en iedereen heeft recht om de sport

Nadere informatie

In Balans.met je zelf en binnen je gezin

In Balans.met je zelf en binnen je gezin In Balans.met je zelf en binnen je gezin PROGRAMMA De organisatie Hersenen - Hersenletsel Hersenletsel en gevolgen Moeilijkste hersenfuncties Waar iedereen last van heeft en waarom In balans in het gezin

Nadere informatie

EEN C.V.A, WAT NU? DIENST STROKE UNIT. - Patiëntinformatie -

EEN C.V.A, WAT NU? DIENST STROKE UNIT. - Patiëntinformatie - EEN C.V.A, WAT NU? DIENST STROKE UNIT - Patiëntinformatie - 1 Wat is een stroke unit? Onderzoeken hebben aangetoond dat het samenbrengen van CVApatiënten op één eenheid een gunstig effect heeft op het

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Geen brein hetzelfde ONTWIKKELINGEN OVER EN IN HET BREIN. Neuronen. Bouw hersenen. Basiswerking. Basiswerking. Café Brein Breda 23-01-2015

Geen brein hetzelfde ONTWIKKELINGEN OVER EN IN HET BREIN. Neuronen. Bouw hersenen. Basiswerking. Basiswerking. Café Brein Breda 23-01-2015 Geen brein hetzelfde 2 ONTWIKKELINGEN OVER EN IN HET BREIN 23-1-2015 Dr. Henk Eilander, klinisch neuropsycholoog Bouw hersenen Neuronen 3 4 10-100 miljoen zenuwcellen, verschillende types Ongeveer 4x zoveel

Nadere informatie

Informatie campagnewebsite Logopedie en Neurologie 2008

Informatie campagnewebsite Logopedie en Neurologie 2008 Informatie campagnewebsite Logopedie en Neurologie 2008 Dag van de logopedie 2008 Logopedisten hebben een belangrijk aandeel in de zorg van patiënten met een (chronische) neurologische aandoening. Zo kunnen

Nadere informatie

Wat u moet weten over slikstoornissen

Wat u moet weten over slikstoornissen 0000/174/4 - GZA - april - 2012 Wat u moet weten over slikstoornissen campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. 03 443 30 11 fax 03 440 43 74 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Afdeling neurologie. Geheugenstoornissen na een CVA

Afdeling neurologie. Geheugenstoornissen na een CVA Afdeling neurologie Geheugenstoornissen na een CVA Inleiding Deze brochure is bestemd voor mensen die getroffen zijn door een CVA (een Cerebro Vasculair Accident ofwel een beroerte) en voor hun familie

Nadere informatie

Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen

Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen Zorgpad Autisme Spectrum Stoornissen Wanneer u autisme heeft, ondervindt u problemen in het contact met anderen. Het kan zijn dat u geen contact maakt of juist veel aandacht vraagt. U kunt zich moeilijk

Nadere informatie

Tips bij slechthorendheid

Tips bij slechthorendheid Libra R&A Audiologie Tips bij slechthorendheid Deze folder is bedoeld voor mensen die met elkaar in gesprek willen gaan en waarbij een van de gesprekspartners slechthorend is. Technische hulpmiddelen,

Nadere informatie

CVA-b-c-cursus 2013-2014. stroke service

CVA-b-c-cursus 2013-2014. stroke service 2013-2014 stroke service assen Stroke Service Assen is een samenwerkingsverband van het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA), Interzorg Noord-Nederland (INN) locatie Anholt, St. Icare en Zorggroep Drenthe.

Nadere informatie

Eenheid voor beroertezorg. Informatiebrochure patiënten en familie

Eenheid voor beroertezorg. Informatiebrochure patiënten en familie Eenheid voor beroertezorg Informatiebrochure patiënten en familie 1. Uw opname...4 Beste patiënt en familieleden, 2. Onderzoeken...4 3. Het team...5 3.1 Artsen...5 3.2 Verpleegkundigen...5 3.3 Paramedici...6

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Klinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent door de revalidatiearts in het ziekenhuis verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

patiënteninformatie Dienst 1e Interne Geneeskunde Cerebro Vasculair Accident G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l

patiënteninformatie Dienst 1e Interne Geneeskunde Cerebro Vasculair Accident G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l i patiënteninformatie Dienst 1e Interne Geneeskunde Cerebro Vasculair Accident G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Mevrouw, mijnheer In onze westerse wereld staat CVA (Cerebro Vasculair

Nadere informatie

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24)

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Voor de domeinen cognitie, communicatie en psycho-emotioneel kan de checklijst voor Cognitie en Emotionele problemen na een

Nadere informatie

Revalidatieafdeling Z2. Een optimale re-integratie in de maatschappij rekening houdend met de aanwezige beperkingen

Revalidatieafdeling Z2. Een optimale re-integratie in de maatschappij rekening houdend met de aanwezige beperkingen Revalidatieafdeling Z2 Een optimale re-integratie in de maatschappij rekening houdend met de aanwezige beperkingen 1 Inhoud Wat is nu eigenlijk revalidatie?... 3 Wie komt in aanmerking voor een opname

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging Leven met vermoeidheid. Leven met vermoeidheid. Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging Leven met vermoeidheid CVA (Cerebro Vasculair Accident)

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) op de Intensive Care

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) op de Intensive Care Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) op de Intensive Care Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Niet Aangeboren Hersenletsel 1 Werking van de hersenen 2 Fases op de Intensive Care 4 Coördinatie

Nadere informatie

Medicijnen na een beroerte of TIA

Medicijnen na een beroerte of TIA Medicijnen na een beroerte of TIA stroke service assen 1 U bent enige tijd opgenomen geweest op de afdeling Neurologie van het Wilhelmina Ziekenhuis Assen vanwege een beroerte of TIA. In deze brochure

Nadere informatie