Voor ieder kind een (t)huis. Het recht op onderdak voor illegale kinderen in Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voor ieder kind een (t)huis. Het recht op onderdak voor illegale kinderen in Nederland"

Transcriptie

1 Voor ieder kind een (t)huis Het recht op onderdak voor illegale kinderen in Nederland

2 Recht op een (t)huis De brochure Recht op een (t)huis is geschreven ter illustratie van de klacht die Defence for Children International, mede namens Unicef Nederland, het Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten heeft ingediend bij het Europees Comité voor Sociale Rechten. De klacht betoogt dat Nederland het Europees Sociaal Handvest schendt door kinderen zonder rechtmatig verblijf uit te sluiten van de toegang tot bijstand of opvang waardoor ze uiteindelijk op straat belanden. Alle documenten over de procedure zijn te vinden op de website van het Comité voor Sociale Rechten: Complaints/Complaints_en.asp Het betreft klacht 47/2008. Speciale dank Speciale dank aan Kamil, Hevien, Arif, Nini en Safarova die zo dapper waren om voor deze brochure uit te leggen hoe erg het is dat je als kind in Nederland op straat kan komen te staan. Dank voor jullie vertrouwen en fantastische medewerking! Organisaties De onderhavige klacht is ingediend met steun van het Proefprocessenfonds van Defence for Children dat gefinancierd wordt door Stichting Kinderpostzegels Nederland.

3 inhoudsopgave Kinderen aan het woord 10 Kamil Gescheiden van mijn moeder omdat we geen thuis hadden 17 Arif en Nigar Zonder ouders ondergedoken in een caravan Hevien We werden keer op keer op straat gezet in Ter Apel 22 Safarova Overleven tussen drugsverslaafden in de Pauluskerk 26 Ondersteunende bijdragen 2 Voorwoord Prof. Mr. Jaap E. Doek 31 Pim Fischer Ieder kind heeft recht op een dak boven zijn hoofd 4 Alle kansen voor alle kinderen, alle kinderen onder dak Inleiding Op straat zetten van kinderen tast hun menselijke waardigheid aan Goos Cardol Recht op huisvesting Margrite Kalverboer Een gebrek aan continuïteit en stabiliteit 35 Unicef Nederland Ieder kind recht op onderdak 36 Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten Recht op onderdak in wetgeving en beleid 37 Stichting Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt Onderdak voor alle kinderen 38 Manon Pluymen Grenzen aan uitsluiting van illegale kinderen 39 Colofon 40 ilegaalkind.nl RECHT OP ONDERDAK 1

4 Voorwoord 2 RECHT OP ONDERDAK

5 Voorwoord Alle kansen voor alle kinderen, alle kinderen onder dak Prof. mr. Jaap E. Doek A lle kansen voor alle kinderen. Dat is het motto van de minister voor Jeugd en Gezin, Rouvoet. Een prachtig motto dat naadloos aansluit bij het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK). Daarin staat, vrij vertaald, dat alle rechten in gelijke mate voor alle kinderen gelden, ongeacht hun status, zoals die over het verblijf. Of, om het directer te formuleren: illegale kinderen hebben evenzeer als elk ander kind recht op onderdak. Ik moet eerlijk bekennen dat het me verbaasde gevraagd te worden om een voorwoord te schrijven voor een brochure over het recht op onderdak in Nederland. In de acht jaren ( ) dat ik lid was van het VN-Comité inzake de Rechten van het Kind, waarvan de laatste zes als voorzitter, heb ik me vaak moeten buigen over het recht op onderdak voor kinderen. We hadden het dan bijvoorbeeld over Ecuador (2005), de Filippijnen (2005), Mauritius (2006), Jemen (2005) of Brazilië (2004): landen die moeite hebben om al hun inwoners van onderdak te voorzien. Ik hoop niet dat Nederland aan dit rijtje toegevoegd moet worden. De advocaten Pim Fischer en Neal Blomjous, de wetenschapper Joris Sprakel en de organisaties Unicef Nederland, het Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt, het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten en Defence for Children International Nederland hebben in hun klacht bij het Europees Comité voor Sociale Rechten overtuigend uiteengezet dat het naar de straat verwijzen van deze kinderen niet alleen een ernstige schending is van het IVRK (onder meer artikel 27), maar ook dat in een rijk land als Nederland de beschikbare middelen (artikel 4 IVRK) ruimschoots voorhanden zijn om hen van passende huisvesting te voorzien. Het Comité voor Sociale Rechten heeft eerder naar het IVRK verwezen voor de interpretatie van de rechten uit het Europees Sociaal Handvest. Derhalve heb ik er alle vertrouwen in dat de beslissing van dit Comité over de klacht zal bijdragen aan een verdere erkenning van kinderenrechten - ook van illegale kinderen - in de Europese mensenrechtelijke context. De verhalen van de kinderen in deze brochure geven een verontrustend en ook beschamend beeld van het gebrek aan erkenning van de rechten van illegale kinderen in ons land. Zo werd ik getroffen door het verhaal van Kamil die geholpen werd binnen het raamwerk van de kinderbescherming. Door hem en zijn broertje te scheiden van hun moeder werd er een oplossing gevonden voor het onderdakprobleem van de kinderen. Ouders van kinderen scheiden op puur materiële gronden is echter een even ernstige schending van kinderrechten als het op straat zetten van gezinnen met kinderen. Ik hoop dat de Nederlandse overheid, de minister voor Jeugd en Gezin voorop, er alles aan doet om te verzekeren dat in overeenstemming met artikel 2 IVRK alle kinderen in Nederland, zonder uitzondering, onder dak zijn. Prof. mr. Jaap E. Doek, Emeritus hoogleraar Jeugdrecht en voormalig voorzitter van het VN-Comité inzake de Rechten van het Kind. RECHT OP ONDERDAK 3

6 Inleiding Klacht bij Europees Comité voor Sociale Rechten Op straat zetten van kinderen tast hun menselijke waardigheid aan Als gezinnen in Nederland niet in Nederland mogen zijn, hebben zij vaak ook geen onderdak. Er is geen uitkering om zelf een woning te betalen en er is geen opvang. Dat betekent dat kinderen op straat belanden. Het Europees Comité voor Sociale Rechten kijkt naar deze kinderrechtenschending. H oe gaat dat dan, op straat gezet worden?, vroeg Defence for Children aan een kind. Het kind was uit een asielzoekerscentrum gezet. Nou, dan stoppen ze al je spullen in een plastic tas, of je doet dat zelf. En als je dan hier de slagboom hebt, het kind gebaart in een grote streep van links naar rechts, en je staat eerst aan deze kant, dan zetten ze je tas aan de andere kant en dan moet je daar bij gaan staan. Dan ben je op straat gezet. In Nederland komt het niet vaak voor dat illegale kinderen langdurig op straat moeten slapen. Dat komt in de eerste plaats omdat er tientallen particuliere initiatieven zijn om mensen toch aan onderdak te helpen via noodopvangadressen. Toch is het aantal plaatsen zeer gelimiteerd en hanteren veel noodopvangorganisaties het criterium dat er zicht op rechtmatig verblijf moet zijn. Er blijven daarmee gezinnen over die het niet lukt om een slaapplaats te vinden vanwege hun verblijfsstatus. Kinderen hebben recht op een toereikende levensstandaard, zo is het geformuleerd in artikel 27 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK). Die levensstandaard moet toereikend zijn voor de lichamelijke, geestelijke, intellectuele, zedelijke en maatschappelijke ontwikkeling van het kind (lid 1). Het zijn de ouders van het kind die, binnen de grenzen van hun mogelijkheden, de primaire verantwoordelijkheid hebben om voor deze levensstandaard te zorgen (lid 2). Als dat niet lukt, moeten de Staten, binnen de grenzen van hun mogelijkheden, de ouders hierin bijstaan zodat het kind in ieder geval eten en kleren heeft. En een dak boven zijn hoofd (lid 3). Kinderrechten horen bij elkaar Zoals voor alle artikelen in het Kinderrechtenverdrag geldt, moet zo n concreet recht, als het recht op onderdak altijd op de eerste plaats in samenhang worden bezien met de vier basisbeginselen van het verdrag: het belang 4 RECHT OP ONDERDAK

7 Inleiding van het kind vormt een primaire overweging bij beslissingen die hem aangaan (artikel 3); het kind moet zijn mening kunnen geven over zo n beslissing en aan die mening moet ook waarde worden gehecht (artikel 12), het kind heeft recht op ontwikkeling (artikel 6) en alle rechten gelden voor alle kinderen: het non-discriminatiebeginsel (artikel 2). Het VN-Comité voor de Rechten van het Kind heeft al vaak duidelijk gemaakt dat het niet uitmaakt voor de werking van het Kinderrechtenverdrag of een kind wel of geen verblijfsstatus heeft. In artikel 2 IVRK staat namelijk dat er niet gediscrimineerd mag worden op grond van een omstandigheid van de ouder. Bij de totstandkoming van het verdrag is uitdrukkelijk aan de orde geweest of illegale kinderen ook onder het verdrag zouden vallen en de onderhandelaars zijn overeengekomen dat het verdrag geldt voor alle kinderen die onder de rechtsmacht van een land vallen. 1 Het Je staat eerst aan deze kant, dan zetten ze je tas aan de andere kant. Kinderrechtenverdrag heeft voor alle kinderen in Nederland dezelfde betekenis. Het Kinderrechtenverdrag is een holistisch verdrag, wat onder meer betekent dat alle rechten in onderlinge samenhang bezien moeten worden. Het recht op onderdak is daarvan een duidelijk voorbeeld. De verhalen van de kinderen en jongeren in deze brochure illustreren dat onmiskenbaar. Terwijl de geïnterviewden vertellen over hun problemen met het vinden van een dak boven hun hoofd is ook helder dat zij problemen ondervinden om hun recht op onderwijs te realiseren (artikel 28 IVRK), evenals hun recht op de best mogelijke gezondheid (artikel 24 IVRK), hun recht om bij hun ouders te leven (artikel 9 IVRK) en hun recht op privacy (artikel 16 IVRK). Bijstand voor net niet illegale kinderen Voor kinderen zonder rechtmatig verblijf in Nederland, vaak kortweg aangeduid als illegaal, is het buitengewoon moeilijk om het recht op onderdak te realiseren. Ondanks het baanbrekende arrest van de Centrale Raad van Beroep van 24 januari dat bekend werd onder de kop bijstand voor illegale kinderen - blijft het voor kinderen die geen rechtmatig verblijf hebben onmogelijk om aanspraak te maken op een dak boven hun hoofd. Evenmin krijgen ze geld om zelf voor onderdak te zorgen. 2 De Centrale Raad van Beroep (CRvB) oordeelde in de uitspraak van 24 januari 2006 dat de gemeente Zaanstad twee in Nederland geboren Ghanese kinderen van twaalf en drie jaar bijstand moest geven, omdat hun ouders hen niet kunnen voorzien van een toereikende levensstandaard (art. 27 lid 3 IVRK). Op 8 augustus 2005 had de voorzieningenrechter dit verzoek al toegewezen. In de bodemprocedure bevestigde de CRvB deze uitspraak en zette het koppelingsbeginsel terzijde. Het koppelingsbeginsel verwijst naar de Koppelingswet waarin staat dat mensen zonder rechtmatig verblijf uitgesloten zijn van alle sociale voorzieningen met uitzondering van onderwijs voor kinderen tot achttien jaar, rechtsbijstand en medisch noodzakelijke zorg. De CRvB hechtte daarbij wel doorslaggevend belang aan het feit dat de ouders in afwachting van een beslissing op een herhaalde asielaanvraag rechtmatig in Nederland verbleven: Hoewel de Nederlandse staat deze kinderen niet tot zijn grondgebied heeft toegelaten heeft hij welbewust aanvaard dat zij gedurende een zekere tijd in Nederland verblijven. De CRvB overweegt daarbij dat de kinderen zelf geen invloed kunnen uitoefenen op de keuze van hun ouders om in Nederland te verblijven en erkent de zorgplicht van de staat in dit geval. De CRvB kent eveneens betekenis toe aan artikel 2 IVRK en neemt de beslissing tegen de achtergrond van de artikelen 2, 3 en 27 IVRK. 3 De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State vindt dat kinderen van ouders zonder rechtmatig verblijf geen recht hebben op een dak boven hun hoofd als hun ouders niet hun best doen om het land te verlaten. 4 1 S. Detrick. A Commentary on the United Nations Convention on the Rights of the Child Den Haag: Kluwer, p G. Cardol & C. van Os, illegale kinderen ook beter beschermd? In: M. Bruning & J. Kok, Herziening kinderbeschermingsmaatregelen. Commentaren op het voorontwerp van wet. FJR-congresbundel Kluwer: Deventer. 3 CRvB 24 januari 2006, LJN AV0197, Voorzieningenrechter CRvB 8 augustus 2005, LJN AU Zie bijvoorbeeld: Het beroep van de vreemdelingen op artikel 2, eerste lid IVRK faalt omdat het in deze bepaling neergelegde discriminatieverbod er niet aan in de weg staat dat binnen één juridische categorie de groep van kinderen die rechtmatig in Nederland verblijven doch niet zijn toegelaten op zakelijke en redelijke gronden onderscheid wordt gemaakt tussen kinderen van ouders die aan hun meewerkplicht voldoen en kinderen van ouders, zoals de vreemdelingen, die daaraan niet voldoen. ABRvS 15 februari 2007, r.o , LJN AZ9524, Jv 2006/144, m. nt. Goos Cardol. RECHT OP ONDERDAK 5

8 Inleiding Het scheiden van gezinnen om onderdak voor kinderen te regelen Als gezinnen op straat moeten bivakkeren, kan de Raad voor de Kinderbescherming als uiterste maatregel ingrijpen en besluiten om het kind uit huis te plaatsen. Dat betekent dat het kind van zijn ouder gescheiden wordt. Daar waar andere ouders hun kinderen mishandelen, verwaarlozen of anderszins in hun ontwikkeling bedreigen voordat ze met een dergelijke uithuisplaatsing geconfronteerd worden, kan het illegale ouders dus gebeuren dat hun kinderen worden weggehaald ondanks dat ze een positieve en gezonde opvoedingsrelatie hebben. Dit overkwam Kamil, die zijn verhaal in deze brochure vertelt. Vier jaar lang verbleven hij en zijn broertje in een instelling voor jeugdzorg terwijl hun moeder elders bivakkeerde. Vier jaar lang bepaalden kinderrechters en voogden dat het in het belang van deze kinderen was om niet samen met hun moeder te leven, vanwege het feit dat er geen onderdak voorhanden was. Het is opmerkelijk dat deze hoeders van kinderbelangen op materiële gronden tot een uithuisplaatsing besloten, alsof het wel of niet verschaffen van onderdak niet een politieke keuze is maar een onbetwistbaar feit. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft in een zaak tegen Oostenrijk al eens geoordeeld dat het in een dergelijke situatie aan de overheid is om naar opvang te zoeken omdat het scheiden van moeder en kind een zware maatregel is die niet in verhouding staat tot het probleem van onderdak. Het recht op gezinsleven, zoals beschermd wordt door artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, was geschonden. Zie kader. Europees Hof: recht op gezinsleven telt zwaarder Een dag nadat de Servische moeder Zlatica Moser in Oostenrijk was bevallen van haar zoon Luca, namen de Oostenrijkse autoriteiten van de kinderbescherming ( Ambt für Jugend und Familie ) haar zoon mee. Zlatica Moser was illegaal, had geen geschikte woning en niet genoeg inkomsten om goed voor haar kind te kunnen zorgen, zo vonden de jeugdbeschermers. Het kind werd onder voogdij en in een pleeggezin geplaatst. Moeder en kind klagen bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens over een schending van artikel 8 EVRM, het recht op gezinsleven. Het Hof erkent dat landen een grote beleidsvrijheid hebben in het beoordelen of het nodig is een kind bij zijn ouders weg te halen. Ze moeten daarin aan het Hof de noodzaak wel goed duidelijk kunnen maken en duidelijk aangeven welke alternatieven betracht zijn: Thus, the Court recognises that the authorities enjoy a wide margin of appreciation in assessing the necessity of taking a child into care, the Court must still be satisfied in the particular case that there existed circumstances justifying the removal of the child, and it is for the respondent State to establish that a careful assessment of the impact of the proposed care measure on the parents and the child, as well as of the possible alternatives to taking the child into public care was carried out prior to the implementation of such a measure. Het Hof oordeelt dat de autoriteiten geen enkele moeite hebben gedaan om te onderzoeken hoe moeder en kind bij elkaar hadden kunnen blijven, zoals de plaatsing in een opvangcentrum voor moeder en kind. Het onder voogdij plaatsen van Luca en het weghalen van het kind bij de moeder vormde een schending van artikel 8 EVRM. Bron: EHRM 21 September 2006 nr /02 (Moser v. Austria). 6 RECHT OP ONDERDAK

9 Inleiding De klacht over het recht op onderdak Ook in het Europees Sociaal Handvest (ESH) is het recht op onderdak opgenomen, in de herziene versie van dit verdrag (artikel 31 ESH). Zie kader. Klagen bij het Europees Comité voor Sociale Rechten Het Europees Sociaal Handvest (ESH) is een verdrag van de Raad van Europa over sociale en economische rechten en trad op 26 februari 1965 in werking. In een aanvullend protocol is geregeld dat bepaalde organisaties een collectief klachtrecht hebben bij het Comité voor Sociale Rechten, dat toeziet op de implementatie van het verdrag. Naast internationale organisaties van werkgevers en werknemers, beschikken organisaties die een raadgevende status bij de Raad van Europa bezitten, over dit klachtrecht. Defence for Children heeft deze consultatieve status. De klachten mogen gaan over wetgeving of praktijken die maken dat de verdragsstaat het ESH niet of niet goed naleeft. Het Comité buigt zich niet over schendingen van het recht bij individuen. Wel kan een klacht gericht zijn op de situatie van een bepaalde groep mensen omdat die bijvoorbeeld een aparte positie innemen in de wet- of regelgeving. Dit laatste is het geval bij kinderen zonder verblijfsstatus; zij worden immers uitgesloten van sociale voorzieningen en daarmee van de toegang tot onderdak. 5 Sinds het Klachtprotocol in 1998 in werking trad zijn er 51 collectieve klachten ingediend 6. Alle klachten zijn te vinden op de site van het Comité voor Sociale rechten. 7 De klacht van Defence for Children, ondersteund door Unicef, LOS en NJCM is klachtnummer 47. Samen met de advocaten Pim Fischer en Neal Blomjous en wetenschapper Joris Sprakel heeft Defence for Children een klacht ingediend bij het Europees Comité voor Sociale Rechten. De klacht is mede ondersteund door Unicef Nederland, het Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt (LOS) en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM). Deze organisaties bepleiten dat Nederland het Europees Sociaal Handvest schendt door illegale kinderen geen onderdak te verschaffen of geld om dat zelf te betalen in de vorm van een bijstandsuitkering, zoals dat wel gebeurt voor kinderen van ouders in een verblijfsprocedure. Op 4 februari 2008 is de klacht geregistreerd bij het Comité. De klacht gaat in de kern over het recht op huisvesting voor kinderen die niet legaal in Nederland verblijven. De volgende artikelen uit het ESH zijn daarbij betrokken: Artikel 11. Een ieder heeft het recht om gebruik te maken van alle voorzieningen welke hem in staat stellen in een zo goed mogelijke gezondheid te verkeren. Artikel 13. Een ieder die onvoldoende middelen van bestaan heeft, heeft recht op sociale en geneeskundige bijstand. Artikel 16. Het gezin als fundamentele maatschappelijke eenheid heeft recht op een voor zijn volledige ontplooiing doelmatige sociale, wettelijke en economische bescherming. Artikel 17. Kinderen en jeugdige personen hebben recht op een passende sociale, wettelijke en economische bescherming. Artikel 30. Een ieder heeft recht op bescherming tegen armoede en sociale uitsluiting. 5 J. van der Velde, De Collectieve klachtenprocedure onder het Europees Sociaal Handvest, in NJCM-Bulletin, jrg. 31 (2006), nr 3. 6 Tot 14 september rights/esc/4_collective_complaints/. Artikel 31. Een ieder heeft recht op huisvesting. Artikel E. Non-discriminatie. RECHT OP ONDERDAK 7

10 Inleiding 8 Zie noot 7 klachtnummer 14 Het genot van de in dit Handvest neergelegde rechten moet worden verzekerd zonder enig onderscheid op welke grond dan ook, zoals ras, kleur, geslacht, taal, godsdienst, politieke of andere overtuiging, nationale herkomst of sociale afkomst, gezondheid, het behoren tot een nationale minderheid, geboorte of andere status. Menselijke waardigheid In de appendix van het ESH is vastgelegd dat de rechten uit het ESH in beginsel niet van toepassing zijn voor mensen die illegaal in het land verblijven. In een andere klacht heeft het Comité voor Sociale Rechten echter bepaald dat het uitsluiten van illegalen hun menselijke waardigheid niet mag aantasten en dat bepaalde basisrechten aan niemand mogen worden onthouden. In die klacht verwees het Comité ook uitdrukkelijk naar het IVRK als bron van inspiratie voor de invulling van zulke basis- rechten. De klacht, gericht tegen Frankrijk, ging over het recht op medische zorg voor illegalen. Het Comité bepaalde dat het onthouden van medische zorg aan illegalen hun menselijke waardigheid aantast. 8 Met de onderhavige klacht sturen de betrokken organisaties en advocaten aan op een soortgelijke uitspraak over het recht op onderdak voor illegale kinderen. Op 23 september 2008 heeft het Comité voor Sociale Rechten de klacht ontvankelijk verklaard. Naar verwachting zal het ongeveer een of twee jaar duren voordat de klacht inhoudelijk behandeld wordt. Dat biedt Defence for Children, Unicef Nederland, LOS en het NJCM de tijd om er bij de overheid op aan te dringen de klacht, net zoals het Comité doet, serieus te nemen en ervoor te zorgen dat op de dag van de uitspraak voor elk kind en zijn ouders in Nederland onderdak als vanzelfsprekend is geregeld. Daar waar andere ouders hun kinderen mishandelen, verwaarlozen of anderszins in hun ontwikkeling bedreigen voordat ze met een dergelijke uithuisplaatsing geconfronteerd worden, kan het illegale ouders dus gebeuren dat hun kinderen worden weggehaald ondanks dat ze een positieve en gezonde opvoedingsrelatie hebben. 8 RECHT OP ONDERDAK

11 Kamil, Arif en Nigar, Hevien, Safarova kinderen aan het woord

12 Kamil Gescheiden van mijn moeder omdat wij geen huis hadden Kamil (17 jaar) voelt zich Nederlander. Zijn ouders komen uit China maar Kamil is geboren in Turkije. Op zijn negende verjaardag vertrok hij met zijn vader, moeder en broertje vanuit Turkije naar Nederland. Kamil vertelt over alle 29 plaatsen waar hij heeft geslapen en hoe hij gescheiden werd van zijn moeder. Slaapplaats 1: de flat in Turkije We woonden in een flat. We hadden een heel groot balkon, dat ging om het hele huis heen. Onder het huis was een garage. We hadden veel contact met de buren. Ik ging ook naar school. Slaapplaats 2: aanmeldcentrum Zevenaar In Nederland ging we naar de politie en toen moesten we naar Zevenaar. Het leek een gevangenis. Je kan er ook niet uit. We moesten in een grote hal slapen. Ik sliep bij mijn vader, mijn broertje sliep bij mijn moeder. Ik weet nog dat ik me machteloos voelde. Ik was voor het eerst in het buitenland, je weet niet wat je moet doen. De bewakers waren streng. Na twee of drie dagen gingen we naar opvangcentrum Zwolle. Het duurt altijd even voordat ze een bus vol hebben, ze gaan niet met een halfvolle bus rijden. Slaapplaats 3: Opvang- en onderzoekscentrum Zwolle In Zwolle zaten we met z n vieren op één kamer. Mijn vader, mijn moeder, mijn broertje en ik. De wc s, de douches, alles was daar heel erg vies, je wou er eigenlijk niet in. Ik ging daar naar school, dat was buiten het opvang- en onderzoekscentrum. We gingen dan in een Amerikaanse bus. Ik heb toen heel snel Nederlands geleerd. Mijn moeder ging ook naar school. Ik vond het geen probleem om de kamer met mijn ouders en broertje te delen. Je bent toch familie! Dat is gewoon heel normaal. Ik 10

13 Kamil denk dat we een paar maanden in Zwolle zijn gebleven. Toen zijn we naar asielzoekerscentrum Doorn gegaan. Slaapplaats 4: asielzoekerscentrum Doorn In Doorn hadden we best een groot huis. We moesten dat delen met een ander gezin. Dat was moeilijk. Er was altijd wat aan de hand, ze deden heel raar. Steeds als we ruzie hadden, viel de moeder van die andere kinderen flauw. Ik had een eigen slaapkamer samen met mijn broertje. We gingen op het asielzoekerscentrum naar school. Met mijn ouders ging het steeds slechter. Ze hadden heel vaak ruzie. Dat hadden ze in Turkije ook al. Ik ben met geweld opgegroeid. Ik zit vol littekens. Ik begon zelf ook steeds vaker geweld te gebruiken. Dan werd er met stokken geslagen. Slaapplaats 5: asielzoekerscentrum Leersum Mijn vader bleef in Doorn. We zijn naar Leersum gegaan. Daar zijn we gebleven tot we uitgeprocedeerd waren. We woonden in een flat en hadden twee kamers. Ik vond het vervelend dat ik elke dag te laat op school kwam omdat de 11

14 Kamil bus niet op tijd reed. Ik mocht van mijn moeder zorgden dat mijn moeder niet op straat hoefde niet met de fiets, dat vond ze gevaarlijk. Ze te slapen, kregen ook zo n boete. was bang dat mijn vader weer ergens zou staan. Maar door die bus wist iedereen dat ik niet in een gewoon huis woonde. Ik wou nooit zeggen waarom ik te laat was. Verblijfplaats 6: op straat Toen we uitgeprocedeerd waren stonden we op straat. Dat gaat zo: ze pakken al je spullen en dan zetten ze die precies over de streep waar het asielzoekerscentrum begint. Aan de { } We waren erg onzeker. Je weet nooit wanneer je weer op straat staat. Alles is tijdelijk. Ik voel dat nu nog steeds, ook al weet ik best dat ik nu vanavond een bed heb om in te slapen. andere kant van de slagboom sta je dan. Bij ons ging het heel raar. Mijn broertje en ik Slaapplaats 7: boven de garage waren op kamp met andere asielzoekerskinderen. We kwamen bij een schoolvriendin van mij terecht. Zij woonde met een gewoon gezin in een gewoon huis. Ze hadden een garage en daarboven hadden ze een ruimte gebouwd. Volgens mij kregen die mensen daarvoor geld van de kerk. Ik vond het moeilijk om bij iemand van school te zijn. Het was echt moeilijk om mensen te vertrouwen. Ze was wel heel aardig. Ze nam ons ook mee naar andere vrienden enzo. Na een tijdje ging het beter. Maar we waren daar maar heel kort, een paar weken. Toen moesten we weer afscheid nemen. Ik mis nu nooit meer iemand. Heel vaak heb je even contact en dan moet je weer weg. De eerste keer doet het pijn, daarna niet meer. Ik zit nu op een leefgroep waar ik ook binnenkort weg moet. Daar zeggen ze ook: Je zult ons wel gaan missen. Maar dat denk ik niet. Als ik wegga laat ik alles achter. Weg is weg. Toen we naar huis gingen, kwam een vrijwilliger speciaal naar ons toe en zei: Ik moet jullie iets vertellen. Jullie gaan ergens anders heen. Ik voelde dat er iets mis was en vroeg waar we zouden slapen. Dat regelt de kerk, zei hij. In die kerk was ook mijn moeder. Mijn moeder had dus alleen op straat gestaan toen wij op kamp waren. Eerst was ze nog met een scooterhelm op geloof ik door een andere bewoner van het asielzoekerscentrum naar binnen gesmokkeld. Daar heeft ze nog even geslapen. Ze is toen verraden. Mensen die onderdak geven op het asielzoekerscentrum aan andere mensen krijgen een boete. Dus die mensen die ervoor Slaapplaats 8: noodopvang IJsselstein De noodopvang was eigenlijk het mooiste huis. Het leek wel een hotel. We mochten daar gratis slapen. De kamer was heel erg netjes. Ik denk dat we wel anderhalve maand zijn gebleven. Die mensen zochten dan daar naar een andere oplossing. We hebben daar veel spelletjes gedaan. Het was er leuk. Op een dag zei iemand dat er opvang in Leersum was gevonden. We gingen in een busje en werden bij iemand voor de deur gezet. Het busje reed weg. De familie waar we aanbelden, zei dat ze ons niet konden helpen. Ze deden de deur dicht. Verblijfplaats 9: op de stoep voor school 12

15 Kamil Toen zijn we naar mijn oude school gelopen. Dat was ook vlak bij de kerk. We hebben in de kerk gekeken maar er was helemaal niemand. Toen zijn we weer op de stoep gaan zitten. Na een lange tijd zagen een paar mensen uit het asielzoekerscentrum Leersum ons. Zij hadden gelukkig een telefoon. We mochten iemand bellen. Mijn moeder heeft een kennis gebeld. Die is ons komen ophalen met een busje. De volgende dag bracht hij ons weer naar de kerk. Daar zagen we de vrouw van het huis waar we boven de garage hadden geslapen. Ze nam ons mee. Ze kende wel mensen die ons zouden willen helpen. Die mensen zijn uiteindelijk mijn Ik vind het heel vreemd dat mensen dat kunnen doen: iemand zomaar op straat zetten zonder dat je weet waar die persoon heen moet. Ik snap wel dat het gewoon hun werk is, maar ik zou dat nooit, echt nooit, kunnen doen. Volgens mij kun je dat alleen als je geen hart hebt. pleegouders geworden. In de auto begonnen die mensen meteen over terugkeer te praten. Mijn moeder wilde daar niet over praten. Ze zei dat ze ons maar in het park af moesten zetten, dat we daar ook best konden slapen. Verblijfplaats 10: in het park We hebben de hele dag in het park gezeten. Dat was heel belachelijk want we hadden natuurlijk heel veel tassen. Dan kijkt iedereen naar je: Wat doen die lui daar? Het was zomer. Overdag was het geen probleem. Maar toen het avond werd, donker en koud, begon het moeilijk te worden. Via iemand anders hebben we toen toch Slaapplaats 11: een veilig gezin In het gezin hebben we een paar weken gezeten, misschien twee maanden. De gesprekken over terugkeer kwamen steeds terug. Dat was moeilijk. Die pleegouders vonden het allemaal heel zielig voor ons. Mijn moeder was nooit tevreden, ze wou ook nooit ergens aan mee werken. Ze pakte steeds haar koffers toen we daar waren, maar ze ging nooit weg. Slaapplaats 12: voorbereiding vertrek Uiteindelijk kreeg mijn moeder contact met een arts ergens in de buurt. Zij wilde ons wel helpen. We hebben een paar dagen bij haar geslapen. { } { } Ik mis nu nooit meer iemand. Heel vaak heb je even contact en dan moet je weer weg. De eerste keer doet het pijn, daarna niet meer. Slaapplaats 13: smokkelwaar in de auto Daarna zijn we in een auto naar Zweden gesmokkeld. We hebben helemaal van niemand afscheid genomen in Nederland. Alles ging heel snel. In Zweden zijn we naar de politie gegaan. Ze wisten meteen dat we uit Nederland kwamen. Slaapplaats 14: een villa in Zweden We werden helemaal naar het noorden van Zweden gebracht. Het was bijna de Noordpool. Je kon zowat de ijsberen zien lopen. Toen moesten we weer weg. We kregen een ticket naar Nederland. Slaapplaats 15: Ter Apel Op Schiphol begon het hele gedoe met de vingerafdrukken opnieuw. We kregen een treinticket voor Ter Apel. Daar gingen we weer, met al die tassen. Ter Apel is verschrikkelijk. Iedereen doet er heel onaardig. Ik vind dat ze daar onfatsoenlijk met mensen omgaan. In Ter Apel is er weer wat met onze procedure gebeurd, ik weet niet wat maar na twee of drie dagen gingen we naar een opvang- en onderzoekscentrum in Muiden, ergens in de buurt van Amsterdam. weer die pleegouders gebeld. Gelukkig kwamen ze ons halen. Slaapplaats 16: de hal Het opvangcentrum leek een soort grote hal of een tent. Maar in sommige tenten hadden ze toch weer kamers gemaakt. We sliepen met heel 13

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Datum Gemeentelijke opvang illegalen 1 juli 2014 Ons kenmerk 2014/0162/LK/LvdH/IS

Datum Gemeentelijke opvang illegalen 1 juli 2014 Ons kenmerk 2014/0162/LK/LvdH/IS Zijne Excellentie mr. F. Teeven Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EX DEN HAAG Onderwerp Datum Gemeentelijke opvang illegalen 1 juli 2014 Ons kenmerk 2014/0162/LK/LvdH/IS Zeer

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Vreemdelingen in België

Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Voor kinderen die meer willen weten over vreemdelingen die in België verblijven. Misschien zit er in jouw klas wel een kindje met een andere huidskleur?

Nadere informatie

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz.

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz. Almelo, 8 juli 2015 Onderwerp: Moeilijk verhuizen! Beste heer/mevrouw Ik ben (...) Ik ben 14 jaar oud. Ik woon met mijn ouders en mijn 2 kleine broertjes in azc Almelo. In deze vakantie moeten er ongeveer

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Voordat jouw asielprocedure begint

Voordat jouw asielprocedure begint Voordat jouw asielprocedure begint Waarom krijg je deze folder? Je wilt asiel aanvragen in Nederland. Asiel betekent: bescherming in een ander land voor mensen die in hun eigen land niet veilig zijn en

Nadere informatie

Woorden en Beelden voor Kinderen

Woorden en Beelden voor Kinderen Woorden en Beelden voor Kinderen Mama en Aaron waren 1 jaar gelukkig samen toen ze een zoontje kregen, Nico. Toen Nico 1,5 jaar was besloten mama en Aaron om niet meer bij elkaar te blijven omdat ze veel

Nadere informatie

DE SAMENWERKING TUSSEN KINDERRECHTENJURISTEN EN (ORTHO)PEDAGOGEN

DE SAMENWERKING TUSSEN KINDERRECHTENJURISTEN EN (ORTHO)PEDAGOGEN DE SAMENWERKING TUSSEN KINDERRECHTENJURISTEN EN (ORTHO)PEDAGOGEN weafldkje Expertmeeting NVO/ NIP 11 december, Utrecht Martine Goeman (Defence for Children) Waar u ons mogelijk van kent: Defence for Children-

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die niet kloppen 82 bijzonder kleinkind Ingrid & Meindert werden onverwacht oma & opa Onze dochters warenzorgeloze tieners totdat ze zwanger

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Wat is het verschil tussen een vreemdeling, vluchteling, asielzoeker en statushouder?

Wat is het verschil tussen een vreemdeling, vluchteling, asielzoeker en statushouder? Veelgestelde vragen vluchtelingenopvang en statushouders in Lopikerwaardgemeenten Vraag en antwoordlijst over de vluchtelingenopvang en statushouders in de gemeenten Oudewater, Lopik, Woerden, IJsselstein

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

London. klas 2B kompas. Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink

London. klas 2B kompas. Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink London klas 2B kompas Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink Dag 1 Klas 2b van het kompas moesten allemaal verzamelen op het station Breda. Daar werden de kinderen uitgezwaaid door hun ouders. De kinderen

Nadere informatie

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012 NOORWEGEN 09-05-2012 13-05-2012 Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden door onze ouders naar Schiphol gebracht. Ik zat bij Ilonka in de auto. Op Schiphol gaf meester Hendrie

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Voordat jouw asielprocedure begint

Voordat jouw asielprocedure begint Voordat jouw asielprocedure begint Waarom krijg je deze folder? Je wilt asiel aanvragen in Nederland. Asiel betekent: bescherming in een ander land voor mensen die in hun eigen land niet veilig zijn en

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Wij zijn twee vrienden... jij en ik

Wij zijn twee vrienden... jij en ik Wij zijn twee vrienden... jij en ik Twee dikke vrienden... jij en ik voor Nona voor altijd negen... voor altijd in mijn hart Kika Konijn Kika Konijn was een goede vriendin van alle dieren in het bos. Ze

Nadere informatie

INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND. Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind.

INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND. Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND Artikel 1 Definitie van het kind Ieder mens jonger dan achttien jaar is een kind. Artikel 2 Non-discriminatie Alle rechten gelden voor alle kinderen,

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

Andere mensen helpen bij rouwverwerking na overlijden kind vrijdag, 11 september 2015 12:00

Andere mensen helpen bij rouwverwerking na overlijden kind vrijdag, 11 september 2015 12:00 Tekst: Judice Ledeboer Foto s: Ken Wong Met gierende sirenes werd Djenaeya, die bij de geboorte niet ademde naar het Sehos gebracht waar een team artsen alles deed om het kleine meisje aan het ademen te

Nadere informatie

Factsheet Voor alle kinderen. Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen

Factsheet Voor alle kinderen. Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen JStelselwijziging Jeugd Factsheet Voor alle kinderen Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen Jeugdwet en minderjarige vreemdelingen 1 Inleiding Alle kinderen in Nederland hebben recht op de zorg, hulp,

Nadere informatie

Voor Maresa Jacobse: bedankt voor al je hulp Proloog: 7 januari Chantal dekte de tafel en keek op de klok. Nog even en dan was Menno er ook. Vanavond aten ze weer met zijn drieën. Soms vond ze dat nog

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

Vluchtelingen en statushouders in Lopikerwaardgemeenten

Vluchtelingen en statushouders in Lopikerwaardgemeenten Vragen en antwoordenlijst over de opvang van vluchtelingen en statushouders in de gemeenten Oudewater, Lopik, Woerden, IJsselstein en Montfoort (Lopikerwaardgemeenten) 17 maart 2016 Wonen Er zijn momenteel

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6)

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6) Als tweeling ben je nooit alleen. Maar je bent ook altijd de helft van iets. Vijf broers en zussen vertellen hoe ze samen zichzelf zijn. Tekst Nanneke van Drunen Foto s Edith Verhoeven ISABEL EN BAS VAN

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 KINDERLEED

Hoofdstuk 1 KINDERLEED Hoofdstuk 1 KINDERLEED Mijn twee zusjes en ik woonden in Amsterdam in de Vrolikstraat 158. Ik weet niet meer welke etage, maar dat is niet van belang. Ik ben geboren op 4 december 1931. Mijn middelste

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Voogdij

JEUGDBESCHERMING NOORD. Voogdij JEUGDBESCHERMING NOORD Voogdij Als je ouders niet meer voor jou kunnen beslissen... Informatie voor jongeren Voogdij Als ouders kinderen krijgen, verwachten ze dat ze hun kinderen zelf gaan opvoeden. Totdat

Nadere informatie

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het is 7 uur in de ochtend. Het is een dag nadat Nienke de traan van Isis aan Anchesenamon had gegeven. Nienke was al vroeg wakker, want ze kon niet meer slapen. Ze had weer

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Nieuwegein

Feiten en cijfers. Nieuwegein Feiten en cijfers Nieuwegein Stand van zaken Gemeente heeft een aanbod gedaan aan het COA Er is nog geen reactie van het COA Als reactie COA positief is, volgt overleg over nadere uitwerking Wij willen

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND. Samenvatting van belangrijkste uitkomsten

ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND. Samenvatting van belangrijkste uitkomsten ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND 1. 17 interviews 2. Leeftijd van 16 tot 25 3. 59% was jongen en 41% meisje Samenvatting van belangrijkste uitkomsten 4. 41% noemen als etniciteit

Nadere informatie

nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin.

nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin. 106 l linda. nooitopvakantie Een op de negen kinderen gaat nooit op vakantie omdat hun ouders er geen geld voor hebben. Gelukkig woon ik dicht bij een speeltuin. Revino Werners (8) woont met zijn zusjes

Nadere informatie

Gefeliciteerd, je hebt ADHD!

Gefeliciteerd, je hebt ADHD! Gefeliciteerd, je hebt ADHD! Eerste druk, augustus 2012 2012 Petra van der Burg-Jansen Illustrator: Roel van Gestel Kaft: Denise Kennedy van Dam & Roel van Gestel Voorwoord: Mw. E. Chatrou, kinder- en

Nadere informatie

Met een koffer in de hand

Met een koffer in de hand Met een koffer in de hand Lessenserie over uitgenodigde vluchtelingen voor groep 7/8 bij De Vluchtelingenjackpot Najib, Faisal, Ayub en Zakaria Faisal Hallo! Dit is Faisal van 11. Op deze foto zie je Faisal

Nadere informatie

Ziek zijn in Kenia. Als ik ziek ben voel ik me rot. Dan raak ik achter met school en haal slechte cijfers. Faith, 14 jaar.

Ziek zijn in Kenia. Als ik ziek ben voel ik me rot. Dan raak ik achter met school en haal slechte cijfers. Faith, 14 jaar. Ziek zijn in Kenia Als ik ziek ben voel ik me rot. Dan raak ik achter met school en haal slechte cijfers. Faith, 14 jaar werkblad 04 ziek zijn in kenia In Kenia is het vaak ver lopen naar een ziekenhuis

Nadere informatie

Stap in, herhaalde de man. De toon was vriendelijk, maar tegelijk dwingend. Vijf real, dat was wel verleidelijk... Wie wist wat die man nog meer te

Stap in, herhaalde de man. De toon was vriendelijk, maar tegelijk dwingend. Vijf real, dat was wel verleidelijk... Wie wist wat die man nog meer te De automobilist Het stoplicht sprong op rood. Met een emmer water en een doek in zijn hand rende Paco de vierbaansweg op. Bij de eerste de beste auto drukte hij de natte spons tegen het raam. Dertig seconden

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Kinderrechtswinkels, vzw, Hoogstraat 81, 9000 Gent krw.koepel@kinderrechtswinkel.be - www.kinderrechtswinkel.be. Karin Maes

Kinderrechtswinkels, vzw, Hoogstraat 81, 9000 Gent krw.koepel@kinderrechtswinkel.be - www.kinderrechtswinkel.be. Karin Maes REALISATIE Kinderrechtswinkels, vzw, Hoogstraat 81, 9000 Gent krw.koepel@kinderrechtswinkel.be - www.kinderrechtswinkel.be EINDREDACTIE Karin Maes VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Marc Morris, secretaris-generaal.

Nadere informatie

Resultaten & conclusies onderzoek:

Resultaten & conclusies onderzoek: Resultaten & conclusies onderzoek: Kinderen over armoede en vluchtelingen door Kinderen Goedgekeurd! Er hebben in totaal 50 scholen deelgenomen aan deze enquête. Dit gaat om een 3000-tal leerlingen. 1.

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Wij weten hoe het voelt

Wij weten hoe het voelt www.freya.nl Twitter: @Freya_NL facebook.com/freyanl Wij weten hoe het voelt Om je heen lijkt iedereen zomaar kinderen te krijgen. Bij jou blijft die zo gewenste zwangerschap uit. Bij Freya weten we als

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden SAMUEL VAN DER MEER De Ontsnapte Joden De inval Het is een zonnige dag. Bram en Theo zijn een spelletje aan het spelen, maar ze moeten eigenlijk allang naar bed. Papa zegt tegen Bram: Bram, je moet naar

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie