DEMONSTRATIEPROJECT HYACINT E(NERGIE)-LIJN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DEMONSTRATIEPROJECT HYACINT E(NERGIE)-LIJN"

Transcriptie

1 DEMONSTRATIEPROJECT HYACINT E(NERGIE)-LIJN

2 DEMONSTRATIEPROJECT HYACINT E(NERGIE)-LIJN Energiebesparende maatregelen zijn lonend tijdens heetstook hyacint Bij de teelt van hyacint wordt veel energie gebruikt, mede door de heetstookbehandeling om geelziek (Xanthomonas hyacinthi) te bestrijden. Uit onderzoek en in de praktijk blijkt dat er nog veel energie kan worden bespaard bij hyacint. Daarnaast is door de verschillende aanpassingen de werking van de heetstook te verbeteren waardoor er betere bacteriebestrijding optreedt en minder kwaliteitsverlies door heetstookschade. Dit alles levert een financieel voordeel op ten opzichte van concurrenten die minder energie besparen.

3 In het demonstratieproject Hyacintenteelt, de E(nergie)-lijn ligt de focus op de energiebesparing en kwaliteitsverbetering in de bewaring en heetstook van hyacinten. Op een drietal bedrijven in de verschillende teeltregio s, namelijk de Bollenstreek, Kennemerland en het Noordelijk Zandgebied, is het energieverbruik tijdens drogen en bewaren intensief gevolgd en daar waar mogelijk bijgestuurd. Het energiebesparingspotentiaal bij hyacint is hoog. Er is binnen het project niet specifiek naar één energiebesparende maatregel gekeken, maar naar meerdere maatregelen die geïntegreerd worden toegepast op de drie verschillende bedrijven. Schade De hoge temperaturen tijdens de heetstook zijn riskant voor de hyacintenbollen; er kan schade ontstaan. Typische heetstookschadebeelden zijn onder andere schijfrandnecrose, spruitnecrose, bloemnecrose, glazigheid en witte stip. Temperatuurverschillen en doorschieten in temperatuur zijn vaak de oorzaak van heetstookschade. Uit het oogpunt van bestrijding van de bacterie en het voorkomen van heetstookschade geldt dus: hoe egaler de temperatuur, hoe beter. Tijdens de heetstookbehandeling werd van oudsher veel geventileerd (160 m 3 buitenlucht per m 3 product per uur) om vermeend zuurstofgebrek en CO 2 -overmaat te voorkomen en in palletkistencellen ook veel gecirculeerd (1.000 m 3 lucht per uur per m 3 product). Dit leidt onder andere tot een behoorlijk gasverbruik per ha hyacinten. Het gasverbruik bij hyacint is bijna tweemaal zo hoog als bij tulp. Het 2-laagssysteem is het meest gangbare systeem in de dagelijkse praktijk in de hyacintenteelt. De luchtverdeling in een 2-laagssysteem is vaak zeer onregelmatig maar is te verbeteren. Foto 1: Schadebeeld witte stip, schade door heetstook bij hyacint

4 VENTILATIE Uit onderzoek blijkt dat voor plantgoed van hyacint de CO 2 -schadedrempel tussen en ppm ligt. De hoeveelheid ventilatie en circulatie die er voor nodig is om het CO 2 -gehalte onder de 5000 ppm te houden is, zelfs bij een erg hoge ademhaling, erg klein; niet meer dan respectievelijk 6 m 3 per uur en 100 m 3 per uur per m 3 product. Door de ademhaling van de bollen en de warmteproductie van de ventilatoren loopt de temperatuur in de cel op en moet er dus eerder geventileerd worden om warmte en/of vocht af te voeren dan CO 2. Belangrijk aandachtspunt hierbij is dat het minder ventileren geen afbreuk doet aan de kwaliteit van de behandeling en het product.

5 Warmteontwikkeling bollen Figuur 1: Heetstook in een palletkist met 7 temperatuurvoelers van boven naar beneden Tijdens de bewaring van bollen wordt zetmeel omgezet in suikers voor het ademhalingsproces. In dit proces wordt bij de omzetting van suikers O 2 gebruikt en CO 2 en water geproduceerd. Hier komt warmte bij vrij. Door ventilatie en circulatie verdampt water waardoor de bollen afkoelen. De bewaring van bollen is dus een spel tussen afkoeling en opwarming. Daarom is het mogelijk dat de inblaastemperatuur van de palletkist verschilt van de uitblaastemperatuur. Dit evenwicht verschilt per perceel, bolmaat en/of cultivar. Ook de rooidatum is van invloed. Op een proeflocatie zijn tijdens de heetstook in een palletkist 7 temperatuurvoelers van boven naar beneden geplaatst (zie figuur 1). Hierbij is te zien dat de opwarmfase van de bovenste laag 15 uur duurt, 3 uur later zijn pas de bollen in de onderste laag op temperatuur.

6 Figuur 2: Ademhaling van twee cultivars na oogst en tijdens heetstook Ademhaling Wanneer (hyacinten)bollen gerooid worden, in palletkisten worden gestort en later op de sorteerband vallen, treden kleine beschadigingen op waardoor de ademhaling toeneemt. Daarnaast neemt de ademhaling toe bij een hogere temperatuur. Deze effecten stapelen bij elkaar op. De heftigheid waarmee de ademhaling omhoog gaat en hoe lang het dan duurt voordat de bollen weer tot rust zijn gekomen verschilt per cultivar. Ademhaling (ml CO2/kg/uur) Miss Saigon Pink Pearl Temperatuur jul 30-jul 9-aug 19-aug 29-aug 8-sep 18-sep 28-sep Figuur 2 laat dat zien voor de cultivars Miss Saigon en Pink Pearl. Beide cultivars zijn half juli geoogst en hebben een week na het rooien nog een verhoogde ademhaling. Bij Pink Pearl is de ademhaling extra hoog omdat deze bollen net van de sorteerband kwamen. Door de temperatuursverhoging van 25 C naar 30 C wordt bij beide cultivars de ademhaling ongeveer anderhalf keer zo hoog. Na vier weken zijn de effecten van oogsten en sorteren verdwenen en is de ademhaling fors afgenomen. Wanneer de temperatuur naar 38 C gaat en twee weken later naar 44 C, neemt de ademhaling weer toe Temperatuur

7 Figuur 3: Gewichtsverlies verschillende cultivars tijdens bewaarseizoen. gewichtsafname 0% % - 10% - 15% - 20% - 25% - 30% - 35% Gewichtsverlies Anne Marie Bleu Pearl Pink Pearl 1 Delfs Blauw Pink Pearl 2 Door meer of minder buitenlucht in de cel te brengen is de relatieve luchtvochtigheid (RV) van de cellucht te beïnvloeden en daarmee de kwaliteit van de bollen. Een RV van meer dan 30% tijdens de 38 C geeft meer kans op aantasting door roet (Aspergillus niger) en heetstookschade. De RV tijdens de heetstookperiode in de cel is in het algemeen laag, alleen bij overgangen, zoals het begin van de 30 C en het begin van de 38 C, loopt de RV iets op. Over de gehele periode verliezen de hyacinten echter behoorlijk wat vocht, zie figuur 3. Conclusie ventilatie Het advies is nu om tijdens de 30 C-periode 80 m 3 per uur per m 3 bollen te ventileren. Stuur op temperatuur en RV. Houd de RV vooral in de eerste twee weken van de 30 C goed in de gaten omdat de bollen dan nog relatief veel inwendig vocht bevatten. Onderneem actie als de RV oploopt. In de meeste situaties is iets meer ventileren dan een afdoende maatregel. Vervolgens is tijdens de 38 C- en 44 C-behandeling de ventilatienorm 40 m 3 per uur per m 3 product. Bij moderne met de klimaatcomputer geregelde cellen wordt tijdens de bewaring en de heetstook de luchtklep op minimum 0% en op maximum 100% gezet. Wanneer de temperatuur in de cel te laag is, sluit de luchtklep. Door de warmteproductie van onder andere ventilatoren en de hyacintenbollen zelf, loopt de temperatuur op. De luchtklep zal dan weer open gaan.

8 Resultaten circulatie CIRCULATIE Op de proeflocaties zijn metingen gedaan door PPO samen met DLV Plant in een cel tijdens de heetstook. Deze cel bestaat uit 4 rijen met palletkisten. Hierbij zijn dataloggers, die de temperatuur registreren, geplaatst in de middelste twee rijen van de cel. Per rij gaat het om meerdere dataloggers. Eventuele temperatuurverschillen zijn met elkaar vergeleken. In deze proefopstelling stond de ventilator op rij 2 op 50%-toeren en op rij 3 op 100%-toeren. Tijdens de metingen kwamen opmerkelijke resultaten tevoorschijn. Door rij 2 te verlagen naar 50% toeren bleek uit de resultaten dat deze rij 0,5 C lager was in temperatuur dan de overige 3 rijen met 100% toeren (zie grafiek 5). Dit verschil komt doordat de elektromotor van de ventilator bij 100% toeren veel meer warmte produceert en afgeeft dan de circulatieventilator op 50%-toeren. Hieruit blijkt dat het belangrijk is dat alle systeemventilatoren in de cel op hetzelfde toerental staan afgesteld om temperatuurverschillen te voorkomen. Tijdens het meten van de temperatuur bleek ook dat de lucht, die in het onderste kanaal over de betonvloer gaat, een fractie lager in temperatuur is. Dit betekent dat bij 1-laagsbeluchting de onderste laag kisten in temperatuur achterblijft daarmee waarschijnlijk ook de bacteriebestrijding. Vloerisolatie kan dit effect wat beperken, maar er treedt toch warmteverlies op door opwarming

9 van het beton. Bij een 2-laagssysteem is dit effect minder. Figuren 4 en 5: Opwarmfase en evenwichtsfase tijdens de heetstook Uit de metingen kwam ook naar voren dat de opwarmtijd in de cel van 30 C naar 38 C ongeveer 12 uur duurt. Tijdens de heetstookperiode is er een opwarmfase en een evenwichtsfase (figuur 4 en 5), waarbij de temperatuur gelijk blijft. In de grafiek van de opwarmfase valt op dat deze periode bij 50%-toeren ca. 2,5 uur langer duurt dan bij 100%. Met andere woorden; een deel van de bollen is pas 2,5 uur later op temperatuur. Als de evenwichtsfase na een tijdje bereikt is, valt op dat het temperatuurverschil tussen de in- en uitblaas bijna hetzelfde blijft. Het verschil in temperatuur ontstaat door de warmteproductie van bollen door ademhaling en afkoeling door de energie die nodig is voor de verdamping van vocht.

10 Conclusie circulatie Op basis van de metingen adviseert DLV Plant om tijdens de bewaring en de heetstookbehandeling bij de 30 C en 38 C periode 500 m 3 lucht per uur per m 3 product te circuleren in plaats van de m 3 lucht per m 3 product, wat voorheen werd geadviseerd. Door de langere opwarmtijd zoals in figuur 4 zichtbaar is en verschillen in circulatielucht per palletkist, is het advies vooralsnog om tijdens de 44 C periode het product met m 3 lucht per uur per m 3 product te circuleren.

11

12 AANPASSINGEN SYSTEMEN EN MATERIAAL Luchtverdeling droogwand De luchtverdeling bij een 2-laagssysteem over de 4 tot 6 lagen in een kistenstapeling laat vaak zien dat de minste lucht door de middelste lagen gaat. De luchthoeveelheid per laag palletkisten is in een 2-laagsbewaarsysteem meestal van hoog naar laag namelijk: laag 4 > laag 1 > laag 2 > laag 3. Laag 4 en laag 1 drogen tijdens de bewaring van plantgoed normaal dan het meest uit, terwijl laag 3 het langste nat blijft. Naar de wand neemt dit effect in de rij palletkisten toe. Bij de deelnemende bedrijven zijn diverse zaken getest om de luchtverdeling over de kisten te verbeteren, zie figuur 6. Het betrof hier een 2-laagssysteem, 4 palletkisten hoog, een schuine wand in de systeemwand die van boven-achter naar benedenvoor liep, en 2 rijen kisten per ventilator. Door het in deze situatie plaatsen van een schep bij de bovenste uitblaasopening is de luchtverdeling over de 4 verschillende lagen een stuk gelijkmatiger geworden. Door het plaatsen van afdekplaten (de oranje kolom) is het luchtverschil nog verder verbeterd. De spreiding over de lagen is hierbij teruggebracht van 30% naar 10%.

13 Figuur 6: Metingen verdeling luchthoeveelheid bij verschillende aanpassingen in systeem Foto 2: Afdekplaten boven op de palletkisten oorspronkelijk met schep 9 cm met schep 15 cm idem + afdekplaten Laag 1 Laag 2 Laag 3 Laag 4 Debiet per kist (27 Hz) Bij het terugbrengen van de circulatie is het ook belangrijk dat de luchtverdeling tussen de uitblaasmonden in de droogwanden zo homogeen mogelijk is. Kleine aanpassingen verbeteren vaak al het resultaat. Een 1-laagssysteem (met schuine wand) is eenvoudig aan te passen door middel van een schans en schuine balkjes. Zonder aanpassingen is de luchtverdeling over de lagen zeer ongelijk. Laag 1 krijgt gemiddeld per kist ruim 2,5 keer zoveel debiet dan laag 5. Bij een 2-laagssysteem geeft het met platen afdekken van de bovenste kisten een goed resultaat.

14 Swing Uit de metingen in de zomer van 2013 blijkt dat in het systeem waarbij twee rijen kisten door een ventilator van lucht worden voorzien, een forse swing zit. Door de draairichting van de ventilator krijgt de ene rij veel meer lucht dan de andere rij. Dit kan bijvoorbeeld bij het opstoken naar de 38 C of 44 C de oorzaak zijn van het feit dat de ene rij eerder op temperatuur is of warmer wordt dan de andere rij. Uit metingen in 2014 blijkt dat als de druk voor de wand toeneemt doordat er palletkisten met een kleinere bolmaat voor de wand staan, het verschil (de swing) tussen de rijen afneemt. In een proefopstelling is een winddoek van acryl in de systeemwand gespannen, aan de onderkant van de interne schuine plaat haaks op de luchtstroom. In de systeemwand werd de swing daardoor kleiner. Dit ging alleen ten koste van het debiet ( gemiddeld 8% minder). Overdruk heetstookcel Uit oogpunt van energiebesparing wordt soms heel beperkt geventileerd. Dit kan prima, mits voldoende overdruk gerealiseerd wordt. Overdruk zorgt voor een goede temperatuurverdeling. Uit metingen op de praktijkbedrijven blijkt dat bij cellen met voldoende overdruk de temperatuurverschillen in de cel tussen de rijen kleiner zijn dan bij het ontbreken van deze overdruk. Voorzie de overdrukgaten bijvoorbeeld van een schuifklep. Dan kan bij beperkte ventilatie toch overdruk gecreëerd worden door de schuifklep op een kiertje te zetten. Foto 3: De overdrukklep moet op een kier, de klep staat op deze foto te ver open Ventilatoren Met frequentieregelaars kan het toerental van de ventilatoren traploos worden aangepast. Dit is ook mogelijk bij gelijkstroomventilatoren wat de voorkeur heeft. Een verlaging van het toerental met 10% betekent een afname van de luchthoeveelheid met 10% terwijl het opgenomen vermogen met 25% daalt. Als bollen droog en geschoond zijn, kan voor de meeste bolsoorten het toerental vaak tot 50% of meer dalen. Dit geeft een energiebesparing van 70%.

15

16 BESPARINGEN Door middel van de energiebesparende maatregelen zoals die in het project zijn getest, is de besparing te berekenen. Het totale energieverbruik van gas en elektra gaat omlaag. Doordat de circulatieventilator echter minder warmte produceert door het lagere toerental, is er meer gas nodig om de cel te verwarmen; zie figuur 7.

17 Figuur 7: Verschil in besparingen tussen 100% en 50% circulatie MJ per 28 m3 kisten gas elektra 0 Circulatie 100% Circulatie 50% (75% bij 44 grd) elektra Het totale energieverbruik bij het verminderen van de circulatie gaat omlaag met 38% zoals in de tabel 1 is af te lezen. gas Doordat gas relatief per eenheid energie goedkoper is dan elektra gaan de kosten met 48% omlaag. MJ per 28 m3 kisten Circulatie 100% Circulatie 50% (75% bij 44 grd)

18 Tabel 1 Energiebesparing (per 28 m 3 bollen) bij de heetstook door verminderde circulatie Ventilatie met 40 m 3 /uur per m 3 bollen en celtemperaturen 28 dagen 30 C, 14 dagen 38 C en 3 dagen 44 C. Circulatie 100% Circulatie 50% (75% bij 44 C) Besparing gas m % MJ* ** elektra kwh % MJ* totaal MJ* % % * primaire energie ** gasprijs 0,32, kwh prijs 0,12

19 Conclusie besparing Bij het oude advies van 160 m 3 buitenlucht per m 3 bollen per uur bedroeg het gasverbruik ongeveer 4100 m 3 per ha. Door dit te halveren naar 80 m 3 daalt het gasverbruik naar circa 2300 m 3 per hectare. Bij 40 m 3 buitenlucht (het huidige advies tijdens 38 C en 44 C) daalt het verbruik zelfs naar circa 1200 m 3. Dit geeft een besparing van 70%, overeenkomend met 2900 m 3 gas en een besparing van bijna 1000,-. Alles bij elkaar is het de moeite waard om de energiebesparende maatregelen toe te passen.

20 Colofon Het demonstratieproject Hyacint E(nergie)-lijn is uitgevoerd door DLV Plant en PPO in samenwerking met drie demonstratiebedrijven. De betrokken installateurs zijn Olof Schuur BV, Omnihout BV en Warmerdam Installatietechniek. Het project vond plaats in het kader van de demonstratieregeling Schoon en Zuinig. Het project is gefinancierd door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling; Europa investeert in zijn platteland, het ministerie van EZ aangevuld met bijdragen van de demonstratiebedrijven en betrokken installateurs. Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland DEMONSTRATIEPROJECT HYACINT E(NERGIE)-LIJN

Bedrijf 1: Tulpenbroeierij

Bedrijf 1: Tulpenbroeierij Houd de bo(e)l koel! Het koelen van bollen is noodzakelijk om de rust te doorbreken of juist om de bollen in rust te houden. Door slim te koelen is het mogelijk om op energie(kosten) te besparen. Bij het

Nadere informatie

State-of-the-Art bewaarsysteem tulpenbollen

State-of-the-Art bewaarsysteem tulpenbollen State-of-the-Art bewaarsysteem tulpenbollen Resultaten 2011 J. Wildschut, M. van Dam (WUR\PPO) M. Kok, Th. van der Gulik (DLV Plant) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel van Wageningen UR Business

Nadere informatie

CO 2 -schadedrempel voor lelieplantgoed

CO 2 -schadedrempel voor lelieplantgoed CO 2 -schadedrempel voor lelieplantgoed Ademhaling, warmteproductie en CO 2 -schade Jeroen Wildschut, Casper Slootweg en Marga Dijkema Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij

Nadere informatie

Kuubskist met golfbodem

Kuubskist met golfbodem Kuubskist met golfbodem Een alternatief uit de praktijk Jeroen Wildschut, Arie van der Lans Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij & Fruit PPO nr. 32 361 654 13 December 2013

Nadere informatie

Eindrapportage Verminderde Circulatie

Eindrapportage Verminderde Circulatie Eindrapportage Verminderde Circulatie Demonstratie en optimalisering van aan/uit-regeling en frequentieregeling bij luchtcirculatie in palletkisten. Datum: 28 juni 2005 Uitgevoerd in opdracht van en met

Nadere informatie

NieuweTelenTulp. Energiezuinige teeltconcepten voor de broei van tulpen

NieuweTelenTulp. Energiezuinige teeltconcepten voor de broei van tulpen NieuweTelenTulp Energiezuinige teeltconcepten voor de broei van tulpen Inleiding Circa 650 bedrijven broeien jaarlijks meer dan twee miljard tulpen. Het gasverbruik hierbij is circa dertig miljoen m 3.

Nadere informatie

Ventilatie, Ademhaling en CO 2 -schadedrempels

Ventilatie, Ademhaling en CO 2 -schadedrempels Ventilatie, Ademhaling en CO 2 -schadedrempels bij de bewaring van tulp, narcis (tête-à-tête), hyacint, krokus, iris, muscari, allium, scilla, iris reticulata en chionodoxa Jeroen Wildschut, Marga Dijkema,

Nadere informatie

Voorwaardelijke Ventilatie- en Circulatienormen

Voorwaardelijke Ventilatie- en Circulatienormen Voorwaardelijke Ventilatie- en Circulatienormen Een demonstratiemodel Jeroen Wildschut (WUR/PPO) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij & Fruit PPO nr. 32 361 566 00 Maart 2013

Nadere informatie

Rapportage Kennismarkt Energie 2014

Rapportage Kennismarkt Energie 2014 Rapportage Kennismarkt Energie 2014 Dit project is uitgevoerd in opdracht van en gefinancierd door de partijen in de Meerjarenafspraak Energie Bloembollen: KAVB Productschap Tuinbouw Ministerie van EZ

Nadere informatie

Rapportage Temperatuur- en RV-metingen

Rapportage Temperatuur- en RV-metingen Rapportage Temperatuur- en RV-metingen Meetadres Jamuflor B.V. Hoofdweg 141 1424 PE De Kwakel Uitgevoerd door: Hoofdweg 1236 2153 LR Nieuw-Vennep 24 februari 2015 5 x 6,4 m = 32 meter 5 x 6,4 m = 32 meter

Nadere informatie

Vitaal plantgoed door optimale bewaring

Vitaal plantgoed door optimale bewaring Vitaal plantgoed door optimale bewaring Bloembollen 2016, Henk Gude en collega s Inhoud Algemene inleiding bollenteelt Klimaatfactoren bewaring Bewaring tulp Bewaring lelie Bollenteelt en verwerking, het

Nadere informatie

Verslag project Aan de slag met intermediairs. Jeroen Wildschut, Arie van der Lans (WUR/PPO)

Verslag project Aan de slag met intermediairs. Jeroen Wildschut, Arie van der Lans (WUR/PPO) Verslag project Aan de slag met intermediairs Jeroen Wildschut, Arie van der Lans (WUR/PPO) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij & Fruit PPO nr. 32 361 653 13 november 2013

Nadere informatie

Systemen voor buitenluchttoevoer

Systemen voor buitenluchttoevoer Systemen voor buitenluchttoevoer Voor elk gewas en elke kas een oplossing Peter van Weel Wat willen we bereiken? 20-50% energiebesparing op warmte door het meer isoleren met schermdoeken Geen vochtafvoer

Nadere informatie

Inhoudsopgave pagina

Inhoudsopgave pagina Inhoudsopgave pagina Voorwoord 3 ALGEMEEN Energieverbruik in de bloembollensector 5 Monitoring energieverbruik in de bloembollensector 6 Naar een energieneutrale bloembollensector 8 Klimaatneutrale Bloembollenbedrijven

Nadere informatie

Naar een energiezuiniger klimaatbeheersing bij de bewaring van tulpenbollen

Naar een energiezuiniger klimaatbeheersing bij de bewaring van tulpenbollen Naar een energiezuiniger klimaatbeheersing bij de bewaring van tulpenbollen Praktijkproef EB-01 Dr. H. Gude en Ing. M.H.G.E. Dijkema Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen PPO nr. 33044710

Nadere informatie

B - CIRCULATIEVOUD. Circulatievoud

B - CIRCULATIEVOUD. Circulatievoud B - CIRCULATIEVOUD Circulatievoud Inleiding De temperatuurspreiding in een gekoelde ruimte wordt in belangrijke mate bepaald door het circulatievoud van de lucht. Circulatievoud (in 1/uur) is de verhouding

Nadere informatie

Energiebesparing bij de bewaring van plantgoed van tulp door temperatuurintegratie. Henk Gude en Marga Dijkema

Energiebesparing bij de bewaring van plantgoed van tulp door temperatuurintegratie. Henk Gude en Marga Dijkema Energiebesparing bij de bewaring van plantgoed van tulp door temperatuurintegratie Henk Gude en Marga Dijkema Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen PPO nr. 330843 Oktober 2006 2005

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Uitdrogingssnelheid en het effect van kleine temperatuursverschillen tijdens de bewaring

Uitdrogingssnelheid en het effect van kleine temperatuursverschillen tijdens de bewaring Uitdrogingssnelheid en het effect van kleine temperatuursverschillen tijdens de bewaring Aanvullingen op het BewaarModel bloembollen Jeroen Wildschut en Marga Dijkema Praktijkonderzoek Plant & Omgeving

Nadere informatie

State-of-the-Art bewaarsysteem tulpenbollen

State-of-the-Art bewaarsysteem tulpenbollen State-of-the-Art bewaarsysteem tulpenbollen Resultaten 2010 J. Wildschut, K. van der Putten, M. van Dam (WUR\PPO) A. Sapounas (WUR Glas) M. Kok, Th. van der Gulik, G. van Diepen (DLV Plant) Praktijkonderzoek

Nadere informatie

In dit plaatje is de rotor als magneet uitgevoerd, maar in gelijkstroomventilatoren wordt de rotor als permanente magneet uitgevoerd.

In dit plaatje is de rotor als magneet uitgevoerd, maar in gelijkstroomventilatoren wordt de rotor als permanente magneet uitgevoerd. 1 -Een gelijkstroommotor heeft een permanente magneet. Het magneetveld hoeft dus niet opgewekt te worden ten koste van een hoeveelheid elektrische energie. Daar zit m het hogere rendement van een gelijkstroommotor

Nadere informatie

Goede middag, Met dezepresentatiewilikprobereneen getalsmatiginzichttegevenin verdampingen ontvochtiging en het energieverbruik dat daarmee gemoeid

Goede middag, Met dezepresentatiewilikprobereneen getalsmatiginzichttegevenin verdampingen ontvochtiging en het energieverbruik dat daarmee gemoeid Goede middag, Met dezepresentatiewilikprobereneen getalsmatiginzichttegevenin verdampingen ontvochtiging en het energieverbruik dat daarmee gemoeid is. 1 Alswe kijkennaar de totaleenergiebalansvan een

Nadere informatie

NATIONAAL RIJSTPROGRAMMA. Project: 9ACP RPR006 INFOFOLDER POST-HARVEST TECHNOLOGIE DROGEN VAN PADIE

NATIONAAL RIJSTPROGRAMMA. Project: 9ACP RPR006 INFOFOLDER POST-HARVEST TECHNOLOGIE DROGEN VAN PADIE NATIONAAL RIJSTPROGRAMMA Project: 9ACP RPR006 INFOFOLDER POST-HARVEST TECHNOLOGIE DROGEN VAN PADIE Februari 2008 INFOFOLDER POST HARVEST TECHNOLOGIE DROGEN VAN PADIE DOELSTELLING Vooruitlopend op te verzorgen

Nadere informatie

State of the Art bewaarsysteem tulpenbollen

State of the Art bewaarsysteem tulpenbollen State of the Art bewaarsysteem tulpenbollen Resultaten 2008 J. Wildschut, H. Gude (PPO) M. Kok, T. van der Gulik en B. Bisschops (DLV Plant) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij

Nadere informatie

Energiebesparing in de broei van lelies

Energiebesparing in de broei van lelies Energiebesparing in de broei van lelies Hans Kok, Casper Slootweg en Jeroen Wildschut Door de hoge energiekosten zijn de kosten voor het broeien van lelies enorm gestegen. Bij een gelijkblijvende en soms

Nadere informatie

WarmteTerugWinning voor optimale diergezondheid en een beter bedrijfsresultaat. Ir. Maurice Ortmans

WarmteTerugWinning voor optimale diergezondheid en een beter bedrijfsresultaat. Ir. Maurice Ortmans WarmteTerugWinning voor optimale diergezondheid en een beter bedrijfsresultaat Ir. Maurice Ortmans Waarom WarmteTerugWinning? 1. WarmteTerugWinning verhoogt het rendement van de intensieve veehouderij:

Nadere informatie

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn:

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn: 1 Introductie In een huishouden is ventilatie nodig om ervoor te zorgen dat het huis van schone en gezonde lucht is voorzien. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen natuurlijke ventilatie (type A), en

Nadere informatie

De levering van warmte

De levering van warmte De levering van warmte Uw woning van Antares wordt verwarmd via een collectief verwarmingssysteem. Dit betekent dat u geen eigen ketel heeft en er ook geen thermostaat in uw woning aanwezig is. Wel zit

Nadere informatie

Het Varken als kachel. I r. M a u r i c e O r t m a n s

Het Varken als kachel. I r. M a u r i c e O r t m a n s Het Varken als kachel I r. M a u r i c e O r t m a n s Hoeveel warmte produceren varkens? Vo e lbare w a rmteproductie: B ig 23 kg: 4 2 Wa t t Vleesva rken 11 0 k g: 1 2 7 Wa t t K raamzeug: 3 7 5 Wa t

Nadere informatie

Meten is weten als je weet wat je meet

Meten is weten als je weet wat je meet Instrumenten om klimaatparameters te meten Meten is weten als je weet wat je meet Om te begrijpen wat gemeten wordt is het belangrijk een idee te hebben over het meetprincipe waarop het instrument gebaseerd

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

Voorstudie Duurzaam drogen van bloembollen middels een droogsysteem met zuigende ventilatoren en actieve ontvochtiging

Voorstudie Duurzaam drogen van bloembollen middels een droogsysteem met zuigende ventilatoren en actieve ontvochtiging Voorstudie Duurzaam drogen van bloembollen middels een droogsysteem met zuigende ventilatoren en actieve ontvochtiging Dit project is uitgevoerd in opdracht van en gefinancierd door de partijen in de Stuurgroep

Nadere informatie

Rapportage Kennismarkt Energie 2011

Rapportage Kennismarkt Energie 2011 Rapportage Kennismarkt Energie 2011 Dit project is uitgevoerd in opdracht van en gefinancierd door de partijen in de Meerjarenafspraak Energie Bloembollen: KAVB Productschap Tuinbouw Ministerie van EL&I

Nadere informatie

Handleiding Bewaarsysteem

Handleiding Bewaarsysteem Jaritech elektro- en besturingstechniek Handleiding Bewaarsysteem Jaritech Versie 0.1 Goed bewaren is flink besparen Inhoud Inleiding... 2 Bewaren... 3 Drogen... 5 Handbediening... 6 Info... 7 Condens

Nadere informatie

Klimaat (on)gelijkheid en luchtbeweging. Peter van Weel, Wageningen UR Glastuinbouw Seminar HNT 2011, Zoetermeer

Klimaat (on)gelijkheid en luchtbeweging. Peter van Weel, Wageningen UR Glastuinbouw Seminar HNT 2011, Zoetermeer Klimaat (on)gelijkheid en luchtbeweging Peter van Weel, Wageningen UR Glastuinbouw Seminar HNT 2011, Zoetermeer Welke klimaatproblemen treden op onder een scherm? 1. Stilstaande luchtlagen door verminderde

Nadere informatie

Presentatie Toepassingsmogelijkheden voor Verti-fan en Enfan

Presentatie Toepassingsmogelijkheden voor Verti-fan en Enfan LTO Groeiservice Themabijeenkomst Energie - Het Nieuwe Telen Presentatie Toepassingsmogelijkheden voor Verti-fan en Enfan door Dennis Brom Van der Ende Pompen B.V. Enfan Horizontale recirculatie Horizontale

Nadere informatie

Meten van het binnenklimaat

Meten van het binnenklimaat Meten van het binnenklimaat Binnen in de kas zijn drie soorten metingen nodig om het kasklimaat volgens plan te laten verlopen: kasluchttemperatuur en relatieve luchtvochtigheid; CO 2 ; de apparatuur:

Nadere informatie

Energiestroom Lelie. Jeroen Wildschut (PPO Bloembollen) Maurice Kok (DLV Plant)

Energiestroom Lelie. Jeroen Wildschut (PPO Bloembollen) Maurice Kok (DLV Plant) Energiestroom Lelie Jeroen Wildschut (PPO Bloembollen) Maurice Kok (DLV Plant) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij & Fruit PPO nr.32 360 355 07 September 2007 2007 Wageningen,

Nadere informatie

Stichtse Vecht Isoleert 1.0 Nut & Noodzaak

Stichtse Vecht Isoleert 1.0 Nut & Noodzaak Stichtse Vecht Isoleert 1.0 Nut & Noodzaak Doel van deze presentatie energie besparen lagere energie rekening comfort verhogend máár? Duurzame Vecht - van Dijk B&A isolatie actie bestaande bouw Nov. 2016

Nadere informatie

Hoe verbruikt ú minder gas?

Hoe verbruikt ú minder gas? Hoe verbruikt ú minder gas? Ardo de Graaf 06-520 56179 52 0 NB s zomers meer zon op noordelijk halfrond s Winters meer zon op zuidelijk halfrond Warme golfstroom zomer&winter, deze komt ongeveer tot het

Nadere informatie

Vocht in de woning. Ventileren is gezond en bespaart energie

Vocht in de woning. Ventileren is gezond en bespaart energie Ventileren is gezond en bespaart energie We staan er meestal niet bij stil, maar de lucht om ons heen bevat vocht. Dat geldt natuurlijk ook voor de lucht in huis. Door transpiratie, douchen, koken en wassen

Nadere informatie

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Ing. D. Bos en Dr. Ir. A. Veerman Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector AGV PPO 5154708 2003 Wageningen,

Nadere informatie

comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil

comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil Airconditioners comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil FTX-JV WAndModeL ftx-jv Het uitgebreide productgamma van Daikin biedt voor elke toepassing de juiste airconditioner. Wandmodellen worden

Nadere informatie

Optimale bewaring. Ilse Eeckhout, PCA Sectoravond Groene Kring, VIVES Roeselare 1/03/2016

Optimale bewaring. Ilse Eeckhout, PCA Sectoravond Groene Kring, VIVES Roeselare 1/03/2016 Optimale bewaring Ilse Eeckhout, PCA Sectoravond Groene Kring, VIVES Roeselare 1/03/2016 Optimale bewaring Kwaliteit product Infrastructuur Kennis bewaarproces Optimale bewaring Kwaliteit product Infrastructuur

Nadere informatie

Hoe is het gesteld met de kennis bij het bevoegd gezag over innovatieve ontwikkelingen?

Hoe is het gesteld met de kennis bij het bevoegd gezag over innovatieve ontwikkelingen? P.G.H. Uges 5 november 2015 1 Het Airco-Kenniscentrum.nl is ideëel, werkt samen met ISSO en geeft net als in een encyclopedie, opdrachtgevers, gebruikers architecten en overheden, informatie over ventilatie,

Nadere informatie

Het Nieuwe Telen Ines 25-10-2012

Het Nieuwe Telen Ines 25-10-2012 Het Nieuwe Telen Ines 25-10-2012 Vereijken Kwekerijen BV 27 ha. cocktail tomaten waarvan cccc 27 ha. Tasty Tom 50 % groeilicht directie Gerard, Eric en Hans Vereijken Het Nieuwe Telen Algemeen Uitgangspunten

Nadere informatie

Opgesteld door: drs. G.W. Brandsen. Gecontroleerd door: ing. N.G.C.M. Quaijtaal. Projectnummer: B02015.000151.0100. Ons kenmerk: 077443609:A

Opgesteld door: drs. G.W. Brandsen. Gecontroleerd door: ing. N.G.C.M. Quaijtaal. Projectnummer: B02015.000151.0100. Ons kenmerk: 077443609:A MEMO ARCADIS NEDERLAND BV Mercatorplein 1 Postbus 1018 5200 BA 's-hertogenbosch Tel 073 6809 211 Fax 073 6144 606 www.arcadis.nl Onderwerp: Gebruik Heatsavr in Buitenbad De Bercken in Reuver 's-hertogenbosch,

Nadere informatie

Energiestroom Lelie. Jeroen Wildschut (PPO Bloembollen) Maurice Kok (DLV Plant)

Energiestroom Lelie. Jeroen Wildschut (PPO Bloembollen) Maurice Kok (DLV Plant) Energiestroom Lelie Jeroen Wildschut (PPO Bloembollen) Maurice Kok (DLV Plant) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij & Fruit PPO nr.32 360 355 07 September 2007 2007 Wageningen,

Nadere informatie

Verbranding bladranden Hortensia

Verbranding bladranden Hortensia Verbranding bladranden Hortensia Project 417.17033 Rapport fase 1 F. van Noort Praktijkonderzoek Plant en Omgeving H. Verberkt DLV-Facet Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector glastuinbouw december

Nadere informatie

Bewaring van lelieplantgoed

Bewaring van lelieplantgoed Bewaring van lelieplantgoed Energiebesparing door vermindering van de circulatie Jeroen Wildschut, Henk Gude (PPO) Guus Braam, Rik Vasen, Geert van Diepen (DLV Plant) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving

Nadere informatie

Energiebesparing bij de bewaring van tulpenbollen door ethyleen gestuurde ventilatie. Dr. H. Gude

Energiebesparing bij de bewaring van tulpenbollen door ethyleen gestuurde ventilatie. Dr. H. Gude Energiebesparing bij de bewaring van tulpenbollen door ethyleen gestuurde ventilatie Dr. H. Gude Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen PPO nr. 330842 Oktober 2006 2005 Wageningen,

Nadere informatie

Demonstratie Ethyleengestuurde ventilatie bij de bewaring van tulpenbollen. Jeroen Wildschut, Henk Gude

Demonstratie Ethyleengestuurde ventilatie bij de bewaring van tulpenbollen. Jeroen Wildschut, Henk Gude Demonstratie Ethyleengestuurde ventilatie bij de bewaring van tulpenbollen Jeroen Wildschut, Henk Gude Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, bomen en Fruit PPO nr. 360045 Juli 2006 2006

Nadere informatie

MIP2 Groene Datacenters

MIP2 Groene Datacenters Gebruik van omgevingskoude Concept Gemiddelde buitentemperatuur = ca 10 C Gemiddelde binnentemperatuur = 22 tot 34 C Afhankelijk van concept binnen in het DC Afhankelijk van het gekozen koelsysteem Afhankelijk

Nadere informatie

Residentiële ventilatie

Residentiële ventilatie Residentiële ventilatie Michaël Peeters Kenniscentrum Energie KHK K.H.Kempen 1 Inhoud Waarom ventileren? Ventilatie en energie Stroming van lucht Koudebruggen en ventilatie 2 1 Waarom ventileren Toevoer

Nadere informatie

Evaluatie, Leerpunten en Plannen Perfecte Roos Energiezuinig geteeld. 31-10-2014, Arie de Gelder

Evaluatie, Leerpunten en Plannen Perfecte Roos Energiezuinig geteeld. 31-10-2014, Arie de Gelder Evaluatie, Leerpunten en Plannen Perfecte Roos Energiezuinig geteeld 31-10-2014, Arie de Gelder Opmerkingen vooraf De genoemde punten staan open voor discussie Er is geen prioriteit in de volgorde Als

Nadere informatie

Ik ben Feije de Zwart en mij is gevraagd om wat te vertellen over schermen en ontvochtiging. Ik ben onderzoeker kasklimaat en energie.

Ik ben Feije de Zwart en mij is gevraagd om wat te vertellen over schermen en ontvochtiging. Ik ben onderzoeker kasklimaat en energie. Ik ben Feije de Zwart en mij is gevraagd om wat te vertellen over schermen en ontvochtiging. Ik ben onderzoeker kasklimaat en energie. Ik vul dit in door met behulp van simulatiemodellen te berekenen wat

Nadere informatie

Regel omschrijving: Ventilatie regeling Kampmann

Regel omschrijving: Ventilatie regeling Kampmann Regel omschrijving: Ventilatie regeling Kampmann Doel: De regeling regelt de cv klep, lucht inlaat klep en de ventilator van de mengluchtheater(s) en geeft een recirculatie groep vrij. De mengluchtregeling

Nadere informatie

Bespaar meer energie. met uw luchtgordijn

Bespaar meer energie. met uw luchtgordijn Bespaar meer energie met uw luchtgordijn Doe nu de entreecheck! Entreecheck Test uw eigen luchtgordijn installatie Vul indien A het best past in uw situatie 10 punten, B: 5 punten en C: 1 punt in de desbetreffende

Nadere informatie

Ventielventilatie. Beschrijving

Ventielventilatie. Beschrijving Ventielventilatie Beschrijving Ventielventilatie is enigszins te vergelijken met klepventilatie maar het biedt t.o.v. klepventilatie enkele voordelen: de inkomende lucht wordt door de turbulentie beter

Nadere informatie

SUNDISC HET RENDEMENT

SUNDISC HET RENDEMENT SUNDISC HET RENDEMENT Rendement SunDisc zonnecollector systeem. Jarenlange ervaring en ontwikkeling door SunDisc Solar Systems BV hebben van het huidige type SunDisc zonne-energie systeem een hoogwaardig

Nadere informatie

Computergestuurde Circulatie

Computergestuurde Circulatie Computergestuurde Circulatie Regelingen in de praktijk Jeroen Wildschut (WUR/PPO Bloembollen) H.J.J. Janssen en R. Barth (WUR Glastuinbouw) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen, Boomkwekerij

Nadere informatie

Bijeenkomst CO 2 en Venlow Energy Kas. Venlow Energy kas 2 juli 2012 Frank Kempkes, Jan Janse

Bijeenkomst CO 2 en Venlow Energy Kas. Venlow Energy kas 2 juli 2012 Frank Kempkes, Jan Janse Bijeenkomst CO 2 en Venlow Energy Kas Venlow Energy kas 2 juli 2012 Frank Kempkes, Jan Janse Ons energiegebruik (warmte) Redenen om warmte in de kas te brengen 1. Setpoint verwarmen handhaven 2. Gewas

Nadere informatie

Bewaarseizoen Doorwas, natrot en phytophthora

Bewaarseizoen Doorwas, natrot en phytophthora Bewaarseizoen 2010 Doorwas, natrot en phytophthora Temperatuurafwijking t.o.v. gem. Neerslagtekort Van neerslagtekort naar wateroverlast Foto: Sytze Bakker Regen na warme periode: doorwas Hoge temperaturen

Nadere informatie

Naar een grotere impact van energiebesparingsprojecten door middel van stakeholderanalyse en management. S.A.M. de Kool

Naar een grotere impact van energiebesparingsprojecten door middel van stakeholderanalyse en management. S.A.M. de Kool Naar een grotere impact van energiebesparingsprojecten door middel van stakeholderanalyse en management S.A.M. de Kool Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel van Wageningen UR Business Unit bloembollen,

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Nieuwe Leliestraat Amsterdam Type woningen: 14 portiekwoningen, 70 m2 Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Bewonerscommissie Nieuwe Leliestraat Verhuurder: De Alliantie Datum: 21-10-2014

Nadere informatie

pca Bewaarproblemen oogst 2014

pca Bewaarproblemen oogst 2014 pca Bewaarproblemen oogst 2014 Seizoen 2014 Prachtig voorjaar Zomer: groeizaam weer (plaag ) Natte augustus Hoge temperaturen bij oogst Hoge temperaturen eerste weken bewaring Grote productie Grove knollen,

Nadere informatie

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Praktische checklist en reminderstickers Besparingstips voor productkoeling Let op ijsaanslag en onderneem actie Rekenvoordeel supermarkt Een supermarkt van

Nadere informatie

Geniet van de DHP-AQ, de stilste en energiezuinigste lucht/water-warmtepomp ooit Zekerheid, comfort en energiebesparing in elk seizoen

Geniet van de DHP-AQ, de stilste en energiezuinigste lucht/water-warmtepomp ooit Zekerheid, comfort en energiebesparing in elk seizoen MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Geniet van de DHP-AQ, de stilste en energiezuinigste lucht/water-warmtepomp ooit Zekerheid, comfort en energiebesparing in elk seizoen kleincomforttechniek.nl Danfoss warmtepomptechnologie:

Nadere informatie

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Warmte & ventilatie Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Om prettig te wonen, moet uw woning niet alleen goed onderhouden zijn, maar ook comfortabel. Een warm huis in de winter, maar ook

Nadere informatie

DROGEN. Het energiezuinig drogen van hygroscopische thermoplasten; geen gebakken lucht!

DROGEN. Het energiezuinig drogen van hygroscopische thermoplasten; geen gebakken lucht! Lezing op 24 september 2008 tijdens de Kunststoffenbeurs in Veldhoven Het energiezuinig drogen van hygroscopische thermoplasten; geen gebakken lucht! Spreker: Jurgen Koolhaas Waarom kunststoffen drogen?

Nadere informatie

Wat is er aan de hand? http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20080701_broeikaseffect02

Wat is er aan de hand? http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20080701_broeikaseffect02 Wat is er aan de hand? http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20080701_broeikaseffect02 Goed nieuws: JIJ kunt verschil maken! Target Onze school gaat een steentje bijdragen! De uitdaging: krijg met de hele

Nadere informatie

Effect van verdampingsremmers in de Groasis Waterboxx

Effect van verdampingsremmers in de Groasis Waterboxx Effect van verdampingsremmers in de Groasis Waterboxx De Groene Campus, beroepsonderwijs in samenwerking met Thermolab Onderzoek laboratorium Test locatie: Kas op het dak van de Groene Campus in Helmond

Nadere informatie

Voorkoming van ethyleenschade bij het containervervoer van bloembollen

Voorkoming van ethyleenschade bij het containervervoer van bloembollen Voorkoming van ethyleenschade bij het containervervoer van bloembollen H. Gude en M.H.G.E. Dijkema Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen mei 2004 PPO nr. 330453 2004 Wageningen, Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Bestrijding bollenmijt in hol- en snijbollen hyacint

Bestrijding bollenmijt in hol- en snijbollen hyacint Bestrijding bollenmijt in hol- en snijbollen hyacint P.J.M. Vreeburg, C.G.M. Conijn, C.A. Korsuize, J.A.A. van Zuilichem Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen Juni 2004 PPO nr. 330797

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Praktische checklist en reminderstickers Besparingstips voor productkoeling Let op ijsaanslag en onderneem actie Besparingtips voor productkoeling Productkoeling

Nadere informatie

Ontwikkeling van een nieuw Droog en Bewaarsysteem

Ontwikkeling van een nieuw Droog en Bewaarsysteem Ontwikkeling van een nieuw Droog en Bewaarsysteem De ontwerpfase Jeroen Wildschut (WUR/PPO), Athanasios Sapounas (WUR Glastuinbouw), Guus Braam (DLV Plant) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel

Nadere informatie

Addicool. Leo Suiker directeur

Addicool. Leo Suiker directeur Addicool. Leo Suiker directeur Voorwoord. Addicool heeft zich door haar jarenlange ervaring en expertise ontwikkeld tot marktleider op het gebied van custom made luchtbehandelings kasten. En omdat we veel

Nadere informatie

Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens. EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast

Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens. EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast Het juiste koelsysteem voor uw technische ruimte In technische

Nadere informatie

Goed isoleren is vakwerk. Wat u moet weten over na-isolatie

Goed isoleren is vakwerk. Wat u moet weten over na-isolatie BRANCHEORGANISATIE NA-ISOLATIE Goed isoleren is vakwerk Wat u moet weten over na-isolatie INLEIDING GOED ISOLEREN IS VAKWERK Een goed geïsoleerd huis is prettig om in te wonen. Het is goed voor het wooncomfort,

Nadere informatie

DLV Aktua Chrysant. Aanvulling op discussie over beter Coolen

DLV Aktua Chrysant. Aanvulling op discussie over beter Coolen DLV Aktua Chrysant mei 2013 Aanvulling op discussie over beter Coolen De afgelopen week zijn er door Floraholland i.s.m. LTO groeiservice en DLV Plant BV twee bijeenkomsten georganiseerd over het onderwerp

Nadere informatie

Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven

Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven V. De Blauwer (Inagro), W. Odeurs (BDB), M. Goeminne (PCA) Samenvatting Het is moeilijk voor een teler om het nitraatresidu na de teelt

Nadere informatie

Luchtvochtigheid en temperatuur

Luchtvochtigheid en temperatuur Luchtvochtigheid en temperatuur Een plant moet groeien. Voor die groei heeft de plant onder meer voedingszouten en water nodig uit de bodem of het substraat. De opname van voedingszouten en water gebeurt

Nadere informatie

HANDLEIDING. EigenEnergieOpSchool. Besparingscalculator

HANDLEIDING. EigenEnergieOpSchool. Besparingscalculator Hoofdstuk: 1. Introductie HANDLEIDING EigenEnergieOpSchool Besparingscalculator Datum: januari 2013 Versie: V1.0 Versie EEOS Besparingscalculator: V1.a Benodigde Excel versie: Office 2010 1 Hoofdstuk:

Nadere informatie

Benut de rooicapaciteit en

Benut de rooicapaciteit en F.G.J. Tijink Voorkom verdichting van de ondergrond Benut de rooicapaciteit en Tijdens de bietenoogst is er een verhoogde kans op verdichting van de ondergrond. Problemen zijn te voorkomen door zuinig

Nadere informatie

Schuurkenspad 7 5986 PD Beringe Tel: 0031-773078900 Fax: 0031-773074014. Introductie

Schuurkenspad 7 5986 PD Beringe Tel: 0031-773078900 Fax: 0031-773074014. Introductie Introductie Panbo Systems is het meest innovatieve bedrijf in de champignonindustrie op het gebied van constructie, klimaat beheersing en consultancy. Met meer dan twintig jaar ervaring en projecten over

Nadere informatie

Basis principes bewaring

Basis principes bewaring Basis principes bewaring Informatieavond Akkerbouw Ten Brinke 12 januari 2016 Huub Maerman Tolsma-Grisnich Basisprincipes Aardappelen bewaren Kwaliteit door kennis! Tolsma Grisnich Group Improving your

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Amstelstraat, Assen Type woningen: 107 flats met interne galerij, 50 m2, bedrijfs- en algemene ruimten op de begane grond Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Huurdersorganisatie Amstelflat

Nadere informatie

Analyse energieverbruik

Analyse energieverbruik Analyse energieverbruik International School of Amsterdam (ISA) Jan 217 24-1-217 J.A. Meerkerk Advies Tel. 6-53319418 j.a.meerkerk@online.nl 1 Inhoudsopgave 1 ENERGIEVERBRUIK... 3 2 GASVERBRUIK... 4 3

Nadere informatie

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin...

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Woonvocht en oppervlaktecondensatie De mens zelf produceert steeds een hoeveelheid waterdamp door

Nadere informatie

Voorwaarden voor droge koeling bij grond- en waterbroei van snijhyacinten

Voorwaarden voor droge koeling bij grond- en waterbroei van snijhyacinten Voorwaarden voor droge koeling bij grond- en waterbroei van snijhyacinten Peter Vreeburg en André Korsuize Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen Maart 2007 PPO nr. 32 330882 00 2007 Wageningen,

Nadere informatie

Bespaar meer energie met uw luchtgordijn

Bespaar meer energie met uw luchtgordijn Bespaar meer energie met uw luchtgordijn Doe nu de test! Luchtgordijnen zijn een vertrouwde verschijning in winkelentrees en zorgen ervoor dat het binnenklimaat van het buitenklimaat wordt gescheiden.

Nadere informatie

De Home Supply Unit (HSU)

De Home Supply Unit (HSU) e ome Supply Unit (SU) Thermo Air is een Nederlands producent van hoogwaardige luchtbehandelingsproducten e ome Supply Unit (SU) e SU wordt net zoals een radiator op een CV-combiketel of stadsverwarming

Nadere informatie

Vragen. Groeien en bloeien

Vragen. Groeien en bloeien Groeien en bloeien Kamerplanten staan langer in de huiskamer dan een boeket of bloemstuk. Een plant heeft bepaalde zaken nodig om goed te kunnen groeien en bloeien. Om een goed advies te kunnen geven moet

Nadere informatie

Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij

Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij Onderzoek naar een gelijkmatiger exportaanbod van Surinaamse groenten Inleiding De productie en het export aanbod van Surinaamse groenten verloopt onregelmatig

Nadere informatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie Ventileren in huis Handleiding warmte-terug-win-installatie Samen met uw huisgenoten, huisdieren en kamerplanten produceert u iedere dag gemiddeld tien liter vocht. Tel daarbij op de waterdamp die vrijkomt

Nadere informatie

VENTILATIE VOOR THUIS. de duurzaam winkel. maakt uw woning klaar voor de toekomst

VENTILATIE VOOR THUIS. de duurzaam winkel. maakt uw woning klaar voor de toekomst VOOR THUIS VENTILATIE de duurzaam winkel maakt uw woning klaar voor de toekomst Wat is het belang van goed ventileren? Een slecht geventileerde woning kan fysieke klachten opleveren. Het CO 2 -gehalte

Nadere informatie

Energie aspecten EPT en SiB

Energie aspecten EPT en SiB 26 Februari 2015 Energie aspecten EPT en SiB Jan Gielen DLV Plant MUSHROOMS j.gielen@dlvplant.nl 1 Energiebesparende opties EPT en SiB EPT www.energiekepaddenstoelentelers.nl Houtkachel Zonnepanelen WKO

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energiebesparing bij een sportclub 23 januari 2017 Inhoudsopgave Energiebesparing bij een sportclub 3 Energiezuinige sportveldverlichting 3 Opwekken

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie