HANDLEIDING PROEFTUIN-BEA VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2015)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HANDLEIDING PROEFTUIN-BEA VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2015)"

Transcriptie

1 HANDLEIDING PROEFTUIN-BEA VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2015) Maart 2015 Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door:

2 VOORWOORD De Proeftuin-BEA is een initiatief van Proeftuin Natura 2000 Overijssel en is ontwikkeld door Wageningen UR Livestock Research in samenwerking met Projecten LTO Noord, melkveehouders en diverse bedrijfsadviseurs uit het veld. Dit project heeft tot doel het behoud van agrarisch ontwikkelingsperspectief en de realisatie van Natura 2000 doelstellingen in de provincie Overijssel, met voor heel Nederland inspirerende innovaties. De Proeftuin-BEA is vanaf 2015 beschikbaar voor derden en gratis te downloaden vanaf de website van WUR Livestock Research: webapplicaties.wur.nl/software/proeftuinwijzer Deze handleiding is in eerste instantie bedoeld voor melkveehouders die de KringloopWijzer niet invullen. De handleiding helpt u als melkveehouder om de Proeftuin-BEA toe te passen op uw bedrijf. Dit rekenprogramma biedt een nieuwe kijk op hoe de ammoniakemissie te veranderen is door wijzigingen in uw bedrijfsvoering. Het is zinvol dat u als melkveehouder de ammoniakemissie op uw bedrijf kunt bepalen. Ten eerste om de stikstofverliezen naar de lucht te kennen en te verminderen, zodat de benutting van stikstof op het bedrijf stijgt. Maar zeker zo belangrijk zijn de grenzen aan ammoniakemissie die de overheid in het vooruitzicht stelt. Kennis van de emissie van het bedrijf (de kringloop) samen met de mogelijkheden om deze te sturen helpt om met toekomstige wetgeving om te gaan. Aan u de uitdaging om deze bundeling van kennis te benutten. Wij wensen u als gebruiker van de Proeftuin-BEA veel succes en werkplezier. Wij stellen het erg op prijs wanneer u opmerkingen of aanmerkingen over het programma of deze handleiding doorgeeft. Wij kunnen daar in de volgende versie van dit programma ons voordeel mee doen. Voor vragen of opmerkingen over het programma kunt u een mail sturen naar: Pagina 2 van 25

3 Inhoudsopgave Voorwoord 2 1. Inleiding Doel van de handleiding Opbouw van de handleiding 4 2. Installeren Proeftuin-BEA 5 3. Gegevens invoeren en opslaan Proeftuin-BEA opstarten Gegevens opslaan Opgeslagen gegevens openen Invoeren tabbladen Analyse resultaten Tabblad Resultaat BEX Tabblad Resultaat Proeftuin-BEA Tabblad Analyse Cijfers uit de praktijk 22 Bijlage 1. Veelgestelde vragen Proeftuin-BEA 23 Pagina 3 van 25

4 1. INLEIDING De Proeftuin-BEA is een computerprogramma, waarmee bedrijfsspecifiek te berekenen is hoeveel ammoniakemissie er in een bepaald kalenderjaar heeft plaatsgevonden. Het instrument rekent achteraf door wat de daadwerkelijke emissiereductie van maatregelen is. De uitkomsten van de Proeftuin-BEA zijn helemaal bedrijfsspecifiek, omdat er zoveel mogelijk beschikbare data van het bedrijf zelf wordt gebruikt. Omdat u de KringloopWijzer nog niet heeft ingevuld, kost het invullen van de Proeftuin-BEA u extra tijd. Deze handleiding beschrijft uitgebreid welke stappen u moet doorlopen om alle benodigde informatie in te vullen. Als u extra maatregelen op uw bedrijf heeft toegepast, die de ammoniakemissie verminderen, is het zinnig om de Proeftuin-BEA in te vullen. De Proeftuin-BEA is een uitbreiding van de bestaande BEA en biedt ondernemers de mogelijkheid om meer maatregelen te kiezen dan bij de standaard-bea. De Proeftuin-BEA is daarnaast ook in te zetten om de emissie-effecten van potentiële maatregelen alvast bedrijfsspecifiek door te rekenen. 1.1 Doel van de handleiding Deze handleiding beschrijft de Proeftuin-BEA. Met deze handleiding willen wij u, als gebruiker, een duidelijk beeld geven van het programma Proeftuin-BEA. Het is de bedoeling dat u met Proeftuin- BEA bekend raakt en dat u ermee leert werken. Door het lezen van deze handleiding kunt u zelf de Proeftuin-BEA installeren en invullen, al dan niet met hulp van een adviseur of studieclub. Naderhand kan deze handleiding als naslagwerk dienen. In bijlage 1 is een lijst opgenomen van veel gestelde vragen over de Proeftuin-BEA. 1.2 Opbouw van de handleiding Hoofdstuk 1 geeft een inleiding betreffende deze handleiding met korte algemene informatie over de Proeftuin-BEA. In hoofdstuk 2 wordt de installatieprocedure stap voor stap beschreven. Hoofdstuk 3 laat de gebruiker zien welke bedrijfsspecifieke gegevens moeten worden ingevoerd en hoe ze in het programma kunnen worden opgeslagen. Hoofdstuk 4 maakt duidelijk hoe de resultaten van de berekeningen geïnterpreteerd moeten worden en op welke wijze geleerd kan worden van het resultaat. Pagina 4 van 25

5 2. INSTALLEREN PROEFTUIN-BEA Voor het installeren van de Proeftuin-BEA gaat u als volgt te werk: Stap 1. Stap 2. Ga naar de website: webapplicaties.wur.nl/software/proeftuinwijzer Er verschijnt een nieuw scherm. Welk scherm verschijnt is afhankelijk van het Windows-bestuurssysteem en de versie van uw PC. Kies voor Uitvoeren. Het kan zijn dat onderstaand scherm verschijnt op uw PC: Het is ook mogelijk dat onderstaande balk onderaan in uw scherm verschijnt: Stap 3. Klik in het welkomscherm op Volgende. Pagina 5 van 25

6 Stap 4. Klik op Ik ga akkoord met de disclaimer (staat standaard ingesteld op Ik ga niet akkoord met disclaimer) en klik op Volgende. Stap 5. Klik op Bladeren als u de Proeftuin-BEA in een andere directory wilt installeren. Klik vervolgens op Volgende. Pagina 6 van 25

7 Stap 6. Klik op Volgende waarmee u een snelkoppeling maakt naar het bureaublad van uw computer. Stap 7. Het programma vraagt in welke groep programma s u de Proeftuin-BEA wilt plaatsen. Kies de groep en klik op Volgende. Pagina 7 van 25

8 Stap 8. De keuzes die hiervoor zijn gemaakt worden samengevat. Klik op Volgende als u akkoord bent. Wilt u nog wat wijzigen, klik dan op Terug. Na dit scherm wordt het programma geïnstalleerd (u ziet de voortgang op uw scherm). Stap 9. Wanneer de installatie is afgerond verschijnt onderstaand scherm. Nadat u op Klaar klikt kunt u aan de slag door het programma te openen via het pictogram op het bureaublad of via een nieuw venster dat verschijnt. Pagina 8 van 25

9 Stap 10. U kunt nu met de Proeftuin-BEA gaan werken. Er zijn verschillende mogelijkheden om voortaan de Proeftuin-BEA op te starten (zie 3.1) en uw eigen bedrijfsgegevens op te slaan in het programma (zie 3.2). 3. GEGEVENS INVOEREN EN OPSLAAN 3.1 Proeftuin-BEA opstarten Mogelijkheden voor het opstarten van Proeftuin-BEA 1. Start Proeftuin-BEA op via het Menu Start van uw computer en klik op de icoon van het programma. 2. Start Proeftuin-BEA op via het bureaublad of werkblad van uw computer door dubbel te klikken op de icoon. Na het opstarten verschijnt het onderstaande scherm: Het kan zijn dat er een nieuwe versie beschikbaar is van het instrument. Het is sterk aanbevolen om met de nieuwste versie te werken, klik daarom op de button Ja als er een waarschuwingsvenster in uw computer verschijnt met de vraag of u de nieuwe versie nu wilt downloaden naar uw PC. Via het startscherm kunt u meer informatie over de Proeftuin-BEA lezen. U kunt meer informatie over het programma vinden door onderaan in het scherm te klikken op Klik hier voor meer informatie over het programma. Druk vervolgens op de knop OK. Pagina 9 van 25

10 Vervolgens verschijnt onderstaand scherm waarin u nadere informatie over de Proeftuin-BEA aantreft. U kunt weer op OK drukken om bij de tabbladen van het rekenprogramma te komen, waarin u uw bedrijfsgegevens kunt invullen. 3.2 Gegevens opslaan Het is verstandig om de gegevens die u wilt invoeren op te slaan. Klik linksboven in uw scherm op bestand en vervolgens op opslaan als. Kies een map waar u de Proeftuin- BEA wilt opslaan en vul een bestandsnaam in (bijvoorbeeld Proeftuin-BEA gevolgd door uw eigen achternaam) en klik op de knop opslaan. Gedurende het invullen van uw gegevens kunt u drukken op de knop opslaan, bovenin uw scherm. Als u de Excretie Wijzer hebt ingevuld, of ten dele hebt ingevuld, en later meer gegevens wilt invullen of wijzigen, moet u de berekening opslaan. Dit kunt u doen door op het opslag icoontje te drukken, de berekening te voorzien van een naam en weg te schrijven in een map op uw computer. 3.3 Opgeslagen gegevens openen U kunt in een later stadium de resultaten weer in het programma inlezen, zodat u gegevens kunt wijzigen of aanvullen. Dit doet u door na het programma opgestart te hebben, in de bovenbalk op bestand en vervolgens openen te klikken, het betreffende bestand op te zoeken in de map waarin het is opgeslagen. 3.4 Invoeren tabbladen Het programma is opgebouwd uit een aantal tabbladen. Voor het grootste deel betreft dit invoertabbladen. De informatie moet volledig en nauwkeurig worden ingevuld, voordat u kunt Pagina 10 van 25

11 doorschakelen naar een volgend tabblad (door op de knop OK te klikken of door klikken op de tabbladen welke al zijn ingevuld). De achterste bladen vullen zich automatisch en bevatten de resultaten van de berekeningen. Het laatste tabblad Analyse geeft informatie over de bedrijfsvoering en biedt de mogelijkheid om te leren van het resultaat. Hieronder staat per tabblad hoe deze moeten worden ingevuld en waar informatie vandaan te halen is Tabblad Algemeen Wanneer u de Proeftuin-BEA voor het eerst gebruikt, krijgt u na het startscherm dit tabblad. Hier vult u een jaartal en omschrijving voor de berekening en de persoonsgegevens in. Klik na het invullen van deze gegevens rechtsboven in uw scherm op de knop OK om in het volgende tabblad te komen. Pagina 11 van 25

12 3.4.2 Tabblad Bedrijf In dit tabblad worden algemene bedrijfsgegevens ingevuld. Vul gegevens in over: Veestapel (ras, aantal koeien en jongvee). Deze gegevens kunt u halen uit I&R en diertelkaarten van CRV. Let op dat u hier het gemiddeld aantal aanwezige dieren per jaar invult. U vult ook de aangevoerde en afgevoerde dieren in. Ook dode dieren tellen als afvoer mee. Soort mest. Deze gegevens komen van de veehouder zelf. Melklevering. Deze informatie komt van de zuivelfabriek. Beweiding. Deze gegevens komen van de veehouder zelf. Grond. De oppervlakte is te vinden in de basisregistratie percelen van de landbouwtelling en de fosfaattoestand van de grond is te halen uit uitslagen van een bedrijfslaboratorium (bijvoorbeeld BlggAgroXpertus). Klik na het invullen van bovenstaande gegevens rechtsboven in uw scherm op de knop OK. Vervolgens verschijnt de vraag of er overige graasdieren aanwezig zijn op uw bedrijf, klik ja of nee aan. Bij het klikken op ja komt u in het tabblad Ov graasdieren. Bij het klikken op nee komt u in het tabblad Voorraad begin. Pagina 12 van 25

13 3.4.3 Tabblad overige graasdieren In dit tabblad kunt u invullen of er naast melkvee en jongvee nog meer diersoorten op het bedrijf aanwezig zijn. Wanneer deze dieren aanwezig zijn, vergeet dan niet bij de vraag of deze dieren aanwezig zijn Ja aan te vinken! De informatie over aantallen is te halen uit I&R en diertelkaarten van CRV. Let op dat u hier het gemiddeld aantal aanwezige dieren per jaar invult. Wanneer de voerregistratie van de overige graasdieren volledig gescheiden is van de voerregistratie van het melkvee, vult u Ja in bij Gescheiden voerstroom. De voeders van deze graasdieren hoeven dan niet te worden opgegeven in de ExcretieWijzer. Zijn er geen overige diersoorten aanwezig, dan kunt u dit tabblad overslaan. Pagina 13 van 25

14 3.4.4 Tabbladen met beginvoorraad, aanleg en eindvoorraad voer Na de bedrijfsgegevens en de aantallen dieren moet worden berekend hoeveel voer de dieren in het jaar hebben opgenomen. Hiervoor moeten drie tabbladen worden ingevuld: beginvoorraad, aanleg (hoeveel voer in dat jaar is gewonnen en aangekocht) en eindvoorraad. De tabbladen zien er hetzelfde uit (daarom is maar één screenshot weergegeven). In alle tabbladen moet in ieder geval de graskuil en maïskuil worden ingevuld. Aan de linkerkant treft u buttons aan waarin u bijvoorbeeld uw gegevens van het voorgaande tabblad kunt kopiëren. Tabblad voorraad begin Op deze pagina moet u de voorraad op 1 januari van graskuil/hooi, maïskuil, overig ruwvoer en bijproducten, krachtvoer/mineralenmengsels en melkpoeder invullen. Naast de hoeveelheid, moet u ook de kwaliteit invoeren (VEM, Ruw eiwit, N, P en Ras). Het ruw as-gehalte (Ras) is van belang om de verteerbaarbaarheid van het ruw-eiwitgehalte (vre) te berekenen.. Dit is nodig om de totale ammoniakale stikstof (TAN) in de mest te kunnen berekenen. Deze TAN is weer de basis voor de ammoniakemissie. Vul bij ruwvoer en bijproducten de hoeveelheden in kilogram droge stof in en bij krachtvoer en melkproducten de hoeveelheden in kilogram product. Let bij gehaltes op de goede eenheden. Bij graskuilen gaat het om de totale hoeveelheid stikstof, dus inclusief de NH3-fractie. Invoeren totale stikstof in g/kg ds of het ruw eiwit totaal in g/kg ds. De hoeveelheid beginvoorraad ruwvoer (graskuil en maïskuil) moet bij deelnemen aan BEX worden ingeschat door een monsternemer (van bijvoorbeeld BlggAgroXpertus). Dit geldt voor alle voorraden. Wilt u daarna berekenen hoeveel droge stof voorraden er zijn en hoeveel ruwvoer in een jaar is gewonnen, dan kunt u de kuilen opmeten en met een dichtheidstabel (uit het Handboek Melkveehouderij (hoofdstuk Voederwinning)) omrekenen naar de hoeveelheid droge stof. De gehaltes kunt u aflezen van uitslagen van BLGG. Heeft u die niet, dan kunt u het Tabellenboek Veevoeding van CVB raadplegen (in de praktijk moeten boeren graskuil en maïskuil altijd laten bemonsteren). Gegevens van krachtvoeders en bijproducten zijn af te lezen van de bonnen van leveranciers. Bij sommige standaardvoedermiddelen mag altijd gebruik worden gemaakt van standaardgehaltes uit het CVB boekje (bijvoorbeeld graszaadhooi). Tabblad voorraad aanleg Vul hier de geproduceerde en aangevoerde voorraden en verkoop van huidig oogstjaar en verkoop uit ander oogstjaar (INDIEN opgenomen in vorig tabblad beginvoorraad) in. Er moet van al het voer op het bedrijf, zowel het voer dat het bedrijf zelf produceert, als het voer dat de voerleverancier aanvoert, een registratie worden bijgehouden. Zowel de kwantiteit (kg of kg ds) als de kwaliteit (VEM, N- en P-gehalte en Ras) moet worden ingevuld. Bewaar voerjaaroverzichten, afleveringsbewijzen en etiketten, zodat u één en ander kunt aantonen. Wanneer verkoop van voer plaatsvindt, kunt de verkochte hoeveelheid bij de betreffende voersoort inbrengen als een negatief getal. Pagina 14 van 25

15 Tabblad voorraad eind Vul hier de voorraden met bijbehorende gehaltes in zoals die aan het eind van de periode (31 december) aanwezig zijn (INDIEN opgenomen in tabblad beginvoorraad). Eindvoorraden mag een veehouder zelf inschatten, deze komen immers weer als beginvoorraad naar voren in de BEXberekening van het volgende jaar. Voor het bepalen van gehaltes en hoeveelheden gelden dezelfde uitgangspunten als bij Tabblad voorraad begin. Kopiëren eindvoorraad naar beginvoorraad Wanneer u een nieuw jaar start en u de eindvoorraad van het vorige jaar wilt overzetten naar de beginvoorraad van het nieuwe jaar, gaat u als volgt te werk. Nadat u het programma hebt gestart leest u de jaaropgave van het oude jaar in. U verandert op het tabblad 'Algemeen' het jaartal en de Omschrijving berekening. U gaat vervolgens naar het tabblad 'Voorraad begin'. Door bij alle productgroepen op het icoontje kopiëren eindvoorraad te klikken worden de eindvoorraden van het vorige jaar overgenomen als beginvoorraad. Vervolgens kunt u de informatie op de tabbladen 'Voorraad aanleg' en 'Voorraad eind' wissen. Door vervolgens onder Bestand, te kiezen voor Opslaan als, kunt u de berekening onder een andere naam wegschrijven. Pagina 15 van 25

16 3.4.5 Tabblad organische mest Om naast de excretie van stikstof en fosfaat ook de ammoniakemissie te kunnen berekenen, moeten in het tabblad Organische mest aanvullende vragen beantwoord worden over: Drijfmest. U kunt bij type mestafvoer Opgeven en Obv BEX aanklikken. Er kan op basis van bemonsteringsuitslagen (Bonnen Directie Regelingen) van mest worden aangegeven hoeveel mest is aangevoerd en/of afgevoerd. Wilt u deze gegevens invullen, dan klikt u op Opgeven en anders kiest u voor Obv BEX. Voorraden. Vul hier de totale hoeveelheid mest (in kuubs, kilogrammen stikstof en kilogrammen fosfaat) in op 1 januari en op 31 december. De hoeveelheden zijn een eigen inschatting, op basis van peilen van de put en mestanalyses of normen voor samenstelling mest. Indien u geen inschatting kunt maken van de hoeveelheden, dan kiest u voor forfaitair. Verder moet worden aangegeven hoeveel stikstof (totaal over alle hectares) er via drijfmest op maïsland en bouwland en beheer grasland terecht komt. Dit is zelf in te schatten door de kuubs te vermenigvuldigen met de gehaltes uit de mestanalyse of anders uit samenstellings-normen die op mijn.rvo.nl staan. De mest die overblijft, rekent het programma automatisch aan grasland toe. Methode van mesttoediening. Hier moet worden aangegeven hoe de mest op het land wordt gebracht.. Pagina 16 van 25

17 3.4.6 Tabblad kunstmest In dit tabblad moet informatie worden ingevuld over het gebruik van kunstmest. De aankoop van de verschillende kunstmestsoorten moet worden ingevuld. Ook moeten gehaltes en voorraden per 1 januari en 31 december worden opgegeven. Een overzicht van de kunstmestleverancier kunt u hiervoor gebruiken. Wanneer de kunstmestsoort ureum bevat moet u dit aanvinken. Vloeibare kunstmeststoffen bevatten meestal ureum. Indien de stikstof slechts gedeeltelijk als ureumstikstof aanwezig is, dan kunt u het beste de kunstmest splitsen in een ureum houdende en een niet-ureum houdende meststof. In de kolom rechts vult u de stikstofhoudende kunstmeststoffen in. Er is onderscheid gemaakt in ureum houdende en overige N-kunstmeststoffen. Zoals eerder vermeld zijn vloeibare kunstmeststoffen vaak ureum houdend. Voorbeelden van overige N- kunstmeststoffen zijn KAS, maïsmap en anasol. Let op dat u de hoeveelheden als totaal op areaal invoert en dus niet per hectare Invoer Proeftuin-BEA In dit tabblad wordt specifieke extra invoer gevraagd om de ammoniakemissie van uw melkveebedrijf te kunnen bepalen. U klikt aan welk code staltype u heeft uit de Rav-lijst. Vervolgens kunt u aanklikken of u extra emissiearme stalmaatregelen toepast. Een aantal maatregelen (rubber toplaag, water sproeien over loopvloer en mechanische ventilatie met luchtwassers) komt voor in bepaalde Rav-stallen. U kunt op informatie-button klikken om te kijken of dat het geval is in uw stal. Ook kunt u aanklikken of u bij de toediening van drijfmest gebruik maakt van bepaalde emissiearme maatregelen. Pagina 17 van 25

18 Pagina 18 van 25

19 4. ANALYSE RESULTATEN De achterste bladen bevatten de resultaten van de berekeningen. Het laatste tabblad Analyse geeft informatie over de bedrijfsvoering en biedt de mogelijkheid om te leren van het resultaat. 4.1 Tabblad Resultaat BEX Op dit tabblad vindt u het resultaat van de berekening van de bedrijfsspecifieke excretie van stikstof en fosfaat van uw melkveestapel (inclusief jongvee). Het verschil tussen de berekende bedrijfsspecifieke excretie en de forfaitaire excretie van uw melkveestapel is ook weergegeven. De uitslagen zijn vermeld voor drijfmestsystemen en potstalsystemen. Pagina 19 van 25

20 4.2 Tabblad Resultaat Proeftuin-BEA Op dit tabblad vindt u het resultaat van de berekening van de bedrijfsspecifieke emissie van ammoniak door de melkveestapel (inclusief jongvee) op uw bedrijf. De emissie is weergegeven per ha, per ton melk, per GVE en voor het gehele bedrijf. Daarnaast is de emissie onderverdeeld in de posten Stal en mestopslag ; Drijfmest op bouwland ; Drijfmest op grasland ; Kunstmest op bouwland ; Kunstmest op grasland, Beweiding, Gewasrest weideverliezen en Gewasrest oogstverliezen. Pagina 20 van 25

21 4.3 Tabblad Analyse Op dit tabblad ziet u overzichtelijk de algemene bedrijfsgegevens, evenals de voervoorraden op het bedrijf en de geschatte voeding van de veestapel. Dit biedt mogelijkheden om te analyseren waarom de excretie van stikstof en fosfaat het betreffende niveau hebben. Ook geeft deze analyse aanknopingspunten om de bedrijfsvoering te veranderen richting lagere excreties. Melkveebedrijven laten behoorlijke verschillen zien in ammoniakemissie en stikstofexcretie via Bedrijfsspecifieke Excretie (BEX) en Bedrijfseigen Excretie Ammoniak (BEA). De verschillen worden bepaald door bijvoorbeeld de intensiteit van het bedrijf, het aandeel maïs in bouwplan, de aanvulling van het krachtvoer en andere keuzes van de veehouder bij voederwinning en rantsoen. De grote verschillen tussen de bedrijven laten zien dat er mogelijkheden zijn voor een hogere stikstofefficiëntie en verlaging van ammoniakemissie. Via managementmaatregelen kan de ammoniakemissie in veel gevallen nog lager. Door in de verschillende invoertabbladen te spelen met cijfers en maatregelen kunt u kijken wat dit voor effecten heeft op bijvoorbeeld de bedrijfsspecifieke emissie van ammoniak door de melkveestapel (inclusief jongvee) op uw bedrijf. Met de resultaten van de Proeftuin-BEA kunt u met uw adviseur van gedachten wisselen over vragen als: Wanneer en hoe kun je het beste bemesten, en welk gehalte ruw eiwit in het rantsoen is optimaal om de emissie van ammoniak te verlagen en mineralen zo goed mogelijk te benutten? Pagina 21 van 25

22 5.4 Cijfers uit de praktijk Een veehouder kan voor zijn eigen bedrijf bepalen hoeveel ammoniak er vervluchtigt naar de lucht. Deze hoeveelheid is te relateren aan een referentiesituatie, zodat de gebruiker ook kan beoordelen of de emissie hoog dan wel laag is. Ook kunt u de resultaten van de berekeningen van uw eigen bedrijf in volgende jaren gaan vergelijken t.o.v. voorgaande jaren. U zult zich waarschijnlijk afvragen hoe uw cijfers zich verhouden tot die van uw collega s. U kunt collega s die de Proeftuin-BEA hebben ingevuld vragen of zij hun gegevens met u willen delen. Ook kunt u besluiten om deel te nemen aan een studieclub over de Proeftuin-BEA. Vraag bijvoorbeeld uw adviseur of accountant eens of zij op de hoogte zijn van dergelijke initiatieven. Pagina 22 van 25

23 BIJLAGE 1. VEELGESTELDE VRAGEN PROEFTUIN-BEA 1. Wat is de Proeftuin-BEA? De Proeftuin-BEA is een computerprogramma dat van een bepaald kalenderjaar de ammoniakemissie op bedrijfsniveau berekent voor een melkveebedrijf. Dat gebeurt achteraf op basis van uw eigen bedrijfsspecifieke stikstofexcretie. U kunt de Proeftuin-BEA zelf invullen of het door uw adviseur laten doen. Het programma is gratis beschikbaar. 2. Wat is het verschil tussen de Proeftuin-BEA en de gewone BEA? De Proeftuin-BEA bestaat uit de gewone BEA, uitgebreid met een aantal aanvullende emissie reducerende maatregelen in zowel de stal als bij uitrijden van mest. 3. Wie heeft de Proeftuin-BEA ontwikkeld en waarom? De BEA is binnen het project Koeien en Kansen ontwikkeld door Wageningen UR. Het aanvullende deel van de Proeftuin-BEA is op initiatief van Proeftuin Natura 2000 Overijssel ontwikkeld door Wageningen UR Livestock Research in samenwerking met Projecten LTO Noord. De Proeftuin-BEA is ontwikkeld om rundveehouders te ondersteunen in het verminderen van ammoniakemissie op hun bedrijf. Daarbij biedt het rundveehouders de mogelijkheid om aan te tonen dat de ammoniakemissie op hun bedrijf is gedaald door het toepassen van één of meer maatregelen. 4. Wat is het verschil tussen de Ammoniakwijzer en de Proeftuin-BEA? De Ammoniakwijzer geeft globaal de effecten weer van maatregelen voor emissie en economie. Het instrument kan u ondersteunen in de management van uw melkveebedrijf: op welke manier kan ik ammoniakemissie verminderen, welke maatregelen passen bij mijn bedrijf en wat zijn de kosten en baten? De Proeftuin-BEA berekent voor een bestaand bedrijf de gerealiseerde ammoniakemissie van een afgesloten jaar en is bedoeld als onderbouwde verantwoording voor de ammoniakemissie op uw melkveebedrijf. Proeftuin- BEA is niet geschikt voor zogenaamde scenario-berekeningen. 5. Wanneer gebruik ik de Proeftuin-BEA? U gebruikt de Proeftuin-BEA achteraf, dus nadat u maatregelen hebt toegepast op uw bedrijf. De Proeftuin-BEA gaat uit van zoveel mogelijk beschikbare data van het bedrijf zelf. Het instrument is daarbij ook in te zetten alvast om de emissie-effecten van potentiële maatregelen bedrijfsspecifiek door te rekenen. 6. Waarom gebruik ik de Proeftuin-BEA U gebruikt de Proeftuin-BEA om het effect van één of meer maatregelen op de ammoniakemissie van uw eigen bedrijf te berekenen. Zo kunt u aantonen dat de ammoniakemissie op uw bedrijf is gedaald door het toepassen van één of meer maatregelen. Let op: niet alle maatregelen zijn te gebruiken bij de aanvraag van de NBwetvergunning. 7. Als ik de KringloopWijzer gebruik, heeft het dan nog nut om de Proeftuin-BEA te gebruiken? Dit heeft alleen nut als u extra maatregelen op uw bedrijf heeft toegepast, die de ammoniakemissie verminderen. In de KringloopWijzer is alleen de gewone BEA verwerkt. Het effect van aanvullende maatregelen kunt u dus allen berekenen in de Proeftuin-BEA. Pagina 23 van 25

24 8. Ik gebruik de KringloopWijzer niet, heeft het zin de Proeftuin-BEA in te vullen? Wanneer u geïnteresseerd bent in de ammoniakemissie specifiek voor uw bedrijf en in het effect van verschillende ammoniak reducerende maatregelen wel. Het is dan niet nodig om de KringloopWijzer in te vullen, het invullen van de Proeftuin-BEA volstaat. 9. Hoeveel tijd kost het invullen van de Proeftuin-BEA? Wanneer u de BEX of KringloopWijzer heeft ingevuld dan kunt u de gegevens daarvan inlezen in de Proeftuin-BEA en kost het niet meer dan enkele minuten. Bent u nog onbekend met het invullen van de BEX of KringloopWijzer dan kost het meer tijd (schatting: twee tot vier uur) 10. Wat kan ik met de uitkomsten van de Proeftuin-BEA? Met de uitkomsten kunt u aantonen wat de ammoniakemissie op uw bedrijf was het afgelopen (kalender)jaar. De Proeftuin-BEA geeft het gezamenlijke effect weer van alle maatregelen die op uw bedrijf zijn genomen onder specifieke bedrijfsomstandigheden. De Proeftuin-BEA is (nog) niet verzilverd en kan dus niet worden ingezet bij bijvoorbeeld een vergunningverleningstraject. 11. Kan ik de uitkomsten gebruiken bij een NB-wetvergunningaanvraag? Nee, op dit moment nog niet. De Proeftuin streeft ernaar om de Proeftuin-BEA wel verzilverd te krijgen, waardoor deze door u te gebruiken is bij een NBwetvergunningaanvraag. 12. Is het mogelijk om de uitkomsten te downloaden of printen? De uitkomsten kunnen worden opgeslagen en geprint. 13. Worden de gegevens van de ingevulde Proeftuin-BEA ergens opgeslagen? De gegevens worden opgeslagen in een bestand (*.exc) op uw computer. Dit exc-bestand kan u een volgende keer inladen in het programma om verder te gaan of om gegevens aan te passen. 14. Ik mis bepaalde maatregelen in de Proeftuin-BEA. Kunnen die toegevoegd worden? U kunt zelf geen maatregelen toevoegen. Wanneer u een maatregel mist kunt u dat doorgeven door een mail te sturen naar: Het projectteam van de Proeftuin gaat vervolgens na of het mogelijk is de maatregel in de Proeftuin-BEA op te nemen. Dat hangt af van hoe groot het effect van de maatregel is en of de maatregel steeds hetzelfde effect heeft. 15. Welke gegevens heb ik nodig om de Proeftuin-BEA in te vullen? Gegevens over bedrijfsgrootte (oppervlakte en aantal dieren), melklevering, beweidingssysteem, begin- en eindvoorraden voer, eigen voeraanleg en voeraankoop, (kunst)mestvoorraden (begin en eind) en (kunst)mestaanwending. Pagina 24 van 25

25 16. Als ik meerdere maatregelen combineer, dan is de totale reductie minder dan verwacht. Hoe kan dat? Dat komt omdat reductiepercentages van maatregelen niet zomaar opgeteld kunnen worden. Wanneer verschillende maatregelen inwerken op dezelfde bron (bijvoorbeeld stalvloer) dan heeft dat meestal invloed op het effect van de afzonderlijke maatregelen. Voor dergelijke combinaties is daarom een aparte reductiefactor berekend. 17. Waarom maakt de Proeftuin-BEA geen economische effecten inzichtelijk? De Proeftuin-BEA is alleen bedoeld om effecten van een emissie reducerende maatregelen op de ammoniakemissie voor uw bedrijfsspecifieke situatie inzichtelijk te maken. Voor een inschatting van de economische effecten kunt u de Ammoniakwijzer van Proeftuin Natura 2000 Overijssel gebruiken. 18. Zijn er kosten verbonden aan het gebruik van de Proeftuin-BEA? Nee, het programma is gratis te downloaden vanaf internet. 19. Waar kan ik terecht met technische en inhoudelijke vragen over de Proeftuin-BEA? Voor vragen of opmerkingen over het programma kunt u een mail sturen naar: 20. Ik woon niet in Overijssel, maakt dat uit? De Proeftuin-BEA kan door alle veehouders in Nederland gebruikt worden. Mocht de Proeftuin-BEA het verzilvertraject van Proeftuin Natura 2000 Overijssel en de Provincie Overijssel succesvol doorlopen, dan kunnen alleen veehouders in Overijssel gebruik maken van de Proeftuin-BEA bij de aanvraag van de NB-wetvergunning. Dit is nu echter nog niet het geval. Pagina 25 van 25

HANDLEIDING PROEFTUIN-BEA VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2015)

HANDLEIDING PROEFTUIN-BEA VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2015) HANDLEIDING PROEFTUIN-BEA VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2015) Mei 2015 Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: VOORWOORD De Proeftuin-BEA is een initiatief van Proeftuin Natura

Nadere informatie

Stap 1. Ga naar www.koeienenkansen.nl en klik onder het kopje Producten en Tools op Kringloopwijzer.

Stap 1. Ga naar www.koeienenkansen.nl en klik onder het kopje Producten en Tools op Kringloopwijzer. De KringloopWijzer De KringloopWijzer brengt voor een specifiek bedrijf eenvoudig de mineralenkringlopen in beeld. Uit de kringlopen volgen dan weer kringloopscores als excreties van stikstof en fosfaat,

Nadere informatie

Handleiding Centrale Database Kringloopwijzer. Januari 2017

Handleiding Centrale Database Kringloopwijzer. Januari 2017 Handleiding Centrale Database Kringloopwijzer Januari 2017 1 Deze handleiding is bedoeld om de KringloopWijzer in te vullen in de Centrale Database. Inhoudsopgave 1. Inloggen... 3 1.1 Machtigingen... 4

Nadere informatie

Handleiding invullen van Kringloopwijzer in de Centrale Database

Handleiding invullen van Kringloopwijzer in de Centrale Database Handleiding invullen van Kringloopwijzer in de Centrale Database Inhoud 1. Inloggen op Mijn Kringloopwijzer... 3 1.1 Machtigingen... 3 2. Invullen van de Kringloopwijzer... 4 3. Bedrijf... 5 4. Klimaat...

Nadere informatie

Via uitvoer CRV Mineraal kringloopwijzer invullen

Via uitvoer CRV Mineraal kringloopwijzer invullen Handleiding: Via uitvoer CRV Mineraal kringloopwijzer invullen Auteurs: Aart Evers, Michel de Haan, Gerjan Hilhorst, Barend Meerkerk, Jan Voets, Jouke Oenema; Wageningen UR ism PPP agro advies Voor meer

Nadere informatie

HANDLEIDING AMMONIAKWIJZER VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2016)

HANDLEIDING AMMONIAKWIJZER VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2016) HANDLEIDING AMMONIAKWIJZER VOOR MELKVEEHOUDERS (versie 2016) Maart 2016 Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: VOORWOORD De AmmoniakWijzer is een initiatief van Proeftuin Natura

Nadere informatie

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Pilotveehouder Henk van Dijk Proeftuinadviseur Gerrit de Lange Countus Accountants Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: 8

Nadere informatie

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei?

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? VKNN Bert Philipsen, zomer 2017 De KringloopWijzer Beoordeling van kengetallen II De KLW en Weidegang projecten: Wat is een goed KringloopWijzer

Nadere informatie

UNIFORM - Koppeling Kringloopwijzer. Handleiding om de Koppeling Kringloopwijzer te gebruiken

UNIFORM - Koppeling Kringloopwijzer. Handleiding om de Koppeling Kringloopwijzer te gebruiken UNIFORM - Koppeling Kringloopwijzer Handleiding om de Koppeling Kringloopwijzer te gebruiken Versie 1, Februari 2015 1. Percelen invoeren Om vlot alle percelen in het programma in te voeren kan de groepsinvoer

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : plomp 2014 feb15 Naam veehouder : Plomp Agro Vof Straat + huisnummer : Geerkade 10 Postcode

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2015 Omschrijving : Kringloopwijzer 2015 - Plomp Agro VOF Naam veehouder : Plomp Agro VOF Straat + huisnummer

Nadere informatie

Nutriëntenbalans (N & P) in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV

Nutriëntenbalans (N & P) in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV Nutriëntenbalans (N & P) in BRP Wetenschappelijke onderbouwing CLM Onderzoek en Advies BV Culemborg, Juli 2012 Inleiding De nutriëntenbalans brengt de nutriëntenkringloop op een melkveebedrijf in beeld.

Nadere informatie

Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer?

Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer? Hoe haal ik voordeel uit de KringloopWijzer? NISCOO Heerenveen Zwier van der Vegte, Bedrijfsleider KTC De Marke Het belang van lage verliezen Mineralenverliezen belasten het milieu: Overheid wil dit beperken

Nadere informatie

Gebruikersbijeenkomst Koppeling Kringloopwijzer

Gebruikersbijeenkomst Koppeling Kringloopwijzer Gebruikersbijeenkomst Koppeling Kringloopwijzer Bron: Mijnkringloopwijzer.nl, 2015 Koppeling Kringloopwijzer Vanuit de zuivelorganisatie bent u geïnformeerd over De Kringloopwijzer. Ongeveer 75% van de

Nadere informatie

CRV Mineraal Bedrijfsspecifieke excretie

CRV Mineraal Bedrijfsspecifieke excretie Bedrijfsspecifieke excretie In samenwerking met: Verwerkingsdatum 27/05/14 blad 1/3 Voergegevens Voorraad begin Hoeveelheid VEM Re (g) N (g) P (g) 425960 Graskuil 160 pakken 140* 39810 890 187.5 30.0 4.1

Nadere informatie

Handleiding. SaldoMaster

Handleiding. SaldoMaster Handleiding SaldoMaster Inhoudsopgave 1. Saldomaster... 4 1.1 Gegevens uitwisselen... 5 1.1.1 Als u Agis Total Farm System heeft... 5 1.2 Synchroniseren... 7 1.3 Invoeren... 8 1.3.1 Periodegegevens...

Nadere informatie

Handreiking bedrijfsspecifieke excretie melkvee Versie 13 april 2006

Handreiking bedrijfsspecifieke excretie melkvee Versie 13 april 2006 Handreiking bedrijfsspecifieke excretie melkvee Versie 13 april 2006 Deze handreiking is bestemd voor melkveehouders die af willen wijken van de excretieforfaits voor melkvee in de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Uitslag Kringloopwijzer

Uitslag Kringloopwijzer Uitslag Kringloopwijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2012 Omschrijving : De Marke KW 2012 Naam veehouder : Melkveeproefbedrijf De Marke Straat + huisnummer :

Nadere informatie

Resultaten KringloopWijzers 2016

Resultaten KringloopWijzers 2016 Resultaten KringloopWijzers 2016 7 september 2017 Gerjan Hilhorst WLR - De Marke Het belang van lage verliezen Mineralenverliezen belasten het milieu EU beleid: beperken verliezen uit landbouw Streven:

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

UNIFORM - Koppeling Kringloopwijzer. Handleiding om de Koppeling Kringloopwijzer te gebruiken

UNIFORM - Koppeling Kringloopwijzer. Handleiding om de Koppeling Kringloopwijzer te gebruiken UNIFORM - Koppeling Kringloopwijzer Handleiding om de Koppeling Kringloopwijzer te gebruiken Inhoudsopgave 1. Percelen invoeren 3 2. Bodemanalyses 4 2.1 Bodemanalyses inlezen 4 2.2 Bodemanalyse handmatig

Nadere informatie

Iets minder voordeel BEX in 2014 op Koeien & Kansenbedrijven

Iets minder voordeel BEX in 2014 op Koeien & Kansenbedrijven Iets minder voordeel BEX in 2014 op Koeien & Kansenbedrijven Aart Evers, Michel de Haan en Gerjan Hilhorst In 2014 is het mestbeleid behoorlijk gewijzigd. Dit leidt in het algemeen tot meer mestafvoer

Nadere informatie

Feiten en fabels KringloopWijzer. een onderbouwing met gegevens van 700 KringloopWijzers

Feiten en fabels KringloopWijzer. een onderbouwing met gegevens van 700 KringloopWijzers Feiten en fabels KringloopWijzer een onderbouwing met gegevens van 700 KringloopWijzers De KringloopWijzer vergroot het inzicht in de mineralenkringloop op je bedrijf. levert bruikbare managementinformatie,

Nadere informatie

DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage

DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage Kansen voor Gras Bas Aarts (Melkveehouderij Aarts vof) Martijn Wagener (Grassa) 1 Indeling Aanleiding Is er een positief effect van Grassa!raffinage aan te tonen

Nadere informatie

Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module

Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module Handleiding 2014 voor Unitip online Unitip extern module Bestemd voor: Gebruikers die Online teeltgegevens invoeren in Agrovision. Inleiding: Met deze handleiding wordt u stap voor stap door het programma

Nadere informatie

Handleiding bij de BASsistent Mestproductie

Handleiding bij de BASsistent Mestproductie Handleiding bij de BASsistent Mestproductie 2010 Doorheen het programma kan u enkel de groene cellen invullen door een tekst of getal te typen of de juiste mogelijkheden te kiezen in de keuzeboxen. Handleiding

Nadere informatie

Stappenplan voor het invullen van de mestboekhouding van 2017

Stappenplan voor het invullen van de mestboekhouding van 2017 1 Stappenplan voor het invullen van de mestboekhouding van 2017 CRV Mineraal is vernieuwd en is nu te vinden op www.crvmineraal.nl. Vaak is het even wennen als een systeem dat u gewend bent verandert.

Nadere informatie

Uitvoering Kringloopwijzer. Tussenrapportage Eindredactie: Barend Meerkerk PPP-Agro Advies

Uitvoering Kringloopwijzer. Tussenrapportage Eindredactie: Barend Meerkerk PPP-Agro Advies 212-213 Uitvoering Kringloopwijzer Tussenrapportage Eindredactie: Barend Meerkerk PPP-Agro Advies 6-5367143 b.meerkerk@ppp-agro.nl 212-213 Uitvoering Kringloopwijzer Tussenrapportage Door: Barend Meerkerk,

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

Land- en Tuinbouw Organisatie Noord

Land- en Tuinbouw Organisatie Noord Land- en Tuinbouw Organisatie Noord Notitie Meedoen aan de pilot? U overweegt mee te doen aan de pilot evenwichtsbemsting fosfaat (BEP pilot). Maak zelf de afweging of het in uw situatie zinvol is. Hieronder

Nadere informatie

Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer

Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Frans Aarts & Léon Šebek Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Frans

Nadere informatie

Fosfaatklasse. Grondmonster

Fosfaatklasse. Grondmonster Bijlage 1: Bedrijf & percelen 1.1. BEDRIJFSGEGEVENS Bedrijfsgegevens Opteren voor derogatie Derogatie toegestaan Biologisch Ja Ja Nee 1.2. PERCELEN Perceelsnummer & naam Opp. (ha) Topoperceel Grondsoort

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : De Marke KLW 2014 Naam veehouder : Melkveeproefbedrijf De Marke Straat + huisnummer :

Nadere informatie

Handleiding van de Bibliotheek: e-books lezen op je e-reader - versie voor OS X (Mac)

Handleiding van de Bibliotheek: e-books lezen op je e-reader - versie voor OS X (Mac) Handleiding van de Bibliotheek: e-books lezen op je e-reader - versie voor OS X (Mac) Stichting Bibliotheek.nl, versie 3.1 september 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Het aanmaken van een webaccount 4

Nadere informatie

TOOL MJOB HANDLEIDING

TOOL MJOB HANDLEIDING TOOL MJOB HANDLEIDING Tool MJOB Handleiding Tool MJOB Een uitgave van Sdu Uitgevers bv Uitgever Adres Abonnement Klantenservice Algemene voorwaarden René Tijssen Postbus 20014, 2500 EA Den Haag Abonnementen

Nadere informatie

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Eventuele Aart Evers Michel de Haan subtitel Op 29 maart heeft staatsecretaris Sharon Dijksma voorstellen voor de Algemene Maatregel van

Nadere informatie

Handleiding Factureren 7x24

Handleiding Factureren 7x24 Handleiding Factureren 7x24 HOME Met Factureren 7x24 kunt u online u facturen samenstellen en inboeken. U kunt de facturen printen en per post versturen, maar u kunt ze ook automatisch e-mailen, of elektronisch

Nadere informatie

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Carin Rougoor en Frits van der Schans CLM Onderzoek en Advies Achtergrond Begin juli 2014 heeft staatssecretaris Dijksma het voorstel voor de

Nadere informatie

Handleiding De Biedwedstrijd

Handleiding De Biedwedstrijd Handleiding De Biedwedstrijd Auteur: Marcel Hofstede Versie: 2.1 Handleiding Biedwedstrijd (V2.1) Blz. 1 van 11 INHOUDSOPGAVE Programma Biedwedstrijd...3 1. Installatie en opstarten van het programma...3

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Jaaropgave : 2015 Omschrijving : Voorbeeld WHAV Bedrijfstype : Melkveebedrijf KvK-nummer : 00000000 BRS-nummer : 0000 UBN-nummer(s) : 0000 Naam veehouder : Voorbeeld Adres : Stikstof

Nadere informatie

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij 1. Inleiding Met de Wet verantwoorde groei melkveehouderij (in werking getreden op 1 januari 2015) is het begrip melkveefosfaatoverschot

Nadere informatie

ZEKER WETEN-tool MJO-begroting Een uitgave van Reed Business bv

ZEKER WETEN-tool MJO-begroting Een uitgave van Reed Business bv ZEKER WETEN-tool MJO-begroting Een uitgave van Reed Business bv Helpdesk Uitgever Adres Abonnement Klantenservice 0900-235 63 98 ( 0,45 per minuut) technische.helpdesk@reedbusiness.nl M.M.M. Gianotten

Nadere informatie

Juiste bepaling van kuildichtheden t.b.v. voorraadberekening voor BEX en BEP Samenvatting van het onderzoek

Juiste bepaling van kuildichtheden t.b.v. voorraadberekening voor BEX en BEP Samenvatting van het onderzoek Juiste bepaling van kuildichtheden t.b.v. voorraadberekening voor BEX en BEP Samenvatting van het onderzoek Herman van Schooten, Wageningen UR Livestock Research Gerard Abbink, BlggAgroXpertus December

Nadere informatie

Back-up Online van KPN Handleiding Mac OS X 10.6 en hoger. Mac OS X Client built 2013 13.0.0.13196

Back-up Online van KPN Handleiding Mac OS X 10.6 en hoger. Mac OS X Client built 2013 13.0.0.13196 Back-up Online van KPN Handleiding Mac OS X 10.6 en hoger Mac OS X Client built 2013 13.0.0.13196 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Systeemeisen... 3 2 Installatie... 4 3 Back-up Online configureren...

Nadere informatie

Overige transacties 1 (Excel 2002 en 2003)

Overige transacties 1 (Excel 2002 en 2003) Handleiding Meldprogramma Ongebruikelijke Transactie Overige transacties 1 (Excel 2002 en 2003) 1 Transactiesoort is noch een Money Transfer, noch een girale overboeking Inleiding Vanaf mei 2011 werkt

Nadere informatie

TV DE SCHAKEL CROP ONLINE - PERCEELREGISTRATIE VIA INTERNET

TV DE SCHAKEL CROP ONLINE - PERCEELREGISTRATIE VIA INTERNET Algemeen Met CROP online kunt u uw teeltregistratie bijhouden en direkt beschikbaar stellen aan TV DE SCHAKEL. Als u geen managementsysteem op de eigen computer heeft en/of de gegevens daarmee niet op

Nadere informatie

NutriNorm.nl. Op NutriNorm vindt u praktische en onafhankelijke informatie over bemesting, meststoffen, bodem en strooien.

NutriNorm.nl. Op NutriNorm vindt u praktische en onafhankelijke informatie over bemesting, meststoffen, bodem en strooien. NutriNorm.nl Op NutriNorm vindt u praktische en onafhankelijke informatie over bemesting, meststoffen, bodem en strooien. Wij werken samen met onze kennispartners: Eurofins Agro, WageningenUR, Louis Bolk

Nadere informatie

Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer. John Baars

Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer. John Baars Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer John Baars Dirksen Management Support Hans Dirksen eigenaar/oprichter Vanaf 1986 melkveehouder (parbme) en DMS (parbme) Vanaf 2000; Begeleiden en ondersteunen

Nadere informatie

Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet

Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet 28 Augustus 2014 L. Šebek, WUR LR, P. Bikker, WUR LR en C. van Bruggen, CBS 1. Aanleiding Een van de taken van de Commissie

Nadere informatie

Compleet Boekhouden PRO

Compleet Boekhouden PRO Compleet Boekhouden PRO Overstappen van Compleet Boekhouden &Factureren naar Compleet Boekhouden PRO Osirius BV Inhoudsopgave 1 VOOR U BEGINT 3 1.1 MAAK EEN BACK-UP IN DE OUDE VERSIE 3 1.2 VERWIJDEREN

Nadere informatie

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders Kringloopmanagement Waarom! KRINGLOOPMANAGEMENT VAB-expeditie: Aan de slag met de 16 oktober 2014 Jaap Gielen Management informatie - Benchmark Rekenmodel Balansen Achtergronden Kabinetsreactie op toekomstig

Nadere informatie

Tool Calculeren. Handleiding

Tool Calculeren. Handleiding Tool Calculeren Een uitgave van Reed Business bv Helpdesk Uitgever Adres Abonnement Klantenservice 0900-235 63 98 ( 0,45 per minuut) technische.helpdesk@reedbusiness.nl M.M.M. Gianotten Hanzestraat 1,

Nadere informatie

Mest Mineralen Kringloopwijzer

Mest Mineralen Kringloopwijzer Mest Mineralen Kringloopwijzer 24 november 2015 Studieclub Rundveehouderij Beers-Haps Toon van der Putten Optimus advies 0412-622005 www.optimus-advies.nl even voorstellen Beroepsmatige achtergrond: Landbouwkundig

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Jaaropgave : 2016 Omschrijving : De Marke 2016 Bedrijfstype : Melkveebedrijf KvK-nummer : 09098104 BRS-nummer : 202406003 UBN-nummer(s) : 2030889 Naam veehouder : Melkveeproefbedrijf

Nadere informatie

Tool Calculeren voor GWWkosten.nl. Handleiding

Tool Calculeren voor GWWkosten.nl. Handleiding voor GWWkosten.nl Tool Calculeren Een uitgave van Reed Business bv Helpdesk Uitgever Adres Abonnement Klantenservice 0900-235 63 98 ( 0,45 per minuut) technische.helpdesk@reedbusiness.nl M.M.M. Gianotten

Nadere informatie

Handleiding FileZilla

Handleiding FileZilla Handleiding FileZilla Deze handleiding beschrijft de installatie en configuratie van FileZilla. Met dit programma is het mogelijk om bestanden van uw computer te verplaatsen naar een zogeheten (web)server.

Nadere informatie

Handleiding Oplosmiddelenboekhouding

Handleiding Oplosmiddelenboekhouding Handleiding Oplosmiddelenboekhouding Inleiding Wanneer bij de bedrijfsactiviteiten die zijn genoemd in tabel 1 gebruik wordt gemaakt van producten met daarin vluchtige organische stoffen (VOS) moet per

Nadere informatie

Handleiding bij BASsistent Mestproductie 2009 versie 1.3

Handleiding bij BASsistent Mestproductie 2009 versie 1.3 Handleiding bij BASsistent Mestproductie 2009 versie 1.3 Versie 3: 13/01/2009 Waarvoor dient deze handleiding? Deze handleiding helpt u op weg bij het downloaden en het gebruik van het rekenprogramma BASsistent

Nadere informatie

Installatie handleiding Telefoon Assistent v0.4

Installatie handleiding Telefoon Assistent v0.4 Installatie handleiding Telefoon Assistent v0.4 Inhoudsopgave - Inleiding Pagina 3 - Server installatie Pagina 4 - Server installatie Update Pagina 9 - Administrator installatie/update Pagina 10 - Cliënt

Nadere informatie

EERSTE AANLEVERING VIA DE SELFSERVICE WERKGEVERS PORTAL

EERSTE AANLEVERING VIA DE SELFSERVICE WERKGEVERS PORTAL premie- en inningssystematiek EERSTE AANLEVERING VIA DE SELFSERVICE WERKGEVERS PORTAL HANDLEIDING U ontvangt deze handleiding namens bpfbouw en de bedrijfstakeigen regelingen in uw sector. OVER DEZE HANDLEIDING

Nadere informatie

Cloud Backup Handleiding

Cloud Backup Handleiding Cloud Backup Handleiding 1 Cloud Backup handleiding In deze handleiding zullen we stap voor stap uitleggen hoe u Cloud Backup kunt installeren, backups kunt maken en terugzetten. Met het Backup programma

Nadere informatie

Tempel A D V I E S. Agrarisch adviesbureau. in Lunteren. Ir. FCA van den Tempel Tel

Tempel A D V I E S. Agrarisch adviesbureau. in Lunteren. Ir. FCA van den Tempel Tel Agrarisch adviesbureau in Lunteren Bestemmingsplannen Vergunningen Bedrijfsplannen Mestwetgeving Subsidies Gecombineerde opgaven Pachtzaken Etc. Ir. FCA van den Tempel Tel. 0318-478807 WWW.TEMPELADVIES.NL

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen.

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen. Handleiding Scan+ Introductie Met Scan+ gaat een lang gekoesterde wens voor vele gebruikers van Unit 4 Multivers in vervulling: eenvoudig koppelen van documenten in relatiebeheer of documentmanagement

Nadere informatie

Handleiding Abakus. Incasso. Naam handleiding: Incasso Product: Abakus Compleet Datum publicatie: 31-12-2014 Versie: 1.0

Handleiding Abakus. Incasso. Naam handleiding: Incasso Product: Abakus Compleet Datum publicatie: 31-12-2014 Versie: 1.0 Handleiding Abakus Incasso 2014 Abakus Compleet Pagina 1 / 9 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Inrichting in Abakus Compleet... 4 Incasseren... 5 e-mail... 6 Onvolledige gegevens:... 7 Geen bankrekening...

Nadere informatie

1. Kan ik mijn ingestuurde mestverwerkingsovereenkomsten (MVO) corrigeren als ik het niet goed heb ingevuld of wil wijzigen?

1. Kan ik mijn ingestuurde mestverwerkingsovereenkomsten (MVO) corrigeren als ik het niet goed heb ingevuld of wil wijzigen? Algemeen 1. Kan ik mijn ingestuurde mestverwerkingsovereenkomsten (MVO) corrigeren als ik het niet goed heb ingevuld of wil wijzigen? Zodra u een MVO heeft ingestuurd kunt u deze niet meer corrigeren.

Nadere informatie

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Januari 2013 Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Herman van Schooten (WUR-LR) Hans Dirksen (DMS) Januari 2013 Inleiding

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Mineralencalculator (DEMO)

Gebruikershandleiding Mineralencalculator (DEMO) Gebruikershandleiding Mineralencalculator (DEMO) Inleiding a. Deze Mineralencalculator is gebaseerd op de CVB Publicatie Handleiding Mineralenvoorziening Rundvee, Schapen, Geiten (2005). b. De DEMO van

Nadere informatie

Inloggen in AccountView online voor Windows 30 april 2015 versie 9.1 en hoger

Inloggen in AccountView online voor Windows 30 april 2015 versie 9.1 en hoger Inloggen in AccountView online Welkom bij eserviceware! Deze handleiding begeleidt u bij de stappen die nodig zijn voor het inloggen in AccountView online. Wanneer u gebruik maakt van een Windows computer,

Nadere informatie

Tool Calculeren voor Bouwkosten.nl en BeheerEnOnderhoudkosten.nl Handleiding

Tool Calculeren voor Bouwkosten.nl en BeheerEnOnderhoudkosten.nl Handleiding voor Bouwkosten.nl en BeheerEnOnderhoudkosten.nl V2011.03.1 Tool Calculeren Voor Bouwkosten.nl en BeheerEnOnderhoudkosten.nl Een uitgave van Sdu Uitgevers bv Uitgever Adres Abonnement Klantenservice Algemene

Nadere informatie

Installatie Handleiding TechControl

Installatie Handleiding TechControl Installatie Handleiding TechControl Maneffic Solutions Vincent Schuurhuis Versie 1.01 Plaats de CD in het CD-Rom station van de computer, de installatie zal automatisch gestart worden. Indien u de installatie

Nadere informatie

fotofabriek.nl Handleiding software downloaden & installeren

fotofabriek.nl Handleiding software downloaden & installeren fotofabriek.nl Handleiding software downloaden & installeren DOWNLOADEN Kies je besturingsysteem (windows of mac) en klik op downloaden. Het downloaden start automatisch en het installatiebestand kun je

Nadere informatie

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2 HANDLEIDING FRIREC Versie 1.2.2 Handleiding Frirec voor Windows receptuurprogramma Gefeliciteerd met de aanschaf van FRIREC. Het Programma FRIREC FRIREC is een programma dat speciaal is ontwikkeld voor

Nadere informatie

3) Koppeltabel voor importeren matrix maken. (grondstoffen en nutriënten)

3) Koppeltabel voor importeren matrix maken. (grondstoffen en nutriënten) Handleiding importeren matrix, formules en factoren van de Schothorst Feed Research (SFR) Versie 3.0 2014 Door Niek Aasman Koerhuis automatisering b.v. Wilt u gebruik maken van de formules van 2014 dan

Nadere informatie

Handleiding. van bestanden? Adres: www.adremftp.be Login: advertentie Paswoord: advertentie. tel. 014 44 34 31 info@adrem.be

Handleiding. van bestanden? Adres: www.adremftp.be Login: advertentie Paswoord: advertentie. tel. 014 44 34 31 info@adrem.be Handleiding tel. 014 44 34 31 info@adrem.be Adres: www.adremftp.be Login: advertentie Paswoord: advertentie Handleiding tel. 014 44 34 31 info@adrem.be Adres: www.adremftp.be Login: advertentie Paswoord:

Nadere informatie

Ammoniak in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV

Ammoniak in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV Ammoniak in BRP Wetenschappelijke onderbouwing CLM Onderzoek en Advies BV Culemborg, Juli 2012 Inleiding De Ammoniakmodule in de BRP is ontwikkeld door CLM Onderzoek en Advies in samenwerking met Monteny

Nadere informatie

Review Project Kringloopwijzer ( , Imke de Boer)

Review Project Kringloopwijzer ( , Imke de Boer) Review Project Kringloopwijzer (18-1-2013, Imke de Boer) In het review is opgenomen - Werkplan 2012 en 2013; - Organisatieplan; - Communicatieplan; - Rekentool; - Achtergrond documenten (i.e. BEX, BEA,

Nadere informatie

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergrond BEX (Koeien &Kansen) Samenwerking binnen K&K Voorgesteld mestbeleid NL- EU Samen inspelen op ontwikkelingen uit markt en maatschappij Kringloop

Nadere informatie

Handleiding verbinding maken met ioffice via Extern Bureaublad Deze handleiding beschrijft de stappen voor het verbinden met de ioffice omgeving met

Handleiding verbinding maken met ioffice via Extern Bureaublad Deze handleiding beschrijft de stappen voor het verbinden met de ioffice omgeving met Handleiding verbinding maken met ioffice via Extern Bureaublad Deze handleiding beschrijft de stappen voor het verbinden met de ioffice omgeving met behulp van Extern Bureaublad Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

Klimaatlat melkveehouderij. Gebruikershandleiding

Klimaatlat melkveehouderij. Gebruikershandleiding Klimaatlat melkveehouderij Gebruikershandleiding 1 Inleiding 1.1 De Klimaatlat melkveehouderij De Klimaatlat melkveehouderij is een communicatie-instrument bedoeld om inzicht te geven in de broeikasgasemissies

Nadere informatie

HANDLEIDING VERHUUR. Invoeren van toestel (menukeuze 6) Installatie

HANDLEIDING VERHUUR. Invoeren van toestel (menukeuze 6) Installatie HANDLEIDING VERHUUR Installatie Download het installatieprogramma van de volgende locatie: http://www.apoverheyen.be/plugins/gvverhuursetup.exe Klik op Uitvoeren ofwel eerst Opslaan en nadien Uitvoeren.

Nadere informatie

Landelijk Indicatie Protocol (LIP)

Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Handleiding Landelijk Indicatie Protocol programma pagina 1 of 18 Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Welkom bij LIP Lip is ontstaan uit een toegevoegde module aan het kraamzorg administratie pakket van

Nadere informatie

Handleiding. CRV Mineraal

Handleiding. CRV Mineraal Handleiding CRV Mineraal Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 CRV Mineraal 4 Algemeen: Overzichtsscherm 4 Actueel: 5 Formulier papieren overzichten 5 Beheer klantnummers 5 1. Invoer bemestingsplan 6 Algemene

Nadere informatie

HANDLEIDING SELFSERVICE WERKGEVERS PORTAL

HANDLEIDING SELFSERVICE WERKGEVERS PORTAL premie- en inningssystematiek HANDLEIDING SELFSERVICE WERKGEVERS PORTAL Het controleren van uw gegevens in SWP U ontvangt deze handleiding namens bpfbouw en de bedrijfstakeigen regelingen in uw sector.

Nadere informatie

Instructie instellen machtigingen voor adviseurs en datakoppelingen

Instructie instellen machtigingen voor adviseurs en datakoppelingen Instructie instellen machtigingen voor adviseurs en datakoppelingen Inleiding Deze werkinstructie beschrijft de stappen die u kunt doorlopen voor het afgeven van machtigingen voor adviseurs en datakoppelingen.

Nadere informatie

KringloopWijzer. BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink

KringloopWijzer. BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink KringloopWijzer BEC de koolstofkringloop bedrijfsspecifiek in beeld Michel de Haan & Roselinde Goselink de KringloopWijzer Overeenkomst KringloopWijzer: bedrijf scoren 1. - voeding/excretie N, P 2. -

Nadere informatie

Tweede CDM-advies Wetenschappelijke toetsing KringloopWijzer

Tweede CDM-advies Wetenschappelijke toetsing KringloopWijzer Tweede CDM-advies Wetenschappelijke toetsing KringloopWijzer Samenvatting Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft de Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CDM) advies gevraagd over de bruikbaarheid

Nadere informatie

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening 11 april 2007 ZorgTTP Inleiding In het kader van Risicoverevening wordt gepseudonimiseerd informatie aangeleverd aan het College voor Zorgverzekeringen

Nadere informatie

Handleiding voor het maken van XML-bestanden ten behoeve van DiginBFT (Excel 2007)

Handleiding voor het maken van XML-bestanden ten behoeve van DiginBFT (Excel 2007) Handleiding voor het maken van XML-bestanden ten behoeve van DiginBFT (Excel 2007) 1. Inleiding DiginBFT, de digitale indiening van financiële verantwoordingsdocumenten van notarissen en gerechtsdeurwaarders

Nadere informatie

5. Functies. In deze module leert u:

5. Functies. In deze module leert u: 5. Functies In deze module leert u: - Wat functies zijn; - Functies uitvoeren; - De verschillende functies van Calc kennen. - Naar een ander werkblad verwijzen. U kunt eenvoudige berekeningen, zoals aftrekken,

Nadere informatie

De algemene procedure voor het downloaden van de specifieke vragenlijst is beschreven in hoofdstuk 3 en bestaat uit de volgende stappen:

De algemene procedure voor het downloaden van de specifieke vragenlijst is beschreven in hoofdstuk 3 en bestaat uit de volgende stappen: De elektronische vragenlijst downloaden Vooraf Om uw elektronische vragenlijst te kunnen invullen, heeft u zowel het programma CBSquest nodig als een bedrijfsspecifieke vragenlijst. In deze handleiding

Nadere informatie

Handleiding Concours 3.5 voor breedtesport

Handleiding Concours 3.5 voor breedtesport Handleiding Concours 3.5 voor breedtesport Inhoud 1. Invoeren van de wedstrijdgegevens... 3 2. Het Hoofdscherm... 4 3. Aanmaken Roosters... 5 4. Deelnemers aanmelden... 6 5. Deelnemers in de roosters plaatsen...

Nadere informatie

HANDLEIDING PREMIE BEREKENING SOFTWARE. versie 4.0.2.0 januari 2009

HANDLEIDING PREMIE BEREKENING SOFTWARE. versie 4.0.2.0 januari 2009 HANDLEIDING PREMIE BEREKENING SOFTWARE versie 4.0.2.0 januari 2009 Inhoudsopgave Downloaden Premie Berekening Software 3 Installatie Premie Berekening Software 7 Gebruik Premie Berekening Software 13 Algemene

Nadere informatie

Fuel. Handleiding voor installatie en gebruik

Fuel. Handleiding voor installatie en gebruik Fuel Handleiding voor installatie en gebruik Inhoudsopgave 1. Installatie 2. Gebruik - Windows - Linux / Apple / andere systemen - Een nieuw voertuig aanmaken - Uitgaven 3. Onderhoud - Waarschuwingen -

Nadere informatie

Badge it. Inhoudsopgave. 1. Installatie... 3

Badge it. Inhoudsopgave. 1. Installatie... 3 Badge it voor Windows 95/98/NT/2000/XP Inhoudsopgave 1. Installatie... 3 2. Start... 4 2.1. Nieuwe database maken... 5 2.2. De geselecteerde database openen... 5 2.3. De naam van de geselecteerde database

Nadere informatie

Installatie NemaDecide en eerste gebruik

Installatie NemaDecide en eerste gebruik Installatie NemaDecide en eerste gebruik Installeren NemaDecide NemaDecide kan worden geïnstalleerd op alle computer vanaf Windows 95. De interface is toegesneden op een beeldschermresolutie van 1280 x

Nadere informatie

Handleiding voor enquêtes voor ProZo!

Handleiding voor enquêtes voor ProZo! Handleiding voor enquêtes voor ProZo! Versie 1.1, 1 mei 2012 1 Voorwoord Deze handleiding neemt u stap voor stap mee in de aanvraagprocedure en het beheren van uw ProZo! enquêtes. We raden u aan deze handleiding

Nadere informatie

Handleiding WebEx. Een webconsult, wat nu?

Handleiding WebEx. Een webconsult, wat nu? Handleiding WebEx Een webconsult, wat nu? U bent aangemeld voor erfelijkheidsvoorlichting en -onderzoek bij de afdeling Klinische Genetica van het UMCG. Het webconsult zal met het internetsysteem WebEx

Nadere informatie

Installatie PlanCare Dossier educatief

Installatie PlanCare Dossier educatief Installatie PlanCare Dossier educatief Verwijder eerst de voorgaande versie(s) van PlanCare educatief met behulp van het Windows Configuratiescherm. De nieuwe software wordt aan licentiehouders ter beschikking

Nadere informatie