Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 (economische effectberekening, cijfers 2006)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 (economische effectberekening, cijfers 2006)"

Transcriptie

1 Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 (economische effectberekening, cijfers 2006) Juni 2007 Projectnummer T ZKA Consultants & Planners Provincie Flevoland Postbus 4833 Afdeling Economische Zaken 4803 EV Breda Postbus 55, 8200 AB Lelystad tel: tel: fax: fax:

2 Inhoudsopgave SAMENVATTING 1 1. INLEIDING Doel Leeswijzer Verrichte werkzaamheden 3 2. AANBOD Inleiding Verblijfstoerisme Dagtoerisme 7 3. OVERNACHTINGEN EN BEZOEKERSAANTALLEN Inleiding Verblijfstoerisme Dagtoerisme Résumé ECONOMISCHE BETEKENIS TOERISME EN RECREATIE Inleiding Economische betekenis toerisme en recreatie Flevoland Economische betekenis naar gemeente ONTWIKKELING Inleiding Ontwikkeling overnachtingen Ontwikkeling dagtoeristisch bezoek Ontwikkeling economische betekenis TOELICHTING GEBRUIK REKENMODEL Starten model Invullen model Resultaten model 29 Bijlagen 1. Rekenmodel (= monitor) en de werking ervan 2. Categorieën monitor (toelichting) 3. Gegevens database (toelichting) 4. Economische betekenis per gemeente 5. Participerende organisaties 6. Categorieën grafieken (toelichting) ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

3 SAMENVATTING Inleiding De Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland geeft inzicht in de economische betekenis van de sector recreatie en toerisme in Flevoland en de ontwikkeling daarvan. Deze periodieke meting wordt uitgevoerd in opdracht van de provincie Flevoland. Door gegevens ter beschikking te stellen wordt door vele betrokkenen aan deze meting meegewerkt. Voorliggende monitor de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 is de vijfde meting en betreft het jaar Toerisme en recreatie genereert bijna 336 miljoen bestedingen In 2006 werd aan verblijfs- en dagtoerisme in Flevoland bijna 336 miljoen besteed, waarvan het grootste deel (53%) afkomstig is van de verblijfstoeristen in de bungalowparken (m.n. Center Parcs De Eemhof) en de bezoekers van Walibi World en het Factory Outlet Center Bataviastad. en levert werkgelegenheid voor bijna FTE Het toerisme levert in totaal FTE aan werkgelegenheid op, waarvan direct en indirect. Ruim 1,8 miljoen overnachtingen en bijna 6,4 miljoen dagbezoeken in 2006 In 2006 hebben een ongeveer 1,8 miljoen toeristische overnachtingen plaatsgevonden in Flevoland. De categorie bungalows is goed voor bijna 59% van de overnachtingen, de kampeersector voor ruim een kwart (26%). Het aantal dagrecreatieve bezoeken in Flevoland bedroeg bijna 6,4 miljoen in Ruim een kwart (26%) hiervan betreft het bezoek aan attracties, musea en bezienswaardigheden. Het Factory Outlet Center Bataviastad is met circa 1,6 miljoen bezoeken (25% van het dagbezoek) de grootste publiekstrekker van Flevoland. Groei overnachtingen met 4% in zes jaar tijd bovengemiddeld Het aantal overnachtingen in Flevoland is tussen 2000 en 2006 met circa 4% toegenomen. Zowel in de bungalowsector, de kampeersector, de watersportsector als bij de groepsaccommodaties is het aantal overnachtingen gestegen. Alleen het aantal hotelovernachtingen is licht gedaald. Landelijk gezien is het aantal overnachtingen over deze zes jaar met 2,2% gestegen. Geconstateerd kan worden dat de provincie Flevoland het in het algemeen dus goed heeft gedaan op verblijfstoeristisch gebied met een groei van 4% over zes jaar. Hiermee behoort Flevoland tot de beter presterende provincies. Dagbezoek met 43% gegroeid in zes jaar tijd Het aantal dagtoeristische bezoeken in Flevoland is tussen 2000 en 2006 met ongeveer 43,1% gestegen. Deze groei kan voor een groot deel op het conto worden geschreven van het Factory Outlet Center Bataviastad dat in 2001 is geopend. Zonder Bataviastad is sprake van een toename van het dagtoerisme met 7,2%. Met name op gebied van kleine en middelgrote attracties (o.a. Aviodrome) en rondvaarten (Hanzestad Compagnie) is een relatief hoge groei gerealiseerd. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 1

4 Reële groei economische betekenis toerisme en recreatie De verblijfsgasten en dagbezoekers in Flevoland hebben in 2006 gezamenlijk ongeveer 335,8 miljoen uitgegeven. Dit is bijna 70% meer dan de kleine 200 miljoen bestedingen anno De werkgelegenheid die met de bestedingen gepaard gaat bedraagt circa FTE, een groei van ongeveer 43% ten opzichte van Deze groei is sterker dan de gemiddelde groei van de werkgelegenheid in Flevoland in zes jaar tijd. Die bedroeg circa 27%. Groei bestedingen betreft met name bestedingseffect De groei van de bestedingen is grotendeels het gevolg van een bestedingseffect (hogere bestedingen per persoon mede door hogere prijzen). Het bestedingseffect verklaart de extra bestedingen voor ongeveer 59%. De overige 41% kan worden verklaard uit de hogere bezoekersaantallen en overnachtingen (volumeeffect). Met name de realisatie van Bataviastad heeft hierbij een grote rol gespeeld. 2 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

5 1. INLEIDING 1.1. Doel De Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland geeft inzicht in de economische betekenis van de sector recreatie en toerisme in Flevoland en de ontwikkeling daarvan. De monitor is het resultaat van samenwerking van de provincie Flevoland en alle betrokken partijen: 6 gemeenten, 3 brancheorganisaties, de stichting WIJ, de Kamer van Koophandel en Toerisme Flevoland (zie bijlage 5). De monitor is voor het eerst opgesteld in 2001/2002 met een nulmeting. Voor deze nulmeting, zijn gebruikscijfers bezoekersaantallen en overnachtingen van 1999/2000 gebruikt. Om de ontwikkeling te kunnen volgen, is de monitor in 2004 geactualiseerd op basis van gegevens over 2002, in 2005 met gegevens over 2004 en in 2006 met cijfers over Voorliggende monitor de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 is de vijfde meting en betreft het jaar Deze monitor is wederom uitgevoerd door ZKA Consultants & Planners in opdracht van de provincie Flevoland. In de monitor zijn 22 verblijfstoeristische en dagrecreatieve categorieën opgenomen. De resultaten worden weergegeven in dit rapport. U kunt aan de hand van het model op de bijgeleverde CD-ROM zelf berekeningen maken voor verschillende sectoren of per gemeente en desgewenst gegevens overbrengen naar uw eigen documenten. De werking van dit rekenmodel staat beschreven in hoofdstuk Leeswijzer Deze rapportage is als volgt opgebouwd: Een schets van de structuur van het toeristisch-recreatief aanbod in Flevoland: hoofdstuk 2; Het gebruik van het aanbod in 2006: hoofdstuk 3; De economische betekenis van toerisme en recreatie uitgedrukt in bestedingen en werkgelegenheid in Flevoland en de verschillende gemeenten in 2006: hoofdstuk 4; De ontwikkeling van de vraag alsmede de ontwikkeling van de economische betekenis in de periode : hoofdstuk 5; Een toelichting op het gebruik van het rekenmodel: hoofdstuk Verrichte werkzaamheden Ten behoeve van deze studie zijn de volgende werkzaamheden verricht: Deskresearch (data gemeenten, stichting WIJ, VVV, etc.); Telefonische interviews toeristisch-recreatieve bedrijven; Actualisering databasebestand en model; Modelmatige doorrekening economische betekenis toerisme en recreatie in Flevoland en de zes gemeenten in 2006; Analyse ontwikkeling ; Rapportage; Presentatie. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 3

6 2. AANBOD 2.1. Inleiding In dit hoofdstuk wordt de structuur van het toeristisch-recreatief aanbod in Flevoland geschetst. Hierbij wordt eerst aandacht besteed aan het verblijfstoeristisch aanbod (2.2.) en vervolgens aan het dagrecreatieve aanbod (2.3.). Deze inventarisatie is gebaseerd op deskresearch (gegevens van de exploitanten zelf, gemeenten etc.), aangevuld met telefonische interviews Verblijfstoerisme Binnen het verblijfstoerisme worden de volgende hoofdcategorieën onderscheiden: 1. Hotels, pensions en bed & breakfast (2.2.1.); 2. Campings (2.2.2.); 3. Groepsaccommodaties (2.2.3.); 4. Bungalows (2.2.4.); 5. Jachthavens (2.2.5.) Hotels, pensions en bed- en breakfast Onderstaande tabel (tabel 2.1.) geeft een overzicht van het hotelaanbod (uitgedrukt in aantal hotels 1 en aantal bedden) in Flevoland per gemeente. Tabel 2.1. Hotelaanbod Flevoland (2006) Gemeente Aantal hotels 1 Aantal bedden Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk 7 59 Zeewolde Totaal Flevoland telde in 2006 in totaal 65 hotels, pensions en bed & breakfast accommodaties met in totaal ruim bedden. Het hotelaanbod in Flevoland is met name gesitueerd in Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder met elk ongeveer bedden. Met gemiddeld 66 bedden per hotel/pension (exclusief de bed & breakfast accommodaties) komt de schaalgrootte van de hotels redelijk overeen met het landelijke gemiddelde (72 bedden in 2006). Ten opzichte van 2005 is het aantal accommodaties gestegen van 52 tot 65. Deze toename is met name te verklaren door een stijging van het aantal bed & breakfast accommodaties. Het aantal bedden is daarentegen gedaald van tot Deze daling van de slaapplaatscapaciteit is met name in Lelystad terug te vinden en kan worden verklaard door de sluiting van De Lange Jammer in het kader van een verbouwing. 1 Inclusief pensions en bed & breakfasts. 4 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

7 Binnen de hoofdcategorie hotels wordt in de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland onderscheid gemaakt tussen 2 : Hotels/pensions standaard; Hotels middenklasse en luxe. Onder de categorie hotels/pensions standaard worden hotels en pensions met 0 t/m 2 sterren verstaan. Bed & breakfast accommodaties worden ook tot deze categorie gerekend. Tot de categorie hotels middenklasse en luxe worden hotels vanaf 3 sterren gerekend. Tabel 2.2. Hotelaanbod Flevoland (2006) naar niveau Gemeente Hotels/pensions standaard (incl. B&B) Hotels middenklasse en luxe Accommodaties Bedden Accommodaties Bedden Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal In tabel 2.2. is het hotelaanbod weergegeven per categorie per gemeente. Hieruit kan worden afgeleid, dat ruim 70% van de ruim bedden in de hotelsector in Flevoland behoort tot de categorie hotels middenklasse en luxe. Met name Almere, Lelystad en Noordoostpolder hebben aanbod in deze categorie. In Dronten is de verhouding eenvoudig - middenklasse/luxe gelijkmatiger, terwijl het aanbod in Urk en Zeewolde te typeren is als eenvoudig. Het eenvoudigere aanbod is relatief kleinschalig (gemiddeld 6 bedden per accommodatie), terwijl deze schaal bij de luxere accommodaties groter is (80 bedden per accommodatie) Campings Bij het kamperen kan onderscheid worden gemaakt tussen toeristisch en vast kamperen 3 op reguliere campings en op minicampings (ook wel kamperen bij de boer genoemd). Deze laatste categorie heeft (grotendeels) een toeristisch karakter. In onderstaande tabel is het kampeeraanbod per gemeente in Flevoland weergegeven. Tabel 2.3. Campingaanbod Flevoland (2006) Gemeente Regulier campings Minicampings Bedrijven Vaste plaatsen Toeristische pl. Bedrijven Plaatsen Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal Reden voor deze onderverdeling in deze categorieën is de uiteenlopende bestedingsomvang (gasten in een luxe hotel kennen een aanzienlijk hoger bestedingspatroon dan gasten in een eenvoudig pension of in een bed & breakfast accommodatie). Onder vast kamperen wordt zowel het kamperen op vaste plaatsen, jaarplaatsen als seizoensplaatsen gerekend. Tot toeristisch kamperen wordt gerekend het kamperen op toeristische plaatsen, voor- of naseizoenplaatsen, in trekkershutten en verhuurcaravans. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 5

8 In totaal heeft Flevoland 54 campings, waarvan 17 minicampings. De reguliere campings hebben in totaal standplaatsen, de minicampings 258. Het kamperen bij de boer heeft dan ook een veel kleinschaliger karakter (doorgaans circa 15 standplaatsen per bedrijf) dan het regulier kampeeraanbod (gemiddeld bijna 210 standplaatsen per bedrijf). Uit tabel 2.3. blijkt verder dat het reguliere kampeeraanbod m.n. is geconcentreerd aan de Randmeren. In de gemeenten Dronten en Zeewolde is 79% van het totale reguliere aanbod gevestigd. Het kamperen bij de boer vindt met name in de gemeente Noordoostpolder plaats. Ten opzichte van 2005 zijn er 70 plaatsen bijgekomen op minicampings en 43 plaatsen verdwenen op reguliere campings. Daarnaast is bij de reguliere campings sprake van een verschuiving van toeristisch naar vast kamperen. In 2005 was nog ongeveer 60% van de totale (reguliere) capaciteit toeristisch, in 2006 was dit 54% (maar dit is nog altijd beduidend meer dan het landelijk gemiddelde van circa 40%) Groepsaccommodaties Flevoland heeft in totaal 9 groepsaccommodaties met in totaal circa 394 bedden (zie tabel 2.4.). Ten opzichte van 2005 is het aantal slaapplaatsen met ongeveer 65 bedden gedaald. Dit is met name veroorzaakt door de (wellicht tijdelijke) sluiting in 2006 van het Trappershonk (112 bedden) in Dronten. De nieuwe accommodaties in Zeewolde en Noordoostpolder waren onvoldoende groot om dit te compenseren. Tabel 2.4. Aanbod groepsaccommodaties Flevoland (2006) Gemeente Aantal accommodaties Aantal bedden Almere 1 60 Dronten - - Lelystad 1 48 Noordoostpolder Urk 1 70 Zeewolde 2 64 Totaal Bungalows In de categorie bungalows worden naast bungalows (en andere verblijfseenheden, bijv. chalets, stacaravans) op bungalowparken ook appartementen en vakantiewoningen meegenomen. Tabel 2.5. geeft een overzicht van het bungalowaanbod uitgedrukt in aantal accommodaties en het aantal eenheden (bijv. bungalows, appartementen) en aantal bedden. Tabel 2.5. Aanbod bungalows Flevoland (2006) Gemeente Aantal accommodaties Aantal eenheden Aantal bedden Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

9 Uit tabel 2.5. kan worden afgelezen, dat Flevoland over circa bungalows beschikt met in totaal circa bedden. Het merendeel (75%) hiervan is gesitueerd in Zeewolde. Dit wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van Center Parcs De Eemhof (701 eenheden, bedden, 66% van het totale bungalowaanbod in Flevoland) Jachthavens (vaste ligplaatsen en passantenplaatsen) Flevoland heeft volgens onze inventarisatie 4 in totaal 35 jachthavens met ruim ligplaatsen waarvan vaste ligplaatsen (93%) en ongeveer 710 passantenplaatsen (7%). Tabel 2.6. geeft een overzicht van het jachthavenaanbod in Flevoland volgens onze inventarisatie. Tabel 2.6. Aanbod jachthavens Flevoland (2006) Gemeente Aantal jachthavens Aantal vaste ligplaatsen Aantal passantenplaatsen Totaal aantal ligplaatsen Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal Dagtoerisme Binnen het dagtoerisme worden de volgende hoofdcategorieën onderscheiden: Attracties en bezienswaardigheden (2.3.1.); Evenementen (2.3.2.); Oeverrecreatie en kleine watersport (2.3.3.); Natuurgerichte openluchtrecreatie (2.3.4.); Rondvaarten (2.3.5.); Golf (2.3.6.); Outdoor/adventure (2.3.7.); Factory Outlet Center (2.3.8.) Attracties en bezienswaardigheden De hoofdcategorie attracties en bezienswaardigheden kan worden onderverdeeld in drie subcategorieën: Grote attracties (> bezoekers per jaar); Kleine en middelgrote attracties (< bezoekers per jaar); Musea en bezienswaardigheden (musea, monumenten, bezoekerscentra, tuinen, rondleidingen, etc). De grootste attractie in Flevoland, Walibi World in de gemeente Dronten, wordt tot de grote attracties gerekend. De categorie kleine en middelgrote attracties bestaat uit zes bedrijven 5. De categorie musea en bezienswaardigheden telt 23 aanbieders. In tabel 2.7. is het aantal aanbieders per gemeente weergegeven. Hieruit kan geconstateerd worden dat (met name) de musea en bezienswaardigheden geconcentreerd zijn in Noordoostpolder, Lelystad en Almere. 4 5 Volgens de Stichting Waterrecreatie IJsselmeer en Randmeren telt Flevoland 34 jachthavens met in totaal ligplaatsen (waarvan vaste ligplaatsen). Dit zijn Aviodrome, twee parken van Ballorig, Speel- en Doepark de Voorst, de Orchideeënhoeve en de Bataviawerf. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 7

10 Tabel 2.7. Aanbod attracties en bezienswaardigheden Flevoland (2006) Gemeente Aantal grote attracties Aantal kleine en middelgrote attracties Aantal musea en bezienswaardigheden Almere Dronten 1-1 Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal Evenementen Binnen Flevoland worden jaarlijks vele evenementen georganiseerd. In deze Monitor zijn 58 evenementen met een toeristische en/of bovenlokale aantrekkingskracht meegenomen. De evenementen zijn onderverdeeld in twee categorieën ( evenementen laag/middel en evenementen hoog ) vanwege de grote verschillen in bestedingen per persoon per dag bij enerzijds Lowlands en de Libelle Zomerweek (getypeerd als evenementen hoog ) en anderzijds bij de overige evenementen. In tabel 2.8. is aangegeven hoeveel evenementen per gemeente zijn meegenomen. Tabel 2.8. Aanbod evenementen Flevoland (2006) Gemeente Aantal evenementen laag/middel Aantal evenementen hoog Totaal aantal evenementen Almere Dronten Lelystad 8 8 Noordoostpolder 8 8 Urk 5 5 Zeewolde 6 6 Totaal Ten opzichte van 2005 zijn per saldo 4 evenementen meer meegenomen in het onderzoek 6. Deels schuilt dit in een betere gegevensverzameling, maar deels ook in evenementen die in 2006 voor het eerst in Flevoland zijn georganiseerd Oeverrecreatie en kleine watersport In Flevoland zijn talrijke mogelijkheden voor oeverrecreatie (zonnen, zwemmen, picknicken, en dergelijke op stranden aan meren of plassen en vissen) en kleine watersport (surfen, kanoën, roeien, etc) zoals het Almeerderstrand, het Zilverstrand, het Bovenwater, het Erkemederstrand, het Vollenhovenmeer, etc. Aangezien geen bezoekersaantallen bekend zijn van waterrecreatie zijn de bezoekersaantallen in deze categorie overgenomen uit het CVTO (Continu VrijetijdsOnderzoek 2005) van het NIPO. 6 Voor deze Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 is met alle gemeenten en promotieorganisaties in Flevoland contact opgenomen om het overzicht van de toeristisch relevante evenementen te completeren. 8 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

11 Natuurgerichte openluchtrecreatie Tot natuurgerichte openluchtrecreatie wordt gerekend wandelen, fietsen, paardrijden, skeeleren, etc. in natuurgebieden met een bovenregionale aantrekkingskracht. Tot deze gebieden worden gerekend: Oostvaardersplassen, Natuurpark Lelystad, stadslandgoed de Kemphaan (Almere) en het Kuinderbos Rondvaarten In Flevoland zijn zes bedrijven gevestigd die toeristische rondvaarten verzorgen; rederij Tisset in Almere (rondvaarten naar Pampus), Rondvaarten Veluwemeer in Dronten, rederij de Dageraad in Noordoostpolder, rondvaartbedrijf Energie in Urk en van Wijk in Enkhuizen (rondvaarten vanaf Urk) en de Hanzestad Compagnie in Lelystad Golf Flevoland telt 7 reguliere golfbanen. Drie golfbanen bestaan uit een 27-holes baan plus een 9-holes oefenbaan. Daarnaast zijn er nog drie 18-holes banen (waarvan één ook een 9-holes oefenbaan heeft) en één 9-holes baan. De gemeenten Almere en Lelystad hebben allemaal één golfbaan. In de gemeenten Dronten, Noordoostpolder en Zeewolde zijn twee golfbanen gevestigd. Naast deze 7 reguliere golfbanen is ook de 18-holes korte golfbaan Golfpark Rutten tot deze categorie gerekend Outdoor/adventure Een type dagrecreatie dat relatief veel voorkomt in Flevoland is outdoor/ adventure. Er zijn verschillende bedrijven die actieve, avontuurlijke buitenactiviteiten aanbieden zoals survivals, paintbal, parachutespringen, etc. Hierin worden twee categorieën onderscheiden: Outdoor/adventure laag met relatief lage bestedingen per persoon. Vaak zijn dit activiteiten die in groepsverband worden ondernomen zoals, survival, paintbal, etc. Deze categorie telt tien aanbieders (zie ook tabel 2.9.); Outdoor/adventure hoog met hoge gemiddelde bestedingen per persoon. Doorgaans zijn dit activiteiten met een meer individueel karakter zoals autoincentives, vliegles (recreatief), tandem parachutesprong, etc. Deze categorie telt zeven aanbieders, waarvan er zes in de gemeente Lelystad zijn gevestigd. Tabel 2.9. Aanbod outdoor/adventure Flevoland (2006) Gemeente Aantal aanbieders outdoor/adventure laag Aantal aanbieders outdoor/adventure hoog Totaal aantal aanbieders outdoor/adventure Almere Dronten 3-3 Lelystad Noordoostpolder 1-1 Urk Zeewolde 1-1 Totaal Deze golfbaan heeft anders dan de andere golfbanen geen leden maar ontvangt alleen losse bezoekers. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 9

12 Factory Outlet Center Een belangrijke dagtoeristische trekker in Flevoland is Factory Outlet Center Bataviastad in Lelystad. Dit winkeldorp met ruim 60 winkels en verschillende horeca-eenheden is in de zomer van 2001 geopend. Van dit type attractie zijn er slechts enkele in Nederland. Naast Bataviastad in Lelystad (dat zal worden uitgebreid in 2007, waardoor het oppervlakte bijna zal verdubbelen) is in Roermond sinds 2002 ook een Factory Outlet Center gevestigd (Designer Outlet Roermond). Sinds november 2006 kent Roosendaal het derde Factory Outlet Center in Nederland, Rosada genaamd. 10 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

13 3. OVERNACHTINGEN EN BEZOEKERSAANTALLEN Inleiding In dit hoofdstuk wordt het gebruik in 2006 uitgedrukt in overnachtingen en bezoekersaantallen van het in hoofdstuk 2 weergegeven toeristisch-recreatieve aanbod beschreven. Hierbij is eerst aandacht besteed aan het verblijfstoerisme (3.2.). Vervolgens wordt ingegaan op het dagtoerisme (3.3.). Dit hoofdstuk wordt afgesloten met een résumé (3.4.). Waarborg vertrouwelijkheid Voor zover mogelijk wordt het gebruik van het toeristisch-recreatief aanbod per categorie (logiesvorm / type dagattractie) weergegeven per gemeente. Om de vertrouwelijkheid van de gegevens van de individuele bedrijven te waarborgen, worden alleen uitspraken gedaan op een aggregatieniveau van minimaal 3 bedrijven per cel. Indien er wel overnachtingen of bezoekersaantallen in een bepaalde gemeente voorkomen, maar deze vanwege het waarborgen van de vertrouwelijkheid niet kunnen worden weergegeven, wordt dit aangegeven door de aanduiding g.g Verblijfstoerisme Op basis van telefonische interviews onder verblijfstoeristische bedrijven is het gebruik van het verblijfstoeristisch aanbod in Flevoland in 2006 geïnventariseerd. Ontbrekende waarnemingen zijn gecompleteerd door uit te gaan van de gemiddelde bezettingsgraden voor de desbetreffende categorie Hotels In hotels t/m 2 sterren, pensions en bed & breakfast accommodaties vonden in 2006 ongeveer overnachtingen plaats. In middenklasse en luxe hotels werd in dat jaar bijna maal overnacht. Het aantal overnachtingen in hotels c.a. in Flevoland in 2006 bedroeg daarmee in totaal ruim In tabel 3.1. is weergegeven hoe de hotelovernachtingen zijn verdeeld over de verschillende Flevolandse gemeenten. De meeste overnachtingen vonden plaats in de gemeenten Noordoostpolder, Lelystad en Almere (met circa 87% van alle hotelovernachtingen in Flevoland in 2006). Dit hangt samen met de concentratie van het middenklasse en luxe aanbod met een hogere bezetting dan hotels/pensions standaard in deze gemeenten. Tabel 3.1. Hotelovernachtingen Flevoland (2006) naar niveau Gemeente Hotels/pensions standaard Hotels middenklasse en luxe Totaal Almere Dronten g.g Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde 797 g.g Totaal Ten opzichte van 2005 is het aantal hotelovernachtingen in Flevoland met ongeveer 5,5% gestegen. Deze stijging is volledig gerealiseerd door de middenklasse en luxe hotels (waar de bezetting is gestegen). Bij de pensions en bed & breakfast accommodaties zijn de overnachtingen gedaald. Met name in Almere is het aantal overnachtingen behoorlijk gestegen (+18,5%). ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 11

14 Campings In 2006 vonden in totaal een kleine toeristische overnachtingen plaats op reguliere campings én minicampings in Flevoland. In onderstaande tabel is het gebruik van het toeristisch kampeeraanbod per gemeente in Flevoland weergegeven. Conform het aanbod zijn de toeristische overnachtingen sterk geconcentreerd in Dronten en Zeewolde. Tabel 3.2. Toeristische kampeerovernachtingen Flevoland (2006) Gemeente Reguliere campings Minicampings Totaal Almere Dronten Lelystad g.g. g.g. g.g. Noordoostpolder Urk g.g. - g.g. Zeewolde Totaal Ten opzichte van 2005 is het aantal kampeerovernachtingen nauwelijks veranderd. Het aantal overnachtingen op minicampings is fors toegenomen (+34,5%), door meer capaciteit in combinatie met een iets lagere bezettingsgraad. De toeristische overnachtingen op reguliere campings zijn iets gedaald (-2,2%). Dit is met name veroorzaakt door de substitutie van toeristische plaatsen door vaste plaatsen; de bezettingsgraad is vorig jaar wel gestegen. Het vast kamperen wordt in de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland meegenomen door het aantal vaste plaatsen te vermenigvuldigen met de gemiddelde bestedingen per plaats per jaar Groepsaccommodaties Bij de 9 groepsaccommodaties in Flevoland vonden in 2006 in totaal een kleine overnachtingen plaats. Dit betekent een lichte stijging (+2,3%) ten opzichte van In combinatie met het gedaalde aantal slaapplaatsen bij de groepsaccommodaties impliceert dit dat de gemiddelde bezettingsgraad is gestegen Bungalows In de categorie bungalows vonden in 2006 circa overnachtingen plaats (zie tabel 3.3.), een stijging van bijna 7% ten opzichte van Tabel 3.3. Bungalowovernachtingen Flevoland (2006) Gemeente Overnachtingen Almere - Dronten Lelystad - Noordoostpolder Urk g.g. Zeewolde Totaal ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

15 Jachthavens In 2005 vonden volgens opgaaf van de Stichting WIJ ongeveer bootovernachtingen plaats van passanten in de jachthavens in Flevoland. Dit kwam overeen met ongeveer persoonsovernachtingen 8. De verdeling van de passantenovernachtingen over de verschillende gemeenten is niet (exact) bekend. Voor 2006 zijn nog geen gegevens beschikbaar. Op basis van de interviews ten behoeve van dit onderzoek, blijkt het aantal overnachtingen van passanten met ongeveer 4% te zijn gedaald. Hiervan uitgaande is het aantal passantenovernachtingen in Flevoland in 2006 ingeschat op ongeveer De bezette vaste ligplaatsen in jachthavens (8.637) worden in de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland meegenomen door de capaciteit te vermenigvuldigen met de gemiddelde bestedingen per ligplaats per jaar Dagtoerisme Het gebruik van het dagtoeristisch aanbod in Flevoland is geïnventariseerd op basis van telefonische interviews onder dagtoeristische bedrijven aangevuld met deskresearch (gegevens van gemeenten, evenementenorganisatoren, etc) Attracties en bezienswaardigheden Walibi World trok in 2006 ongeveer bezoekers 9. De zeven kleine en middelgrote attracties in Flevoland trokken dat jaar ongeveer bezoekers. De musea en bezienswaardigheden werden in totaal ruim maal bezocht. In totaal kwam het bezoek aan attracties, musea en bezienswaardigheden hiermee uit op een kleine 1,7 miljoen bezoeken (zie tabel 3.4.). Tabel 3.4. Bezoek attracties en bezienswaardigheden Flevoland (2006) Gemeente Bezoek aan attracties, musea en bezienswaardigheden Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde - Totaal Het bezoek aan attracties en bezienswaardigheden in Flevoland is met ongeveer 9% gedaald ten opzichte van Deze daling komt geheel op het conto van het gedaalde bezoek aan Walibi World. Het bezoek aan de kleine en middelgrote attracties en aan de musea en bezienswaardigheden is vorig jaar in totaal wel gestegen. 8 9 Stichting WIJ heeft eind 2006 informatie over het aantal bootovernachtingen verstrekt (destijds doorgegeven). De gemiddelde bootbezetting (circa 3 personen) en de gemiddelde verblijfsduur van passanten (1,2 nachten) zijn verkregen op basis van de interviews met de jachthavens. Bron: Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 13

16 Evenementen De meegenomen evenementen in de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland trokken in 2006 bijna 1,1 miljoen bezoeken (zie tabel 3.5.). Hierbij ligt het accent op Almere met ruim bezoeken. Ook Dronten doet het goed qua evenementenbezoek met ruim bezoeken in Tabel 3.5. Bezoek evenementen Flevoland (2006) Gemeente Totaal aantal evenementen Aantal bezoekers Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal Ten opzichte van de Monitor 2006 (over 2005) is het aantal bezoeken aan evenementen met circa 4% gestegen. Deels is dit veroorzaakt door nieuwe evenementen of evenementen die in 2005 niet hebben plaatsgevonden, zoals de visserijdagen in Urk (even jaren). Daarnaast kan een deel van de groei verklaard worden uit de verbeterde gegevensverzameling. Deze is per saldo groter geweest dan de daling door de evenementen die in 2006 niet meer in Flevoland hebben plaatsgevonden (bijvoorbeeld Sailwolde dat in de oneven jaren wordt georganiseerd en de ANWB Kampeer-/Vakantiedagen die zijn verhuisd van Almere naar Spaarnwoude). De organisatoren van de evenementen die zowel in deze als de vorige Monitor zijn meegenomen hebben het bezoek per saldo licht zien stijgen Oeverrecreatie en kleine watersport Aangezien het aanbod voor oeverrecreatie en kleine watersport relatief kleinschalig is en regelmatig een niet bedrijfsmatige exploitatie of een nevenexploitatie betreft, is het lastig om bezoekersaantallen van de verschillende locaties/aanbieders te verkrijgen. Daarom zijn de bezoekersaantallen in deze categorieën afkomstig uit het CVTO (ContinuVrijeTijdsOnderzoek 2005, NIPO). Uit het CVTO resulteert dat er jaarlijks ongeveer activiteiten 11 in Flevoland kunnen worden getypeerd als oeverrecreatie (zonnen, zwemmen, picknicken, etc. op stranden aan meren of plassen). Binnen de categorie kleine watersport (kanoën, zeilen, etc.) vonden in 2005 ongeveer activiteiten plaats in Flevoland. Eén activiteit kan worden gezien als één bezoeker. Tabel 3.6. Bezoek oeverrecreatie en kleine watersport Flevoland (2005) Gemeente Oeverrecreatie Kleine watersport Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Totaal Voor Lowlands is het aantal bezoekdagen (aantal bezoekers x duur evenement (= bezoekers x 3 dagen)) gerekend. Activiteiten met een minimale duur van 2 uur. 14 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

17 Natuurgerichte openluchtrecreatie De vier gebieden die zijn afgebakend als de voornaamste gebieden in Flevoland voor natuurgerichte openluchtrecreatie de Oostvaardersplassen, Natuurpark Lelystad, stadslandgoed de Kemphaan en het Kuinderbos trokken in 2006 in totaal ruim bezoekers Rondvaarten In 2006 trokken de rondvaarten in Flevoland ongeveer passagiers 12. Dit is een aanzienlijke stijging ten opzichte van het jaar daarvoor. De groei is met name veroorzaakt door de forse groei van het bezoek bij de Hanzestad Compagnie (bruine vloot) Golf In 2006 noteerden de acht golfbanen in Flevoland ruim bezoeken. Dit betreft zowel bezoeken van leden als greenfees Outdoor/adventure Op gebied van outdoor/adventure, vonden er in 2006 ruim dagtochten plaats in Flevoland. Hiervan hebben een kleine dagtochten betrekking op outdoor/adventure met relatief lage bestedingen per persoon, zoals survivals, etc. De overige circa bezoekers hebben deelgenomen aan activiteiten die kunnen worden getypeerd als outdoor/adventure hoog Factory Outlet Center In 2006 trok het Factory Outlet Center Bataviastad ongeveer 1,6 miljoen bezoekers. Dit is een daling van ongeveer 11% ten opzichte van Bataviastad lijkt momenteel in de neergangsfase van de productlevenscyclus te zijn beland. Als het goed is zal de uitbreiding dit jaar (2007) in combinatie met de andere toeristische ontwikkelingen in het gebied voor een nieuwe impuls zorgen Résumé Toeristisch bezoek 2006 Het gebruik van het verblijfs- en dagtoeristisch aanbod in Flevoland, vormt de input voor de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland. Tabel 3.7. op de volgende pagina geeft een overzicht van de inputcijfers overnachtingen, (bezette) vaste plaatsen en bezoekersaantallen voor de berekening van de economische betekenis van toerisme en recreatie in Flevoland in Dit betreft uitsluitend het toeristische gebruik. Regulier gebruik van veerponten (overzetveren) blijft buiten beschouwing. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 15

18 Tabel 3.7. Invoer Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2007 (cijfers 2006) Categorieën Input Eenheid Verblijfsrecreatie 1. Hotels/pensions standaard Overnachtingen 2. Hotels middenklasse en luxe Overnachtingen 3. Campings toeristisch Overnachtingen 4. Campings vast Aantal bezette vaste plaatsen 5. Minicampings Overnachtingen 6. Groepsaccommodaties Overnachtingen 7. Bungalows Overnachtingen 8. Watersport passanten Overnachtingen 9. Watersport vast Aantal bezette vaste plaatsen Totaal aantal overnachtingen Dagrecreatie 10. Grote attractie Bezoekersaantal 11. Kleine en middelgrote attracties Bezoekersaantal 12. Musea en bezienswaardigheden Bezoekersaantal 13. Evenementen laag/middel Bezoekersaantal 14. Evenementen hoog Bezoekdagen 15. Oeverrecreatie Bezoekersaantal 16. Kleine watersport Bezoekersaantal 17. Natuurgerichte openluchtrecreatie Bezoekersaantal 18. Rondvaarten Bezoekersaantal 19. Golf Bezoekersaantal 20. Outdoor/adventure laag Bezoekersaantal 21. Outdoor/adventure hoog Bezoekersaantal 22. FOC Bezoekersaantal Totaal aantal dagrecreatieve bezoeken Verblijfstoerisme: 1,8 miljoen overnachtingen Uit bovenstaande tabel kan worden afgelezen dat in 2006 ongeveer 1,8 miljoen toeristische overnachtingen hebben plaatsgevonden in Flevoland (exclusief overnachtingen op vaste standplaatsen op campings en op vaste ligplaatsen, maar inclusief (semi-)zakelijke overnachtingen in hotels). In deze overnachtingen heeft de categorie bungalows een groot aandeel (circa 58,5%), wat veroorzaakt wordt door het grote aantal overnachtingen op De Eemhof. Naast de bungalowsector levert de kampeersector een belangrijke bijdrage (circa 26%) in het aantal toeristische overnachtingen. Dagrecreatie: bijna 6,4 miljoen bezoeken In 2006 vonden in Flevoland bijna 6,4 miljoen dagtochten plaats. Ruim een kwart (26%) ongeveer 1,7 miljoen bezoeken hiervan betreft bezoeken aan attracties, musea en bezienswaardigheden. Het Factory Outlet Center Bataviastad" is met ongeveer 1,6 miljoen bezoeken goed voor circa 25% van alle dagtoeristische bezoeken. Daarnaast is recreatie in de buitenlucht een zeer belangrijk element in Flevoland (circa 29% van het bezoek heeft betrekking op natuurgerichte openluchtrecreatie, oeverrecreatie, kleine watersport, golf en outdoor/adventure). 16 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

19 4. ECONOMISCHE BETEKENIS TOERISME EN RECREATIE Inleiding In dit hoofdstuk wordt de economische betekenis van toerisme en recreatie uitgedrukt in bestedingen en werkgelegenheid in 2006 behandeld. Hierbij wordt eerst aandacht besteed aan de resultaten voor heel Flevoland (4.2.). Vervolgens wordt aangegeven hoe de economische betekenis van toerisme en recreatie in Flevoland is verdeeld over de verschillende gemeenten (4.3.) Economische betekenis toerisme en recreatie Flevoland 2006 Met behulp van de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland is de economische betekenis van het geïnventariseerde gebruik van het toeristisch-recreatief aanbod in 2006 bepaald. Onderstaand is ingegaan op de uitkomsten van deze berekening voor de gehele provincie Bestedingen en werkgelegenheid per sector Toerisme en recreatie goed voor 336 miljoen bestedingen en FTE De toeristische en recreatieve activiteiten in Flevoland genereerden in 2006 in totaal ongeveer 335,8 miljoen aan bestedingen (zie tabel 4.1.). De meeste bestedingen komen terecht in de detailhandel ( 87,8 miljoen), de horeca ( 74,9 miljoen), entree ( 70,2 miljoen) en logies ( 52,8 miljoen). De werkgelegenheid die met deze bestedingen gepaard gaat komt uit op bijna FTE. Hiervan heeft ongeveer FTE betrekking op directe werkgelegenheid en circa FTE op indirecte werkgelegenheid. Tabel 4.1. Bestedingen en werkgelegenheid naar sectoren, 2006 Sectoren Bestedingen (in euro) Werkgelegenheid (in FTE) Logies Horeca Detailhandel Entree Vervoer Overig Directe werkgelegenheid Indirecte werkgelegenheid Totaal Bestedingen en werkgelegenheid per categorie Tabel 4.2. laat zien hoe de bestedingen en directe werkgelegenheid (FTE) over de verschillende toeristisch-recreatieve categorieën verdeeld zijn. In grafiek 4.1. zijn deze uitkomsten (bestedingen in ) grafisch weergegeven. Van de bestedingen wordt 42% gegenereerd door het verblijfstoerisme (ruim 140 miljoen) en 58% door dagrecreatie (circa 195 miljoen). 13 De sector overig is opgenomen vanwege de correctie voor de inkoopcomponent. Het aandeel inkoop van de verschillende sectoren levert immers geen werkgelegenheid op in de desbetreffende sector, maar genereert voornamelijk werkgelegenheid bij de groot- en tussenhandel en producenten van levensmiddelen en non-food. Deze werkgelegenheid is opgenomen als overig. Zie ook bijlage 1. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 17

20 De bungalowsector is de belangrijkste verblijfstoeristische categorie en levert na het Factory Outlet Center Bataviastad de grootste bijdrage in de economische betekenis van toerisme en recreatie in Flevoland; de categorie bungalows genereert bijna 60 miljoen (bijna 18% van de totale bestedingen en 42,5% van de bestedingen aan verblijfstoerisme) en levert ongeveer 575 FTE aan directe werkgelegenheid op (circa 20% van het totaal). De bestedingen van gasten met een vaste ligplaats in een jachthaven vormen 22% van de bestedingen binnen verblijfstoerisme; voor vast campinggasten is dit ruim 12%. Tabel 4.2. Bestedingen en directe werkgelegenheid naar categorie, 2006 Categorieën Bestedingen () Werkgelegenheid (FTE, direct) Hotels/pensions standaard Hotels middenklasse en luxe Campings toeristisch Campings vast Minicampings Groepsaccommodaties Bungalows Watersport passanten Watersport vast Totaal verblijfstoerisme Grote attracties Kleine en middelgrote attracties Musea en bezienswaardigheden Evenementen laag/middel Evenementen hoog Oeverrecreatie Kleine watersport Natuurgerichte openluchtrecreatie Rondvaarten Golf Outdoor/adventure laag Outdoor/adventure hoog Factory Outlet Center Totaal dagtoerisme Totaal Binnen de dagrecreatie is het Factory Outlet Center de belangrijkste categorie die met circa 67,7 miljoen zorg draagt voor ongeveer 20% van alle toeristischrecreatieve bestedingen in Flevoland. Andere belangrijke dagrecreatieve categorieën wat betreft economische betekenis zijn grote attracties, evenementen, golf en outdoor/ adventure. Figuur 4.1. Opbouw bestedingen naar categorie Bestedingen Hotels Kamperen Groepsaccommodaties Bungalow s Watersport Attracties en beziensw aardigheden Evenementen Oeverrecreatie en kleine w atersport Natuurgerichte openluchtrecreatie Rondvaarten Golf Outdoor/adventure Factory Outlet Center ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

21 4.3. Economische betekenis naar gemeente In tabel 4.3. is de economische betekenis van toerisme en recreatie weergegeven voor de zes gemeenten binnen de provincie Flevoland. Hierbij is de categorie watersport passanten apart benoemd, omdat het op basis van het voorliggende materiaal niet mogelijk is om de omvang van de bestedingen binnen deze categorie exact uit te splitsen per gemeente. Tabel 4.3. Economische betekenis Flevoland 2006 naar gemeente 14 Gemeente Bestedingen Werkgelegenheid (FTE) Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde Watersport passanten Totaal Zoals uit tabel 4.3. en figuur 4.2. kan worden afgeleid, zijn Lelystad, Dronten en Zeewolde de belangrijkste gemeenten in Flevoland voor wat betreft de bijdrage aan de totale economische betekenis van toerisme en recreatie in Samen zijn deze gemeenten goed voor ongeveer 82% van de bestedingen en de werkgelegenheid die voortvloeit uit toerisme en recreatie (excl. watersport passanten). Het grote economische belang van deze drie gemeenten kan voor een groot deel worden verklaard door de aanwezigheid van één of enkele grote toonaangevende toeristische trekkers in deze gemeenten, te weten Bataviastad, Walibi World, Lowlands en Center Parcs de Eemhof. Figuur 4.2. Verdeling bestedingen naar gemeente 10% 23% 2% 6% 28% Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder Urk Zeewolde 31% In bijlage 4 is per gemeente de economische betekenis van toerisme en recreatie weergegeven per sector en per categorie. Op de volgende pagina is kort ingegaan op de belangrijkste bevindingen per gemeente. 14 De bedragen in de tabel zijn afgerond op veelvouden van 25. Hierdoor kunnen kleine afrondingsverschillen in de tabel ontstaan. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 19

22 Belangrijkste bevindingen per gemeente: Almere is met circa 34,5 miljoen bestedingen de vierde gemeente qua economisch belang van toerisme en recreatie. Deze relatief lage betekenis wordt veroorzaakt doordat Almere geen grote trekker heeft op verblijfstoeristisch of dagrecreatief gebied. Qua opbouw van deze betekenis valt met name het grote belang van het evenementenbezoek op (typisch voor een stedelijke omgeving). Daarnaast zijn er relatief veel luxe hotelovernachtingen en vaste ligplaatsen in jachthavens; Dronten levert met ongeveer 93 miljoen bestedingen de op één na grootste bijdrage aan de toeristische impact in Flevoland. Hierbij valt met name het grote belang van de sector entree op, hetgeen m.n. wordt veroorzaakt door de bestedingen in Walbi World en de bestedingen tijdens Lowlands. Andere belangrijke categorieën in Dronten zijn met name toeristisch kamperen en outdoor/adventure; Lelystad is met bijna een derde van de bestedingen (ruim 102,5 miljoen) economische gezien de belangrijkste gemeente. In Lelystad komt relatief weinig impact uit het verblijfstoerisme (12% versus 42% voor heel Flevoland). Het grote belang van (het dagtoerisme in) Lelystad kan voor een zeer groot deel worden verklaard door de aanwezigheid van Bataviastad. Hierdoor ligt het accent in Lelystad ook sterk op de sector detailhandel; Noordoostpolder is met ruim 19 miljoen bestedingen de vijfde gemeente van de provincie. Hier komt relatief veel verblijfstoerisme voor (50%), o.a. op gebied van kamperen (ook op minicampings) en luxe hotelovernachtingen. Het dagtoerisme wordt hoofdzakelijk gekenmerkt door een extensief karakter (veel natuurgerichte openluchtrecreatie); Urk levert met circa 6,2 miljoen bestedingen de kleinste bijdrage. Categorieën die op Urk belangrijk zijn, zijn kamperen, evenementen en bezoek aan musea en bezienswaardigheden; Zeewolde vormt met circa 74,5 miljoen bestedingen de derde toeristische gemeente van Flevoland. Opvallend is het zeer grote belang van het verblijfstoerisme (93% versus 42% gemiddeld in Flevoland) en de sector logies, wat met name kan worden verklaard door de aanwezigheid van Center Parcs de Eemhof, maar ook doordat er relatief veel gekampeerd wordt in Zeewolde. In totaal is iets meer dan de helft van alle bestedingen aan verblijfstoerisme in Flevoland afkomstig van gasten die verblijven in Zeewolde. 20 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

23 5. ONTWIKKELING Inleiding Dit hoofdstuk behandelt de ontwikkeling van toerisme en recreatie in Flevoland in de periode Hierbij wordt eerst ingegaan op de ontwikkeling van het aantal overnachtingen, ook in vergelijking met de ontwikkeling elders in Nederland (5.2.). Daarna wordt gekeken naar de ontwikkeling van het aantal dagtoeristische bezoeken (5.3.). Tot slot van dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst van de ontwikkeling van de economische betekenis van toerisme en recreatie in Flevoland in deze periode (5.4.) Ontwikkeling overnachtingen In deze paragraaf is een beeld geschetst van de ontwikkeling van de overnachtingen in Flevoland. Hierbij is eerst ingegaan op de ontwikkeling in Flevoland in de periode (5.2.1.). Vervolgens is deze ontwikkeling vergeleken met de groei van de overnachtingen elders in Nederland (5.2.2.) Ontwikkeling overnachtingen Flevoland In tabel 5.1. is de ontwikkeling van het aantal overnachtingen in Flevoland in de periode 1999/ weergegeven. Tabel 5.1. Ontwikkeling overnachtingen Flevoland 1999/ Categorieën 1999/ Ontwikkeling 1999/ Verblijfsrecreatie: overnachtingen 1. Hotels/pensions standaard ,2% 2. Hotels middenklasse en luxe ,9% 3. Campings toeristisch ,1% 5. Minicampings ,8% 6. Groepsaccommodaties ,4% 7. Bungalows ,5% 8. Watersport passanten ,9% Totaal aantal overnachtingen ,9% Zoals uit deze tabel kan worden afgelezen is het aantal overnachtingen tussen 1999/2000 en 2006 met ongeveer 16% gedaald. Overigens zijn er grote verschillen per categorie. Met name het aantal kampeerovernachtingen en overnachtingen in bungalows 16 zijn gedaald. De daling bij de standaard hotels is vrijwel geheel gecompenseerd door de middenklasse en luxe hotels, waardoor bij de hotels min of meer sprake is van een status quo. De groepsaccommodaties, minicampings en jachthavens (passantenovernachtingen) hebben allemaal een groei doorgemaakt. Overigens is het aantal verblijfstoeristische overnachtingen vorig jaar met ongeveer 3% gestegen ten opzichte van Deze groei is voor een groot deel gerealiseerd dankzij een herstel van de overnachtingen op De Eemhof. In de volgende paragraaf is de ontwikkeling van het verblijfstoerisme afgezet tegen de ontwikkeling in andere provincies en in totaal in Nederland Deze gegevens hebben deels betrekking op Deze daling is vrijwel volledig veroorzaakt door een daling van de overnachtingen bij Center Parcs de Eemhof. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 21

24 Benchmark ontwikkeling verblijfstoerisme met andere provincies Onderstaand wordt een vergelijking gemaakt tussen de ontwikkeling van het verblijfstoerisme in Flevoland en dezelfde ontwikkeling in de overige provincies. De gegevens met betrekking tot de provincie Flevoland zijn, waar mogelijk, afkomstig uit de Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland; de gegevens aangaande de overige provincies en Nederland zijn afkomstig van het CBS 17. De ontwikkeling wordt vergeleken voor overnachtingen in hotels, bungalows, campings en groepsaccommodaties (conform de indeling van het CBS) 18. Hotels De hotelovernachtingen in Flevoland zijn tussen 2000 en 2006 redelijk stabiel gebleven. Hiermee is de groei redelijk vergelijkbaar met belangrijke toeristische provincies als Gelderland, Zeeland en Zuid-Holland (zie tabel 5.2.). De ontwikkeling blijft wel duidelijk achter bij de landelijke groei (+8,3%). Tabel 5.2. Ontwikkeling aantal hotelovernachtingen per provincie Provincie Groei Groningen ,6% Friesland ,0% Drenthe ,5% Overijssel ,7% Flevoland ,6% Gelderland ,5% Utrecht ,4% Noord-Holland ,3% Zuid-Holland ,8% Zeeland ,5% Noord-Brabant ,2% Limburg ,6% Nederland ,3% Bungalows Tussen 2000 en 2006 is het aantal overnachtingen in bungalows in Nederland met bijna 5% gedaald. De helft van de provincies waaronder Flevoland heeft echter een groei van de overnachtingen laten zien (zie tabel 5.3.). Tabel 5.3. Ontwikkeling aantal bungalowovernachtingen per provincie Provincie Groei Groningen ,7% Friesland ,7% Drenthe ,7% Overijssel ,9% Flevoland ,3% Gelderland ,6% Utrecht ,3% Noord-Holland ,5% Zuid-Holland ,6% Zeeland ,6% Noord-Brabant ,3% Limburg ,4% Nederland ,9% Toerisme in Nederland; het gebruik van logiesaccommodaties, CBS. Voor passantenovernachtingen zijn geen gegevens beschikbaar voor Nederland of de andere provincies. Omdat de cijfers in de eerste Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland deels betrekking hebben op 1999, zijn voor de vergelijkbaarheid de cijfers van het CBS gehanteerd. 22 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

25 Voor alle provincies geldt overigens dat de overnachtingen tussen 2000 en 2005 zijn gedaald. In bijna alle provincies (met uitzondering van met name Overijssel) zijn de overnachtingen vorig jaar (2006) gestegen ten opzichte van Deze stijging was echter niet overal voldoende om het aantal overnachtingen in 2000 te evenaren of overtreffen. Campings Waar bij de bungalows (vrijwel) eenduidig sprake was van een daling van de overnachtingen tussen 2000 en 2005 en een herstel in 2006, geeft de kampeermarkt een gemengd beeld. Landelijk gezien is het aantal overnachtingen tussen 2000 en 2005 gestegen, waarna de overnachtingen in 2006 weer iets daalden. Per saldo is het aantal overnachtingen tussen 2000 en 2006 met 1,5% gestegen. In Flevoland was het aantal overnachtingen in 2005 juist lager dan in 2000, maar het herstel in 2006 was dusdanig dat het aantal overnachtingen dat jaar toch 1,8% hoger uitkwamen dan in Per saldo is de groei dus redelijk marktconform geweest. Tabel 5.4 Ontwikkeling aantal kampeerovernachtingen per provincie Provincie Groei Groningen ,3% Friesland ,7% Drenthe ,7% Overijssel ,0% Flevoland ,8% Gelderland ,6% Utrecht ,7% Noord-Holland ,7% Zuid-Holland ,4% Zeeland ,7% Noord-Brabant ,6% Limburg ,6% Nederland ,5% Groepsaccommodaties De ontwikkeling van het verblijfstoerisme wat betreft groepsaccommodaties laat per provincie en per jaar een sterk wisselend beeld zien. Per saldo zijn de overnachtingen in groepsaccommodaties tussen 2000 en 2006 in Nederland en de meeste provincies gestegen (zie tabel 5.5.). In Flevoland zijn de overnachtingen eveneens gestegen. Tabel 5.5. Ontwikkeling aantal overnachtingen in groepsacc. per provincie Provincie Groei Groningen ,2% Friesland ,5% Drenthe ,5% Overijssel ,3% Flevoland ,4% Gelderland ,7% Utrecht ,4% Noord-Holland ,5% Zuid-Holland ,4% Zeeland ,9% Noord-Brabant ,1% Limburg ,7% Nederland ,0% 20 Omdat de cijfers in de eerste Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland deels betrekking hebben op 1999, zijn voor de vergelijkbaarheid de cijfers van het CBS gehanteerd. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 23

26 Totaal In totaliteit nam het aantal overnachtingen in de genoemde accommodaties in Nederland tussen 2000 en 2006 licht toe. Ook in Flevoland is een toename te zien, namelijk van 4%. Voor Flevoland geldt net als voor de meeste andere provincies dat het aantal overnachtingen tussen 2000 en 2005 is gedaald waarna in 2006 herstel is gerealiseerd. Tabel 5.6 Ontwikkeling totaal aantal overnachtingen per provincie 21 Provincie Groei Groningen ,0% Friesland ,7% Drenthe ,1% Overijssel ,8% Flevoland ,0% Gelderland ,0% Utrecht ,3% Noord-Holland ,6% Zuid-Holland ,9% Zeeland ,1% Noord-Brabant ,2% Limburg ,2% Totaal ,2% 5.3. Ontwikkeling dagtoeristisch bezoek In tabel 5.7. is de ontwikkeling van het aantal dagbezoeken in Flevoland in de periode weergegeven. Tabel 5.7. Ontwikkeling dagtoeristisch bezoek Flevoland Categorieën Ontwikkeling Grote attractie ,1% 11. Kleine en middelgrote attracties ,6% 12. Musea en bezienswaardigheden ,5% 13. Evenementen laag/middel ,2% 14. Evenementen hoog ,0% 15. Oeverrecreatie ,8% 16. Kleine watersport ,2% 17. Natuurgerichte openluchtrecreatie ,5% 18. Rondvaarten ,3% 19. Golf ,3% 20. Outdoor/adventure laag ,1% 21. Outdoor/adventure hoog ,2% 22. FOC Totaal aantal dagbezoeken ,1% Dagbezoek met 43% gegroeid in zes jaar tijd Zoals uit bovenstaande tabel kan worden afgelezen, is het aantal dagtoeristische bezoeken in Flevoland tussen 2000 en 2006 met ongeveer 43,1% gestegen. Deze groei kan voor een groot deel op het conto worden geschreven van het Factory Outlet Center Bataviastad dat in 2001 is geopend. Zonder Bataviastad is sprake van een toename van het dagtoerisme met 7,2% In de genoemde vormen van accommodaties, te weten: hotels, campings, bungalows en groepsaccommodaties. Bron: CBS. 24 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

27 Verdere opvallende stijgers zijn: Kleine en middelgrote attracties: deze groei is voor een belangrijk deel tot stand gekomen door de opening van het Nationaal Luchtvaart-Themapark Aviodrome op 26 november 2003; Evenementen: deze stijging betreft voornamelijk een verbetering van de dataverzameling (in 2000 nog op basis van cijfers FBT); Oeverrecreatie: deze stijging is veroorzaakt door een trendbreuk in de gehanteerde bron. Voor 2000 is gebruik gemaakt van CBS Dagrecreatie. Omdat deze bron gedateerd is, is voor 2005 en 2006 gebruik gemaakt van het Continu VrijeTijds Onderzoek (CVTO) 2005; Rondvaarten: deze groei is voor een belangrijk deel gerealiseerd doordat Lelystad sinds april 2003 de (grootste) thuishaven is van de Bruine Vloot van de Hanzestad Compagnie. Bij de grote attracties lijkt sprake te zijn van een sterke daling van het bezoek. Hierbij moet echter een kantekening worden geplaatst was een topjaar 23 na de omvorming van Walibi Flevo tot Six Flags Holland. Vóór de omvorming trok Walibi Flevo jaarlijks circa bezoekers. In 2005 is Six Flags omgevormd tot Walibi World. Doordat voor 2005 is gewerkt met een geschat bezoekersaantal 24, is de getoonde daling van het bezoek tussen 2005 en 2006 groter dan de daadwerkelijke daling (13%). Tussen 1999 en 2006 is het bezoek van Walibi dus wel degelijk gestegen (namelijk met ruim 50%) Ontwikkeling economische betekenis In deze paragraaf wordt de ontwikkeling van de economische betekenis van toerisme in Flevoland tussen en 2006 nader geanalyseerd. Tabel 5.8. Ontwikkeling economische betekenis toerisme Jaar Bestedingen Werkgelegenheid 26 (FTE) ,4 miljoen ,4 miljoen ,4 miljoen ,9 miljoen ,8 miljoen Ontwikkeling + 69,2% + 42,9% Reële groei toeristische sector Flevoland De toeristische bestedingen in de provincie Flevoland bedroegen in 2006 bijna 336 miljoen. Dit is bijna 70% meer dan de kleine 200 miljoen bestedingen anno Omdat deze groei de inflatie in de afgelopen zes jaar (14,4%) heeft overtroffen, is zowel sprake van een nominale als een reële groei van de sector. Deze (reële) groei blijkt ook uit de werkgelegenheid van bijna FTE, die ten opzichte van 2000 is gestegen met bijna 43% (zie tabel 5.8.). Deze groei is sterker dan de gemiddelde groei van de werkgelegenheid in Flevoland van 27,2% tussen eind 1999 en eind 2005 (bron CBS). Geconcludeerd kan worden dat het belang van toerisme en recreatie in Flevoland de afgelopen zes jaar is toegenomen Mede dankzij talloze consumentenacties. Het daadwerkelijke bezoekersaantal bedroeg circa in Zoals eerder aangegeven hebben de cijfers voor 2000 deels betrekking op De werkgelegenheidscijfers in deze tabel kunnen iets afwijken van de cijfers zoals gepubliceerd in de eerdere monitors. Dit hangt samen met een correctie voor de arbeidscoëfficiënten. In de diverse monitors zijn de arbeidscoëfficiënten namelijk gebaseerd op de meest actuele beschikbare cijfers van het CBS, hetgeen soms voorlopige cijfers betrof. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 25

28 Groei bestedingen betreft met name bestedingseffect Indien de groei van de bestedingen nader geanalyseerd wordt, kan worden geconstateerd dat de groei grotendeels het gevolg is van een bestedingseffect (hogere bestedingen p.p.p.d. mede door hogere prijzen). Het bestedingseffect is goed voor ongeveer 59% van de extra bestedingen. De rest (circa 41%) kan worden verklaard uit hogere bezoekersaantallen en overnachtingen ( volumeeffect ). Hierbij speelt met name de realisatie van Factory Outlet Center Bataviastad een grote rol. 26 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

29 6. TOELICHTING GEBRUIK REKENMODEL 6.1. Starten model Eerste keer starten model Om te starten stopt u eerst de cd-rom in de desbetreffende drive. Het model staat op de cd-rom onder de naam Rekenmodel. Ga naar de Windows Verkenner en creëer een nieuwe map (Bestand/nieuw/ map) bijv. op uw harde schijf voor het model (bijv. Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland). Kopieer vervolgens de bestanden van de cd-rom naar de nieuwe map. Open het model door te dubbelklikken op het bestand Rekenmodel.exe. Het model start met het opstartscherm (zie figuur 6.1.) waarop de logo s van alle partijen die hebben geparticipeerd bij het opstellen van deze monitor staan vermeld. In bijlage 5 is een overzicht opgenomen van de participerende organisaties. Figuur 6.1. Opstartscherm Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland Uiteraard is het ook mogelijk om telkens rechtstreeks vanaf de cd-rom met het model te werken. Regulier starten model Ga via de verkenner naar de directory waar het Rekenmodel staat opgeslagen en open het model door te dubbelklikken op bestand Rekenmodel.exe. Het model start met het opstartscherm. Uiteraard kunt u indien gewenst ook een snelkoppeling naar het rekenmodel op uw bureaublad zetten. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 27

30 6.2. Invullen model Het opstartscherm verdwijnt na enkele seconden automatisch, waarna het invoerscherm (zie figuur 6.2.) verschijnt. U kunt het opstartscherm ook zelf sluiten door éénmaal met uw linker muisknop te klikken op de button Scherm sluiten die rechtsonder op het opstartscherm staat. Figuur 6.2. Invoerscherm Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland Invoergegevens U vult bij de categorieën het aantal overnachtingen, vaste plaatsen respectievelijk aantal bezoekers in (zie voor de gewenste invoereenheid tabel 1 in bijlage 1) voor de gehele provincie Flevoland of een gedeelte hiervan, bijvoorbeeld één of meerdere gemeenten. De gegevens dienen in gehele getallen te worden ingevoerd. Het model plaatst zelf punten tussen de duizendtallen. U kunt de verschillende invoervelden doorlopen door gebruik te maken van de Tabfunctie of uw muis. Op het invoerscherm treft u een aantal functies (buttons) aan: Openen: om opgeslagen invoerbestanden te openen 27 ; Nieuw: om de ingevoerde input te verwijderen en het scherm te legen ; Bewaren: om de ingevoerde input te bewaren. De invoergegevens worden door het model opgeslagen als Rekenmodel bestand (.rmd); Rekenen: om de betekenis van de input te berekenen; Stoppen: om het rekenmodel af te sluiten / deze applicatie te sluiten (dit is ook mogelijk door op het kruisje te klikken in de rechter bovenhoek). 27 Om reeds opgeslagen bestanden te kunnen openen in het rekenmodel, moeten deze bestanden in dezelfde directory staan als het rekenmodel.exe bestand. Op de bijgeleverde cd-rom staat reeds een bestand impactmeting 2006 Flevoland. In dit bestand staan de invoergegevens van de meting zoals deze door ons bureau verricht is in het kader van dit onderzoek. 28 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

31 6.3. Resultaten model Als u het invoerscherm van het model heeft ingevuld, klikt u op de keuzemogelijkheid 'Rekenen'. Het model berekent dan de economische betekenis (bestedingen en werkgelegenheid) van de ingevoerde gegevens. Er bestaan twee verschillende outputschermen: Outputscherm met uitsplitsing naar sectoren (bijv. logies, horeca, etc); Outputscherm met uitsplitsing naar categorieën. Outputscherm sectoren Na de opdracht Rekenen verschijnt het outputscherm met de bestedingen en werkgelegenheid uitgesplitst naar de verschillende sectoren (zie figuur 6.3.). Deze bestedingen zijn de totale bestedingen (inclusief BTW/accijns en inkoop). De werkgelegenheid is uitgesplitst in directe werkgelegenheid en indirecte werkgelegenheid en is uitgedrukt in Full Time Equivalents (FTE). Figuur 6.3. Outputscherm sectoren De directe werkgelegenheid heeft betrekking op banen die gegenereerd worden door bestedingen in detailhandel, horeca, entree, vervoer en aan logieskosten. De bovengenoemde inkoopwaarde van de bestedingen levert de werkgelegenheid op in de categorie Overig (m.n. levensmiddelenindustrie en groothandel). De indirecte werkgelegenheid is het gevolg van m.n. toeleveranties om de afzet te kunnen produceren (m.n. productiemiddelen) en de bestedingen van ondernemers in sectoren als banken/verzekeringsmij./bouwnijverheid. Door te klikken op de pijl terug (Invoer) gaat u terug naar het invoerscherm. Door te klikken op de pijl vooruit (Categorie) gaat u naar het outputblad met de verdeling van de bestedingen en directe werkgelegenheid naar de verschillende toeristisch-recreatieve categorieën. ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland 29

32 Outputscherm categorieën Dit outputscherm (zie figuur 6.4.) geeft de verdeling van de totale bestedingen (absoluut en als percentage) en de directe werkgelegenheid over de 22 toeristisch-recreatieve (input)categorieën. Voor alle categorieën gezamenlijk wordt ook de indirecte werkgelegenheid en de totale werkgelegenheid aangegeven. Figuur 6.4. Outputscherm categorieën Door te klikken op de pijl terug (Sectoren) gaat u terug naar het outputscherm met de output naar sectoren. Excel Door te klikken op de button Excel worden de data van het rekenmodel weggeschreven naar Excel en wordt automatisch een Excel spreadsheet geopend. Deze spreadsheet bestaat uit 5 tabbladen: Invoer: hierin staat per toeristisch-recreatieve categorie de gehanteerde invoer weergegeven; Uitkomsten per sector: hierin staat de output van het outputscherm naar sectoren; Uitkomsten per categorie: hierin staat de output van het outputscherm naar categorieën; Grafiek bestedingen: hierin staat een staafgrafiek van de bestedingen. Onder de grafiek staan de gehanteerde brongegevens; Grafiek werkgelegenheid: hierin staat een staafgrafiek van de werkgelegenheid. Onder de grafiek staan de gehanteerde brongegevens. In de standaardgrafieken zijn een aantal toeristisch-recreatieve categorieën uit het rekenmodel samengevoegd. Ter illustratie van de standaardgrafieken is in figuur 6.5 de grafiek van de uitkomsten van de werkgelegenheid van de economische effectmeting van 2006 weergegeven. 30 ZKA Consultants & Planners / Provincie Flevoland

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2008 (economische effectberekening, cijfers 2007)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2008 (economische effectberekening, cijfers 2007) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2008 (economische effectberekening, cijfers 2007) September 2008 Projectnummer T13.8.021 ZKA Consultants & Planners Provincie Flevoland Postbus 4833 Afdeling Economische

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2014 2 Monitor Toerisme en Recreatie Aanleiding en doel Deze

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2009 (economische effectberekening, cijfers 2008)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2009 (economische effectberekening, cijfers 2008) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2009 (economische effectberekening, cijfers 2008) Juni 2009 Projectnummer MONIT.9.009 Postbus 4833 Afdeling Economische Zaken 4803 EV Breda Postbus 55, 8200 AB Lelystad

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 (economische effectberekening, cijfers 2013)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 (economische effectberekening, cijfers 2013) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 (economische effectberekening, cijfers 2013) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 In opdracht van: Toerisme Flevoland Het Ravellijn 1 8233 BR Lelystad

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2010 Economische effectberekening (cijfers 2009)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2010 Economische effectberekening (cijfers 2009) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2010 Economische effectberekening (cijfers 2009) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2010 (economische effectberekening, cijfers 2009) Juni 2010 Projectnummer

Nadere informatie

T E. MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2012 Economische effectberekening (cijfers 2011)

T E. MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2012 Economische effectberekening (cijfers 2011) FLE R U EVOLAN I M D T E V OPL OOR OSS MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2012 Economische effectberekening (cijfers 2011) ING EN Foto: Marina Eemhof (Center Parcs) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2013 (economische effectberekening, cijfers 2012)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2013 (economische effectberekening, cijfers 2012) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2013 (economische effectberekening, cijfers 2012) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2013 Rapportage voor: Toerisme Flevoland Het Ravellijn 1 8233 BR Lelystad

Nadere informatie

T E. MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2012 Economische effectberekening (cijfers 2011)

T E. MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2012 Economische effectberekening (cijfers 2011) FLE R U EVOLAN I M D T E V OPL OOR OSS MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2012 Economische effectberekening (cijfers 2011) ING EN Foto: Marina Eemhof (Center Parcs) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland

Nadere informatie

T E. monitor toerisme en recreatie flevoland 2011 Economische effectberekening (cijfers 2010)

T E. monitor toerisme en recreatie flevoland 2011 Economische effectberekening (cijfers 2010) FLE R U EVOLAN I M D T E V O OR OPL OSS monitor toerisme en recreatie flevoland 2011 Economische effectberekening (cijfers 2010) ING EN Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2011 (economische effectberekening,

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 (economische effectberekening, cijfers 2013)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 (economische effectberekening, cijfers 2013) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 (economische effectberekening, cijfers 2013) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 In opdracht van: Toerisme Flevoland Het Ravellijn 1 8233 BR Lelystad

Nadere informatie

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003)

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Rapportage in opdracht van Stichting VVV Zuid-Limburg 14 februari 2008 Projectnummer

Nadere informatie

Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L)

Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L) Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L) Rapportage in opdracht van de Gemeente Bergen (L) Oktober 2009 Projectnummer MONIT.9.124 Postbus 4833 4803 EV Breda tel.: 076-5658877 fax: 076-5656489

Nadere informatie

SAMENVATTING MONITOR VRIJETIJDSECONOMIE RIVIERENLAND 2014

SAMENVATTING MONITOR VRIJETIJDSECONOMIE RIVIERENLAND 2014 SAMENVATTING MONITOR VRIJETIJDSECONOMIE RIVIERENLAND 2014 In 2015 heeft het Regionaal Bureau voor Toerisme Rivierenland, in opdracht van Regio Rivierenland, de Monitor Vrijetijdseconomie over 2014 laten

Nadere informatie

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Rapportage in opdracht van: Stichting VVV Zuid-Limburg September 2015 Projectnummer 15.060 Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.:

Nadere informatie

Toeristische betekenis Holland Rijnland

Toeristische betekenis Holland Rijnland Toeristische betekenis Holland Rijnland Rapportage in opdracht van Samenwerkingsorgaan Holland Rijnland 20 oktober 2005 Projectnummer T13.5.108 ZKA Consultants & Planners Postbus 4833 4803 EV Breda tel.:

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: fax:

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: fax: Toerisme in Cijfers 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland (ontwikkeling 2002-2012)

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland (ontwikkeling 2002-2012) Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland (ontwikkeling 2002-2012) 1. INLEIDING Deze notitie gaat in op de ontwikkeling van toerisme en recreatie in Flevoland in de periode 2002-2012. De analyse is gebaseerd

Nadere informatie

Toeristisch-recreatieve monitor Regio Arnhem Nijmegen 2014 Economische betekenis sector anno 2014 en ontwikkeling 2011-2014

Toeristisch-recreatieve monitor Regio Arnhem Nijmegen 2014 Economische betekenis sector anno 2014 en ontwikkeling 2011-2014 Toeristisch-recreatieve monitor Regio Arnhem Nijmegen 2014 Economische betekenis sector anno 2014 en ontwikkeling 2011-2014 Rapportage in opdracht van Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Juni

Nadere informatie

Toerisme: wie heeft er baat bij? Onderzoek naar de economische betekenis van toerisme in de gemeente Oosterhout

Toerisme: wie heeft er baat bij? Onderzoek naar de economische betekenis van toerisme in de gemeente Oosterhout Toerisme: wie heeft er baat bij? Onderzoek naar de economische betekenis van toerisme in de gemeente Rapportage in opdracht van: Gemeente 25 juni 2003 Projectnummer T13.3.012 Postbus 4833 4803 EV Breda

Nadere informatie

Cavelot Cadzand-Bad Raming economische betekenis

Cavelot Cadzand-Bad Raming economische betekenis Cavelot Cadzand-Bad Raming economische betekenis Rapportage in opdracht van Ontwikkelingsmaatschappij Cavelot BV 12 juni 2009 Projectnummer RESORT.9.069 ZKA Consultants & Planners Postbus 4833 4803 EV

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

Economische effectmeting toeristische-/vrijetijdssector Gemeente Leerdam Economische betekenis verblijfs- en dagtoerisme gemeente Leerdam

Economische effectmeting toeristische-/vrijetijdssector Gemeente Leerdam Economische betekenis verblijfs- en dagtoerisme gemeente Leerdam Economische effectmeting toeristische-/vrijetijdssector Gemeente Leerdam Economische betekenis verblijfs- en dagtoerisme gemeente Leerdam Rapportage in opdracht van Gemeente Leerdam April 2011 Projectnummer

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme en recreatie regio Venlo Huidige situatie (2013) en ontwikkeling (2008-2013)

Economische betekenis toerisme en recreatie regio Venlo Huidige situatie (2013) en ontwikkeling (2008-2013) Economische betekenis toerisme en recreatie regio Venlo Huidige situatie (2013) en ontwikkeling (2008-2013) Rapportage in opdracht van: Regio Venlo Januari 2015 Projectnummer 14.010 ZKA Consultants & Planners

Nadere informatie

Monitor Toerisme Groene Hart 2010 Eindmeting economische betekenis verblijfstoerisme in het Groene Hart

Monitor Toerisme Groene Hart 2010 Eindmeting economische betekenis verblijfstoerisme in het Groene Hart Monitor Toerisme Groene Hart 2010 Eindmeting economische betekenis verblijfstoerisme in het Groene Hart Rapportage in opdracht van Stichting Groene Hart, Kloppend hart Augustus 2011 Projectnummer MONIT.11.031

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme en recreatie Zuid-Holland Zuid Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011)

Economische betekenis toerisme en recreatie Zuid-Holland Zuid Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Economische betekenis toerisme en recreatie Zuid-Holland Zuid Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Rapportage in opdracht van Augustus 2012 Projectnummer 11.144 Postbus 4833 4803 EV Breda

Nadere informatie

Toeristisch-recreatieve monitor Regio Arnhem Nijmegen 2011 Economische betekenis sector anno 2011 en ontwikkeling 2009-2011

Toeristisch-recreatieve monitor Regio Arnhem Nijmegen 2011 Economische betekenis sector anno 2011 en ontwikkeling 2009-2011 Toeristisch-recreatieve monitor Regio Arnhem Nijmegen 2011 Economische betekenis sector anno 2011 en ontwikkeling 2009-2011 Rapportage in opdracht van Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Mei

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme en recreatie Drechtsteden Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011)

Economische betekenis toerisme en recreatie Drechtsteden Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Economische betekenis toerisme en recreatie Drechtsteden Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Rapportage in opdracht van Augustus 2012 Projectnummer 11.144 ZKA Consultants & Planners Postbus

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme en recreatie Hoeksche Waard Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011)

Economische betekenis toerisme en recreatie Hoeksche Waard Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Economische betekenis toerisme en recreatie Hoeksche Waard Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Rapportage in opdracht van Augustus 2012 Projectnummer 11.144 ZKA Consultants & Planners Postbus

Nadere informatie

Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost-Brabant Nulmeting 2010

Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost-Brabant Nulmeting 2010 Monitor economische betekenis vrijetijdssector Zuidoost-Brabant Nulmeting 2010 Rapportage in opdracht van Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE) November 2011 Projectnummer MONIT.11.024 ZKA Consultants

Nadere informatie

TOERISTISCHE TRENDRAPPORTAGE LIMBURG Factsheets

TOERISTISCHE TRENDRAPPORTAGE LIMBURG Factsheets provincie limburg TOERISTISCHE TRENDRAPPORTAGE LIMBURG Factsheets 2015-2016 Uitgevoerd door ZKA TOERISTISCHE TRENDS LIMBURG 2015-2016_vakanties VAKANTIES NEDERLANDSE GASTEN VERBLIJFSBEZOEK BUITENLANDSE

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 78/2015 Datum : 28 mei 2015 B&W datum : 26 mei 2015 Beh. ambtenaar : E. Koenders Portefeuillehouder : D.W. Luiten Onderwerp : Aanvullende bijlagen beleidsnota Vrijetijdseconomie

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

fjj; K provincie ^S& groningen

fjj; K provincie ^S& groningen fjj; K provincie ^S& groningen m bezoekadres: Martinilcerkhof 12 Aan Provinciale Staten postadres: algemeen telefoonnr: Postbus 610 9700 AP Groningen 050 316 49 II algemeen faxnr.: www.provinciegroningen.nl

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 Brabantse regio s

Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 Brabantse regio s Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 se regio s Rapportage in opdracht van s Bureau voor Toerisme en de vijf se regio s December 2007 Projectnummer T13.6.135 ZKA Consultants & Planners

Nadere informatie

Monitor Recreatie & Toerisme 4-meting maart 2014

Monitor Recreatie & Toerisme 4-meting maart 2014 Monitor Recreatie & Toerisme 4-meting 2013 maart 2014 Inleiding Het aanjaagprogramma Recreatie & Toerisme is in november 2009 van start gegaan. Om het effect van de werkzaamheden te meten wordt jaarlijks

Nadere informatie

DroomPark Hooge Veluwe Raming economische effecten transformatie

DroomPark Hooge Veluwe Raming economische effecten transformatie DroomPark Hooge Veluwe Raming economische effecten transformatie Rapportage in opdracht van: Gemeente Arnhem 4 juni 2015 Projectnummer 15.055 RH Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.: 088-2100 250 fax:

Nadere informatie

Datum: 8 november 2012. Gevolgen verhoging toeristenbelasting en introductie forensenbelasting in de gemeente Venlo. 2. Impact per type accommodatie

Datum: 8 november 2012. Gevolgen verhoging toeristenbelasting en introductie forensenbelasting in de gemeente Venlo. 2. Impact per type accommodatie N O T I T I E Datum: Onderwerp: Gevolgen verhoging toeristenbelasting en introductie forensenbelasting in de gemeente Venlo 1. Inleiding Eind 2010 verhoogde de gemeente Venlo het tarief voor toeristenbelasting

Nadere informatie

Dagrecreatie en verblijf in Overijssel (binnenlands) Feiten & cijfers

Dagrecreatie en verblijf in Overijssel (binnenlands) Feiten & cijfers Dagrecreatie en verblijf in Overijssel (binnenlands) Feiten & cijfers 2009-2014 Inleiding Deze rapportage geeft meer inzicht in de ontwikkelingen in de Overijsselse vrijetijdssector. In het bijzonder wordt

Nadere informatie

3. TOERISTISCH-RECREATIEF AANBOD Inleiding Verblijfstoeristisch aanbod Dagtoeristisch aanbod Zakelijk aanbod 16

3. TOERISTISCH-RECREATIEF AANBOD Inleiding Verblijfstoeristisch aanbod Dagtoeristisch aanbod Zakelijk aanbod 16 REGI OARNHEM NI JMEGEN 2 0 1 6 TOERI STI SCH RECREATI EVE MONI TORARNHEM NI JMEGEN INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 1.1. Aanleiding 4 1.2. Doel 4 1.3. Leeswijzer 4 1.4. Verrichte werkzaamheden 5 2. TOELICHTING

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme en recreatie Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Huidige situatie (2011) en ontwikkeling ( )

Economische betekenis toerisme en recreatie Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Huidige situatie (2011) en ontwikkeling ( ) Economische betekenis toerisme en recreatie Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Huidige situatie (2011) en ontwikkeling (2007-2011) Rapportage in opdracht van Augustus 2012 Projectnummer 11.144 Postbus 4833

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

Economische effectmeting toerisme en recreatie IJmond Stand van zaken 2010 en ontwikkeling 2007-2010

Economische effectmeting toerisme en recreatie IJmond Stand van zaken 2010 en ontwikkeling 2007-2010 Economische effectmeting toerisme en recreatie IJmond Stand van zaken 2010 en ontwikkeling 2007-2010 Rapportage in opdracht van het regionaal economisch stimuleringsprogramma IJmond Veelzijdig December

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden F. Hegger. Toerdata Noord, 2007

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden F. Hegger. Toerdata Noord, 2007 Toerisme in Cijfers 2007 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Regiomonitor Overijssel. Kengetallenonderzoek 2015

Regiomonitor Overijssel. Kengetallenonderzoek 2015 Regiomonitor Kengetallenonderzoek 2015 Regiomonitor Kengetallenonderzoek 2015 4 Inhoud Inhoud 1 Inleiding 6 Regiomonitor 6 Werkwijze 6 2 Dagrecreatie 8 Ondernomen activiteiten 8 Bestedingen tijdens activiteiten

Nadere informatie

Toerisme Monitor 2012

Toerisme Monitor 2012 Toerisme Monitor 2012 Onderzoek naar de ontwikkelingen van de toeristische sector in de provincies Fryslân en Groningen in het jaar 2012 European Tourism Futures Institute exploring opportunities 1 Management

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

Rapportage in opdracht van Provincie Limburg. Februari ZKA Consultants Biesbosweg 16c 5145 PZ Waalwijk Tel

Rapportage in opdracht van Provincie Limburg. Februari ZKA Consultants Biesbosweg 16c 5145 PZ Waalwijk Tel Toeristische Trendrapportage 2015-2016 Rapportage in opdracht van Provincie Februari 2017 ZKA Consultants Biesbosweg 16c 5145 PZ Waalwijk Tel. 088-2100250 e-mail: info@zka.nl www.zka.nl Voorwoord koploper

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme en recreatie in het Land van Cuijk. Nulmeting (2014)

Economische betekenis toerisme en recreatie in het Land van Cuijk. Nulmeting (2014) Economische betekenis toerisme en recreatie in het Land van Cuijk Nulmeting (2014) 1 Colofon Betreft: Economische betekenis toerisme en recreatie in het Land van Cuijk Nulmeting 2014 Opdrachtgever: Gemeenten

Nadere informatie

S.M.A.R.T Update NH Statistics. Market. Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T Update NH Statistics. Market. Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T Update NH Statistics. Market. Analysis. Research. Trends. Inhoud Deze S.M.A.R.T Update bevat de volgende gegevens: Overzicht totaal logies overnachtingen Noord-holland Overzicht verblijfs-recreatieve

Nadere informatie

Resultaten seizoensmeting zomervakantie 2017

Resultaten seizoensmeting zomervakantie 2017 Resultaten seizoensmeting zomervakantie 2017 Inhoud Resultaten seizoensmeting zomervakantie 2017... 1 Introductie... 2 De respondenten... 3 Algemeen beeld... 4 Meer of minder gasten?... 4 Meer of minder

Nadere informatie

Economische Betekenis Toerisme Zandvoort Nulmeting

Economische Betekenis Toerisme Zandvoort Nulmeting Economische Betekenis Toerisme Zandvoort Nulmeting Tweede Versie Juli 2010 Projectnummer MONIT.9.006 ZKA Consultants & Planners Postbus 4833 4803 EV Breda 076-5658877 076-5656489 e-mail: info@zka.nl www.zka.nl

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST

TRENDRAPPORT KUST TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2010 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Imago-onderzoek bezoekers 2013

Imago-onderzoek bezoekers 2013 Imago-onderzoek bezoekers 2013 IMAGO-ONDERZOEK BEZOEKERS 2013 2 Imago-onderzoek Bezoekers Factsheet Imago-onderzoek Bezoekers De provincie Flevoland wil graag weten welke doelgroep er naar de provincie

Nadere informatie

Monitor Toerisme Land van Heusden en Altena 2009. Economisch belang van toerisme voor het Land van Heusden en Altena

Monitor Toerisme Land van Heusden en Altena 2009. Economisch belang van toerisme voor het Land van Heusden en Altena Monitor Toerisme Land van Heusden en Altena 2009 Economisch belang van toerisme voor het Land van Heusden en Altena Monitor Toerisme Land van Heusden en Altena 2009 De gemeenten in het Land van Heusden

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2011 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Economische Betekenis Toerisme Zandvoort (2014) & ontwikkeling Eénmeting

Economische Betekenis Toerisme Zandvoort (2014) & ontwikkeling Eénmeting Economische Betekenis Toerisme Zandvoort (2014) & ontwikkeling 2008-2014 Eénmeting November 2015 Projectnummer 15018 Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk T. 088-2100250 E: info@zka.nl W: www.zka.nl INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010)

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Toerisme en recreatie in zicht Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Colofon Uitgever: Kronenburgsingel 525 Postbus 9292 6800 KZ Arnhem internet: www.arnhem.kvk.nl Auteurs: Drs.

Nadere informatie

Edelherten in de Gelderse Poort

Edelherten in de Gelderse Poort Edelherten in de Gelderse Poort Joke Luttik, Geert Groot Bruinderink, Tineke de Boer, Martin Goossen Betekenis natuurontwikkeling voor de regionale economie ALTERRA Betekenis blijkt uit cijfers voor: omzet,

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2003 2007 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland ContinuVakantieOnderzoek NBTC-NIPO Research Postadres Postbus 63470 50 JL Den Haag Bezoekadres Prinses Catharina Amaliastraat 5, Den Haag Grote Bickersstraat

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2008

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2008 Augustus 2009 ugu Feitenblad 2009/1b Toeristisch bezoek aan in 2008 Sinds vijf jaar doet mee aan het Continu Vakantie Onderzoek (CVO), een samenwerking tussen het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen

Nadere informatie

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust De impact op recreatie en toerisme -Addendum bij de studie uit 2014- Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Omvang van de impact (actualisatie) 3 3 Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2011

Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Provincie Groningen Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Werkgelegenheidsonderzoek 2011 Provincie Groningen Provincie Groningen Drs. Eelco Westerhof

Nadere informatie

Vakanties van Nederlanders in de provincie Gelderland ContinuVakantieOnderzoek 2015

Vakanties van Nederlanders in de provincie Gelderland ContinuVakantieOnderzoek 2015 Vakanties van ers in de provincie Gelderland ContinuVakantieOnderzoek 2015 Voorwoord ContinuVakantieOnderzoek 2015 Voor u liggen de resultaten van het ContinuVakantieOnderzoek 2015 van NBTC-NIPO Research.

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

Fact sheet. Groei toerisme zet door. Toename gasten komt door Nederlanders. Hotels hebben het druk in het derde kwartaal. nummer 6 juli 2007

Fact sheet. Groei toerisme zet door. Toename gasten komt door Nederlanders. Hotels hebben het druk in het derde kwartaal. nummer 6 juli 2007 Fact sheet nummer 6 juli 2007 Groei toerisme zet door Het gaat goed met het toerisme in Amsterdam. Het aantal hotelgasten is nog nooit zo groot geweest als in 2006: 4,7 miljoen. Ook bleven de gasten iets

Nadere informatie

Trends en ontwikkeling in (cultuur) toerisme. Evelien Jonker - projectleider NBTC-NIPO Research

Trends en ontwikkeling in (cultuur) toerisme. Evelien Jonker - projectleider NBTC-NIPO Research Trends en ontwikkeling in (cultuur) toerisme Evelien Jonker - projectleider NBTC-NIPO Research Inkomend versus binnenlands (cultuur) toerisme 2 Binnenlandse (cultuur) toerisme 3 Binnenlands toerisme ontwikkeling

Nadere informatie

Bekendheid Overijsselse regio s

Bekendheid Overijsselse regio s Rapport Bekendheid Overijsselse regio s Resultaten 1-meting december Rapportage: januari 2010 Bestemd voor: Jolanda Vrolijk, Provincie Overijssel nbtc nipo research postadres Postbus 458 2260 MG Leidschendam

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

Toerisme in Nederland 2012

Toerisme in Nederland 2012 Toerisme in Nederland 2012 Toerisme in Nederland 2012 Verklaring van tekens. Gegevens ontbreken * Voorlopig cijfer ** Nader voorlopig cijfer x Geheim Nihil (Indien voorkomend tussen twee getallen) tot

Nadere informatie

Documentatierapport Logies verstrekkende bedrijven naar provincie (LVB)

Documentatierapport Logies verstrekkende bedrijven naar provincie (LVB) Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Documentatierapport Logies verstrekkende bedrijven naar provincie (LVB) Datum: 14 mei 2012 Bronvermelding Publicatie van uitkomsten geschiedt

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Financiering in het MKB

Financiering in het MKB M201004 Financiering in het MKB Onderzoek naar de financieringsbehoefte per provincie Johan Snoei Abdelfatah Ichou Zoetermeer, maart 2010 Financiering in het MKB Financieringsbehoefte in het MKB verschilt

Nadere informatie

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Utrecht, juli 2011 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND. Nu.Hier. Noord-Holland

FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND. Nu.Hier. Noord-Holland FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND Nu.Hier. Noord-Holland COLOFON Dit onderzoek is uitgevoerd door Amsterdam Marketing in samenwerking met De Afdeling Onderzoek. De opdracht tot

Nadere informatie

Toeristische Trendrapportage Limburg

Toeristische Trendrapportage Limburg Toeristische Trendrapportage Limburg 2011-2012 Colofon Uitgave: Provincie Limburg Afdeling Economische Zaken Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel: +31 (0)43 389 99 99 Fax: +31 (0)43 389 89 30 E-mail: postbus@prvlimburg.nl

Nadere informatie

Recreatie en Toerisme Gelderland

Recreatie en Toerisme Gelderland Recreatie en Toerisme Gelderland Inleiding Gelderland is een populaire provincie voor een vakantie. Jaarlijks worden gemiddeld bijna 3,5 miljoen vakanties in deze provincie doorgebracht. In 2006 bedroeg

Nadere informatie

Economische effectmeting toerisme en recreatie IJmond Stand van zaken 2007 en ontwikkeling

Economische effectmeting toerisme en recreatie IJmond Stand van zaken 2007 en ontwikkeling Economische effectmeting toerisme en recreatie IJmond Stand van zaken 2007 en ontwikkeling 2004-2007 Rapportage in opdracht van het regionaal economisch stimuleringsprogramma IJmond Veelzijdig Juni 2009

Nadere informatie

Het belang van toerisme en recreatie voor de economie in Maasduinen 29 januari Arjan Bakkeren Stafgroep Economisch Onderzoek Rabobank Nederland

Het belang van toerisme en recreatie voor de economie in Maasduinen 29 januari Arjan Bakkeren Stafgroep Economisch Onderzoek Rabobank Nederland Het belang van toerisme en recreatie voor de economie in Maasduinen 29 januari 2004 Arjan Bakkeren Stafgroep Economisch Onderzoek Rabobank Nederland Opbouw van de lezing Provinciaal beleid toerisme en

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Toeristische Trendrapportage Limburg 2010/2011

Toeristische Trendrapportage Limburg 2010/2011 Toeristische Trendrapportage Limburg 2010/2011 Toeristische Trendrapportage Limburg 2010/ 11 Opdrachtgever: Opdracht: Jaarlijks rapport over het Limburgse aanbod van verblijfsaccommodaties, inkomend en

Nadere informatie

Consumentenonderzoek Toerisme

Consumentenonderzoek Toerisme Consumentenonderzoek Toerisme 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Stenden Instituut Service Management onderdeel

Nadere informatie

Economische betekenis recreatie en toerisme monitor

Economische betekenis recreatie en toerisme monitor Economische betekenis recreatie en toerisme 2006 monitor Nulmeting uitgevoerd monitor Hoe sterk is de provincie Utrecht als trekpleister voor recreatie en toerisme? Om een beeld te krijgen van de economische

Nadere informatie

Toerisme gemeente Maastricht Analyse toeristische kerncijfers en toeristisch bezoekcijfers

Toerisme gemeente Maastricht Analyse toeristische kerncijfers en toeristisch bezoekcijfers Toerisme gemeente Maastricht Analyse toeristische kerncijfers 2009-2015 en toeristisch bezoekcijfers Rapportage in opdracht van: Gemeente Maastricht Juni 2016 Projectnummer 16.037 ZKA Consultants Biesbosweg

Nadere informatie

Toeristische Trendrapportage Limburg 2003. Opdrachtgever:

Toeristische Trendrapportage Limburg 2003. Opdrachtgever: Toeristische Trendrapportage 2003 Toeristische Trendrapportage 2003 Opdrachtgever: Opdracht: Uitgevoerd door: Uitgave: juni 2004 Jaarlijkse rapportage over het se aanbod van verblijfsaccommodaties, de

Nadere informatie

Voor meer informatie: European Tourism Futures Institute Email: info@etfi.eu Website: www.etfi.eu

Voor meer informatie: European Tourism Futures Institute Email: info@etfi.eu Website: www.etfi.eu Colofon Dit rapport is een onderzoek naar de ontwikkeling van de toeristische sector in de provincies Fryslân en Groningen in het jaar 2011. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de provincies Fryslân

Nadere informatie

Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014

Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014 Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014 Regiomonitor Welke cijfers? De B s Naamsbekendheid en imago Dagrecreatie Verblijfsrecreatie Werkgelegenheid Naamsbekendheid Spontane bekendheid Welke toeristische

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

FACTS & FIGURES

FACTS & FIGURES FACTS & FIGURES - 2016 Toerisme in de stad TOERISTISCH DAGBEZOEK DAGBEZOEK VAN NEDERLANDSE BEZOEKERS AAN UTRECHT 2015 NBTC NIPO TOERISTISCH BEZOEK AAN STEDEN 2013 aantal bezoeken: 4.528.000 (positie 4

Nadere informatie

erratum gegevens economisch effect dagrecreatie

erratum gegevens economisch effect dagrecreatie erratum gegevens economisch effect dagrecreatie April 2010 1. Aanleiding van het erratum: gegevens economisch effect dagrecreatie onjuist De Twente Toerisme Monitor is een onderzoek dat beoogd representatieve

Nadere informatie

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland Utrecht, januari 2010 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

KENNISCENTRUM (KUST)TOERISME. Toerisme in de Delta. Ontwikkeling 2004-2008 JAARGANG 1

KENNISCENTRUM (KUST)TOERISME. Toerisme in de Delta. Ontwikkeling 2004-2008 JAARGANG 1 (KUST)TOERISME Toerisme in de Delta Ontwikkeling 2004-2008 2009 1 JAARGANG 1 Inhoudsopgave Inleiding............................................................1 Aanbod verblijfsaccommodaties in de Delta.............................3

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Prognose aantal leerlingen (index: 2011 = 100) (index: 2016 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Prognose aantal leerlingen (index: 2011 = 100) (index: 2016 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2011 en 2015 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Hartelijk welkom Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Harry van Waveren Gedeputeerde Recreatie & Toerisme Toeristische cijfers 2008 Marcia Besems Kenniscentrum (Kust)toerisme Cijfers van nu. Vakantiegedrag

Nadere informatie

Enquête toeristisch-recreatieve aanbod in Zuid-Limburg en de Euregio

Enquête toeristisch-recreatieve aanbod in Zuid-Limburg en de Euregio Enquête toeristisch-recreatieve aanbod in Zuid-Limburg en de Euregio Beoordeling van het vrijetijds- aanbod in Zuid- Limburg en de regio door de geënquêteerden Er is van alles te doen in de regio. Volgens

Nadere informatie