Verandering van Tijdperk: Kantelen of Sneuvelen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verandering van Tijdperk: Kantelen of Sneuvelen"

Transcriptie

1 Verandering van Tijdperk: Kantelen of Sneuvelen Jan Rotmans SS-Rotterdam,

2 We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperk

3 Kantelperiode periode waarin heel veel tegelijk verandert is zeldzaamheid in de geschiedenis voorbeeld: eind 19 de eeuw moderniseringsproces fundament Nederland onderwijs, kiesrecht, zorg, sociale opbouw

4 Crisis is Systemisch crisis diep geworteld in ons economisch systeem we lossen de echte oorzaak van crisis niet op crisis keert in andere gedaante terug ecologische crises zijn echte crises

5 Voordeel van het Nadeel terug naar de kern op moderne manier nieuwe soberheid eruptie aan creativiteit en innovatie menselijke schaal

6 Economie 3.0 CO2-arm biobased kleinschalig circulair maatwerk bottom-up nieuwe maakindustrie

7 Samenleving Kantelt

8 Unieke Kanteling 1. weefsel van de samenleving verandert 2. structuur van de economie verandert 3. disruptieve technologische doorbraken

9 Samenleving 3.0 do it ourselves society samenleving van onderop participatiesamenleving burgerkracht sociaal doe het zelven

10 Paradigma Wisseling oude wereldbeeld exploitatie structuren onnatuurlijk ontlenen lineair nieuwe wereldbeeld co-operatie mensen natuurlijk waarde creëren cyclisch

11 Kantelfase energiebedrijven vallen om massale ontslagen in thuiszorg welzijnsorganisaties verdwijnen bouwbedrijven saneren op grote schaal

12 Opbouw en Afbraak veel branche-organisaties verdwijnen veel belangenbehartigers verdwijnen veel sectorvertegenwoordigers verdwijnen 3 van de 5 organisaties zullen sneuvelen

13 Van de Oude Dingen die Voorbijgaan? VNO-NCW? FNV-Bondgenoten? Bouwend Nederland? AVRO/NCRV? UNETO-VNI? EnergieNederland

14 Evolutionaire Revolutie silo s worden afgebroken nieuwe instituties ontstaan mensen breken door structuren heen

15 Economie 3.0

16 Groene Economie 1. schoon en veilig schone producten, materialen en energie 2. circulair afval als grondstof voor nieuw producten: sluiten kringlopen 3. bio-based groene grondstoffen als basis: planten & rest producten

17 Groene Economie is booming mondiale economie rondom clean tech industry snelst groeiende industrie ter wereld 2012: 300 miljard dollar (30% groei t.o.v. 2011) China Duitsland Amerika Italië Nederland 60 miljard 45 miljard 40 miljard 17 miljard 2.5 miljard

18 Groene Economie in Europa groene economie is van cruciaal belang voor Europa in potentie 22 miljoen Europeanen betrokken in 2012: 2-4 % van totale werkgelegenheid in 2020: 5-10 % van totale werkgelegenheid Duitsland is de absolute koploper Denemarken doet het heel goed Engeland doet het goed Nederland doet het niet goed topsectoren & green deals

19 Groene Economie in Nederland Groene Economie = ca. 5% van Totale Economie Groene Productiesector = ca. 2% van Totale Economie Clean Tech = ca. 1% van Totale Economie bron: PBL 2013

20 Groene Economie snijdt dwars door (top)sectoren heen nu nog 2-4% van de totale economie in % bij 15% groei per jaar in % bij 15% groei per jaar

21 Regionale Kansen

22 Pijlers van Regionale Economie bio-economie 2. duurzame bouw 3. nieuwe maakindustrie 4. duurzame afvalverwerking 5. duurzame zorg

23 Verduurzaming van Woningvoorraad alle woningen energieneutraal in 2025 huurwoningen: corporaties via Stroomversneller koopwingen: via regionale netwerken bouwers, gemeenten, corporaties, Energiesprong

24

25

26

27 Verduurzaming Gebouwde Omgeving alle gebouwen, bedrijventerreinen, kerken, sportverenigingen energieneutraal in 2025 organiseren via gemeenschappen via lokale & regionale netwerken

28 Lessons

29 Lessons

30 Bio-Economie biobased bouwen renoveren/bouwen met biomaterialen biolandbouw vlas, hennep, lupine algen, zeewier

31

32 Green Chemistry Campus parel van de bio-economie campus gecreëerd door petrochemisch bedrijf SABIC SABIC opent haar laboratoria voor entrepreneurs resulteert in biobased radicale innovaties biopolymeren, biobased bouwmaterialen, bionatuurkleuren

33 Bio-Economie investeren in proeftuinen voor bio-economie verbind boeren en bio-experts opschalen van proeftuinen bij gebleken succes

34 Duurzame Afvalverwerking minder afval grondstoffen keten sluiten Rova in Zwolle 75% van restafval bruikbaar als grondstof afvalloos West Brabant

35 Innovatie Campus 3.0 investeer in digitalisering van maakindustrie campus voor leren, werken, ondernemen vmbo, mbo, hbo & bedrijven & overheden RDM-campus en Leerpark Dordrecht

36

37

38

39 Nieuwe Maakindustrie nieuwe industriële revolutie digitale revolutie in de maakindustrie fundamentele verandering van: hoe wij dingen maken en vooral wie het maakt álles kan op een pc worden gemaakt! iedereen wordt producent

40 Consumenten worden Fabricenten prosument: nieuwe macht, digitaal georganiseerd prosument: wordt ontwerper, bouwer, fabrikant prosument: maakt eigen huis, kleding, voedsel van consument tot prosument tot fabricent

41 Uitgangspunten van Zorg 3.0 mensgericht menslievend vanuit eigen kracht in eigen omgeving samenredzaam vanuit eigen kracht is begrensd door kwetsbaren

42 Thuiszorg 3.0 Buurtzorg brengt verpleging en verzorging weer bij de mensen zelfsturende buurtzorgteams: verpleegkundigen, ziekenverzorgenden zorg op maat in buurt op basis van behoeften zorgvrager integratie in netwerk van zorgvrager (gezin, vrienden, buurt) platte, horizontale organisatie met nauwelijks managers

43 Jeugdzorg 3.0 ACT pro-actieve aanpak, desnoods op straat opzoeken multi-disciplinair team: psychiater, verslavingsdeskundige, verpleegkundige en maatschappelijk werker brede maatschappelijke ondersteuning: scholing, werk zoeken, vinden onderdak, behandeling verslaving, opbouwen sociaal netwerk combinatie van verleiding, dwang en drang vinden, boeien, binden

44 Zorgbedrijf 3.0 is plat en horizontaal georganiseerd zelfsturende teams mens staat centraal in alles zorgen voor mens op allerlei gebieden

45 Wat betekent dat voor Uw Organisatie?

46 Radicale verandering noodzakelijk fundamenteel veranderen, maar wel stapsgewijs nieuwe mensen, competenties, afrekenmechanismen nieuwe organisatiestructuur & bedrijfsvoering nieuwe samenwerkingsvormen met nieuwe partners

47 Transitie binnen Organisatie systeemtransitie vergt organisatorische transitie organ. transitie = nieuwe structuur, cultuur, werkwijze cultuuromslag is het lastigst te realiseren cultuuromslag duurt 5-10 jaar

48 Transitie binnen Organisatie kent verschillende fasen: 1. voorontwikkeling [ bewustwording ] 2. doorbraak [ strategie / missie ] 3. versnelling [ DNA van gemeente ] 4. consolidatie [ uitvoering ]

49 Ontwikkelingsfasen van Organsiatie toekomstbestendige gemeente Stabilisatie uitvoering Acceleratie Voorontwikkeling Take off DNA strategie/missie bewustwording tijd

50 Kantelperiode reflectiviteit ontwikkelen reflexiviteit ontwikkelen adaptief vermogen ontwikkelen competenties ontwikkelen

51 Reflectiviteit / Reflexiviteit aan welke organisatie kunnen wij ons spiegelen? welke positie willen wij gaan innemen? zijn onze uitgangspunten nog valide?

52 Transitie Strategie innovatieruimte creëren: 5% innovatieruimte mobiliseer friskijkers en dwarsdenkers ontwikkel langere-termijn perspectief start radicaal vernieuwende experimenten creëer schaduwproces binnen de organisatie

53 Transitie Strategie externe veranderstrategie samenwerking met niche-partners interne veranderstrategie friskijkers, dwarsdenkers, kantelaars

54 Transitie Strategie succesvolle organisaties nemen tijd voor verandering creëren ruimte voor verandering vanuit lange termijn oriëntatie

55 Reflectie - het wordt niet snel meer stabiel en rustig - we moeten wennen aan permanente verandering - maatschappelijk middenveld gaat op de schop - samenleving 3.0 ontstaat met horten en stoten - elke organisatie moet zich daarop aanpassen

Verandering van Tijdperk: een unieke Kantelkans

Verandering van Tijdperk: een unieke Kantelkans Verandering van Tijdperk: een unieke Kantelkans Jan Rotmans Etten-Leur, 12-11-2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperk Kantelperiode

Nadere informatie

Een verandering van tijdperken: wat betekent dat voor de zorg?

Een verandering van tijdperken: wat betekent dat voor de zorg? Een verandering van tijdperken: wat betekent dat voor de zorg? Jan Rotmans Tilburg, 20 November 2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken

Nadere informatie

In het Oog van de Orkaan: waar staat het groen onderwijs?

In het Oog van de Orkaan: waar staat het groen onderwijs? In het Oog van de Orkaan: waar staat het groen onderwijs? Jan Rotmans Dronten, 24-04-2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Herman

Nadere informatie

In het Oog van de Orkaan: op weg naar nieuwe economie

In het Oog van de Orkaan: op weg naar nieuwe economie In het Oog van de Orkaan: op weg naar nieuwe economie Jan Rotmans Breda, Rotterdam, 26-03-2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: Transitie van Zorg & Welzijn Cavent, Rotterdam, 25 September 2014. twitter.com/janrotmans

Verandering van tijdperk: Transitie van Zorg & Welzijn Cavent, Rotterdam, 25 September 2014. twitter.com/janrotmans Verandering van tijdperk: Transitie van Zorg & Welzijn Cavent, Rotterdam, 25 September 2014 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Kantelperiode

Nadere informatie

Een verandering van tijdperken: unieke kans voor Noord-Nederland

Een verandering van tijdperken: unieke kans voor Noord-Nederland Een verandering van tijdperken: unieke kans voor Noord-Nederland Jan Rotmans Assen, 10 Oktober 2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperk

Nadere informatie

Transitie naar Achterhoek 3.0: volgende stappen

Transitie naar Achterhoek 3.0: volgende stappen Transitie naar Achterhoek 3.0: volgende stappen Jan Rotmans Ulft, 05 Februari 2014 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Unieke Kanteling

Nadere informatie

In het oog van de orkaan: waar staat u?

In het oog van de orkaan: waar staat u? In het oog van de orkaan: waar staat u? Jan Rotmans, RDM-campus 28 november 2012 www.twitter.com/janrotmans !!"#!$#%#&!&'#(!'&!)*+,#-.!%/&!%#-/&+#-'&0!!!!!1//-!'&!##&!%#-/&+#-'&0!%/&!)*+,#-.#&!!!!!!!!!!2#-1/&!3#-4/0#&!

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Zorgprofessionals?

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Zorgprofessionals? Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Zorgprofessionals? Den Haag, 21 November 2016 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken 1 SAMENLEVING

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: transitie van vakantieparken Harderwijk, 18 februari twitter.com/janrotmans

Verandering van tijdperk: transitie van vakantieparken Harderwijk, 18 februari twitter.com/janrotmans Verandering van tijdperk: transitie van vakantieparken Harderwijk, 18 februari 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Oude Samenleving

Nadere informatie

In het Oog van de Orkaan: van consument naar prosument

In het Oog van de Orkaan: van consument naar prosument In het Oog van de Orkaan: van consument naar prosument Jan Rotmans Capelle a/d IJssel, 20-02-2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in )jdperk van verandering maar in een verandering van )jdperken

Nadere informatie

Hoe versnellen we de energietransitie in Brabant?

Hoe versnellen we de energietransitie in Brabant? Hoe versnellen we de energietransitie in Brabant? Breda, 30 November 2016 twitter.com/janrotmans We leven NIET in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Hengelo, 25 Augustus 2016

Nadere informatie

Nederland Kantelt: kantelt de wegenbouw mee?

Nederland Kantelt: kantelt de wegenbouw mee? Nederland Kantelt: kantelt de wegenbouw mee? Amersfoort, 08 December 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Meervoudige Crisis 1. economische

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: kantelt Gooi en Vechtstreek mee?

Verandering van Tijdperk: kantelt Gooi en Vechtstreek mee? Verandering van Tijdperk: kantelt Gooi en Vechtstreek mee? Bussum, 13 Februari 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Beroeps Onderwijs in Transitie: van initiatief naar beweging

Beroeps Onderwijs in Transitie: van initiatief naar beweging Beroeps Onderwijs in Transitie: van initiatief naar beweging Rotterdam, 04 Februari 2016 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken 19 de Eeuw

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Zorgmanagers?

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Zorgmanagers? Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Zorgmanagers? Maarssen 25 November 2016 twitter.com/janrotmans We leven NIET in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Hengelo,

Nadere informatie

Transitie naar een duurzame zorg

Transitie naar een duurzame zorg Transitie naar een duurzame zorg Jan Rotmans Rotterdam, 21 Juni 2013 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Kantelperiode periode waarin

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: unieke kans voor glastuinbouw

Verandering van Tijdperk: unieke kans voor glastuinbouw Verandering van Tijdperk: unieke kans voor glastuinbouw Naaldwijk, 15 Oktober 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken 19 de Eeuw vs

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor kunstenaars?

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor kunstenaars? Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor kunstenaars? Ede, 12 November 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie

Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie Huisarts 3.0: het vak van huisarts in transitie Jan Rotmans 9 november 2012 www.twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Kantelperiode periode

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor Mee W-B?

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor Mee W-B? Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor Mee W-B? Etten-Leur, 22 September 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor de zorg?

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor de zorg? Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor de zorg? Soesterberg, 10 december 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Transitie naar Nieuwe Economie: hoe die te versnellen? Clean Tech, Antwerpen, 04 December 2014. twitter.com/janrotmans

Transitie naar Nieuwe Economie: hoe die te versnellen? Clean Tech, Antwerpen, 04 December 2014. twitter.com/janrotmans Transitie naar Nieuwe Economie: hoe die te versnellen? Clean Tech, Antwerpen, 04 December 2014 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Meervoudige

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: hoe kunnen we de zorg laten kantelen?

Verandering van Tijdperk: hoe kunnen we de zorg laten kantelen? Verandering van Tijdperk: hoe kunnen we de zorg laten kantelen? Houten, 08 Juni 2017 twitter.com/janrotmans We leven NIET in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Hengelo, 25

Nadere informatie

De Maatschappelijke Opvang in transitie. @vdstraat1 #vdstraat1 vdstraat1

De Maatschappelijke Opvang in transitie. @vdstraat1 #vdstraat1 vdstraat1 De Maatschappelijke Opvang in transitie @vdstraat1 #vdstraat1 vdstraat1 Nederland in transitie We leven niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperken Wat is Van De Straat?

Nadere informatie

Roadmap Next Economy: wat betekent dat voor Rotterdam?

Roadmap Next Economy: wat betekent dat voor Rotterdam? JANROTMANS Roadmap Next Economy: wat betekent dat voor Rotterdam? Rotterdam, 19 Januari 2017 We leven NIET in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Hengelo, 25 Augustus 2016 Hengelo,

Nadere informatie

De Sluipende Energierevolutie

De Sluipende Energierevolutie De Sluipende Energierevolutie ARN, Nijmegen 24 Mei 2013 Jan Rotmans www.twitter.com/janrotmans wie niet goed kijkt is verrast door de explosie aan lokale energie initiatieven, wie wel goed kijkt vindt

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor jeugdzorg?

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor jeugdzorg? Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor jeugdzorg? Amsterdam, 3 December 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk Wat betekent dat voor de Bouw?

Verandering van Tijdperk Wat betekent dat voor de Bouw? JANROTMANS Verandering van Tijdperk Wat betekent dat voor de Bouw? Nieuwegein, 22 September 2016 twitter.com/janrotmans twitter.com/janrotmans We leven NIET in tijdperk van verandering maar in een verandering

Nadere informatie

Energie Transitie: traagheid en versnelling

Energie Transitie: traagheid en versnelling twitter.com/janrotmans Energie Transitie: traagheid en versnelling Den Haag, 26 Juni 2014 In welke fase zit energietransitie? Transitie naar Duurzame Energie Pre-development stage Through development stage

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor projectmanagement?

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor projectmanagement? Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor projectmanagement? Nieuwegein, 19 April 2016 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Het

Nadere informatie

Het Transitietijdperk: vooruit naar vroeger

Het Transitietijdperk: vooruit naar vroeger Het Transitietijdperk: vooruit naar vroeger Jan Rotmans DRIFT-congres, 31 Oktober 2013 www.twitter.com/janrotmans Beminde Gelovigen van de Kantelkerk gisteren ging ik naar de kantelkerk, u weet wel, zo

Nadere informatie

Energiewende vs Energietransitie

Energiewende vs Energietransitie Energiewende vs Energietransitie Jan Rotmans Amsterdam, 23-09-2013 www.twitter.com/janrotmans Cijfermatige Trends Energiemix Duitsland versus Nederland Duitsland Nederland kolen 25% 7% olie 34% 56% aardgas

Nadere informatie

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013

Bedrijven in transitie. Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Bedrijven in transitie Dr. Derk Loorbach 13-06-2013 Kernboodschappen 1. De wereld is in transitie en dat vraagt om radicale koerswijziging 2. Bedrijven zijn in toenemende mate leidend in transities 3.

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor recreatieparken?

Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor recreatieparken? Verandering van tijdperk: wat betekent dat voor recreatieparken? Groenekan, 09 Oktober 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor communicatie?

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor communicatie? Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor communicatie? Let s Reinvent Organizations, Utrecht, 26 November 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering

Nadere informatie

Verandering van tijdperk: hoe orde te scheppen in chaos?

Verandering van tijdperk: hoe orde te scheppen in chaos? Verandering van tijdperk: hoe orde te scheppen in chaos? Zwolle, 26 November 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER URGENTIE, AMBITIE EN IMPACT) NVBU Willem Lageweg directeur MVO Nederland 18 mei 2015

DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER URGENTIE, AMBITIE EN IMPACT) NVBU Willem Lageweg directeur MVO Nederland 18 mei 2015 DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER URGENTIE, AMBITIE EN IMPACT) NVBU Willem Lageweg directeur MVO Nederland 18 mei 2015 BAN KI MOON (SECRETARIS-GENERAAL UN) Het huidige economische model is een akkoord voor

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: Wat betekent dat voor jullie?

Verandering van Tijdperk: Wat betekent dat voor jullie? Verandering van Tijdperk: Wat betekent dat voor jullie? Nyenrode, 28 September 2015 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Stadshavens Rotterdam: van woestijn naar goudmijn

Stadshavens Rotterdam: van woestijn naar goudmijn Stadshavens Rotterdam: van woestijn naar goudmijn s.s. Rotterdam 7 juni 2012 www.twitter.com/janrotmans Stadshavens Rotterdam = 1600 ha van Rotterdam in transformatie = proeftuin voor vernieuwing van stad

Nadere informatie

Masterclass Duurzaam ondernemen: Businessplan Biobased Economy Zuidwest-Nederland

Masterclass Duurzaam ondernemen: Businessplan Biobased Economy Zuidwest-Nederland Masterclass Duurzaam ondernemen: Businessplan Biobased Economy Zuidwest-Nederland Paul Bleumink Managing Partner Gent, 30 maart 2011 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr :

Nadere informatie

Innovatie in Eersel. Eersel onderweg naar Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016

Innovatie in Eersel. Eersel onderweg naar Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016 Innovatie in Eersel Eersel onderweg naar 2030 Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016 Programma Het begrip Innovatie Eerselse innovatiestrategie Strategie in

Nadere informatie

Scenario s Energiebesparing in de gebouwde omgeving De Ruijter Strategie

Scenario s Energiebesparing in de gebouwde omgeving De Ruijter Strategie Scenario s Energiebesparing in de gebouwde omgeving 2030-2050 De Ruijter Strategie "Er bestaan geen slechte scenario's, alleen slechte voorbereiding." Paul de Ruijter De Ruijter Strategie Doelstellingen

Nadere informatie

Samen Ondernemen met de Natuur

Samen Ondernemen met de Natuur Samen Ondernemen met de Natuur Henk Gerbers Kleinschalig maakt gelukzalig, of is bulk beter? Naar een Voedselbeleid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Verhaal over Ondernemen

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor het toezicht?

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor het toezicht? Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor het toezicht? Nieuwegein, 08 April2016 twitter.com/janrotmans We leven niet in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Laatste Kantelperiode

Nadere informatie

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Vlaanderen?

Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Vlaanderen? Verandering van Tijdperk: wat betekent dat voor Vlaanderen? Gent, 08 Juni 2016 twitter.com/janrotmans Duurzame Doelstellingen Zijn Millennium Doelstellingen gehaald? 3 doelstellingen gehaald armoede gehalveerd

Nadere informatie

Smart Delta Resources Platform

Smart Delta Resources Platform Platform Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen 3 September 2015 Ger Spork, Program Manager

Nadere informatie

DWSI Trendalert S E P T E D

DWSI Trendalert S E P T E D Dutch Water Sector Intelligence Vier Scenario's voor de Circulaire Economie DWSI Trendalert Vier Scenario's voor de Circulaire Economie Inleiding Het KIDV is op 1 januari 2013 opgericht naar aanleiding

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een E-platform voor duurzaamheid in de Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan Rotmans hoogleraar transitie-management,

Nadere informatie

Inhoud Apeldoorn, 16 januari 2013

Inhoud Apeldoorn, 16 januari 2013 Inhoud Apeldoorn, 16 januari 2013 Invoegen foto ondertekening Van ontdekkingsreis naar infrastructuur Henk J. Scholten Waarom Clearinghouse? Informatie-visie van een groep enthousiaste Geo ICT ers National

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Toelichting onderdelen VANG-programma NVRD themadag 27 november Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Van regeerakkoord naar ketens Rutte 2: groene groei, circulaire economie Circulaire

Nadere informatie

Van een lineaire naar een circulaire economie: Kansen en Bedreigingen Prof. dr. Jacqueline Cramer, directeur

Van een lineaire naar een circulaire economie: Kansen en Bedreigingen Prof. dr. Jacqueline Cramer, directeur Van een lineaire naar een circulaire economie: Kansen en Bedreigingen Prof. dr. Jacqueline Cramer, directeur Aanpak van het USI Vraaggericht expertise mobiliseren om kennis te valoriseren ( integrating

Nadere informatie

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT

BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT LETTER OF COMMITMENT BIJLAGE EXPO 2025 COMMITMENT Vrijdag 2 oktober 2015, 2 e concept Leeswijzer en de relatie van dit document tot andere documenten 1. De afzender van een Letter of Commitment wordt aangeduid

Nadere informatie

Changing the GAME. Expeditie Jeugdzorg Anders Dag van het Sociaal Werk 8 december 2015

Changing the GAME. Expeditie Jeugdzorg Anders Dag van het Sociaal Werk 8 december 2015 Changing the GAME Expeditie Jeugdzorg Anders Dag van het Sociaal Werk 8 december 2015 Wie zijn we? Georgette Kempink (Broosz) Suzanne de Ruig (Youké) Petra Elhalky (Gemeente Rotterdam) Changing the GAME

Nadere informatie

MVO is niet Duurzaam

MVO is niet Duurzaam MVO is niet Duurzaam Masterclass Rotterdam 05 juli 2012 Prof. Jan Rotmans www.twitter.com/janrotmans MVO 3.0 MVO 1.0 jaren 80 / 90 van de vorige eeuw compensatiegedachte iets terug doen voor samenleving

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

De derde industriële revolutie is de redding van de Nederlandse Economie

De derde industriële revolutie is de redding van de Nederlandse Economie is de redding van de Nederlandse Economie 3D printing als voorbeeld van een nieuw industrieel paradigma Managing Director Industrial Innovation 2 Hier de RTL video over 3D-printen invoegen 3 De vraag Een

Nadere informatie

ALGEMEEN WORKSHOP CARE EN CURE

ALGEMEEN WORKSHOP CARE EN CURE WERKCONFERENTIE WEST-BRABANT VERDIENT HET 12 november 2013 ALGEMEEN 1. Het Energieakkoord komt binnenkort met de nodige miljarden om de toekomstige energievoorziening van Nederland te borgen. Institutionele

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

Transitie-aanpak: groot denken, klein doen

Transitie-aanpak: groot denken, klein doen (DRIFT) (www.drift.eur.nl) Transitie-aanpak: groot denken, klein doen Prof.dr.ir. Jan Rotmans Transumo, Mobilion,, 19-12 12-20062006 Transitie fundamentele verandering van structuur, cultuur en werkwijzen

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen Circulair inkopen

Kansen en uitdagingen Circulair inkopen Kansen en uitdagingen Circulair inkopen Innovatiegericht inkopen voor de openbare ruimte 12 november 2015 Take Padding, PIANOo Evert Schut, Rijkswaterstaat Van afval als zorg Naar grondstof als kans De

Nadere informatie

Energie coöperaties: Hoe en waarom?

Energie coöperaties: Hoe en waarom? Energie coöperaties: Hoe en waarom? Bob Duindam, Woerden Donald van den Akker Wethoudersconferentie, 26-11-2014 Programma Klimaatverbond Nederland Veranderende wereld Transitie Circulaire economie Bestuurlijke

Nadere informatie

1. De uitdagingen waarvoor we staan

1. De uitdagingen waarvoor we staan Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor we staan en / in transitie 2. Denken over transities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent 3. En wat met cultuur? 4. Bestaande transitienetwerken

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Nieuwe verbindingen. Inspiratie voor innovatie. Van Kenniscreatie naar Kenniscirculatie. Peter Koudstaal 3 juni 2010

Nieuwe verbindingen. Inspiratie voor innovatie. Van Kenniscreatie naar Kenniscirculatie. Peter Koudstaal 3 juni 2010 Nieuwe verbindingen Inspiratie voor innovatie Van Kenniscreatie naar Kenniscirculatie Peter Koudstaal 3 juni 2010 2 Inhoud 1. Hoe behoeften leiden tot nieuwe verbindingen 2. Aan de slag met nieuwe verbindingen

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

De kracht van samenwerking. Brainport Development, 2014

De kracht van samenwerking. Brainport Development, 2014 1 De kracht van samenwerking Brainport Development, 2014 2 De kracht van samenwerking Brainport Development, 2014 VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO Henk

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Een Werkende Arbeidsmarkt

Een Werkende Arbeidsmarkt Een Werkende Arbeidsmarkt Bas ter Weel 16 mei2014 Duurzame inzetbaarheid Doel Langer werken in goede gezondheid Beleid gericht op Binden: Gezondheid als voorwaarde voor deelname Ontbinden: Mobiliteit als

Nadere informatie

G4 steden zetten in op een circulaire economie: Steden zijn de motor van de transitie. Uitdaging. Nederland circulaire hotspot.

G4 steden zetten in op een circulaire economie: Steden zijn de motor van de transitie. Uitdaging. Nederland circulaire hotspot. G4 steden zetten in op een circulaire economie: Steden zijn de motor van de transitie. Uitdaging Grondstoffen dreigen schaars te worden door een groeiende bevolking en toenemende welvaart in de wereld.

Nadere informatie

CIRCULAIRE ECONOMIE...

CIRCULAIRE ECONOMIE... SAMEN OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE... STATENFRACTIE PROVINCIE ZEELAND SAMEN OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE... Philips topman Frans van Houten pleitte op het World Economic Forum in Davos (jan.

Nadere informatie

Masterclass Duurzaam Ondernemen

Masterclass Duurzaam Ondernemen Masterclass Duurzaam Ondernemen Gijsbrecht Gunter Projectmanager Mobiel: 06 52 123 146, e-mail: gijsbrechtgunter@impulszeeland.nl Terneuzen, 10 november 2011 Inhoudsopgave 1 Wat is Biobased Economy 2 Agenda

Nadere informatie

Crises en kansen: van klimaatverandering tot circulaire economie

Crises en kansen: van klimaatverandering tot circulaire economie Crises en kansen: van klimaatverandering tot circulaire economie Inhoud Inleiding Uit de interviews / circulaire economie Afronding Overzicht jaren met hoogst gemeten temperatuur Wereldgemiddelde oppervlaktetemperatuursverandering

Nadere informatie

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Van Afval Af transitie-agenda naar een circulaire economie NVRD themadag Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Aanleiding en doel van Van Afval Af Verpakkingenakkoord Circulaire Economie Schuivende

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges Clean Tech Delta Innovative solutions to climate and energy challenges De New Green Deal voor innovatie en schone technologie in de regio Rotterdam-Delft Clean Tech Delta gezamenlijk innovatie en schone

Nadere informatie

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden Van der Zee, F., W. Manshanden, F. Bekkers, T. van der Horst ea (2012). De Staat van Nederland Innovatieland 2012. Amsterdam: AUP

Nadere informatie

Samen halen we alles eruit

Samen halen we alles eruit Waarom kennisinstellingen kiezen voor innoveren met afval en de laatste ontwikkelingen inzameling & reiniging Samen halen we alles eruit Nico Spaansen NVRD Noord 3 november 2016 Transitie in de markt Van

Nadere informatie

Kansen met duurzaam verpakken. Hester Klein Lankhorst

Kansen met duurzaam verpakken. Hester Klein Lankhorst Kansen met duurzaam verpakken Hester Klein Lankhorst Samengevat Over: duurzaam verpakken in relatie tot de ontwikkeling naar een circulaire economie; de kansen die duurzaam verpakken biedt en hoe we die

Nadere informatie

Industrie & innovatie

Industrie & innovatie Industrie & innovatie Boardroomdiscussie Corné Kranenburg sectorspecialist Industrie Marlise van der Plas themamanager Innovatie Welkom! 2 Programma Introductie 12:00 12:15 Ontwikkelingen in de wereld

Nadere informatie

DE INDUSTRIE: MOTOR VAN VERNIEUWING. Drie acties voor een nieuw Kabinet. Manifest 2017

DE INDUSTRIE: MOTOR VAN VERNIEUWING. Drie acties voor een nieuw Kabinet. Manifest 2017 DE INDUSTRIE: Drie acties voor een nieuw Kabinet MOTOR VAN Manifest 2017 VERNIEUWING Nederlandse industriële bedrijven behoren tot de top van de wereld. We zijn wereldmarktleider in chipmachines en medische

Nadere informatie

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER IE Motoren Event Karin Jansens MVO Nederland 15 sept 2015 MVO GAAT OVER URGENTIE EN OPTIMISME

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Studiemateriaal t.b.v. zeggenschap en medezeggenschap in ons aanvullend pensioen

Studiemateriaal t.b.v. zeggenschap en medezeggenschap in ons aanvullend pensioen FNV Bondgenoten 2012 Pagina 1 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten 2012 Pagina 2 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten 2012 Pagina 3 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten 2012 Pagina 4 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten

Nadere informatie

Roadmap Next Economy: wat betekent dat voor Schiedam?

Roadmap Next Economy: wat betekent dat voor Schiedam? JANROTMANS Roadmap Next Economy: wat betekent dat voor Schiedam? Schiedam, 1 December 2016 We leven NIET in tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Hengelo, 25 Augustus 2016 Hengelo,

Nadere informatie

Naar een duurzaam Den Haag met Haagse Krach Een verkenning. Lennart van der Linde Haags Milieucentrum, feb 2015

Naar een duurzaam Den Haag met Haagse Krach Een verkenning. Lennart van der Linde Haags Milieucentrum, feb 2015 Naar een duurzaam Den Haag met Haagse Krach Een verkenning Lennart van der Linde Haags Milieucentrum, feb 2015 1 Versterking kustverdediging Scheveningen: duurzaam? 2 Haags Milieucentrum Opgericht in 1991

Nadere informatie

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw een visie over de hervormingen in de landbouw Oktober 2013 nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Inleiding Landbouwbeleid heeft grote invloed op

Nadere informatie

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid Circulaire Economie Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid John Nederstigt Inleider Hoe maken we de MRA Circulair? Jacqueline Cramer Ambassadeur

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Of te wel: Van (de) wijken weten. THEMA, april 2014

Of te wel: Van (de) wijken weten. THEMA, april 2014 Of te wel: Van (de) wijken weten THEMA, april 2014 Consultant/Ondernemer/(Interim) Bestuurder Meer dan 30 jaar kruiswerk, thuiszorg Vanuit perspectief Thuiszorg, in algemene zin, kijken naar ontwikkelingen

Nadere informatie

HOUT EXPO CNTRM. Airport Garden City Lelystad

HOUT EXPO CNTRM. Airport Garden City Lelystad Airport Garden City Lelystad ennis delen flexplekken branche expositie etrokken cluster exposure ontmoeting pla radle to cradle kantoor loofhoutbos ontwi D e i n i t i a t i e f n e m e r s Het Hout Expo

Nadere informatie

Metaal- en foodindustrie naar 2020

Metaal- en foodindustrie naar 2020 Metaal- en foodindustrie naar 2020 Lunch & learn, 24 september 2014 Rabobank LVC en Maasduinen Henri Cocu, Sectormanager Industrie Hans van Haaren Sectormanager Food Sectormanagement als inspiratie Hans

Nadere informatie

We create chemistry. Onze bedrijfsstrategie

We create chemistry. Onze bedrijfsstrategie We create chemistry Onze bedrijfsstrategie Het verhaal van BASF Al vanaf onze oprichting in 1865 richten wij ons op de evoluerende wereld om ons heen. Wanneer we kijken naar hoe we als bedrijf willen bijdragen

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Verschillen overbruggen of doorstaan? Dr. Henk Oosterling Erasmus Universiteit Rotterdam Rotterdam Vakmanstad ArtEZ Hogeschool voor de kunsten

Verschillen overbruggen of doorstaan? Dr. Henk Oosterling Erasmus Universiteit Rotterdam Rotterdam Vakmanstad ArtEZ Hogeschool voor de kunsten Verschillen overbruggen of doorstaan? Dr. Henk Oosterling Erasmus Universiteit Rotterdam Rotterdam Vakmanstad ArtEZ Hogeschool voor de kunsten Wat is bridging? Robert Putnam, Bowling alone Paradoxale vraag!

Nadere informatie

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector Wereld Natuur Fonds Driebergseweg 10 Postbus 7 3700 AA Zeist Tel: +31 30 693 7333 Direct: Fax: +31 30 691 2064 Info@wnf.nl www.wnf.nl Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse

Nadere informatie