2. Wat verwacht U te vinden in begrotings-en verantwoordingsstukken?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2. Wat verwacht U te vinden in begrotings-en verantwoordingsstukken?"

Transcriptie

1 Notitie begroting en verantwoording ten behoeve van bijeenkomst met (vertegenwoordigers van) (sub) commissies Planning & Control/Rekening & Audit op 6 april 2016 in Raadhuis De Paauw (Muzenzaal) 1. Inleiding De afgelopen jaren heeft de rekenkamercommissie diverse aanbevelingen uitgebracht op het gebied van de gemeentefinanciën. Uit de consultatieronde bij de (sub)commissies Planning & Control/Rekening en Audit op 9 november 2015 voor onderzoeksonderwerpen kwam naar voren dat er behoefte bestaat: om als raad zelf ook invulling te geven aan de te stellen kaders voor de programmabegroting. aan een overzicht welke wijzigingen in 2017 in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden aangebracht naar aanleiding van het advies van de VNG commissie Depla Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten en hoe je als raad hierop kan anticiperen. en in het voorjaar 2016 in een gezamenlijke bijeenkomst hierover met elkaar te spreken. In deze notitie heeft de rekenkamercommissie, zoals afgesproken, enkele onderwerpen en vragen als input voor de bijeenkomst nader uitgewerkt. De onderwerpen en vragen zijn: 1. Wat verwacht U te vinden in begrotings-en verantwoordingsstukken? 2. In welke mate is de begroting toegankelijk, helder, consistent en voor een geïnteresseerde leek goed leesbaar? 3. Wat wordt anders ten gevolge van het nieuwe BBV? 4. Wat hebt u aanvullend voor wensen ten aanzien van de begrotingsstukken? 5. Hoe en wanneer gaat u als commissie met de wethouder in gesprek over wijzigingen in de opzet van de begroting/verantwoording met oog op nieuw BBV en aanvullende eigen wensen? In de notitie gaan we niet in op de rol van de accountant en andere beschikbare instrumenten, zoals bijvoorbeeld genoemd in de Financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet) van de gemeente en artikel 213 a (doelmatigheidsonderzoeken).

2 2. Wat verwacht U te vinden in begrotings-en verantwoordingsstukken? De raad heeft budgetrecht; bepaalt waar het geld naar toe gaat en hoeveel (wel binnen allerlei (rijks)kaders). Kaderstellend en controlerend. De raad heeft een kaderstellende en controlerende rol. Kaderstelling hangt in eerste instantie samen met het beleid: welk voorzieningenniveau streeft de gemeente na en welke prioriteiten stelt de raad daarbij? Daarbij heeft de raad als expliciete taak om ervoor te zorgen dat de begroting sluit en is de raad verantwoordelijk voor de toedeling van middelen naar de gemeentelijke taken. Daarnaast heeft de raad ook de controlerende taak. Daar waar de raad kaders heeft gesteld dient hij ook te controleren; beleidsmatig: is er bereikt wat we wilden bereiken en is dat gebeurt op doelmatige en rechtmatige wijze? En is men binnen het budget gebleven? Kaderstelling en de kwaliteit van de begrotingsstukken De vraag is of de begroting en de tussentijdse aanpassingen van de begroting de raad in voldoende mate informeren om de kaderstellende rol van de raad te laten uitvoeren. Is duidelijk welke budgetten waaraan worden besteed? Veelal wordt er in begrotingsstukken gesproken over aanvullende middelen voor bepaalde programma s waardoor de totale omvang per programmaonderdeel niet langer expliciet wordt gepresenteerd en besproken. Een dergelijke praktijk is gangbaar bij de begrotingsvoorbereiding. Optisch wordt op deze wijze de kaderstellende rol van de raad beperkt: de goedkeuring van de raad gaat over de hele begroting en dus ook over de volledige uitgaven voor sport en niet alleen om de extra financiering van de kleedkamer bij de voetbalclub. Bezien vanuit het college en het gemeentelijk apparaat is een dergelijke presentatiewijze te snappen: de focus ligt voor hen op de intensiveringen. Voor de raad is het echter goed rekenschap hiervan te nemen, temeer dat de consequentie is dat besluitvorming hierdoor getrapt plaats kan vinden, in plaats van één besluitvormingsmoment. Dit laatste is wenselijk, omdat dan alle voors en tegens voor verschillende uitgaven tegen elkaar afgewogen kunnen worden. Controle en decharge en de kwaliteit van de verantwoordingsstukken Slotstuk van de jaarlijkse begrotings- en verantwoordingscyclus is de dechargeverlening door de raad. Dit wil zeggen dat de uitgaven binnen de geldende kaders zijn gedaan: wet- en regelgeving, de kaders van de beleidsnota s en binnen het beschikbare budget. Ook is hier de vraag relevant: bevatten de verantwoordingsstukken de juiste informatie om een oordeel te geven? Bezien vanuit een bredere blik is de functie van de begrotingscyclus naast afrekenen ook het leren over het beleid: welk beleid werkt wel en wat niet? Leren is mogelijk door de situatie van begin van het jaar te kunnen vergelijken met het resultaat aan het einde van het jaar of zelfs over de hele collegeperiode. Een voorwaarde is wel dat aan het begin duidelijk is wat de doelstellingen zijn van beleid, wat wordt er beoogd en wanneer is het succesvol of geslaagd. 2

3 Tot slot, de begroting is er niet alleen voor de raad. In de begroting zit ook veel informatie voor andere partijen, denk SiSa verklaringen (Single information Single audit) of vanuit de beheersfunctie van de gemeente een nadere uitwerking van de begroting verdeeld over budgetbeheerders, ten behoeve van de uitvoering van de begroting. Dit maakt de begroting tot een omvangrijk document. De vraag die hier gesteld zou kunnen worden of het nog wel mogelijk is om de bomen door het bos te zien? Kan het niet wat dunner en simpeler door goede verwijzingen naar de gemeentelijke websites? Overigens geldt hier dat (detail) informatie nooit weg is en altijd kan worden opgevraagd bij de verantwoordelijke wethouder. Wat zijn beleidsdoelstellingen/wat willen we bereiken/beleidsindicatoren/wat voor geld hoort daarbij. Belangrijk uitgangspunt is dat duidelijk moet zijn wat het college in de komende jaren wil bereiken. Wat zijn hier precies de doelen en wordt hierover ook gerapporteerd in begroting en verantwoording naar de raad? Daarbij horen ook indicatoren om aan te geven of de doelen daadwerkelijk ook worden behaald (mate van doelbereik) en met welke middelen. Randvoorwaarde is dat er daadwerkelijk op beleid kan worden gestuurd. Daarnaast is het van belang dat veranderingen in de indicatoren indien veroorzaakt door andere omstandigheden (denk bijvoorbeeld aan de wijziging van wet- en regelgeving) worden aangegeven. Tot slot moet het mogelijk zijn om een verband te leggen tussen beleid en geld. Hoe ontwikkelen doelstellingen en uitgaven zich in de tijd? Waar komen we vandaan, waar willen we heen? Zoals eerder aangegeven dient de begroting- en verantwoordingscyclus ook om te leren over de effectiviteit van beleid: wat werkt wel en wat werkt niet? Heel praktisch kan dit worden ingevuld door meerjarig, zowel terugkijkend als vooruitkijkend de ontwikkeling van een beleidsterrein in beeld te brengen. Het gaat dan zowel om beleidsmatige als ook financiële ontwikkelingen. Een dergelijke opzet stelt de raad in staat om te kunnen leren van het verleden en na te denken over de ontwikkeling naar de toekomst: stoppen met beleid omdat het al die jaren niets opbrengt of juist intensiveren omdat blijkt dat iets echt goed werkt. In de huidige begrotingsstukken is dit inzicht niet of beperkt opgenomen. Wat is nieuw beleid in het collegeprogramma, wat zijn doelen/waar meet ik het aan af/wat voor geld hoort er bij? De begroting is het document waarin het collegeprogramma nader wordt uitgewerkt. Dit wordt in ieder geval gedaan op programma niveau, maar voor de rest is de invulling vormvrij. Voor de raad is het interessant om het collegeprogramma door de tijd te kunnen volgen en te kunnen beoordelen in welke mate de doelen van het college worden bereikt. Het is dan wel vanzelfsprekend dat van het begin af aan er duidelijkheid is ten aanzien van doel en de wijze waarop dit kan worden afgemeten, inclusief de toegewezen middelen. Veelal bevatten begrotingen een inleidende hoofdstuk, waarin de begroting in één oogopslag wordt weergegeven. Dit is op zichzelf waardevolle informatie, maar tegelijkertijd ontbreekt het inzicht in de voortgang van het collegeprogramma. Deze informatie zou afzonderlijk kunnen worden opgenomen in de beleidsagenda van het college. 3

4 Welke middelen zijn op termijn anders aan te wenden? Dit inzicht kan geboden worden door de zogenaamde budgetflexibiliteit aan de te geven: in welke mate en op welke termijn liggen de verplichtingen vast? Kunnen de begrotingsposten op korte termijn alternatief worden aangewend of liggen de budgetten met verplichtingen vast voor enkele jaren? Uit de eerdere rapportage van de rekenkamercommissie (Quick scan kwaliteit begrotingsinformatie ) blijkt dat de begrotingen geen inzicht bieden in de mate waarin uitgaven vastliggen in kortlopende of langlopende verplichtingen. De rekenkamercommissie realiseert zich dat het niet eenvoudig is om een dergelijk inzicht voor de gehele begroting te maken. Een advies hierover is om in de aanloop naar de begroting 2017 één of enkele programmaonderdelen door te lichten en alleen hiervan de zogenaamde budgetflexibiliteit (onderscheid tussen kort- en langlopende verplichtingen) in kaart te brengen. Is de relatie tussen risico s en weerstandscapaciteit op een inzichtelijke manier weergegeven? De rekenkamercommissie vindt het van belang dat helder wordt uiteengezet wat de weerstandscapaciteit is en hoe deze is in relatie tot de risico's. Daarbij is het belangrijk dat er een actueel en volledig beeld is van de risico s en dat er een adequate vertaalslag is van risico's naar de financiële gevolgen. De raad kan ook zelf specifieke aandacht vragen voor risico s, te denken is aan de risico s in het sociaal domein (als gevolg van de decentralisaties). Hoe beoordeelt U de begrotings-en verantwoordingsstukken? Rapporteurs? Het mag duidelijk zijn dat de kwaliteit van de begroting- en verantwoordingscyclus van groot belang is voor de raad. Toch is er in de praktijk in het politieke debat tussen college en raad weinig aandacht voor de kwaliteit van de stukken. Bij begrotingsbehandelingen is er aan het begin vaak een technische behandeling. Pas na de technische uitleg is gegeven, start de eigenlijke politieke behandeling. Tijdens de politieke behandelingen wordt zelden meer stilgestaan bij mogelijke verbeteringen in de begroting voor de komende jaren. Dat is niet zo vreemd omdat begrotings- en verantwoordingsstukken een afgeleide zijn van het beleidsmatige debat. Een raadsfractie zal eerder inzetten op het binnenhalen van politieke punten dan een verbeteringsslag in de begroting. Toch meent de rekenkamercommissie dat het zinvol kan zijn om de kwaliteit van de stukken op dit punt te verhogen en hierover afspraken te maken bij het vaststellen van de begroting voor het komende jaar. Om te voorkomen dat het debat over de kwaliteit van de begrotingsstukken ondersneeuwt, is bij de Tweede Kamer behandeling een splitsing gemaakt. De begrotingsbehandeling is de reguliere bespreking tussen vakminister en de Tweede Kamer. Daarnaast is er ook een wetgevingsoverleg. In dit overleg komt nadrukkelijk de kwaliteit van de informatie aanbod: Geeft de begroting inzicht in de effecten van beleid? Welke beleidsconclusies worden er getrokken? Is er een duidelijke relatie tussen het beleid en de (extra) ingezette middelen? 4

5 In het overleg tussen de minister en de betreffende Tweede Kamercommissie worden er vervolgens afspraken gemaakt om bij een volgende begroting en verantwoording aanpassingen te doen. Het vernieuwende van deze aanpak zit hem ook in het feit dat er rapporteurs (2 Kamerleden) worden benoemd die van te voren een rapport met ambtelijk ondersteuning van de Tweede Kamer opstellen. Dit rapport wordt gedragen door de leden betreffende Kamercommissie. Dit rapport wordt als aftrap in de bespreking met de minister in het wetgevingsoverleg besproken. Een vergelijkbare invulling kan ook op gemeentelijk niveau plaatsvinden. Zo wordt hier bij de gemeente Amsterdam al over nagedacht. Het rapporteurschap kan het voor gemeenteraadleden interessant maken om zich met dit thema te bemoeien, waarbij het ook mogelijk is om zowel een rapporteur voor de coalitie als voor de oppositie te benoemen. Op welke wijze de Tweede Kamer omgaat met beoordeling van de begroting en verantwoordingsstukken is te lezen in de controlekaart met zes hoofdvragen over beoordeling begroting en verantwoordingstukken (bijlage 1). 3. In welke mate is de begroting toegankelijk, helder, consistent en voor een geïnteresseerde leek goed leesbaar? Vanwege het grote belang wat de rekenkamercommissie hecht aan een toegankelijk, helder, consistent en voor een geïnteresseerde leek goed leesbare begroting en jaarrekening komen we in deze notitie terug op wat we eerder hebben gerapporteerd in de Quick scan kwaliteit begrotingsinformatie. Onze bevindingen zijn hierin terug te lezen. Zoals wij eerder aangaven zijn begrotingen belangrijke instrumenten voor de raad in zijn kaderstellende rol. In elke gemeente wordt altijd veel aandacht aan de begroting en de behandeling daarvan geschonken. Bij toegankelijk, helder, consistent en voor de geïnteresseerde leek goed leesbaar zijnde begroting gaat het om zaken als het gebruik van gewone taal en niet te veel vaktermen, heldere overzichten, leeswijzer en/of samenvatting, heldere verwijzingen naar andere onderdelen en naar eerdere P & C-documenten en raadsbesluiten, gebruik grafieken, infographics etc. Op het gebied van leesbaarheid zijn er geen harde normen of vereisten. Wel heeft de Commissie Depla in 2014 een advies Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten uitgebracht. Daarin staan een aantal adviezen hoe de begroting verbeterd kan worden. Deze adviezen hebben geleid tot aanpassing van BBV (zie hierna). Wij hechten waarde aan de volgende uitgangspunten voor een begroting: de begroting is compact, niet te omvangrijk. de lezer ziet eenvoudig de samenhang en wordt daar op gewezen. het is snel en eenvoudig te zien om hoeveel geld het nu feitelijk gaat. er is een balans tussen hoofdlijnen en kunnen sturen op zaken die de Raad relevant vindt. de samenhang tussen baten en lasten, reserves en de vermogenspositie wordt uitgelegd. 5

6 In onze rapportage Quick scan kwaliteit begrotingsinformatie deden wij de volgende aanbevelingen: Alle begrotingen beginnen met een actualisatie van het financieel kader; vanuit de Kaderof Perspectiefnota worden ontwikkelingen weergegeven die het begrotingssaldo beïnvloeden. Bij de begrotingen van Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest wordt pas in de Financiële begroting een totaaloverzicht van lasten en baten gegeven waardoor helder is wat de begrotingsomvang is. In de begroting van Leidschendam-Voorburg wordt dit overzicht al bij het begin van de programmabegroting gepresenteerd. Aanbevolen wordt om een samenvatting te maken waarin ook het totaalbeeld naar voren komt. De samenvatting die Wassenaar geeft in het deel Begroting in één oogopslag kan daarbij voor met name Voorschoten en Leidschendam-Voorburg een voorbeeld zijn. De programmateksten zijn vaak uitgebreid waardoor het lastig is een overzicht te krijgen. Ook wordt algemeen beleid nog wel eens gepresenteerd als iets specifieks voor het nieuwe begrotingsjaar, maar blijken teksten in de jaren weinig te veranderen. Een tabel of schema waarin de doelstellingen en maatregelen per onderwerp (lees product) wordt weergegeven zou het overzicht verbeteren. Ook links naar beleid kunnen, zeker bij meer interactieve vormen van begroting goed helpen de begroting zelf beknopt te houden maar de lezer wel op een gemakkelijke wijze door te leiden naar relevante informatie. De opzet die Oegstgeest hanteert zou als voorbeeld voor anderen kunnen dienen, maar ook bij veel andere gemeenten kan gekeken worden hoe zij dat doen. De samenhang tussen de programmabegroting en de vermogenspositie kan sterk worden verbeterd. De vermogenspositie is een belangrijke indicator voor de financiële positie van een gemeente en geeft dus de raad inzicht in de mate waarin bijvoorbeeld bij een te grote afhankelijkheid van vreemd vermogen ombuigingen in de begroting nodig zijn. Voor de raad is het van belang dat in de toelichting inzichtelijk wordt gemaakt wat de onderlinge verbanden zijn tussen alle uitgaven en investeringen en het directe effect daarvan op het vermogen of de ontwikkeling van de schuld. Alleen met behulp van dit inzicht heeft de raad handvatten en grip om te sturen op de vermogenspositie en/of schuld afbouw. Daarnaast is het van belang dat de raad in staat is om de ontwikkeling van de vermogens- en schuldpositie door de tijd en zonder hiaten te volgen. Daarom is het belangrijk dat ook bij de Kadernota of Perspectiefnota de raad inzicht heeft in de ontwikkeling van de vermogens-/schuldpositie. Daarmee wordt voorkomen dat zij bij de ontwerpbegroting voor voldongen feiten komen te staan. Wij adviseren daarom ook in de Kader- of Perspectiefnota de ontwikkeling van de vermogenspositie weer te geven. De infographic die als aparte, publieksvriendelijke versie van de begroting wordt gepresenteerd in Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg is heel inzichtelijk en maakt een begroting voor een breder publiek toegankelijk. Het gebruik van grafieken en infographics, ook in de begroting zelf, zou de begroting nog meer toegankelijk kunnen maken. 6

7 4. Wat wordt anders ten gevolge van het nieuwe BBV In bijlage 2 (bijgaand) over de vernieuwing BBV wordt uitgebreid in gegaan op de vernieuwingen. Een kort resumé is opgenomen in deze notitie. Het belang van vernieuwing van het BBV: Na 10 jaar BBV is de conclusie: De aanpassingen in huidige BBV hebben geleid tot een grotere betrokkenheid van de raad. Maar... begroting en verantwoording zijn voor nietfinancieel specialisten te weinig toegankelijk. Een aantal specifieke ontwikkelingen die het belang van vernieuwing BBV onderstrepen: de wens de kaderstellende en controlerende rol van de raad te versterken: daarvoor is meer en gemakkelijker inzicht in begroting en verantwoording nodig; de wens tot betere financiële vergelijkbaarheid. Gemeenten moeten vergelijkingen kunnen maken met andere gemeenten, om beslissingen daar aan af te kunnen wegen; op de democratische rollen van de raad en de vergelijkbaarheid komt nog eens extra druk te staan door de 3 decentralisaties; als gevolg van grotere onzekerheden in vergelijking tot de periode dat het huidige BBV tot stand kwam, is er meer behoefte aan inzicht in de financiële positie van gemeenten en daaraan verbonden risico s; en de wens van gemeenten meer inzicht te hebben in elkaars financiële positie, om tijdig te kunnen bijsturen als de financiële situatie daar aanleiding toe geeft (om te voorkomen dat gemeenten een beroep moeten doen op steun uit het gemeentefonds); toenemende belangstelling voor verslaglegging in de publieke sector; en vragen rond de huidige praktijk van het rechtmatigheidtoezicht. De wijzigingen richten zich op: 1. Uitvoeringsinformatie Informatie voor sturing van de uitvoering Een uniforme indeling in taakvelden. BBV maakt onderscheid naar doelgroepen die ieder eigen sturingsinformatie moeten krijgen: Raad stuurt op programma s: sturingsinformatie op een hoog aggregatieniveau. College stuurt op uitvoering van programmabegroting via productenraming. Externe informatievoorziening (IV3) B&W moeten de ramingen ten behoeve van externe informatievoorziening opstellen aan de hand van vastgestelde lijst taakvelden. 7

8 Voorbeeld van taakveldenlijst. De hele lijst is opgenomen in bijlage 3 (de bijlage): Betere vergelijkbaarheid: financiële informatie per taakveld. Uitwerkingen van de taakvelden. Van Iv3 naar I4All (Informatie voor allen) Gemeenten zijn momenteel verplicht informatie voor derden (Iv3) aan te leveren. De uitwerking van de nieuwe taakveldenlijst voor gemeenten is getoetst aan de informatiebehoefte van het CBS, BZK en betrokken departementen. Gebruik wordt gemaakt van de gegevens over baten en lasten per taakveld, die ontleend worden aan ramingen en realisaties van de colleges, welke laatste weer gebaseerd zijn op de gemeentelijke financiële administraties. Daarnaast blijft de verplichting gegevens aan te leveren over de economische categorieën en balansmutaties volgens een bij ministeriële regeling vastgestelde indeling. Door een combinatie van deze gegevens kan zoveel mogelijk tegemoet worden gekomen aan de wensen van deze derden gebruikers. Het streven is op termijn te werken met directe system to system data-uitwisseling, met als doel de administratieve lasten te verminderen, de kwaliteit van gegevens te verhogen en de inrichting van de administratie te verbeteren. De gegevens zullen voor iedereen beschikbaar zijn als open data: door deze brede beschikbaarheid evolueert Iv3 naar Informatie voor allen (I4all). 8

9 2. Beleidsindicatoren Begroting centraal: meer behoefte aan sturen op effecten van beleid Begroting is cruciaal voor het geven van richting aan het beleid. Om goede afwegingen te kunnen maken, moeten raadsleden een oordeel kunnen vormen over de behaalde beleidsresultaten (verleden) en een inschatting kunnen maken van de - met voorgestelde beleid - te behalen resultaten (toekomst). Basisset van indicatoren. Een werkgroep van VNG/KING heeft een basisset van circa 50 indicatoren voor de gemeenten opgesteld. Daarin o.a. de beleidsindicatoren van de gemeentelijke monitor sociaal domein. Die wordt al gebruikt om na de decentralisaties de ontwikkeling van het sociaal domein in de praktijk te kunnen beoordelen. Voor een aantal beleidsterreinen zijn nog weinig/geen landelijk indicatoren. Streven is om ook hiervoor indicatoren te ontwikkelen. Gemeente mag zelf indicatoren toevoegen. 3. Kengetallen financiële positie Meer zicht op toekomstbestendigheid gewenst. 4. Verbonden partijen Grip op verbonden partijen. Meer Informatie van verbonden partijen. Informatie over verbonden partijen. Vereenvoudiging van de paragraaf verbonden partijen. 5. Inzicht in overhead en kosten Huidige situatie bij toerekening indirecte kosten onoverzichtelijk. Meer eenvoud voor toerekenen van kosten. Overhead apart zichtbaar maken. In de programma s alleen de baten en lasten die betrekking hebben op het primaire proces. Tarieven: inzichtelijke toerekening overhead. Paragraaf bedrijfsvoering niet langer verplicht. Overhead en rentetoerekening centraal. Waar integrale kostprijs nog een rol speelt. 6. Het stelsel van baten en lasten Beperkte aanpassingen nodig. Investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut. Systematiek van activering en afschrijving wordt voor alle investeringen gelijk getrokken. Dus alle nieuwe investeringen activeren en afschrijven op grond van verwachte levensduur. Geleidelijk doorvoeren stelselwijziging: gemeenten zijn op dit punt pas over 30 à 40 jaar vergelijkbaar. Activering investeringen: netto methode in geval van bijdragen van derden. Actiever sturen op het EMU-saldo. 9

10 5. Wat hebt u aanvullend voor wensen ten aanzien van de begrotingsstukken? Tijdens de bijeenkomst kan invulling worden gegeven aan deze vraag. 6. Hoe en wanneer gaat u als commissie met de wethouder in gesprek over wijzigingen in de opzet van de begroting/verantwoording met oog op nieuw BBV en aanvullende eigen wensen? Tijdens de bijeenkomst kan invulling worden gegeven aan deze vraag. 10

Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Inleiding 2004: Invoering BBV. Nadruk op transparantie begroting en versterken van de positie van raad, vanwege dualisering Raad: kaderstellend (allocatie

Nadere informatie

Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol

Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol Hier komt tekst Frank Halsema Hier CFO komt / Concerncontroller ook tekst 22 maart 2016 Aanleiding vernieuwing BBV (1) 2004:

Nadere informatie

Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Concerncontrol: John Simons & Johan Heger

Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Concerncontrol: John Simons & Johan Heger Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Concerncontrol: John Simons & Johan Heger 1 Inleiding 2004: Invoering BBV. Nadruk op transparantie begroting en versterken van de positie van raad.

Nadere informatie

Wijzigingen Besluit begroting en verantwoording. Papendrecht 24 oktober 2016 Wouter Kalkman JaapJan Visser

Wijzigingen Besluit begroting en verantwoording. Papendrecht 24 oktober 2016 Wouter Kalkman JaapJan Visser Wijzigingen Besluit begroting en verantwoording Papendrecht 24 oktober 2016 Wouter Kalkman JaapJan Visser Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording 1 Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Bespreeknota wijziging Besluit Begroting en Verantwoording

Bespreeknota wijziging Besluit Begroting en Verantwoording Bespreeknota wijziging Besluit Begroting en Verantwoording Inleiding Met ingang van de begroting 2017 gaat er het nodige veranderen in het Besluit Begroting en Verantwoording en daarmee in onze begroting.

Nadere informatie

De wijziging van de BBV betreft een wettelijke verplichting, maar in het verlengde hiervan kunnen er toch beperkte keuzes aan de orde komen.

De wijziging van de BBV betreft een wettelijke verplichting, maar in het verlengde hiervan kunnen er toch beperkte keuzes aan de orde komen. Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Inleiding In 2014 heeft een door de VNG ingestelde adviescommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de VNG, het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

ER KOMT VEEL OP GEMEENTEN AF VERNIEUWINGEN BBV AGENDA AANLEIDING VERNIEUWINGEN. JE presenteert. Aanleiding. Tijdspanne vernieuwingen

ER KOMT VEEL OP GEMEENTEN AF VERNIEUWINGEN BBV AGENDA AANLEIDING VERNIEUWINGEN. JE presenteert. Aanleiding. Tijdspanne vernieuwingen ER KOMT VEEL OP GEMEENTEN AF BBV JE presenteert 1 AGENDA Aanleiding Tijdspanne vernieuwingen De vernieuwingen Resterende vernieuwingen 2 AANLEIDING Rapport Adviescommissie Depla: Kaderstellende en controlerende

Nadere informatie

Adviezen Vernieuwing BBV

Adviezen Vernieuwing BBV Adviezen Vernieuwing BBV Tussenstand werkgroepen Sabine Galjé (BZK): vicevoorzitter stuurgroep Melchior Kerklaan (VNG): (co)secretaris stuurgroep Rapport gepubliceerd in mei 2014 Aangeboden aan VNG Bestuur

Nadere informatie

Programmabegroting Versie:

Programmabegroting Versie: Programmabegroting 2017 Versie: 5.0.0.0.0.0 2.2 Wijzigingen regelgeving BBV Wijzigingen in Besluit begroting en verantwoording (BBV) verwerkt in Programmabegroting 2017-2020. Samenvatting Het Besluit begroting

Nadere informatie

Gemeente Delft VERZONDEN - 7 JAN Geachte leden van de raad,

Gemeente Delft VERZONDEN - 7 JAN Geachte leden van de raad, Gemeentebrede Bedrijfsvoeringsondersteuning Programmering Geld Gemeente Delft De Torenhove Martinus Nijhoffiaan 2 2624 ES Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Retouradres : Programmering

Nadere informatie

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Grip op de begroting Het financiële roer in handen Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Enquête 2014 1164 Deelnemers 742 Raadsleden Hoe staat mijn gemeente er financieel voor? Reserves en toch

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

Welke ontwikkelingen komen op ons af? Bijeenkomst spelregels vanuit financieel perspectief, 22 juni 2016 Wouter van den Wildenberg Erik Vlaming

Welke ontwikkelingen komen op ons af? Bijeenkomst spelregels vanuit financieel perspectief, 22 juni 2016 Wouter van den Wildenberg Erik Vlaming Welke ontwikkelingen komen op ons af? Bijeenkomst spelregels vanuit financieel perspectief, 22 juni 2016 Wouter van den Wildenberg Erik Vlaming Inhoud BBV Historie Actuele ontwikkelingen Vennootschapsbelasting

Nadere informatie

Inloopavond. 10 oktober 2016

Inloopavond. 10 oktober 2016 Inloopavond 10 oktober 2016 Agenda Technische behandeling Programmabegroting 2017 Vernieuwingen BBV Programmabegroting Niet beantwoorde vragen worden schriftelijk afgedaan Aanleiding 10 jaar BBV Doel versterking

Nadere informatie

Sytzo van der Schaaf /Wim Bakker Sietze van de Berg /Hans Smit Rein Hogendorf Allen Lid commissie BBV FAMO - flitsbijeenkomsten 12, 16 en 25 november

Sytzo van der Schaaf /Wim Bakker Sietze van de Berg /Hans Smit Rein Hogendorf Allen Lid commissie BBV FAMO - flitsbijeenkomsten 12, 16 en 25 november Sytzo van der Schaaf /Wim Bakker Sietze van de Berg /Hans Smit Rein Hogendorf Allen Lid commissie BBV FAMO - flitsbijeenkomsten 12, 16 en 25 november 2015 1 Vernieuwing BBV: planning en stand van zaken

Nadere informatie

Ministerie van Binnen andse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnen andse Zaken en Koninkrijksrelaties R. Anderson Contactpersoon Uw kenmerk Postbus 20120 8900 HM Leeuwarden 2016-0000754155 Kenmerk www.facebook.com/minbzk Provincie Fryslâ www.rijksoverheid.ni Provinciale Staten www.twitter.com/minbzk programmabegroting.

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Artikel 1. Definities

Artikel 1. Definities Verordening 212 Het algemeen bestuur van de ISD Bollenstreek besluit, gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, vast te stellen: Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede voor

Nadere informatie

$çmxffin LUTD. Prgvrncï HorrAND. 1. Uniforme taakvelden: betrouwbare informatie voor interne sturing en externe vergelijkbaarheid

$çmxffin LUTD. Prgvrncï HorrAND. 1. Uniforme taakvelden: betrouwbare informatie voor interne sturing en externe vergelijkbaarheid Lid Gedeputeerde Staten R.A.M. van der Sande Prgvrncï HorrAND LUTD $çmxffin Contact 070-441 70 13 ram.vander.sande@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441 66 11 www.zuid-holland.nl

Nadere informatie

Visiedocument Financieel Beleid

Visiedocument Financieel Beleid 1. Financieel beleid Grip Om grip te houden op de gemeentefinanciën voert de gemeente financieel beleid uit. Enerzijds betreft dit wettelijke taken, zoals het opstellen van een begroting en een jaarrekening,

Nadere informatie

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Rapport Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECFE/U201401021

Nadere informatie

Begroting op orde. Aan: De gemeenteraad van Voorschoten. Voorschoten, 16 februari Betreft: Rapportage doorwerking aanbevelingen financiën

Begroting op orde. Aan: De gemeenteraad van Voorschoten. Voorschoten, 16 februari Betreft: Rapportage doorwerking aanbevelingen financiën Aan: De gemeenteraad van Voorschoten Voorschoten, 16 februari 2017 Betreft: Rapportage doorwerking aanbevelingen financiën Geachte gemeenteraad, Begroting op orde 1. Inleiding De Rekenkamercommissie heeft

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Artikel 1 Definities Voor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de Gemeentewet, de Wet Fido, het besluit

Nadere informatie

Farid Chikar / juni 2017

Farid Chikar / juni 2017 Agendapunt commissie: 4.1 steller telefoonnummer email Farid Chikar 040-2083696 Farid.chikar@A2samenwerking.nl agendapunt kenmerk datum raadsvergadering 208981/269305 29 juni 2017 Portefeuillehouder Wethouder

Nadere informatie

BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING

BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING Officiële uitgave van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Eindhoven Nr. 626 6 november 2017 Financiële Verordening 2018 1. Algemene bepalingen Artikel 1. Begripsbepaling

Nadere informatie

BEGROTING 2017 PRESENTATIE

BEGROTING 2017 PRESENTATIE BEGROTING 2017 PRESENTATIE 1 Wijzigingen BBV 2016 Wijzigingen & Implementatie Hoofdlijnen (1) Taakvelden (2) Beleidsindicatoren (3) Verbonden partijen (4) Overhead (5) Investeringen (6) EMU saldo (7) Vpb

Nadere informatie

Quick scan programmabegroting. Bestuurlijk rapport. Rekenkamercommissie Alphen aan den Rijn

Quick scan programmabegroting. Bestuurlijk rapport. Rekenkamercommissie Alphen aan den Rijn Quick scan programmabegroting 2016-2019 Bestuurlijk rapport Goede aansluiting om te sturen en te controleren Rekenkamercommissie Alphen aan den Rijn 1 juni 2016 1 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten Checklist Informatievoorziening Grote Projecten Najaar 2010 Rekenkamercommissie Berkelland, Bronckhorst, Lochem, Montferland 1. Inleiding De uitvoering van grote projecten in Nederland heeft nogal eens

Nadere informatie

Planning & Control cyclus 'Spoorboekje' Opsteller Afdeling Middelen I Datum 7 januari 2015 I

Planning & Control cyclus 'Spoorboekje' Opsteller Afdeling Middelen I Datum 7 januari 2015 I & Control cyclus 2015 'Spoorboekje' Opsteller Afdeling Middelen I Datum 7 januari 2015 I Inhoudsopgave 1. Inleiding................................... 2 2. Ontwikkelingen & Controlcyclus...... 2 3. Overzicht

Nadere informatie

Planning & Control Cyclus 2011 Gemeente Oostzaan

Planning & Control Cyclus 2011 Gemeente Oostzaan Planning & Control Cyclus 2011 Gemeente Oostzaan Oostzaan, 7 december 2010 Versie 1.2 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestaand beleid Planning & Control 4 3. (Nieuwe) bestuurlijke doelstellingen en randvoorwaarden.6

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Willem Wijntjes (voorzitter commissie BBV) Melchior Kerklaan (secretaris commissie BBV) Henk Satter (lid commissie BBV) Elma van der Mortel (lid

Willem Wijntjes (voorzitter commissie BBV) Melchior Kerklaan (secretaris commissie BBV) Henk Satter (lid commissie BBV) Elma van der Mortel (lid Willem Wijntjes (voorzitter commissie BBV) Melchior Kerklaan (secretaris commissie BBV) Henk Satter (lid commissie BBV) Elma van der Mortel (lid adviescommissie BBV) Regiodagen gemeentefinanciën 2014 Eerste

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5570 Inboeknummer 13bst01755 Beslisdatum B&W 15 oktober 2013 Dossiernummer 13.42.251 Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 Inleiding Vanaf boekjaar 2010 is

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Bestuur

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Bestuur Gemeente Haarlem Haarlem Jeroen van Spijk wethouder ruimtelijke ordening en monumenten, MRA, financiën, dienstverlening en burgerparticipatie Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

Aandachtspunten (wijziging) programmabegroting 2008 provincie Limburg

Aandachtspunten (wijziging) programmabegroting 2008 provincie Limburg Startnotitie Aandachtspunten (wijziging) programmabegroting 2008 provincie Limburg 1 Aanleiding voor het onderzoek Jaarlijks stellen Gedeputeerde Staten (GS) in het najaar in concept de begroting op. Per

Nadere informatie

Grip op de begroting(scyclus)

Grip op de begroting(scyclus) Grip op de begroting(scyclus) De raad aan het roer Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Hoe benut ik de Begrotingscyclus maximaal? Reserves en toch lenen? Programma Achtergrond: Dualisering

Nadere informatie

Algemene conclusie per gemeente

Algemene conclusie per gemeente Oplegnotitie bij het RSD onderzoeksrapport Deze oplegnotitie vat de belangrijkste zaken uit het RSD onderzoek samen. Deze oplegnotitie is gebaseerd op het rapport dat het onderzoeksbureau De Lokale Rekenkamer

Nadere informatie

1. Inleiding en richtlijnen

1. Inleiding en richtlijnen NOTITIE RENTE 2017 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB) voor de lagere overheden

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Naam en telefoon. Coen van den Hout (9300) Afdeling. Portefeuillehouder

Naam en telefoon. Coen van den Hout (9300) Afdeling. Portefeuillehouder Onderwerp Invoering nieuwe voorschriften Besluit Begroting & Verantwoording (BBV). Datum 25 mei 2016 Naam en telefoon Coen van den Hout (9300) Afdeling F&C Portefeuillehouder Frank den Brok Waarover wil

Nadere informatie

Nieuwe voorschriften kostenonderbouwing

Nieuwe voorschriften kostenonderbouwing Nieuwe voorschriften kostenonderbouwing 1. Achtergrond en inhoud gewijzigde begrotingsregels 2. Nut en noodzaak transparantie 3. Bespreking model Begrotingsregels BBV: Besluit begroting en verantwoording

Nadere informatie

T.J. Kolsteren raad maart 2012

T.J. Kolsteren raad maart 2012 Agendapunt commissie: 12 steller telefoonnummer email T.J. Kolsteren 040-2083563 tko@valkenswaard.nl agendapunt kenmerk datum raadsvergadering onderwerp 11raad00747 29 maart 2012 Financiële beheersverordening

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten Statenvoorstel. Ontwerp-besluit pag. 4. Toelichting: pag. 5

College van Gedeputeerde Staten Statenvoorstel. Ontwerp-besluit pag. 4. Toelichting: pag. 5 2017MME151 College van Gedeputeerde Staten Statenvoorstel DATUM 26 september 2017 NUMMER PS AFDELING Managementondersteuning COMMISSIE Alle STELLER Alex van der Weij DOORKIESNUMMER 3992 DOCUMENTUMNUMMER

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Hengelo. Nr. 70808 2 december 2014 Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo De raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel

Nadere informatie

Controleprotocol jaarrekening 2016

Controleprotocol jaarrekening 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Wettelijk kader 3 1.2 Doel 4 2. Accountantscontrole 5 2.1 Controle getrouwheid en rechtmatigheid in het algemeen 5 2.2 Controle rechtmatigheid in het bijzonder 5 2.3 Controletoleranties

Nadere informatie

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid. Gemeente IJsselstein

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid. Gemeente IJsselstein Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid Gemeente IJsselstein INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE UITGANGSPUNTEN CONTROLE... 4 3. GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES...

Nadere informatie

Raadsvoorstel 2003/406

Raadsvoorstel 2003/406 Raadsvoorstel 2003/406 Onderwerp Vaststellen verordeningen inzake financiële functie gemeente Commissie Algemene Bestuurszaken Datum 10 november 2003 Raadsvergadering 11 december 2003 Samenvatting In de

Nadere informatie

OVERHEAD TE BELANGRIJK OM OVER HET HOOFD TE ZIEN

OVERHEAD TE BELANGRIJK OM OVER HET HOOFD TE ZIEN OVERHEAD TE BELANGRIJK OM OVER HET HOOFD TE ZIEN VERNIEUWING BBV -AANLEDING Na 10 jaar BBV: begroting en jaarstukken nog teveel voor financieel specialisten Wens versterking rol gemeenteraad kaderstelling

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014 van de gemeente Bellingwedde

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014 van de gemeente Bellingwedde Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014 van de gemeente Bellingwedde Wedde, 27 november 2014 1. Inleiding 1.1 Algemeen De gemeenteraad heeft aan Deloitte Accountants B.V.

Nadere informatie

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rapportage Alphen-Chaam 02 juni 2009 R A P P O R T A G E E F F

Nadere informatie

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. P& / 20 J W / Ob 0 7 JAN 2G14. Dat. ontv.: Routing

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. P& / 20 J W / Ob 0 7 JAN 2G14. Dat. ontv.: Routing Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Provinciale Staten van Overijssel Postbus 10078 8000 GB ZWOLLE PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr.

Nadere informatie

Cursus Financiën voor raadsleden

Cursus Financiën voor raadsleden Cursus Financiën voor raadsleden René de Bonte Teamleider Financiën Maandag 22 juni 2015 19:00 21:00 uur Programma Inleiding Planning en control cyclus Evaluatie p&c Kaders gemeentefinanciën Algemene begrippen

Nadere informatie

ECFE/U Lbr. 16/070

ECFE/U Lbr. 16/070 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modelverordening ex artikel 212 Gemeentewet uw kenmerk ons kenmerk ECFE/U201601248 Lbr. 16/070 bijlage(n)

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

RKC Medemblik Opmeer

RKC Medemblik Opmeer Notitie Opzet kort onderzoek Rekenkamerbrief: Reserves, voorzieningen en begrotingsramingen 25 mei 2016 Rekenkamercommissie Medemblik - Opmeer 1 Inhoudsopgave 1 Aanleiding onderzoek 3 2 Doelstelling en

Nadere informatie

Geachte commissieleden,

Geachte commissieleden, Griffie Martinus Nijhofflaan 2 2624 ES Delft Retouradres : Gemeente Delft, Postbus 78, 2600 ME Delft Aan: raadscommissies Rekening & Audit en gelijksoortige commissies van de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg,

Nadere informatie

Vastgestelde verordening - Financiële verordening gemeente Zoeterwoude

Vastgestelde verordening - Financiële verordening gemeente Zoeterwoude GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van de gemeente Zoeterwoude Publicatiedatum: 10-06-2015 Nummer gemeenteblad: 0554 Vastgestelde verordening - Financiële verordening gemeente Zoeterwoude Burgemeester en wethouders

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

Financiële verordening Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

Financiële verordening Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant gelet op: de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant artikel 212 van de Gemeentewet;

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid en Zorg Groningen (hierna PG&Z) besluit,

Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid en Zorg Groningen (hierna PG&Z) besluit, GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Leek. Nr. 62106 17 mei 2016 Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële

Nadere informatie

Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen.

Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen. Aan de raad AGENDAPUNT 3.5 Nieuw bestuurlijk dashboard Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen. In 2007 hebben wij een bestuurlijk dashboard ingevoerd, als

Nadere informatie

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting Haarlem, 23 augustus 2011 2011 77 Onderwerp: Begroting 2012 Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting 1 Inleiding De voor u liggende begroting 2012-2015 is de eerste begroting van het nieuwe college na de verkiezingen

Nadere informatie

Methode. Begroting en Verantwoording

Methode. Begroting en Verantwoording Methode Begroting en Verantwoording Pieter Duisenberg VVD Tweede Kamerfractie Rotterdam, 24 januari 2017 Controlerende taak Vervullen wij deze rol voldoende? De werkwijze Opzet: Twee raadsleden, één van

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten, d.d. 22 april 2014; Gezien het advies van de commissie Mobiliteit en Financiºn, d.d.

Gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten, d.d. 22 april 2014; Gezien het advies van de commissie Mobiliteit en Financiºn, d.d. Ontwerpbesluit / B Voorgestelde behandeling PS-vergadering : 3 oktober 2014 Onderwerp Financiºle verordening Provinciale Staten van Noord-Brabant, Gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten, d.d. ; Gelet

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Zaaknummer: 00378506 Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Collegevoorstel Inleiding Bij de begrotingsbehandeling 2014 is unaniem een motie van het CDA aangenomen waarin u wordt verzocht de toepasbaarheid

Nadere informatie

Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening

Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening In Algemeen Bestuur van 21 december 2011 is de Financiële Verordening (FV) vastgesteld. In de FV is in artikel 13 de bepaling opgenomen dat een inventarisatie

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

Financieel toezicht in Gelderland

Financieel toezicht in Gelderland Financieel toezicht in Gelderland Wat houdt financieel toezicht in? en Hoe staat uw gemeente ervoor? Gemeente Neerijnen 14 mei 2014 Gerrit Scholten - Provincie Gelderland Even voorstellen Gerrit Scholten

Nadere informatie

Bijlage: 3 Bij welk oorspronkelijk stuk hoort de bijlage: 2009i00970 discussiememo p&c cyclus

Bijlage: 3 Bij welk oorspronkelijk stuk hoort de bijlage: 2009i00970 discussiememo p&c cyclus Postregistratienummer: 2009i01003 Bijlage: 3 Bij welk oorspronkelijk stuk hoort de bijlage: 2009i00970 Onderwerp: discussiememo p&c cyclus Naam auteur: Yvonne van Halem Memo Postregistratienummer: 2009i00628

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden Visiedocument Planning & Control Gemeente Coevorden Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2. Het belang van Planning & Control... 4 2.1 Wat is Planning

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Groningen,

Het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Groningen, Financiële verordening voor de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Groningen Het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Groningen, gelet op: - artikel 212 Gemeentewet;

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Financiële Verordening Utrechtse Heuvelrug 2017

Financiële Verordening Utrechtse Heuvelrug 2017 Behoort bij raadsvoorstel 2017-376 De raad van de gemeente Utrechtse Heuvelrug; Gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, BESLUIT Over te gaan tot vaststelling van de volgende verordening: Hoofdstuk 1 Artikel

Nadere informatie

Verordening ex artikel 213a Gemeentewet. Informatievoorziening grondexploitaties

Verordening ex artikel 213a Gemeentewet. Informatievoorziening grondexploitaties Verordening ex artikel 213a Gemeentewet en Informatievoorziening grondexploitaties Kleine onderzoeken op twee domeinen Memorandum van het tiende, gecombineerde onderzoek van de Rekenkamercommissie van

Nadere informatie

Notitie software Mei 2007

Notitie software Mei 2007 Notitie software Mei 2007 2 1 Inleiding 1.1 Algemeen De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

Nadere informatie

documentnr.: INT/M/16/27126 zaaknr.: Z/M/16/35471 Raadsinformatiebrief

documentnr.: INT/M/16/27126 zaaknr.: Z/M/16/35471 Raadsinformatiebrief *Z018D1DF9A5* documentnr.: INT/M/16/27126 zaaknr.: Z/M/16/35471 Raadsinformatiebrief Onderwerp : Raadsinformatiebrief vernieuwingen BBV Aard : Actieve informatie Portefeuillehouder : H.P.W.M. van Daal

Nadere informatie

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid

Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid Controleprotocol voor de jaarrekening Getrouwheid en rechtmatigheid INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE UITGANGSPUNTEN CONTROLE... 4 3. GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES... 5 4. RECHTMATIGHEID...

Nadere informatie

De gemeentewet bepaalt in artikel 212 dat iedere gemeente een Financiële Verordening dient te hebben.

De gemeentewet bepaalt in artikel 212 dat iedere gemeente een Financiële Verordening dient te hebben. Raadsvoorstel Agendanummer: Datum raadsvergadering: Onderwerp: Financiële verordening 2017 Gevraagde Beslissing: Te besluiten om: 1. De financiële verordening 2017 vast te stellen. Aan de gemeenteraad

Nadere informatie

Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm. Decentralisaties sociaal domein; Betrokken en actieve raadsleden

Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm. Decentralisaties sociaal domein; Betrokken en actieve raadsleden Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Decentralisaties sociaal domein; Betrokken en actieve raadsleden Kennismaking Josee Gehrke Griffier gemeente De Wolden (Dr.) Lid bestuur VNG drs. pedagogiek Fransje Backerra

Nadere informatie

Toelichting actualisatie Financiële verordening. Met ingang van 2017

Toelichting actualisatie Financiële verordening. Met ingang van 2017 Toelichting actualisatie Financiële verordening Met ingang van 2017 september 2016 Colofon uitgave Financiën Gemeente Utrecht 030-286 00 00 info@utrecht.nl in opdracht van BCS Financiën Gemeente Utrecht

Nadere informatie

PROGRAMMA VERNIEUWING P&C CYCLUS 8 FEBRUARI 2012

PROGRAMMA VERNIEUWING P&C CYCLUS 8 FEBRUARI 2012 PROGRAMMA VERNIEUWING P&C CYCLUS 8 FEBRUARI 2012 Korte intro (wethouder Kolff) Wat is de huidige situatie en wat is wettelijk verplicht (hoofd financiën) Presentatie van vernieuwingen uit den lande: *

Nadere informatie

Zoetermeer. gemeente. Aan het bestuur van het Stadsgewest Haaglanden (SGH) Postbu s C B Den Haa g

Zoetermeer. gemeente. Aan het bestuur van het Stadsgewest Haaglanden (SGH) Postbu s C B Den Haa g gemeente Zoetermeer > Retouradres Postbus 15, 2700 A A Zoetermeer Aan het bestuur van het Stadsgewest Haaglanden (SGH) Postbu s 66 2501 C B Den Haa g Onderwerp: Kaderbrief begroting 2015 gemeenschappelijke

Nadere informatie

BEGROTINGSCIRCULAIRE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN

BEGROTINGSCIRCULAIRE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN Inhoud BEGROTINGSCIRCULAIRE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN Inleiding...2 1. Proces Financieel toezicht in aanloop naar uw begroting 2018...3 2. Wij bepalen de vorm van toezicht...4 We houden repressief

Nadere informatie

Gemeenteraad 16 april 2014

Gemeenteraad 16 april 2014 Gemeenteraad 16 april 2014 Inkomsten (primaire begroting 2014) (bedragen x 1 miljoen) Algemene uitkering 119 Inkomensoverdrachten van het Rijk 74 Belastingen en heffingen 53 Overige goederen en diensten

Nadere informatie

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Vastgesteld bij besluit van het Algemeen Bestuur van 18 december 2012. Datum inwerktreding: 18 december 2012 Pagina 2 (10) Financiële Verordening

Nadere informatie

Programmasturing en Programmabegroting 2015-2018

Programmasturing en Programmabegroting 2015-2018 Programmasturing en Programmabegroting 2015-2018 Politieke markt 10 Juni Mark Oude Bennink, Ruud Molenkamp & Gijs Tiebot 1 Inhoud presentatie 1. Programmasturing? rol van de raad terugblik programmasturing

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Groslijst onderwerpen. 3. Wat gaan we doen?

1. Inleiding. 2. Groslijst onderwerpen. 3. Wat gaan we doen? Jaarplan 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Groslijst onderwerpen... 3 3. Wat gaan we doen?... 3 4. Inzet middelen... 5 Bijlage 1. Overzicht doelmatig- en doeltreffendheidsonderzoeken college... 6

Nadere informatie

Financiële beheersverordening (ex. artikel 212 Gemeentewet) Gemeenschappelijke Regeling Avri

Financiële beheersverordening (ex. artikel 212 Gemeentewet) Gemeenschappelijke Regeling Avri Financiële beheersverordening (ex. artikel 212 Gemeentewet) Gemeenschappelijke Regeling Avri Auteur Avri Versie 1 Datum 26 november 2015 Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Avri Het algemeen

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Mill en Sint Hubert

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Mill en Sint Hubert Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014-2017 van de gemeente Mill en Sint Hubert 1. Inleiding Bij besluit van 12 juni 2014 heeft de gemeenteraad Deloitte accountants opdracht

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

Verbonden Partijen zes kaderstellende spelregels

Verbonden Partijen zes kaderstellende spelregels Verbonden Partijen zes kaderstellende spelregels Verbonden Partijen Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de provincie of de gemeente een bestuurlijk

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: 213a verordening Reg.nummer: 2012/469231

Raadsstuk. Onderwerp: 213a verordening Reg.nummer: 2012/469231 Raadsstuk Onderwerp: 213a verordening Reg.nummer: 2012/469231 1. Inleiding De Verordening onderzoek doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het college gevoerde bestuur van de gemeente Haarlem (reg.nr.:

Nadere informatie

Bijlage 2. Financiële verordening gemeente Asten (inclusief nota vaste activa 2010 en nota reserves en voorzieningen 2010)

Bijlage 2. Financiële verordening gemeente Asten (inclusief nota vaste activa 2010 en nota reserves en voorzieningen 2010) Bijlage 2 Financiële verordening gemeente Asten 2010 (inclusief nota vaste activa 2010 en nota reserves en voorzieningen 2010) 2 TITEL 1 BEGROTING EN VERANTWOORDING Artikel 1 Begroting 1. De raad stelt

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening aan Raadsleden. bij. Verbonden Partijen

Checklist. Informatievoorziening aan Raadsleden. bij. Verbonden Partijen Checklist Informatievoorziening aan Raadsleden bij Verbonden Partijen Mei 2011 1. Inleiding De rekenkamercommissie voor de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Lochem en Montferland heeft begin 2010 haar

Nadere informatie