Obligaties hebben hun eigen wil. Antoon Pelsser

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Obligaties hebben hun eigen wil. Antoon Pelsser"

Transcriptie

1 Obligaties hebben hun eigen wil Antoon Pelsser

2 Inhoud Wat is de rente termijnstructuur? Fitten van een obligatiecurve Hedgen met bonds en swaps 2

3 Principes Risicovrij Curve moet waarde weergeven van risicovrije kasstromen Benchmark voor polishouder/deelnemer Benchmark voor toezichthouder Curve onafhankelijk van beleggingsbeleid, financiële positie, sponsor, etc. Geen own credit risk! 3

4 Principes Goed Observeerbaar Direct en dagelijks waarneembaar vanuit de markt Observeerbaar voor alle relevante looptijden Zonder interpretatie beschikbaar 4

5 Principes Verhandelbaar Renterisico van de curve moet in de markt afgedekt kunnen worden Dus geen smoothing Liever geen mandjes 5

6 Principes Robuust Curve is niet gevoelig voor verstoringen Onbalans vraag/aanbod Markt niet voldoende toegankelijk Prijsvorming infrequent Weinig transacties LES: Markt voor CDO s leek zeer liquide, maar verdampte volledig na crisis... 6

7 Beschikbare Curven - Swap Voor: liquide markt Voor: lange looptijden (tot 60 jaar) Tegen: niet risicovrij EIOPA maakt correctie o.b.v. EURIBOR-EONIA spread Dit is de Credit Rate Adjustment (CRA)

8 Beschikbare Curven ECB-AAA Samengesteld uit koersen van staats-obligaties van euro-landen met AAA-rating Voor: (zo goed als) risico-vrij Tegen: weinig waarnemingen voor zeer lange looptijden (30+ jaar) Tegen: samengesteld uit mandje van staatsobligaties + gefitte curve 8

9 Beschikbare Curven Overzichtstabel: Principe \ Curve Swap ECB-AAA Risicovrij - + Goed Observeerbaar + 0/+ Verhandelbaar + - Robuust 0/+ 0/+ Er is geen ideale curve Zowel Swap als ECB-AAA goede kandidaten 9

10 Inhoud Wat is de rente termijnstructuur? Fitten van een obligatiecurve Hedgen met bonds en swaps 10

11 Fitten van Obligatie-curve Stel we observeren de marktprijzen van Nederlandse staatsobligaties Kunnen we dan een rente-termijnstructuur bepalen uit deze prijzen? In theorie: ja, d.m.v. bootstrapping Praktische problemen: Gaten in de verhandelde looptijden Verschillende data couponbetalingen 11

12 Marktprijzen obligaties Closing prices uit Bloomberg PX_DIRTY_MID Praktische problemen: Gaten in looptijd Verschillende data couponbetalingen 12

13 Curve met Smith-Wilson EIOPA gebruikt de Smith-Wilson methode om uit marktprijzen een rentecurve te construeren Marktdata = par swaprentes Smith-Wilson ook toepasbaar op obligaties Exacte fit van alle prijzen mogelijk Automatische extrapolatie naar UFR toe, voorbij de laatste marktwaarde 13

14 Curve met Smith-Wilson Waarom deze wilde curve? Lagere liquiditeit bonds Liquiditeitsverschillen Bid/Ask bounce 14

15 Smith-Wilson met Meetfout Als we een curve willen die exact consistent is met alle geobserveerde marktprijzen dan krijgen we een wilde curve. De marktprijs is wellicht niet perfect accuraat. Meetfouten in de marktprijzen Uitbreiding van S-W met meetfouten Aanname: meetfout van 0.05 (t.o.v. prijs van 100) Vergelijkbaar met Bid/Ask spread in marktprijzen voor liquide bonds 15

16 Smith-Wilson met Meetfout Kleine meetfout geeft grote verschillen in curve Max verschil = (t.o.v. prijs=100) 16

17 Obligatie-curve Het gebruik van de ECB-AAA curve geeft extra problemen: Kredietwaardigheid-verschillen tussen landen Zelfs NL en DE Liquiditeitsverschillen per obligatie Relatief beperkt volume AAA obligaties Steeds minder AAA landen... Feitelijk alleen NL en DE 17

18 Inhoud Wat is de rente termijnstructuur? Fitten van een obligatiecurve Hedgen met bonds en swaps 18

19 Bond-Swap spread Veel instituties gebruiken zowel bond als swapcontracten Expliciet: in beleggingsportefeuille Impliciet: rente-curve gebaseerd op swap-curve Verzekeraars: EIOPA curve Pensioenfondsen: DNB rente-curve Wat is de praktische impact van de bond-swap spread? 19

20 Swap-ECB spread 20

21 Gevolgen van spread Marktwaarde verplichtingen en beleggingen lopen uit de pas Ondanks het afdekken van het renterisico zien we toch grote P&L effecten in de marktwaarde balans Deze artificiële volatiliteit maakt het lastig de solvabiliteit (of dekkingsgraad) te sturen 21

22 Voorbeeld We nemen een portefeuille bestaande uit NL en DE staatsobligaties We waarderen de bijbehorende cashflows met de EIOPA-curve gedurende 9 maanden 22

23 Voorbeeld Effect van 4%-punt in januari... Voor perfecte cashflow matching! 23

24 Conclusies De risicovrije rentecurve bestaat niet Marktprijzen van obligaties liggen niet netjes op een mooie curve Spreadverschillen tussen swap en obligaties kunnen aanzienlijke effecten hebben op solvabiliteit (of dekkingsgraad) Ongeveer 1%-punt per maand 24

25 Contact Kleynen Consultants BV St. Franciscusweg GH HEERLEN T E I DISCLAIMER Any views or opinions presented are solely those of the author and do not necessarily represent those of Kleynen Consultants B.V. If you are not the intended recipient, be advised that you have received this presentation in error and that any use, dissemination, forwarding, printing or copying of this presentation is strictly prohibited. If you have received this presentation in error please contact Kleynen Consultants B.V.. Kleynen Consultants B.V. cannot be held responsible or liable in any way whatsoever for/and or in connection with any consequences and/or damage resulting from the proper and complete dispatch and receipt of the content of this presentation. 25

Hoe te beleggen onder Solvency II regelgeving t.a.v. verdiscontering verplichtingen?

Hoe te beleggen onder Solvency II regelgeving t.a.v. verdiscontering verplichtingen? Hoe te beleggen onder Solvency II regelgeving t.a.v. verdiscontering verplichtingen? 1 Impact regelgeving t.a.v. beleggingsbeleid! "! # $ %&! $' (" ' )* + *! " &,!,, --- 2 Verdisconteringscurve: van economisch

Nadere informatie

De kwestie van opties en garanties

De kwestie van opties en garanties De kwestie van opties en garanties Een consistente waardering voor alle toepassingen Verzekeringsproducten worden vaak gekenmerkt door garanties of opties die contractueel door de verzekeraar zijn toegezegd

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint?

Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint? Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint? Drs. Dr. Ir. David van Bragt RBA 1 Senior Consultant Investment Solutions, Aegon Asset Management Samenvatting Binnen het Financieel

Nadere informatie

Ultimate forward rate: The way forward?

Ultimate forward rate: The way forward? Ultimate forward rate: The way forward? Drs. Dr. Ir. David van Bragt RBA Senior Consultant Investment Solutions, AEGON Asset Management Drs. Erica Slagter FRM 1 Principal Pensioen Actuaris, AEGON Nederland

Nadere informatie

dr. Ruud Kleynen AAG Turning Ideas into Action

dr. Ruud Kleynen AAG Turning Ideas into Action dr. Ruud Kleynen AAG Turning Ideas into Action Agenda Feedback en verbetering Governance ALM Replicating Portfolio s Risk Management Kies beleid Ex ante denken Maak risicoprofiel beter inzichtelijk Actieve

Nadere informatie

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate ROCK note Februari 2013 Alleen voor professionele beleggers De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Roderick Molenaar

Nadere informatie

Tabel 1.3 Nominale rentetermijnstructuur (zero coupon) Percentages ###

Tabel 1.3 Nominale rentetermijnstructuur (zero coupon) Percentages ### Tabel 1.3 Nominale rentetermijnstructuur (zero coupon) Percentages Looptijd in jaren * toelichting 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37

Nadere informatie

Themabericht 2012/17. Een realistische rekenrente

Themabericht 2012/17. Een realistische rekenrente Themabericht 2012/17 Een realistische rekenrente Minister Kamp is recent met plannen gekomen om de rekenrente waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen waarderen kunstmatig te verhogen. Dit in verband

Nadere informatie

Solvency II: Impact op Financiële instellingen

Solvency II: Impact op Financiële instellingen Solvency II: Impact op Financiële instellingen Op weg naar een risico georiënteerde financiële branche Eye on Insurance 9 December 2009 Niek Hoek Agenda Belang risico management voor financiële instellingen

Nadere informatie

Regelgeving versus sturing: De spagaat van een verzekeraar. Annemarie Mijer 7 november 2013

Regelgeving versus sturing: De spagaat van een verzekeraar. Annemarie Mijer 7 november 2013 Regelgeving versus sturing: De spagaat van een verzekeraar Annemarie Mijer 7 november 2013 Wet- en regelgeving in een overgangsfase Solvency I Interim Measures TSC ERB Solvency II 2014 2016 2 De spagaat

Nadere informatie

Principes voor de Ultimate Forward Rate Een bijdrage van het Actuarieel Genootschap ten behoeve van de Commissie UFR

Principes voor de Ultimate Forward Rate Een bijdrage van het Actuarieel Genootschap ten behoeve van de Commissie UFR Principes voor de Ultimate Forward Rate Een bijdrage van het Actuarieel Genootschap ten behoeve van de Commissie UFR 1. Inleiding In de politieke discussie over de Hoofdlijnennota herziening financieel

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Actuarieel Genootschap & Actuarieel Instituut. Principes voor de Rentetermijnstructuur. rapport. "Dé juiste curve bestaat niet"

Actuarieel Genootschap & Actuarieel Instituut. Principes voor de Rentetermijnstructuur. rapport. Dé juiste curve bestaat niet Actuarieel Genootschap & Actuarieel Instituut rapport "Dé juiste curve bestaat niet" VOORWOORD De economische crisis leidt op alle fronten in de financiële wereld tot discussies over ingrijpende hervormingen.

Nadere informatie

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013 Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's Joost Driessen 26 maart 2013 Illiquide assets voor lange-termijn beleggers? David Swensen, CIO Yale endowment: "Accepting illiquidity

Nadere informatie

WALS gebruikersdag 2013

WALS gebruikersdag 2013 WALS gebruikersdag 2013 Marktwaarde Frank Vermeij Inhoud Vragen Nieuwtjes Theorie Waarderen Rendement Simuleren WALS-TMS Ortec Finance helpt 2 Vragen Wie waardeert al het vastgoed al op marktwaarde? Wie

Nadere informatie

ICC Consultants +31 (0) november Realiseer betere valutakoersen bij uw eigen bank!

ICC Consultants  +31 (0) november Realiseer betere valutakoersen bij uw eigen bank! www.icc-consultants.nl +31 (0)30 820 1220 november 2016 Realiseer betere valutakoersen bij uw eigen bank! Bedrijven die valutatransacties doen in de contante ( spot ) markt krijgen op het moment van afsluiten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 013 Toekomst financiële sector Nr. 102 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Liability Driven Solutions

Liability Driven Solutions Liability Driven Solutions Brochure Inhoud Samenvatting 3 1. Het belang van renteafdekking 5 1.1. Renterisico 5 1.2 Solvabiliteitsbeslag 6 2. Het Strategic Liability Matching (SLM) fonds 7 21. Doelstelling

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Reactie op Septemberpakket Pensioenen Alleen voor professionele beleggers

Reactie op Septemberpakket Pensioenen Alleen voor professionele beleggers FTK Update september 2012 Reactie op Septemberpakket Pensioenen Alleen voor professionele beleggers.. Door Peter van der Spek en Remmert Koekkoek, Customized Overlay Management Roderick Molenaar en Laurens

Nadere informatie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie Samenvatting Op 14 juli 2015 heeft DNB aangekondigd dat zij de berekeningsmethodiek van de Ultimate Forward Rate (UFR), welke onderdeel vormt van de rekenrente waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen

Nadere informatie

Search for Yield versus Capital

Search for Yield versus Capital Search for Yield versus Capital De huidige situatie op de financiële markten zorgt voor een uitdagende zoektocht naar rendement voor institutionele beleggers. Verzekeraars en pensioenfondsen hebben verplichtingen

Nadere informatie

Onderzoek naar alternatieve risicovrije rentes voor pensioenfondsen

Onderzoek naar alternatieve risicovrije rentes voor pensioenfondsen Onderzoek naar alternatieve risicovrije rentes voor pensioenfondsen 1. Inleiding Ontwikkelingen rond de rente die pensioenfondsen moeten hanteren bij het berekenen van hun toekomstige verplichtingen, hebben

Nadere informatie

Verzekeraars, Lange-Termijn Garanties Investeringen en Toezicht De curve kwestie. Theo Berg

Verzekeraars, Lange-Termijn Garanties Investeringen en Toezicht De curve kwestie. Theo Berg Verzekeraars, Lange-Termijn Garanties Investeringen en Toezicht De curve kwestie Theo Berg Veranderende kapitaal regimes Sinds begin jaren 70 Solvency I regime: Wettelijk kader en volume gedreven In Nederland

Nadere informatie

Handleiding Risk Indicator Structured Products

Handleiding Risk Indicator Structured Products Handleiding Risk Indicator Structured Products Kempen Structured Products heeft negen verschillende typen risico geïdentificeerd die een belegger zou kunnen lopen als hij een structured product koopt.

Nadere informatie

Addendum. Ultimate Forward Rate

Addendum. Ultimate Forward Rate Addendum Ultimate Forward Rate Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account-CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Inleiding Door de malaise op de financiële markten is het voor veel pensioenfondsen zaak om hun financiële beleid (verder) te optimaliseren.

Nadere informatie

Hoop je voldoende geïnformeerd te hebben mocht je nog vragen hebben dan hoor ik dat graag.

Hoop je voldoende geïnformeerd te hebben mocht je nog vragen hebben dan hoor ik dat graag. Van: Verzonden: Aan: CC: Onderwerp: Bijlagen: Randen van, Dennis Monday, February 08, 2016 11:25 AM Kramer, Rob Dijk van, Peter; Deriga, Liesbeth RE: Kapaanvraag

Nadere informatie

Transparantie van de solvabiliteit Presentatie Actuariaatcongres 2014 Bevordert de regelgeving de transparantie van de solvabiliteit?

Transparantie van de solvabiliteit Presentatie Actuariaatcongres 2014 Bevordert de regelgeving de transparantie van de solvabiliteit? Transparantie van de solvabiliteit Presentatie Actuariaatcongres 2014 Bevordert de regelgeving de transparantie van de solvabiliteit? Wouter Elshof Wouter Klaassen 5 maart 2014 Inleiding Thema Actuariaatcongres:

Nadere informatie

Wat betekent een stijgende rente voor het rentebeleid van pensioenfondsen? 10 mei 2017

Wat betekent een stijgende rente voor het rentebeleid van pensioenfondsen? 10 mei 2017 Wat betekent een stijgende rente voor het rentebeleid van pensioenfondsen? 10 mei 2017 Samenvatting In dit artikel onderzoeken wij de consequenties van een sterk stijgende marktrente voor het rentebeleid

Nadere informatie

Vergelijking verzekeraars en banken

Vergelijking verzekeraars en banken Vergelijking verzekeraars en banken Level playing field vanuit toezicht en kapitaaleisen? Presentatie door drs. Juriaan Borst AAG ACIS Symposium - Universiteit van Amsterdam 5 september 2014 2014 Towers

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Ortec Finance. Tips & Trucs Gebruikersdag 19 juni 2012

Ortec Finance. Tips & Trucs Gebruikersdag 19 juni 2012 Ortec Finance Tips & Trucs Gebruikersdag 19 juni 2012 Tips en trucs Algemene tips - Werkmethode - Status - Afschermen gebruik - Sneltoetsen Inhoudelijke tips - Gebruik - Rapporten - Vastgoed - Balans 2

Nadere informatie

Advies Commissie UFR. Commissie Ultimate Forward Rate

Advies Commissie UFR. Commissie Ultimate Forward Rate Advies Commissie UFR Commissie Ultimate Forward Rate mr. drs. T.W. Langejan (voorzitter) prof. dr. C. van Ewijk prof. dr. Th.E. Nijman prof. dr. A.A.J. Pelsser prof. dr. O.C.H.M. Sleijpen prof. dr. O.W.

Nadere informatie

Renteafdekking en renteswaps

Renteafdekking en renteswaps Renteafdekking en renteswaps Jitzes Noorman Delegated CIO BMO Global Asset Management - Nederland VBA ALM-Conferentie 2015 5 november 2015 Agenda Investments Beliefs en Renteafdekkingsbeleid Renteafdekking

Nadere informatie

Rabo Variabele Lange Rente Obligatie

Rabo Variabele Lange Rente Obligatie Dit prospectus is gemaakt voor de uitgifte van dit product en wordt daarna niet meer geactualiseerd. Als u in dit product wilt beleggen is het daarom belangrijk dat u ook alle informatie over dit product

Nadere informatie

Toelichting op Milliman Market Monitor - Nederland

Toelichting op Milliman Market Monitor - Nederland Toelichting op Milliman Market Monitor - Nederland 13 april 2017 Maandelijks publiceert Milliman de Milliman Market Monitor. Dit document geeft daarop een toelichting DOEL Het doel van de Milliman Market

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. De waarde van economische scenario s en de kijk op integraal risico Jos Berkemeijer, Managing Partner Symetrics

IPFOS. Bestuurders Conferentie. De waarde van economische scenario s en de kijk op integraal risico Jos Berkemeijer, Managing Partner Symetrics IPFOS Bestuurders Conferentie De waarde van economische scenario s en de kijk op integraal risico Jos Berkemeijer, Managing Partner Symetrics De waarde van economische scenario s en de kijk op integraal

Nadere informatie

De I0 tte. Geachte heer Roelvink,

De I0 tte. Geachte heer Roelvink, De I0 tte. Deloitte Accountants B.V. Financial Risk Management Laan van Kronenburg 2 1183 AS Amstelveen Postbus 175 1180 AD Amstelveen Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9711 www.deloitte.nl Behandeld

Nadere informatie

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Nieuw pensioencontract DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Kernpunten 1. Eén ftk met twee soorten contracten (nominale contract en reële contract) 2. Contracten

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) In dit proefschrift ontwikkel ik enige kwantitatieve methoden die gebruikt kunnen worden bij het nanciële risicomanagement van in de eerste plaats een levensverzekeraar

Nadere informatie

Aon Actualiteitenseminar

Aon Actualiteitenseminar Aon Actualiteitenseminar Risico's voor herverzekerde pensioenfondsen Erik Jan Jansen Van de website Brief Donner 17 sept 2010 Daarna gaat Erik Jan Jansen in op risico s bij herverzekerde pensioenfondsen.

Nadere informatie

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten Levensverzekeringen worden in de regel voor een lange periode afgesloten. De rente speelt hierdoor voor levensverzekeraars een belangrijke rol. Bij een rentedaling daalt het eigen vermogen van deze sector

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Economische en Financiële risico s in de ORSA Dr. André van Vliet

Economische en Financiële risico s in de ORSA Dr. André van Vliet Modellering van Economische en Financiële risico s in de ORSA Dr. André van Vliet Onderwerpen ORSA en ALM Verder kijken dan je neus lang is Kwantitatieve analyses m.b.v. ALM Management actions Economische

Nadere informatie

Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Van 21 december 2012, AV/PB/2012/17948, tot instelling van de Commissie UFR

Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Van 21 december 2012, AV/PB/2012/17948, tot instelling van de Commissie UFR Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Van 21 december 2012, AV/PB/2012/17948, tot instelling van de Commissie UFR De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

Nadere informatie

Jaarvergadering Deelnemers PF NIBC

Jaarvergadering Deelnemers PF NIBC Jaarvergadering Deelnemers PF NIBC Toelichting op het jaar 2013 25 juni 2014 1 1 Agenda Jaarvergadering Deelnemers 1. Opening 2. Mededelingen van de voorzitter 3. Vaststelling van de notulen van de jaarvergadering

Nadere informatie

één mogelijke invulling en die is zeer abrupt.

één mogelijke invulling en die is zeer abrupt. // Ronde tafel UFR voorzitter Michel Salden, Doctors Pension Funds Services Foto s: Fotopersburo Dijkstra deelnemers Daniel Aksan, Citi Bart Oldenkamp, Cardano Bas Scholten, Syntrus Achmea Jan Willem van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014 Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Vermogensbeheer SPMS 17 november 2014 Structuur SPMS (vermogensbeheer) Bestuur SPMS F&C (verantwoord beleggen) Ortec (ALM studie) Bestuursbureau Investment

Nadere informatie

Alternatief voor de dekkingsgraad

Alternatief voor de dekkingsgraad Alternatief voor de dekkingsgraad Themadag Platform Deelnemersraden Den Haag 4 oktober 2013 ir. Arno van Mullekom, RBA Aanleiding Wat is het probleem? De dekkingsgraad is geen goede graadmeter voor de

Nadere informatie

10 De ultimate forward rate: introductie en impact op renteafdekking

10 De ultimate forward rate: introductie en impact op renteafdekking 10 De ultimate forward rate: introductie en impact op renteafdekking Binnen het Financieel Toetsingskader (FTK) worden de verplichtingen van pensioenfondsen vanaf eind september 2012 gewaardeerd met behulp

Nadere informatie

Geacht bestuur, Toezicht pensioenfondsen en beleggingsondernemingen. Postbus AB Amsterdam. Datum 29 augustus 2013.

Geacht bestuur, Toezicht pensioenfondsen en beleggingsondernemingen. Postbus AB Amsterdam. Datum 29 augustus 2013. Toezicht pensioenfondsen en beleggingsondernemingen Postbus 98 1000 AB Amsterdam Datum Uw kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer Bijlage(n) 1 Onderwerp Resultaten DNB themaonderzoek beheersing renterisico

Nadere informatie

Gevolgen voor pensioenfondsen van Advies Commissie

Gevolgen voor pensioenfondsen van Advies Commissie INVESTMENT SOLUTIONS & RESEARCH UPDATE 31 maart 2014 Voor professionele adviseursbeleggers Gevolgen voor pensioenfondsen van Advies Commissie Jaap Hoek en Roderick Molenaar Portfolio Strategy Parameters

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les1! Inleiding. 9 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les1! Inleiding. 9 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les1! Inleiding 9 september 2010 1 Planning Datum tijd 09-09-2010 1700-200 16-09-2010 1700-200 23-09-2010 1700-200 30-09-2010 1700-200 07-10-2010 1700-200 14-10-2010 1700-200 28-10-2010

Nadere informatie

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen?

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? ROCK note Juli 2012 Alleen voor professionele beleggers Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Tom Steenkamp Co-head

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Nummer 1. Renteafdekking van Titel Pensioenfondsen verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Subtitel over twee regels

Nummer 1. Renteafdekking van Titel Pensioenfondsen verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Subtitel over twee regels Januari november 2015 2015 Nummer 1 Renteafdekking van Titel Pensioenfondsen over twee Onderzoek op regels verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Subtitel over twee regels Renteafdekking

Nadere informatie

www.pwc.nl Hot topics treasury seminar Beheerst nieuwe regelgeving ook uw agenda? 13 juni 2013

www.pwc.nl Hot topics treasury seminar Beheerst nieuwe regelgeving ook uw agenda? 13 juni 2013 www.pwc.nl Hot topics treasury seminar Beheerst nieuwe regelgeving ook uw agenda? 13 juni 2013 Agenda Derivaten en hedge accounting Aandachtspunten RJ 290 Transacties Bijzondere waardevermindering versus

Nadere informatie

Renterisico. in een pensioenbalans

Renterisico. in een pensioenbalans Renterisico in een pensioenbalans Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2013 t/m 31 december Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2013 t/m 31 december Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2013-1 oktober 2013 t/m 31 december 2013 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 120,6% naar 123,0% Reële

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options 23 september 2010 1 Agenda Huiswerk vorige keer Swaps (H7 1 t/m 4) Optie markt (H8) 2 Interest Rate Swaps Een interest rate swap (IRS) is een financieel contract

Nadere informatie

Onderwerp: 714068 MER Windpark De Veenwieken Toetsing LVNL & ILenT

Onderwerp: 714068 MER Windpark De Veenwieken Toetsing LVNL & ILenT Marjolein Pigge Van: CNSToetsing@lvnl.nl Verzonden: maandag 11 mei 2015 14:52 Aan: CC: henk.van.den.berg@ilent.nl Onderwerp: RE: 714068 MER Windpark De Veenwieken Toetsing LVNL & ILenT Beste heer Vogelaar/Bouke,

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Corporatiesturing. Beeldbepalend. Johan Conijn. SOM, 26 september 2012

Corporatiesturing. Beeldbepalend. Johan Conijn. SOM, 26 september 2012 Corporatiesturing Johan Conijn SOM, 26 september 2012 Beeldbepalend 2 Existentieel probleem Mismanagement, fraude. Maar aan incidenten liggen onderliggende factoren ten grondslag: 1) Vermogen in de dode

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

ASR jaarresultaten 2011

ASR jaarresultaten 2011 ASR jaarresultaten 2011 Nettoresultaat 212 miljoen, solvabiliteit verder toegenomen, dividend 71 miljoen Roel Wijmenga CFO Jack Julicher Chief Investment Officer Financiële markten 29 februari 2012 Disclaimer

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 5 juli 2016 1 Agenda Opening 2015 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk Herstelplan Henk Beleggingsbeleid Bert Risico s

Nadere informatie

decem Solven cy II Kapita alsber ekenin g (10 spatie s) voette kst wijzig en via Invoeg en Kopte kst en voette kst

decem Solven cy II Kapita alsber ekenin g (10 spatie s) voette kst wijzig en via Invoeg en Kopte kst en voette kst 141 decem Traini ber ng 2012 Solven cy II Kapita alsber ekenin g Klantn 13 juni 1 aam 2013 (10 spatie s) voette kst wijzig en via Invoeg en Kopte kst en voette kst SOLVENCY II TOEPASSEN IN DE PRAKTIJK

Nadere informatie

De invloed van het Financieel Toetsingskader op de financiële markten

De invloed van het Financieel Toetsingskader op de financiële markten De invloed van het Financieel Toetsingskader op de financiële markten Hoofdstuktitel De invoering van het Financieel Toetsingskader (FTK) is voor veel pensioenfondsen in Nederland aanleiding het bestaande

Nadere informatie

Update UFR. Update UFR 17 juli 2015 For professional investors. Inleiding

Update UFR. Update UFR 17 juli 2015 For professional investors. Inleiding 1 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 Zero rentes Update UFR 17 juli 2015 For professional investors Update UFR Voor een gemiddeld pensioenfonds stijgt de waardering van de verplichtingen

Nadere informatie

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2 Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting 1 21/08/2015 Waarom AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2? Volgende reeks

Nadere informatie

Beleggen in Oplossingen

Beleggen in Oplossingen Beleggen in Oplossingen Doing well by doing good, in het groot Robeco 2 december 2015 1 1. Beleid Met de klant Van principes naar kader Keuze thema s Doelstelling 2. Uitvoering Fasering Definities en selectie

Nadere informatie

Bijlage A: Sjabloon herstelplan per 31 december 2008

Bijlage A: Sjabloon herstelplan per 31 december 2008 Bijlage A: Sjabloon herstelplan per 31 december 2008 Naam pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds Holland Casino Nummer fonds: 60196 Dekkingsgraad per 31-12-2008: 88,2% Status financiële positie (reservetekort,

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld Ter illustratie van mijn betoog heb ik gebruik gemaakt van een voorbeeld uit mijn verleden als bankier:

Praktijkvoorbeeld Ter illustratie van mijn betoog heb ik gebruik gemaakt van een voorbeeld uit mijn verleden als bankier: Jeroen Wilbrink woensdag, 01 dec 2010 door Jeroen Wilbrink Pensioenfondsen, reduceer je renterisico Onlangs sprak ik op F&C s jaarlijkse macro-economische seminar in Amsterdam. Mijn toespraak ging over

Nadere informatie

Renterisico. Achmea Investment Management

Renterisico. Achmea Investment Management Renterisico Achmea Investment Management Inhoudsopgave 01 Inleiding 3 02 De pensioenbalans 4 03 04 05 06 07 08 Van pensioenuitkeringen naar contante waarde 5 Rentegevoeligheid van de Technische Voorziening

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.15 0.50 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.15 0.50 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 3 oktober 2014 drs. Rogier Crijns +31 (0)20 527 6337 r.crijns@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR (Slot)koers 3-10-14-1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%) -0.03 0.00 0.02 0.08 USD LIBOR overnight (%) 0.09

Nadere informatie

S&V Reflector. Het beleggingsbeleid van de toekomst? Matching en Return gaan op de schop

S&V Reflector. Het beleggingsbeleid van de toekomst? Matching en Return gaan op de schop S&V Reflector Het beleggingsbeleid van de toekomst? Matching en Return gaan op de schop April 2012 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord en uitlegbaar beleggingsbeleid

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les2! Furtures & Forwards. 16 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les2! Furtures & Forwards. 16 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les2! Furtures & Forwards 16 september 2010 1 Agenda Duration & convexity (H4 8+ 9) Futures en Forwards (H2) Hedging met Futures en Forwards (H3) Waardering Futures en Forwards (H5)

Nadere informatie

Twee curves, een wereld van verschil

Twee curves, een wereld van verschil Twee curves, een wereld van verschil Theo Kocken, Bart Oldenkamp en Joeri Potters Vorig jaar is in Nederland, eerst voor verzekeraars en vervolgens voor pensioenfondsen, nieuwe regelgeving ingevoerd die

Nadere informatie

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG Huidige stand van zaken nftk drs. Lonneke Thissen AAG juli 2014 1. Huidige stand van zaken nftk Wetsvoorstel naar de Raad van State op 4 april 2014 Gebaseerd op nominaal kader - De komende tijd wordt gekeken

Nadere informatie

Reële karakteristieken van beleggingscategorieën

Reële karakteristieken van beleggingscategorieën Reële karakteristieken van beleggingscategorieën Henk Hoek ORTEC Postbus 4074 3006 AB Rotterdam Max Euwelaan 78 Tel. +31 (0)10 498 6666 info@ortec.com www.ortec.com 6 november 2008 Inleiding: nominaal

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Veranderingen in toezicht en risicomanagement. Emiel Roozen CFO Delta Lloyd Groep

Veranderingen in toezicht en risicomanagement. Emiel Roozen CFO Delta Lloyd Groep Veranderingen in toezicht en risicomanagement Emiel Roozen CFO Delta Lloyd Groep ACIS- UvA symposium, 6 september 2012 Agenda I. Turbulente marktomstandigheden II. Toegenomen levensverwach8ng III. Rentecurves

Nadere informatie

Tilburg University. Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Canonische analyse in markt- en marketingonderzoek Kuylen, A.A. A.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1980 Link to publication Citation for

Nadere informatie

Post crisis waardering van derivaten Achtergrond, methoden en uitdagingen

Post crisis waardering van derivaten Achtergrond, methoden en uitdagingen OPINIE Post crisis waardering van derivaten Achtergrond, methoden en uitdagingen De crisis die de financiële markten vanaf de zomer van 2007 in zijn greep heeft gehouden, lijkt wat te zijn geluwd. Deze

Nadere informatie

Ambassador Investments Fondsen

Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Vanaf het vierde kwartaal 2013 is het voor beleggers mogelijk te participeren in de beleggingsstijl van Ambassador Investments door zelfstandig

Nadere informatie

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012 Eerste observaties septemberpakket KCM fiduciair management 26 september Wat is relevant voor de beleggingen? Rentecurve In lijn met het voorstel van Kamp: Ultimate Forward Rate (UFR) komt er op basis

Nadere informatie

jaarverslag 2013 Stichting Pensioenfonds Randstad

jaarverslag 2013 Stichting Pensioenfonds Randstad jaarverslag 2013 Stichting Pensioenfonds Randstad 57 Herverzekeringscontracten De waarde van de voorziening voor de herverzekering van het WAO-hiaat bedroeg per 31 december 2013 603 (2012: 649). Dit betreft

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Consumer billing Best practices

Consumer billing Best practices Consumer billing Best practices Jaap Jan Nienhuis 20 March 2013 tomorrow s transactions today Welcome 2 Titel subtitel. Auteur(s) datum voluit. Innopay BV. Alle rechten voorbehouden. Jaap Jan Nienhuis

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB IPFOS Bestuurders Conferentie Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks 2 Inhoud 1.

Nadere informatie

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan

S&V Reflector. Buy Low - Sell High. Praktische handvatten voor het beleggingsplan S&V Reflector Buy Low - Sell High Praktische handvatten voor het beleggingsplan Oktober 2015 Opmerkingen vooraf In deze reflector bespreken wij hoe een pensioenfonds de aantrekkelijkheid van beleggingscategorieën

Nadere informatie

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P.

Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Tilburg University Markt- en marketingonderzoek aan Nederlandse universiteiten Verhallen, T.M.M.; Kasper, J.D.P. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1987 Link to publication Citation

Nadere informatie