Hebben wij genoeg aan het huidige alfabet?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hebben wij genoeg aan het huidige alfabet?"

Transcriptie

1 Hebben wij genoeg aan het huidige alfabet? Jordi van Putten / / JDE- VISD- 1 Periode B /15 Specialisatie: Visual design Docent: Dick Swart

2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het ontstaan van het huidige alfabet 4 Waarom gebruiken wij zoveel letters? 5 Waarom schrijven wij niet zoals we praten? 8 Conclusie 10 Bronnen 11 2

3 Inleiding. De manier waarop een woord geschreven wordt is gevormd door sociale, economische, educatieve, legale, religieuze en technische omstandigheden en is bepaald door tijd, samenleving en natuurlijk taal. Iedereen weet dat ze in China anders schrijven dan hier. Daar gebruikt men één karakter om een woord te beschrijven. Dit lijkt heel handig, maar zorgt voor een alfabet van ruim karakters. In Nederland lijken we aan zesentwintig letters genoeg te hebben om onszelf duidelijk te maken. Dit ging altijd goed, totdat de Engelse taal een grotere rol begon te spelen in de Nederlandse taal. Er kwamen nieuwe letterklanken bij, maar geen nieuwe letters. Één letter kan dus op verschillende manieren uitgesproken worden. Tijdens mijn werk in een verzorgingstehuis kwam ik erachter dat dit niet voor iedereen even logisch is. De mensen daar weten niet hoe een woord uitgesproken moet worden en proberen zelf maar wat. Goal wordt chool en Relax wordt Réélaks. Alsof een buitenlander de richting van je wilt weten. Alleen is er nu geen persoon een ander taalgebied binnen gekomen, er is een andere taal een taal binnen geslopen. Zulke uitzonderingen maken de Nederlandse taal lastig, voor ouderen én voor mensen die de taal nog willen leren. 3

4 Het onstaan van het Latijnse Alfabet Een alfabet is een reeks tekens die klanken verbeelden. Het alfabet is, zo n 2000 jaar voor Christus, in Egypte uitgevonden om te laten zien hoe woorden klinken. Dit alfabet, het Proto- Sinaïtisch schrift, was nog afgeleid van de Egyptische hiërogliefen en is nog steeds niet volledig ontcijferd. Het Fenicisch Alfabet, waar zowel het Griekse als het Latijnse alfabet van is afgeleid, ontstond zo n 800 jaar later. De Feniciërs hakten hun tekens in steen, waardoor de meeste tekens hoekig en recht oogden. Rond 800 voor Christus maakten de Grieken hun eigen taal vanuit het Fenicisch Alfabet. De letters van het Griekse Alfabet hebben veel overeenkomsten met de tekens van het Fenicisch alfabet en hebben zelfs dezelfde volgorde. Sommige Fenicische klanken werden niet gebruikt door de Grieken, waardoor het alfabet aangepast diende te worden. De Grieken voegden klinkers toe, waardoor het voor de Grieken makkelijker was om klanken op papier vast te leggen. De Feniciërs gebruikten geen klinkers. Het Griekse alfabet met 24 letters is de bron voor moderne schriften in Europa. Door verschillende dialecten in Griekenland ontstonden nieuwe schriften. Zoals het Latijnse alfabet wat wij gebruiken. De Latijnen, ook wel Romeinen genoemd, paste het Griekse alfabet een beetje aan. Ze veranderde letters en verwijderde er een aantal. In de loop der jaren werd het Latijnse alfabet steeds groter. Tot het de huidige stand van 26 letters bereikte. Door de uitbreiding van het Romeinse Rijk kwam het Latijnse alfabet in Europa terecht. Waar wij er nog steeds gebruik van maken. Soms had het Latijnse alfabet geen letter voor een klank. Het Latijnse alfabet werd dan weer aangepast om aan de hoeveelheid klanken van de eigen taal te voldoen. Zo werden sommige letters dus gecombineerd, of werden er accenttekens aan bestaande letters toegevoegd. 4

5 Waarom gebruiken wij zoveel letters? Wij hebben minder karakters nodig dan Chinezen omdat wij letters gebruiken in plaats van karakters. Bij ons creëert de combinatie van verschillende letters een woord, daar waar in het Chinese schrift één karakter een woord creëert. Dit zorgt voor verschillende karakters waarvan de gemiddelde Chinese bevolking slechts de helft weet. In China beginnen kinderen op hun vierde al te leren lezen en zijn daar de rest van hun leven mee bezig. Met het Latijnse Alfabet hebben wij dit probleem niet omdat wij letters gebruiken. Letters staan niet voor woorden, maar voor klanken; klinkers en medeklinkers. Deze letterklanken kunnen in verschillende combinaties worden samengevoegd om woorden te maken. De klank van een letter verschilt per taal. In Nederland hebben we soms twee letters nodig om één klank te creëren. Denk aan au ou ie of oe. In het Engels heb je aan i genoeg om ai te horen. Deze twee talen maken beide gebruik van het, 26 letters grootte, Latijnse alfabet. Maar het kan ook anders. Het Hawaïaanse alfabet heeft bijvoorbeeld maar 13 tekens, omdat zij minder klanken in hun taal hebben. Nederlands heeft meer letters voor meer klanken. Dat betekent niet dat wij niet met minder letters hadden gekund. Dan zal je alleen wel consessies moeten doen. Als je een letter weglaat, moet je iets anders bedenken om die klank weer te kunnen geven. In het vorige hoofdstuk, over het ontstaan van het alfabet, zagen we drie verschillende manieren waarop dit kan. 1: Het aanpassen van een bestaande letter. Bijvoorbeeld door het toevoegen van een leesteken. 2: Je maakt een klank door twee of meer letters te combineren. 3: Een nieuwe letter ontwikkelen. De keuze maakt niet zoveel uit, als de afspraken maar duidelijk zijn. Laten we het alfabet eens kleiner maken. Een aantal letters zijn niet persé nodig. De letter C klinkt als een S, maar ook als een K. Dan kunnen wij dus net zo goed de S en de K gebruiken. Dat is al één letter minder. De X is niets meer dan een KS. De combinatie QU wordt KW. En zo zijn wij de C, de X en de Q al kwijt. 5

6 In de jaren 70 werd er geprobeerd om deze spelling toe te passen. Kadowinkel in het Sentrum. Het ziet er gek uit, maar dat is alleen omdat wij gewend zijn om het anders te schrijven. Hoe dan ook, we kunnen het lezen. We kunnen terugkijken in de geschiedenis van het alfabet om nog meer letters te schrappen. Zo kan de J ook weg. Deze letter was er in de middeleeuwen niet eens. Toentertijd zou ik Iordi geheten hebben omdat de J met een I vervangen werd. De Y is het zelfde als de IJ, en die kunnen beide weg door ze te vervangen met II. Kiikt zii altiid zo naar mii? - > Kijkt zij altijd zo naar mij? Als we de tweede optie, het combineren van letters, erbij halen kunnen we nog veel meer letters kwijtschelden. De N, S, T en D lijken misschien niet veel op elkaar, maar ze worden alle vier met de tong tegen de voortanden uitgesproken. In het Nieuw- Grieks werden er veel letter gecombineerd om klanken te vormen. Hier werd onder andere de D vervangen door NT en de S door TH. De TH- combinatie hebben we in het Nederlands niet nodig. Althans klinkt bijvoorbeeld hetzelfde als Altans. En Theorie klinkt hezelfde als Teorie. De D en de S kunnen dus ook al weg. De P, M, B en F worden alle vier met de lippen uitgesproken. Die kunnen we ook op de Nieuw- Griekse wijze schrijven. Door de F te schrijven als ph en de B te schrijven als MP. Als we het Nieuw- Grieks verder trekken komen we op de volgende vervangingen uit: b > mp c > k/th ch > kh d > nt f > ph g > nkh j > i qu > k+w s > th v > mph w > mphh x > k+th y/ij > ii z > nth 6

7 Sommige klanken kunnen dus weergegeven worden door verschillende letters te combineren. Door deze toepassingen hebben we een alfabet met 26 letters gereduceerd naar een alfabet met 13 letters! Dit moet dan wel opnieuw geleerd worden. Het liedje wat ik vroeger leerde om het alfabet te leren, moet aangepast worden: A B C D E F G H I J K L MNOP Q R S T U V W X Y Z doen ook nog mee A B C tot X Y Z dat zijn de letters van het alfabet Dit wordt nu: A E H I K L MNOP R T U ntoen ook nonkh mee A E H tot R T U ntat nthiin nte letterth mphan het alphampet Het heeft natuurlijk nog wat poetswerk nodig, maar het zou kunnen werken. Daarnaast ziet het er heel gek uit, maar dat is alleen omdat we anders gewend zijn. Enfin, het Nederlands zou kunnen met minder letters, we moeten het alleen goed afspreken met elkaar. 7

8 Waarom schrijven we niet gewoon zoals we praten? Dan hebben we geen uitzonderingen meer en nooit spellingsproblemen. Het zogenaamde Fonetische Spelling klinkt ideaal. Er is zelfs een International Phonetic Alphabet (IPA), een serie van tekens waarbij elke letter voor één enkele klank staat. Er zijn dan dus geen uitzonderingen, dubbele letters, lettercombinaties of lettertekens. Met het International Phonetic Alphabet kan elke taal worden geschreven. Of in het fonetisch: mɛt ət ɪntəɹˈnæʃənəl fəˈnɛtɪk ˈælfəbɛt kɑn ɪn prɪnˈsipə ˈɛlkə taːl ˈʋɔrdə χəˈsχreːfə. International Phonetic Alphabet in het kort: Het IPA is in 1886 opgesteld door een groep taaldocenten en was gebasseerd op het Romaanse Alfabet. In 1888 werd het aangepast zodat het Fonetisch Alfabet voor alle talen mogelijk was. De letters van het alfabet zijn opgedeeld in zo n drie groepen: Pulmonische medeklinkers (medeklinkers gevormd door lucht uit de longen te stoten), niet- pulnomische medeklinkers (klanken waarvan de luchtstroom niet van de longen komt) en klinkers. 8

9 Helaas is dit systeem is om 4 redenen niet echt geschikt voor schriftelijke communicatie. 1. Uitspraak varieert van mens tot mens De eerste moeilijkheid is: wiens uitspraak kies je als standaard? Niemand praat precies hetzelfde als zijn buurman. 2. Uitspraak verandert door de tijd De uitspraak van een taal varieert niet alleen van mens tot mens, maar verandert ook continu door de tijd. Dat brengt ons tot de vraag: welk tijdstip neem je als standaard voor de spelling? 3. Spelling reflecteert de ontstaansgeschiedenis van woorden Het behoud van een zogenaamde historische spelling bij leenwoorden, uit andere en oudere talen, speelt ook een grote rol bij onze spelling. Bij het leren van de taal wordt het prettig gevonden dat we, zoals bij een woord als Pretentieus, het oorspronkelijke Latijn (praetensus) is terug te herkennen. Mede omdat daarmee de connectie met diezelfde woorden in andere talen helderder is. 4. Spelling reflecteert hoe woorden zijn opgebouwd Woorden hebben niet alleen een uitspraak, maar zijn opgebouwd vanuit kleine woordstukjes. Ook morfemen genoemd. Een morfeem is een deel van een woord met een eigen betekenis en rol. Een woord als on- ge- ïnteresseer- d- heid bestaat uit vijf van zulke morfemen die allemaal hun functie in de taal hebben. Spelling gebaseerd op uitspraak, zonder woordopbouw, wordt moeilijker. Daarom maken de meeste talen gebruik van zulke woordopbouw. 9

10 Hoe moeten we het dan doen? Fonetisch spellen maakt het allemaal niet veel duidelijker; maar historische spelling eigenlijk ook niet. Neem bijvoorbeeld het Tibetaanse Schrift, dat sinds de 9 e eeuw niet meer in spelling is veranderd. Tibetanen hoeven niet om de zoveel jaar een nieuwe spelling te leren, maar moeten modern- Tibetaanse woorden wel helemaal terugherleiden tot een spelling van meer dan een millenium oud. Zoals we het nu aanpakken, blijkt het makkelijkst. Het toevoegen van nieuwe tekens, zoals voor de Engelse G, is dus niet nodig. Wel zou je een leesteken aan de G kunnen toevoegen voor zulke situaties. mensen zeggen Spaghetti met een Engelse G, ikzelf met een Nederlandse. Wat wordt de standaard? Er zullen op deze manier altijd onregelmatigheden en achterstallig onderhoud in de spelling blijven zitten maar het kan nog stukken erger. 10

11 Bronnen: 1) Bakker, D. (2013) taalcanon.nl/vragen/letters- wat- zijn- dat- eigenlijk/ 2) Lernout, G. (2004) Een beknopte geschiedenis van Het Boek 3) Mombaerts, M., & Vossen, M. (2010) Goed voor Druk 4) Oostendorp, M. Van. (2003) Verandering en Verloedering. 5) Sacks, D. (2004) Letter Perfect: Marvelous History of Our Alphabet From A to Z 6) Stroop, J. (2003) Waar gaat het Nederlands naartoe? 7) Walker, S. (2001) Typography and Language: in everyday life 8) Onzetaal.nl onzetaal.nl/dossiers/dossiers/spelling/geschiedenis- van- de- nederlandse- spelling/ 11

Hebben wij genoeg aan het huidige alfabet? door Jordi van Putten

Hebben wij genoeg aan het huidige alfabet? door Jordi van Putten Hebben wij genoeg aan het huidige alfabet? door Jordi van Putten 2014-B Visual Design Dick Swart Inleiding: Iedereen weet dat ze in China anders schrijven dan hier. Daar gebruikt men één karakter om een

Nadere informatie

WOORDPAKKET 6.2 i in een tweeklank hoofdletter

WOORDPAKKET 6.2 i in een tweeklank hoofdletter WOORDPAKKET 6.1A WOORDPAKKET 6.1B WOORDPAKKET 6.2 Ik hoor een ie maar schrijf een i: woorden net als fabrikant. Ik hoor een ie maar schrijf een i in een tweeklank: woorden net als radio. Aardrijkskundige

Nadere informatie

Gevarieerde Spelling is een programma voor het leren van de belangrijkste spellingregels van het Nederlands.

Gevarieerde Spelling is een programma voor het leren van de belangrijkste spellingregels van het Nederlands. Gevarieerde Spelling Gevarieerde Spelling is een programma voor het leren van de belangrijkste spellingregels van het Nederlands. Doelgroep Gevarieerde Spelling Gevarieerde Spelling is bedoeld voor leerlingen

Nadere informatie

Kleuters leren lezen

Kleuters leren lezen Kleuters leren lezen Lerespel Inhoudsopgave INLEIDING... 3 STAP 1: KINDEREN MOETEN EERST BESEFFEN WAT LEZEN IS EN WAAROM HET HANDIG IS OM HET TE KUNNEN.... 4 STAP 2: DE VOORBEREIDING OP HET ZELF LEZEN;

Nadere informatie

Handleiding bij werkbladen uitspraak

Handleiding bij werkbladen uitspraak Handleiding bij werkbladen uitspraak Er zijn drie kopieerbladen voor de uitspraak: overzicht van de klinkers overzicht van de lastige medeklinkers oefentips voor de uitspraak van de r De eerste twee lichten

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van eind groep 3 en groep 4 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van eind groep 3 en groep 4 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 1 De programma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 1 is het eerste deel van deze leerlijn.

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 4 en 5 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 4 en 5 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 1 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 1 is het eerste deel van

Nadere informatie

op zoek naar letters

op zoek naar letters voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs op zoek naar letters de àndere spellingdidactiek Dolf Janson taalkundige basis leerpsychologische principes doorlopende leerstoflijn rolverdeling

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 2 De programma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 2 is het tweede deel van deze leerlijn.

Nadere informatie

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt.

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Lettergrepen Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Om een woord in lettergrepen te verdelen, kijken we naar de klinkers. Als

Nadere informatie

8. Afasie [1/2] Bedenk tenminste drie verschillende problemen die je met taal zou kunnen hebben (drie soorten afasie).

8. Afasie [1/2] Bedenk tenminste drie verschillende problemen die je met taal zou kunnen hebben (drie soorten afasie). 8. Afasie [1/] 1 Afasie De term afasie wordt gebruikt om problemen met taal te beschrijven die het gevolg zijn van een hersenbeschadiging. Meestal is de oorzaak van afasie een beroerte. Het woord afasie

Nadere informatie

Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica.

Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica. Basisspelling Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica. Het Muiswerkprogramma Basisspelling bestrijkt de basisregels van

Nadere informatie

6 Het beoordelen van uitspraak

6 Het beoordelen van uitspraak Werkblad 51 Wat vind je van je Nederlandse uitspraak? 1 Wat vind je van je Nederlandse uitspraak? Omcirkel het antwoord. Mijn uitspraak van het Nederlands is 1 niet goed 2 voldoende 3 goed 2 Schrijf op

Nadere informatie

LES 2 KLINKERS Kelley lesson II: 2 Vowels, p. 6 3 Half-Vowels, p. 8

LES 2 KLINKERS Kelley lesson II: 2 Vowels, p. 6 3 Half-Vowels, p. 8 LES 2 KLINKERS Kelley lesson II: 2 Vowels, p. 6 3 Half-Vowels, p. 8 Doel van deze les: het kunnen herkennen en benoemen van de Hebreeuwse klinkers en het kunnen uitspreken van eenvoudige Hebreeuwse woorden.

Nadere informatie

Wij willen u vragen niet vooruit te gaan werken/oefenen. Er kan dan verwarring ontstaan bij het kind. Wij willen dit graag voorkomen!

Wij willen u vragen niet vooruit te gaan werken/oefenen. Er kan dan verwarring ontstaan bij het kind. Wij willen dit graag voorkomen! In dit document kunt u lezen wat de kinderen leren in elke kern. In de eerste zes kernen zal dit voornamelijk ingaan op het aanleren van woorden en letters. In de laatste kernen komt het lezen al wat meer

Nadere informatie

Lees U laat uw kind de eerste set woorden van de week voorlezen. Deze woorden staan rechtsboven op iedere uitlegkaart.

Lees U laat uw kind de eerste set woorden van de week voorlezen. Deze woorden staan rechtsboven op iedere uitlegkaart. Snel aan de slag! Wat heeft u nodig? Het juiste Spelling in beeld-oefenboekje Een schriftje waar uw kind in kan werken Een pen waarmee uw kind prettig werkt Een markeerstift of een aantal kleurpotloden

Nadere informatie

schrijf je meestal ch, behalve bij hij ligt, hij legt en hij zegt dan schrijf je ij dan schrijf je ij

schrijf je meestal ch, behalve bij hij ligt, hij legt en hij zegt dan schrijf je ij dan schrijf je ij Groep 8 Spelling Thema 1 Je zit op mijn lip woorden met ng (tong) woorden met cht (lucht) woorden met ei (reis) woorden met ij (ijs) hoor je de zingende /n/, dan schrijf je -ng hoor je na een korte klank

Nadere informatie

De hele noot Deze noot duurt 4 tellen

De hele noot Deze noot duurt 4 tellen HERHALING KLAS 1. In de eerste klas heb je geleerd hoe je een melodie of een ritme moet spelen. Een ritme is een stukje muziek dat je kunt klappen of op een trommel kunt spelen. Een ritme bestaat uit lange

Nadere informatie

Woordenschat blok 04 gr4 Les 1 Enzovoort: en ga zo maar verder. Hierboven: boven iets, bijvoorbeeld een lijn. Hieronder: onder iets, bijvoorbeeld een

Woordenschat blok 04 gr4 Les 1 Enzovoort: en ga zo maar verder. Hierboven: boven iets, bijvoorbeeld een lijn. Hieronder: onder iets, bijvoorbeeld een Woordenschat blok 04 gr4 Les 1 Enzovoort: en ga zo maar verder. Hierboven: boven iets, bijvoorbeeld een lijn. Hieronder: onder iets, bijvoorbeeld een lijn. Ondersteboven: iets staat op zijn kop, de onderkant

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 5 en 6 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 2 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 2 is het tweede deel van

Nadere informatie

Taal We kunnen nu al echte verhalen schrijven. Daar zien we dan ook echte leuke verhalen van de kinderen.

Taal We kunnen nu al echte verhalen schrijven. Daar zien we dan ook echte leuke verhalen van de kinderen. Vierkantje 4 groep 4 Hallo, De tijd gaat snel, het is alweer voorjaarsvakantie. De komende weken tot de grote vakantie krijgen we nog schoolreis, sportdag etc. kortom voor we het weten zitten we alweer

Nadere informatie

1. poes Luisterweg Ik luister goed naar het woord, Dan schrijf ik het zoals het hoort.

1. poes Luisterweg Ik luister goed naar het woord, Dan schrijf ik het zoals het hoort. 1. poes 2. draak 3. muts 4. wolk Duo betekent twee De /u/ doet dus niet mee 5. krant 6. schaap Hoor je na een s een /g/? Dan schrijf je ch en nooit een g! 7. feest / vier Ik verdeel het woord in klankgroepen.

Nadere informatie

Dyslexiebehandeling. Informatiepakket leerkracht:

Dyslexiebehandeling. Informatiepakket leerkracht: Dyslexiebehandeling Informatiepakket leerkracht: - Werkwijze bij Onderwijszorg Nederland (ONL) - Klankenschema - Stappenplan - Kopie overzichts-steunkaart - Uitleg losse steunkaarten - Uitleg steunkaart

Nadere informatie

Ezel- en kikkerwoorden Groep 7 Week 1

Ezel- en kikkerwoorden Groep 7 Week 1 Ezel- en kikkerwoorden Groep 7 Week 1 Als ik aan het eind van een klankgroep een lange klank hoor, dan gebruik ik daar maar één letter voor. Als ik aan het eind van een klankgroep een korte klank hoor,

Nadere informatie

TAALVERZORGING KGT 2 SPORTIEF PERRON 1

TAALVERZORGING KGT 2 SPORTIEF PERRON 1 Sportief! TAALVERZORGING KGT SPORTIEF PERRON Je zit alweer in het tweede jaar van het vmbo. Vorig jaar heb je veel geleerd bij het onderdeel Taalverzorging, maar misschien ben je ook wel iets vergeten.

Nadere informatie

je schrijft het woord zoals je het hoort je schrijft het woord zoals je het hoort je schrijft het woord zoals je het hoort

je schrijft het woord zoals je het hoort je schrijft het woord zoals je het hoort je schrijft het woord zoals je het hoort Groep 4 Spelling Thema 1 Een nieuw huis aan het begin (klas) aan het eind (tent) met st aan het eind (kist) met ts aan het eind (muts) aan het begin en aan het eind (krant) Thema 2 Wat word jij later?

Nadere informatie

Beginnende geletterdheid - ROC 3. Beginnende geletterdheid ROC 3

Beginnende geletterdheid - ROC 3. Beginnende geletterdheid ROC 3 Beginnende geletterdheid ROC 3 231 232 Beginnende geletterdheid - ROC 3 1. Lezen en schrijven: meer dan een kunstje? Waar gaat het over? Jij kunt lezen en schrijven, anders zat je hier nu niet. Gefeliciteerd!

Nadere informatie

Onthoudschrift spelling groep 8:

Onthoudschrift spelling groep 8: Onthoudschrift spelling groep 8: THEMA 1 Categorie basiswoord woordgroep 9A -ng tong weet/ 13B -ch lucht weet als je acht, echt, ucht of icht hoort schrijf je ch behalve bij hij ligt, hij legt, hij zegt

Nadere informatie

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 AVI-E3 Het op beheersingsniveau (correct en vlot) kunnen lezen van teksten op AVI-niveau E3. Leerinhoud E3: Woorden eindigend op ~b, ~d, ~dt Woorden

Nadere informatie

Wat is zo belangrijk aan uitspraak?

Wat is zo belangrijk aan uitspraak? Nederlandse In tegenstelling verstaanbaarheid, klanken tot bijvoorbeeld juist in tegendeel dusdanig een zelfs: Franse aan de dat karakteristiek accent een accent heeft ontstaat. een van Duits de Duitse

Nadere informatie

braille Anna Guitjens april 2014

braille Anna Guitjens april 2014 braille Anna Guitjens april 2014 Inleiding Ik heb het onderwerp Braille gekozen omdat ik er nog meer over wil weten. Ik heb namelijk mijn spreekbeurt in groep 7 ook over braille gehouden. Over braille

Nadere informatie

Deleted: 1. Hartelijk dank voor je medewerking!!

Deleted: 1. Hartelijk dank voor je medewerking!! TEST Latijn of Grieks? Latijn en Grieks? Antwoorden van twee leerlingen uit een derde klas op de vraag waarom ze voor Latijn hadden gekozen: Latijn is saai, maar Grieks is nóg saaier Latijn is moeilijk,

Nadere informatie

Het eerste schrift hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62211

Het eerste schrift hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62211 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 June 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62211 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

woorden met eer (heer) De /r/ is een plaagletter bij /eer/. volgwoord woorden met oor (oor) De /r/ is een plaagletter bij /oor/.

woorden met eer (heer) De /r/ is een plaagletter bij /eer/. volgwoord woorden met oor (oor) De /r/ is een plaagletter bij /oor/. Groep 5 Spelling Thema 1 Een plek om te werken De /f/ is de fietspompletter. Je hoort met f (fluit) /ffff/. De /v/ is van vlieg. Je hoort /vvvv/. met v (vis) woorden met aar (jaar) luisterwoord woorden

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2. Spelling op maat 3 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 3 is het derde deel van

Nadere informatie

Inleiding 7. Deel 1 BASISVAARDIGHEDEN SPELLING 9

Inleiding 7. Deel 1 BASISVAARDIGHEDEN SPELLING 9 INHOUD Inleiding 7 Deel 1 BASISVAARDIGHEDEN SPELLING 9 Les 1 Stap voor stap op weg naar minder spellingfouten 11 1.1 Juist spellen is... 11 1.2 Stappenplan goed spellen 13 1.3 Hardnekkige spellingproblemen

Nadere informatie

Lesbrief nummer 29 juni 2016

Lesbrief nummer 29 juni 2016 Lesbrief nummer 29 juni 2016 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. De dokter praat moeilijk Stel, je bent wat ziekjes en gaat

Nadere informatie

JAARGANG 8 / NUMMER 6 FEBRUARI Mede mogelijk dankzij:

JAARGANG 8 / NUMMER 6 FEBRUARI Mede mogelijk dankzij: JAARGANG 8 / NUMMER 6 FEBRUARI 2014 Partners: Mede mogelijk dankzij: VRAAG 1 Tattas be like De afgelopen maand was de Facebook-pagina Tattas be like erg populair, een pagina waarop de draak wordt gestoken

Nadere informatie

Taal voor in bed, op het toilet of in bad. Heidi Aalbrecht

Taal voor in bed, op het toilet of in bad. Heidi Aalbrecht Taal voor in bed, op het toilet of in bad Heidi Aalbrecht BBNC uitgevers Amersfoort, 2013 Inhoud Woord vooraf 9 Inleiding op de belangrijkste onderdelen van de taalkunde Wat is taal? 11 Taal en talen 12

Nadere informatie

mollen -> de o wordt uitgesproken als o. Dit noemen wij een woord met een woord met een gesloten lettergreep: mol len.

mollen -> de o wordt uitgesproken als o. Dit noemen wij een woord met een woord met een gesloten lettergreep: mol len. Komende week starten wij alweer aan kern 11 van Veilig Leren Lezen. U zult zien dat er in deze kern veel terugkomt wat er in kern 10 is aangeboden. In deze kern staan de volgende onderwerpen (weer) centraal:

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 7 en 8 van de basisschool, alle niveaus van het vmbo en mbo 1 en 2. Spelling op maat 3 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 3 is het derde deel van

Nadere informatie

oefenen met spelling A

oefenen met spelling A oefenen met spelling A Oefenen met spelling A 0 Spellingsproblemen Cd-rom A eenvoudige eenlettergrepige woorden eenvoudige eenlettergrepige woorden woordbegin: sp, sl, st, tr woordeind: twee medeklinkers

Nadere informatie

schrijf je meestal ch, behalve bij hij ligt, hij legt en hij zegt. Hoor je /ie/ aan het eind van een klankgroep, dan schrijf je i. Dan schrijf je ij.

schrijf je meestal ch, behalve bij hij ligt, hij legt en hij zegt. Hoor je /ie/ aan het eind van een klankgroep, dan schrijf je i. Dan schrijf je ij. Groep 7 Spelling Thema 1 Het landje van ons woorden met ng (tong) woorden met cht (lucht) woorden met i die klinkt als ie (liter) Hoor je de zingende /n/, dan schrijf je ng. Hoor je na een korte klank

Nadere informatie

Klanken 1. Tekst en spraak. Colleges en hoofdstukken. Dit college

Klanken 1. Tekst en spraak. Colleges en hoofdstukken. Dit college Tekst en spraak Klanken 1 Representatie van spraak vereist representaties van gedeeltes die kleiner dan woorden zijn. spraaksynthese (tekst-naar-spraak) rijtje letters! akoestische golfvorm http://www.fluency.nl/

Nadere informatie

TAALVERZORGING BK 2 SPORTIEF PERRON 2

TAALVERZORGING BK 2 SPORTIEF PERRON 2 Sportief! TAALVERZORGING BK 2 SPORTIEF PERRON 2 Je zit alweer in het tweede jaar van het vmbo. Vorig jaar heb je veel geleerd bij het onderdeel Taalverzorging, maar misschien ben je ook wel iets vergeten.

Nadere informatie

12peciale voorlichtingns-eum,

12peciale voorlichtingns-eum, GYM M U I NAS EN L A T OR O V TE RUIM DOND ERDA G ARI JANU 12peciale voorlichtingns-eum, S e r het ath e v o d n avo ium en gymnas erclass de mast T! GYMNASIUM IETS VOOR JOU? Houd je van puzzelen? Lees

Nadere informatie

ABC, Uitspraak. Het ABC (Het Alfabet)

ABC, Uitspraak. Het ABC (Het Alfabet) ABC, Uitspraak Om de Nederlandse uitspraak van letters en lettercombinaties weer te geven wordt in dit materiaal het Internationaal Fonetisch Alfabet (International Phonetic Alphabet, IPA) gebruikt. De

Nadere informatie

instapkaarten spelling

instapkaarten spelling 7 instapkaarten spelling inhoud instapkaarten spelling Spelling thema 1 les 1/13a cat. 10 a/b 1 thema 1 les 3/13b t.t. 2 thema 1 les 5/14a cat. 33 a/b 3 thema 1 les 7/14b t.t. 4 thema 1 les 9/15a cat.

Nadere informatie

PEDAGOGISCH DOSSIER WIE SCHRIJFT, DIE BLIJFT. DE GESCHIEDENIS VAN HET SCHRIFT INHOUDSOPGAVE

PEDAGOGISCH DOSSIER WIE SCHRIJFT, DIE BLIJFT. DE GESCHIEDENIS VAN HET SCHRIFT INHOUDSOPGAVE PEDAGOGISCH DOSSIER WIE SCHRIJFT, DIE BLIJFT. DE GESCHIEDENIS VAN HET SCHRIFT INHOUDSOPGAVE I. Wat is schrift? 2 II. Wanneer ontstond schrift? 3 2.1 Van prehistorie naar historie: het ontstaan van het

Nadere informatie

Nieuws vanuit groep 4

Nieuws vanuit groep 4 Nieuws vanuit groep 4 De afgelopen weken zijn we druk bezig geweest met de winter. Tijdens de natuurlessen hebben we gesproken over verschillende weersoorten en de vorming van sneeuw en ijs. We hebben

Nadere informatie

Wat is een zelfstandig naamwoord?

Wat is een zelfstandig naamwoord? Wat is een zelfstandig naamwoord? 1. Inleiding Zelfstandig naamwoorden zijn woorden die 'een zelfstandigheid' aanduiden: een persoon of dier: vrouw, oom, hond een eigennaam: Sara, Apple een ding: fiets,

Nadere informatie

Inleiding. Hardop lezen, heeft dat zin? VERSTAANBAAR SPREKEN: WAT HELPT? MARGREET VERBOOG

Inleiding. Hardop lezen, heeft dat zin? VERSTAANBAAR SPREKEN: WAT HELPT? MARGREET VERBOOG VERSTAANBAAR SPREKEN: WAT HELPT? MARGREET VERBOOG Inleiding In het NT2-onderwijs is het, gezien de grote tijdsdruk, van groot belang altijd te zoeken naar de meest effectieve wijze van oefenen. De uitspraak

Nadere informatie

mollen -> de o wordt uitgesproken als o. Dit noemen wij een woord met een woord met een gesloten lettergreep: mol len.

mollen -> de o wordt uitgesproken als o. Dit noemen wij een woord met een woord met een gesloten lettergreep: mol len. Komende week starten wij alweer aan kern 11 van Veilig Leren Lezen. U zult zien dat er in deze kern veel terugkomt wat er in kern 10 is aangeboden. In deze kern staan de volgende onderwerpen (weer) centraal:

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Het ideale font voor programmeurs

Het ideale font voor programmeurs Het ideale font voor programmeurs Hogeschool Utrecht Communicatie & Media Design Auteur: Benjamin van Bienen (1576750) Docent: Dick Swart Specialisatie: Visual design seminar 2014-B Menig programmeur leest

Nadere informatie

Vrijdag 20 januari hebben de leerlingen van groep 1 en 2 de hele dag vrij.

Vrijdag 20 januari hebben de leerlingen van groep 1 en 2 de hele dag vrij. Nieuwsbrief januari Nieuws uit de groepen Groep 1/2 Thema s: Winter (Schatkist) Letters: Week 2: k Week 3: w Week 4: ee Week 5: l Vrijdag 20 januari hebben de leerlingen van groep 1 en 2 de hele dag vrij.

Nadere informatie

Articuleren en voelen van de klanken

Articuleren en voelen van de klanken Articuleren en voelen van de klanken Ingrid van Loosbroek Astrid Geudens Marjolein Noé Eline Van Kerckhove Voor een sterke teken-klankkoppeling is het alzijdig verkennen van zowel de klank als de letter

Nadere informatie

Na de uitslag moest Rob onmiddellijk een Europese bestemming noemen. Razendsnel dacht hij na.

Na de uitslag moest Rob onmiddellijk een Europese bestemming noemen. Razendsnel dacht hij na. Tekst finale spellingwedstrijd + uitleg probleemwoorden De televisiequiz Stel je voor: je meldt je aan voor een televisiequiz. Tot je verrassing word je uitgenodigd. De vragen beantwoord je zo goed mogelijk.

Nadere informatie

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak eu/ui/ou-probleem veilig leren Woorden met tweetekenklanken Juist verklanken

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak eu/ui/ou-probleem veilig leren Woorden met tweetekenklanken Juist verklanken veilig leren lezen Letterkennis Aanpak eu/ui/ou-probleem Auteur: Susan van der Linden Op welke wijze kunt u problemen met de tweetekenklanken eu/ui/ou aanpakken? In dit artikel bieden we u een stappenplan

Nadere informatie

Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj

Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj Genesisexodusleviticusnumerideuter onomiumjozuarechtersruthsamuëlko ningenkroniekenezranehemiaesterjo bpsalmenspreukenpredikerhoogliedj Lesbrief bij expositie: Het boek der Boeken esajajeremiaklaagliederenezechiëlda

Nadere informatie

Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I. Grammatica I

Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I. Grammatica I Overzicht toetsen en oefeningen Grammatica I Grammatica I Rubriek Oefening Type Opgaven Uitleg Alle onderwerpen Totaaltoets Grammatica I (*) 42 1 Klanken/letters Deeltoets 1 (*) Naamwoorden Deeltoets 2

Nadere informatie

U kunt met uw kind thuis de volgende oefeningen oefenen.

U kunt met uw kind thuis de volgende oefeningen oefenen. Dit informatieboekje is bedoeld om u als ouder te informeren over welke taalactiviteiten en rekenactiviteiten er in groep 2 aan bod komen. Maar ook om u handvatten te geven om zelf met uw kind thuis te

Nadere informatie

Leerlijn Spreken & luisteren groep 5

Leerlijn Spreken & luisteren groep 5 Leerlijn Spreken & luisteren groep 5 Spreken (individueel / gesprekken voeren): Luisteren: Een monoloog houden in een kleine groep, duidelijk verwoorden wat ze bedoelen. Een gesprek (overleg) voeren in

Nadere informatie

STROOMDIAGRAMMEN. Hoofdstuk 8. Hoe je Galgje moet spelen. Voorbeelduitvoer van Galgje. Hoofdstuk 8 Stroomdiagrammen 67

STROOMDIAGRAMMEN. Hoofdstuk 8. Hoe je Galgje moet spelen. Voorbeelduitvoer van Galgje. Hoofdstuk 8 Stroomdiagrammen 67 Hoofdstuk 8 STROOMDIAGRAMMEN Hoofdstuk 8 Stroomdiagrammen 67 In dit hoofdstuk behandelen we: Hoe je Galgje moet spelen ASCII-tekeningen Een programma ontwerpen met behulp van stroomdiagrammen In dit hoofdstuk

Nadere informatie

Syllabus Leren Modelleren

Syllabus Leren Modelleren Syllabus Leren Modelleren Januari / februari 2014 Hervormd Lyceum Zuid Klas B1B SCHRIJF HIER JE NAAM: LES 1 Syllabus Modelleren; Les 1: Zoekproblemen Klas B1B Inleiding In de lessen voor de kerstvakantie

Nadere informatie

estafette Vloeiend & vlot Snel aan de slag! Achtergrondinformatie

estafette Vloeiend & vlot Snel aan de slag! Achtergrondinformatie estafette Vloeiend & vlot Snel aan de slag! Met Vloeiend en vlot oefent u samen met u kind altijd in drie stappen: 1. U leest de woorden, zinnen of teksten eerst zelf voor. U doet dit in een rustig tempo,

Nadere informatie

FOR THE SOWER JES.55:10 FOR THE EATER korte Bijbelse boodschappen van. Otis Q. Sellers, Bijbelleraar

FOR THE SOWER JES.55:10 FOR THE EATER korte Bijbelse boodschappen van. Otis Q. Sellers, Bijbelleraar SEED & BREAD FOR THE SOWER JES.55:10 FOR THE EATER korte Bijbelse boodschappen van Otis Q. Sellers, Bijbelleraar Vertaling Stichting Lachai Roï, Lelystad, Nederland www.lachairoi.org Nr. 117 Het Griekse

Nadere informatie

Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen

Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen Harmen Kooreman Het leesplankje van Hoogeveen begint met de woorden aap, noot, mies. De kinderen leerden lezen door middel van analyse en synthese.

Nadere informatie

wwww.wijzeroverdebasisschool.nl

wwww.wijzeroverdebasisschool.nl 31 spelletjes voor in de auto 1. Bingo met nummerborden Voor dit spelletje heb je een speciale bingokaart nodig. Op de bingokaart staan de getallen t/m 100. voor de getallen t/m 9 staat een 0. Nu kan het

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Mondharmonica is gemerkt: G (De laagste bluesharp) G# A A# B C C# D D# E F F# (De hoogste Bluesharp)

Mondharmonica is gemerkt: G (De laagste bluesharp) G# A A# B C C# D D# E F F# (De hoogste Bluesharp) Introductie Veel bluesmuzikanten zijn autodidact. Dat past goed in de traditie en de sfeer van de bluesmuziek. Een beetje hulp kan natuurlijk altijd handig zijn. Er zijn bluesharplessen te vinden op het

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem

Dyslexie. Een grote tegenvaller. Een vervelend probleem Dyslexie Een grote tegenvaller Als iemand dyslexie heeft heet dat een dyslecticus. Het meervoud van een dyslecticus is dyslectici. Dyslexie is een woord uit de Griekse taal, het betekent `slecht lezen`.

Nadere informatie

Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar

Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar Blok 1 0 1 2 3 4 5 bevorderen hun fijnmotorische vaardigheden. maken kennis met de vier schrijflijnen: daklijn, plafondlijn, vloerlijn en kelderlijn hanteren een goede pengreep;

Nadere informatie

Andere boeken in deze serie:

Andere boeken in deze serie: Andere boeken in deze serie: 978-94-6175-157-7 (HB) 978-94-6175-964-1 (e-book) 978-94-6175-218-5 (HB) 978-94-6175-960-3 (e-book) 978-94-6175-216-1 (HB) 978-94-6175-158-4 (HB) 978-94-6175-958-0 (e-book)

Nadere informatie

Spreekbeurt over typen:

Spreekbeurt over typen: Spreekbeurt over typen: Introductie: Hallo, mijn spreekbeurt gaat over typen. Op school leren we lezen en schrijven, maar de meeste teksten worden getypt. Ik ga hier iets meer over vertellen, want ik heb

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep.

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. Dit leert uw kind in Kern 8 Woorden: bank en licht Woorden

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Klankzuivere werkwoorden vervoegen Methode voor beelddenkers Juf Kitty 2016

Klankzuivere werkwoorden vervoegen Methode voor beelddenkers Juf Kitty 2016 Klankzuivere werkwoorden vervoegen Methode voor beelddenkers Juf Kitty 2016 Inleiding Waarom klopt het niet als je werdt schrijft? Is het kookte of kookde? Als je onvoldoende Nederlands spreekt als tweede

Nadere informatie

Art/Media & Me Autobiotic Selfie document

Art/Media & Me Autobiotic Selfie document Art/Media & Me Autobiotic Selfie document Yannick Seyeux Game Design - G&I1D Docenten Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin 20-11-2015 Uitleg artefact Voor deze opdracht heb ik een

Nadere informatie

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven proefje 1 spiegelbeeld schrijven Misschien ziet je naam er een beetje kronkelig of gek uit, maar waarschijnlijk is het je wel een gelukt om je naam te schrijven. Het is moeilijk om de letters in spiegelbeeld

Nadere informatie

zelfstandig naamwoord

zelfstandig naamwoord zelfstandig naamwoord Het zelfstandig naamwoord is een woord voor een mens, dier of ding. de man de kat de fiets lidwoord Het lidwoord hoort bij het zelfstandig naamwoord. de het een samenstelling Een

Nadere informatie

Letters zoals de S kunnen van uiterlijk veranderen afhankelijk van hun positie in het woord.

Letters zoals de S kunnen van uiterlijk veranderen afhankelijk van hun positie in het woord. Handleiding 19 e -eeuwse handschriften lezen Voor beginnende vrijwilligers kan een scan van een oud archiefstuk erg uitdagend uitzien. De krullen en hanenpoten uit lang vervlogen tijden kunnen erg mooi

Nadere informatie

Lesbrief 4 van groep 3, 4, 5

Lesbrief 4 van groep 3, 4, 5 Lesbrief 4 van groep 3, 4, 5 Groep 3 Lezen We zijn bezig met kern 9. Het thema is: Hoe kan dat? Het ankerverhaal gaat over Daan. Daan is een uitvinder. Als Tasja op bezoek komt, is hij net bezig met het

Nadere informatie

Een nieuwe spellingdidactiek

Een nieuwe spellingdidactiek Spellingdidactiek het is maar wat je gewend bent Wat is op jouw school bij de spellinglessen de normale gang van zaken? Een nieuwe spellingdidactiek als testcase voor een lerende organisatie Dolf Janson

Nadere informatie

Deze weken leren wij:

Deze weken leren wij: Kern 1: ik - maan - roos - vis- sok Letters: m - r - v - i - s - aa - p - e Woorden: ik - maan - roos - vis - sok aan pen - en We leren ook in welke straat de letters horen; korte klankstraat, lange klankstraat,

Nadere informatie

Kern 6: geit-pauw-duif-ei

Kern 6: geit-pauw-duif-ei Kern 6: geit-pauw-duif-ei In deze kern leert uw kind Letters: g - ui - au - f - ei Woorden: geit, pauw, duif, ei Alle letters compleet In kern 6 leert uw kind de laatste nieuwe letters. Op het eind van

Nadere informatie

Spellingchecker .?. Voor de juiste spelling. Nicole Neels. hoorwoorden. net als woorden. weetwoorden. regelwoorden

Spellingchecker .?. Voor de juiste spelling. Nicole Neels. hoorwoorden. net als woorden. weetwoorden. regelwoorden Spellingchecker Voor de juiste spelling hoorwoorden.?. net als woorden weetwoorden regelwoorden Eduforce Nicole Neels 1 Inhoudsopgave Goed spellen, hoe doe je dat? 7-8 Stap voor stap goed spellen (denkkaart)

Nadere informatie

Bijlage 3 Overzicht majorcombinaties

Bijlage 3 Overzicht majorcombinaties Bijlage 3 Overzicht majorcombinaties De 1 e majoren binnen de opleiding in het domein Geschiedenis kunnen volgens onderstaand schema gecombineerd worden met een 2 e major: Oude geschiedenis Middeleeuwen/

Nadere informatie

Archeologen logboek Namen:....

Archeologen logboek Namen:.... Archeologen logboek Namen:... Bladzijde 1 De antwoorden op deze vragen kun je vinden bij de internetsites die bij opdracht 1 op de WebQuest staan. Vul de antwoorden in de piramide in. De letters in de

Nadere informatie

schrijf je meestal ch, behalve bij ik lig, ik leg en ik zeg. Dan schrijf je ij. Dan schrijf je ij.

schrijf je meestal ch, behalve bij ik lig, ik leg en ik zeg. Dan schrijf je ij. Dan schrijf je ij. Groep 6 Spelling Thema 1 Op heterdaad betrapt ng (tong) ch (pech) ei (reis) ij (ijs) Hoor je de zingende /n/, dan schrijf je ng. Hoor je na een korte klank /g/, dan schrijf je meestal ch, behalve bij ik

Nadere informatie

Inspiratie in ontwerp Skyrim

Inspiratie in ontwerp Skyrim Inspiratie in ontwerp Skyrim Naam: Hicham Bendris docenten: Saskia Freeke en Sonja van Vuure Klas: G&IA Datum: 10/16/2015 Vak: Art, Media & Me Omschrijving project Skyrim speelt zich af in Tamriel. Dit

Nadere informatie

เร ยนและเข ยนภาษาไทย. Thaise alfabet leren lezen enooit. schrijfwijze: letterklasse = : = waterbuffel. n seindmedeklinker. รอน Ron(ald) Schü$e, 2014

เร ยนและเข ยนภาษาไทย. Thaise alfabet leren lezen enooit. schrijfwijze: letterklasse = : = waterbuffel. n seindmedeklinker. รอน Ron(ald) Schü$e, 2014 letterklasse = : = waterbuffel L k Thaise alfabet leren lezen enooit n seindmedeklinker chrijven เร ยนและเข ยนภาษาไทย รอน Ron(ald) Schü$e, 2014 โรนะลด (Ronald Schü$e), 2014 Voor iedere letter is er een

Nadere informatie

Het ideale font voor programmeurs

Het ideale font voor programmeurs Het ideale font voor programmeurs Onderzoeksverslag Hogeschool Utrecht Communicatie & Media Design Auteur: Benjamin van Bienen (1576750) Docent: Dick Swart Specialisatie: Visual design seminar 2014-B Samenvatting

Nadere informatie

2 Er begint een nieuwe periode in de geschiedenis als er veel verandert

2 Er begint een nieuwe periode in de geschiedenis als er veel verandert Antwoordkernen bij Eureka 2mavo-de herziene druk, Amersfoort 2009-2010 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De

Nadere informatie

Egypte. Amber Badal 1. Werkstuk: Amber Badal Groep 7 Prinses Beatrixschool. Dit is de nationale vlag van Egypte.

Egypte. Amber Badal 1. Werkstuk: Amber Badal Groep 7 Prinses Beatrixschool. Dit is de nationale vlag van Egypte. Egypte Werkstuk: Amber Badal Groep 7 Prinses Beatrixschool Dit is de nationale vlag van Egypte. Amber Badal 1 Voorwoord Ik heb dit onderwerp gekozen omdat het een leuk en erg interessant onderwerp lijkt.

Nadere informatie