VERSCHILLEN IN NATUURWETENSCHAPPELIJKE INTERESSES VAN JONGENS EN MEISJES

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERSCHILLEN IN NATUURWETENSCHAPPELIJKE INTERESSES VAN JONGENS EN MEISJES"

Transcriptie

1 VERSCHLLEN N NATUURWETENSCHAPPELJKE NTERESSES VAN JONGENS EN MESJES Anneke de Leeuw MEH-projekt Vakgroep Oidaktiek Afdeling der Technische Natuurkunde Technische Hogeschool Eindhoven MENT 86-11

2 - 1 - nleiding Uitonderzoeken gedaan in het buitenland is bekend dat de belangstelling van meisjes op natuurwetenschappelijk gebied anders is dan die van jongens. Voor het ontwikkelen van lesmateriaal is het van belang om rekening te houden met deze verschillen in belangstelling opdat natuurkunde vpor meisjes ~n jongens een aantrekkelijk vak is. Om een indruk te krijgen van de interessen van Nederlandse leerlingen is door het MENT-projekt een onderzoek geda~n onder een beperkt aantal tweedeklasleerlingen.

3 Opzet Ongeveer 200 leerlingen krege'n tijdens de natuurkundeles een lijstmet 40 onderwerpen voorge i egd en werden gevraagd uitdeze 1i j st 5 onderwerpen te ki ezen waa rover zi j het 1i efs t i ets meer zouden wi 11 en weten. (zie appendix voor lijst) Het l~erlingenbestand De groep leerlingen bestond ujt leerlingen van tweede-klassen en waren als volgt verdeeld: 3 2 klassen havo 11 "wo 1Han Portmanncollege, Heerhugowaard 3 1 klassen havo-vwo klas gymnasiu~ ~ Zaanlands Lyceum, Zaandam Bei~e groepen leerlingen vormen een redelijke doorsnede van de tweede-klasbevolking van beide scholen. Daarentegen zal het duidelijk zijn dat niet te ve,rwachterll is dat deze twee scholen een volmaakt beeld gevenvan de Nederlandse tweede-klas-bevolking. De verdeling van het aantal 1eer1ingen was als volgt: Han Fortmanncollege Zaanlands Lyceum meisjes jongens. meisjes jonqens

4 , " De vragenlijst De vragenlijst hestond uit 40 verdeeld over 4 deelgebieden: - 3 onderwerpen. Deze 40 onderwerpen waren A B C o Techniek,apparaten. Hiertoe behoren de vragen 3.6,9,16,17,21.25,26,32 en 36. Natuurkunde en maatschappij Hiertoe behoren de vragen 1,7,10.11,15,19.24,28,35 en 39. Het eigen lichaam Hiertoe behoren de vragen 4,5,13,14,20,22,29,31,33, en 37. Natuurverschijnselen Hiertoe behoren de vragen 2,8,12,18,23,27,30,34,38 en 40. De resultaten Gekeken is naar de 10 onderwerpen die door hetgrootste aantal leerlingen werden gekozen. n Tabel isweergegevenhoeveel % van de leerlingen een bepaald onderwerp uit de "top-tien" koos. Tabel, "top-tien" jongens en meisjes onderwerp rang- % nummer - computers vulkanen wat er gebeurt met mensen 3 37 en de natuur als er een atoombom valt - aardhevingen atoombommen regenbogen sterren en planeten luchtspiegelingen kleuren het gebruik van ro stralen

5 Spl itsen we de "top-ti~ns" en b uit naar jongens en meisjes dan krijgen we Tabel ra Waarbij bij de meisjes(jongens) steeds ook het rangnummer van de jongens (meisjes) is opgenomen enhet percentage jongens(meisjes) dat het desbetreffende onderwerp uitkoos. label ra, "top-tien" meisjes. rang- rangnummer 0/ % nummer,0 onderwerp meisjes meisjes jongens jongens - wat er gebeurt met mensen en de natuur als er een atoombom valt - aardhevingen regenbogen , vulkanen. ' kleuren 5 34, LuchtspiegeLingen het gebrui~ van rostralen in ziekenhuizen computers sterren en planeten sneeuwkristallen ,20 9.( :.

6 Tabel lb s "top-tien" jongens rang- rang- -, nummer % nummer % onderwerp jongens jongens me; sjes me;sjes ~ - computers vulkanen atoomborrunen wat er gebeurt met mensen e~ de natuur als er een atoombom valt - sterren en planeten elektrische stroom en spann1-ng motoren aardbevingen raketten transistorradio's J We zien dat er 5 onderwerpen voorkomen ;n de me;sjes "top-tien" en de jongens "top-tien": -wat gebeurter met mensen en de natuur als er een atoombom valt -aardbevingen -vulkanen -computers -sterren en planeten rangnummer meisjes rangnummer jongens

7 ' Bovendien valt op dat 4 van de onderwerpen die w~l in de meisjes itop-tien" voorkomen maar niet in de jongens "top-tien" behoren tot het gebied 0, de natuurverschijnselen. En dat alle onderwerpen diewel in de jongens top-tien ll voorkomen maar niet in de meisjes top-tien ll behoren tot gebied A, techniek en apparaten. We kunnen de resultatenook nag op een andere manier bekijken namelijk door het aantal keren dat onderwerpen uit gebied A zijn gekozen op te tellen voor meisjes(jongens) en deze aantallen vervolgens te delen door het totdal aantal gedane keuzes van de meisjes(jongens). Hetzelfde is gedaan'voor de gebieden B,C en D.De resultaten hiervan zijn weergegeven in figuur 1. Uit figuur 1 komt duidelijk het signifikante verschil naar voren bij de keuze van meisjes en jongens in het gebied A, Techniek en apparaten en gebied D, natuurverschijnselen. Kanttekening De lijsten met onderwerpen werden voorgelegd aan de leerlingen in de week na de vulkaanuitbarsting in Columbia. Hierdoor zal het onderwerp vulkanen in dit onderzoek waarschijnlijk hager scoren dan "nonnaal" het geva 1 is.

8 - 7 - w <.!} c:x: r z w w 0::: W Co. 60 " 50 " 40 30,---_.., J A M J B M, clj c, J D M ~ gebied Figuur 1. Scores meisjes/jongens zoals gevonden zoals voorspeld.

9 - 8 - Voorspellingen van docenten ~n studenten. Aan natuurkundedocenten en studenten van e graads lerarenopleiding is gevraagd die onderwerpen op te schrijven waarvan zij den ken dat de leerlingen (meisjesjjongens) ze uitgekozen hebben. n totaa1 zi jn 47 "voorspell i ngen" verkregen. Allereerst werd geteld hoe vaak er een onderwerp werd opgeschreven dat voorkomt in de top-tien van de meisjes (jongens). (Figuur 2). aantal van leraren/studenten t ~ M M J M J M J J r J M1 M N goed Figuur 2 Het totale aantal goed voorspelde keuzes s voor meisjes en jongens.

10 _._... _._--_._ Berekenen we het gemiddelde aantal goed voorspelde items dan is dat bij de jongens 3,4 en bij de meisjes 1,9. De keuzes gedaan door de jongens worden dus duidelijk veel beter voorspeld dan die van de meisjes. Vervolgens werden ook de voorspellingenweer onderverdeeld in de gebieden A,B,C en D. (figuur 1). Het blijkt dat bij de jongens de interesse voor gebied A (Techniek, apparaten) wordt overschat en de interesse voor gebied D (Natuurverschijnselen) wordt onderschat. Bij de meisjes worden voar alle gebieden verkeerde voarspellingen gedaan, met name de interesse vaar natuurverschijnselen wardt sterk anderschat. Bespreking van de resultaten. buit~nlands onderzoek. Oak in andere landen is anderzaek gedaan naar de interesses van meisjes en jangens op natuurwetenschappelijk gebied. We bekijken hier de resultaten ,5 van onderzoek in de Bandsrepubliek Duitsland ', Noorwegen, Engeland en Denemarken 6. Het is treffend dat in al deze anderzoeken een duidelijke grotere interesse van jangens voar techniek en van meisjes vaor natuurverschijnselen naar voren komt. De resultaten van alle genoemde anderzoeken zou je als volgt kunnen samenvatten: meisjes zijn meer dan jongens geinterresseerd in: en - De v~rschijnselen uit hun leefomgeving, met name natuurverschijnselen. Esthetische aspekten spelen hierbij een belangrijke role - De invloed die de natuurkunde, de techniek heeft op de maatschappij. Ethische aspekten spelen hierbij een belangrijke role jongens zijn meer dan meisjes geinteresseerd in - Techniek, machines, elektriciteit.

11 -10- Verschillen tussen jongens en meisjes die wat minder duidelijk naar voren komen betrefffen: en de belangste11ing, voor het functioneren van het eigen lichaam is bij meisjes groter dan bij jongens. - de belangste11ing voor spectaculaire natuurkunde (vulkanen, aardbevingen, sterren en planeten) is bij jongens groter dan bij meisjes. het MENT-ondeY'zoek, De Nederlandse leerlingen blijken geen afwijkend gedrag te vertonen wat betreft hun interesse in natuurverschijnselen en techniek. Wat betreft de belangstelling voor het functioneren van het eigen lichaam valt op dat in het MENT-onderzoek geen verschil is aan te tonen tussen jongens en meisjes. Di,t kan echter veroorzaakt zijn door de manier waarop de onderwerpen omschreven zijn. Vergelijk b.v. "Hoe kinderen zich ontwikkelen", "Welk voedsel is goed voor je" met de "MENT-olTlschrijv;ngen" als "Je neus", "Je huid". Wat betreft de belangstelling voor spectaculaire natuurkunde scoren de jongens uit het MENT-onderzoek all een op de onderwerpen "Raketten" en "Atoombommen" duidelijk hoger dan de meisjes.

12 -11- (onclusie Dit bescheiden onderzoek onder Nederlandse leerlingen bevestigt de al eerder geconstateerde verschillen in de belangstelling van jongens en meisjes op natuurwetenschappelijk gebied. \ Om het schoolvak natuurkunde voor meisjes minstens even aantrekkelijk,te maken als voor jongens is het noodzakelijk dat de natuurkundelessen met name meer aansluiten bij de interessesfeer van de meisjes. k hoop dat de resultaten van dit onderzoek er mede toe bijdragen dat er wijzigingen in het curriculum worden aangebracht en dat natuurkundedocenten in hun lessen meer aandacht zullen gaan besteden aan onderwerpen die meisjes aanspreken. Zeker in de onderbouw is dit mogelijk ~n zeer wenselijk opdat meer meisjes natuurkunde in hun eindexamenpakket kiezen. Met dank aan W. van Brumn;en~ w. Warmerdam, de leerlingen van het Han Fortmanncollege en het Zaan)ands Lyceum en de docenten/studenten die keuzes leerlingen "voorspeld" hebben.

13 L. Hoffmann, Differences in the subjective conditions of interests in physics and technology for boys and girls,supplementary contributions to the third GASAT conference, blz K. WeHner e.a., nterest of intermediate-level secondary students in' physics and techhology,.european Journal of Science Education(1980). vol.2, nr~2,blz., S.Lie en E. Bryhni, Girls and physics:attitudes; experiences and underpchievement,contibutions to the second GASAT conference, blz A. Kelly, J. Whyte en B. Smail, Girls into Science and Technology, GST final report. 5. B. Smail, Getting science right for girls,contributions to the second ~ASAT conference, blz H.Nielsen, Physics in higher secondary schools in verslag nterest in science and technology educationllgemaakt door M. Man in t Veld.

14 APPENDX 1. Energieverbruik en energiebesparing 2. Echo's 3. Computers 4. Je oren 5. Je neus 6. Fototoestellen en verrekijkers 7. Hulpmiddelen voor gehandicapten. (camara's voor blinden, gehoortoestellen enz.) 8. Vulkanen 9. Magneten 10. Het veroorzaken en tegengaan van geluidshinder 11. Wat er gebeurt met mensen en de natuur als er een atoombom vah 12. Sterren en planeten 13. Je huid 14. Wat er met je eten in je lichaam gebeurt 15. De luchtvervuiling die veroorzaakt wordt door auto's en het tegengaan daarvan 16. Koelkasten en/diepvriezers 17. Elektrische stroom en spanning 18. Regenbogen 19. Het gebruik van rontgenstralen in ziekenhuizen. (het maken van rontgenfoto's bijvoorbeeld).

15 20. Je bloed 21. Raketten 22. Je agen 23. Aardbevingen 24. Wat zure regen is en wat de gevolgen daarvan zijn 25. Motoren 26. Transistorradio's, 27. Luchtspiegelingen,. 28. Verkeersveilighefd (bijvoorbeeld het ~ebruik van veiligheid~gordels) 29. Je spieren 30. Sneeuwkristallen 31. Je longen 32. Atoombommen 33. Je hart 34. Onweer en bliksem 35. Hoe, waar en waarvoor computers worden gebruikt 36. Microscopen en brill en 37. Je hersenen 38. Kleuren 39. Het opslaan van radioaktief afval 40. Het weer

Tijdschrift voor Didactiek der B-wetenschappen 7 (1989) nr.1 79

Tijdschrift voor Didactiek der B-wetenschappen 7 (1989) nr.1 79 Tijdschrift voor Didactiek der B-wetenschappen 7 (1989) nr.1 79 Boekbespreking Techniek in het natuurkunde-onderwijs M.J. de Vries, Uitg.: Technische Universiteit Eindhoven, 1988 Dissertatie, 278 p. De

Nadere informatie

Waarom ga je dat doen volgend jaar?

Waarom ga je dat doen volgend jaar? Waarom ga je dat doen volgend jaar? Susanne de Haar, Marlien Douma, Jan-Willem Kalhorn, Michiel Tolboom, Lotte Bonsel Begeleider: Marja ter Wal Inleiding Aan het einde van de middelbare school komt voor

Nadere informatie

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn Leerlijn Waar halen ze de ENERGIE vandaan? Inleiding De lesmethode van Solarkids heeft een doorgaande leerlijn voor het basisonderwijs. De leerlijn is gebaseerd op de kerndoelen die zijn opgelegd door

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

zaanlands lyceum Het Zaanlands Lyceum heeft 5 verschillende eerste klassen: 1 havo/vwo 2 atheneum 3 atheneum bèta+ 4 gymnasium 5 gymnasium bèta+

zaanlands lyceum Het Zaanlands Lyceum heeft 5 verschillende eerste klassen: 1 havo/vwo 2 atheneum 3 atheneum bèta+ 4 gymnasium 5 gymnasium bèta+ zaanlands lyceum Het Zaanlands Lyceum heeft 5 verschillende eerste klassen: 1 havo/vwo 2 atheneum 3 atheneum bèta+ 4 gymnasium 5 gymnasium bèta+ klas 1 havo/vwo Deze brugklas is voor leerlingen met een

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens

Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens Extreem weinig meisjes in de natuurkundeklas: slecht voor meisjes, goed voor jongens Samenvatting In natuurkunde 12 liepen de prestaties van meisjes nog steeds achter bij die van jongens. Dit hangt samen

Nadere informatie

werken voor talent! MET DE IPAD!

werken voor talent! MET DE IPAD! Op de Groene Hart Topmavo komen leerlingen met een mavo (vmbo-tl) of mavo/havo-advies. We hebben in klas 1 zowel tl-klassen als tl/havoklassen. Bij ons kunnen leerlingen Meer dan leren. Leerlingen doen

Nadere informatie

Kwaliteitsonderzoek op CSG Liudger onderwijs. Verslag van de tevredenheidonderzoeken onder leerlingen, ouders en medewerkers van CSG Liudger

Kwaliteitsonderzoek op CSG Liudger onderwijs. Verslag van de tevredenheidonderzoeken onder leerlingen, ouders en medewerkers van CSG Liudger Kwaliteitsonderzoek op CSG Liudger onderwijs Tevredenheid in najaar 2013 onderzoeken 2013 Verslag van de tevredenheidonderzoeken onder leerlingen, ouders en medewerkers van CSG Liudger tevredenheid ten

Nadere informatie

Passievolle en ambitieuze (geschiedenis)docent op zoek naar uitdaging in het onderwijs mikehoffmann@live.nl

Passievolle en ambitieuze (geschiedenis)docent op zoek naar uitdaging in het onderwijs mikehoffmann@live.nl Mike Hoffmann Passievolle en ambitieuze (geschiedenis)docent op zoek naar uitdaging in het onderwijs mikehoffmann@live.nl Samenvatting Ik ben een creatieve, leuke en gedreven docent met een sterke drive

Nadere informatie

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT.

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. 3 december 2015 Science Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. Het doel Leerlingen voorbereiden op natuurwetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Tweetalig vwo op Eijkhagen. That s interesting!

Tweetalig vwo op Eijkhagen. That s interesting! Tweetalig vwo op Eijkhagen That s interesting! Meer dan 75% van de lessen in het Engels Find out if TTO is right for you! Wat is tweetalig onderwijs? Als je kiest voor het tweetalige vwo van Eijkhagen

Nadere informatie

Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk

Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk Inleiding 1 PLANTEN 1.1 Indeling van het plantenrijk 1.1.1 De groene wereld van de planten 1.1.2 Wieren (algen) 1.1.3 Mossen 1.1.4 Paardenstaarten 1.1.5 Varens

Nadere informatie

Mike Hoffmann. Samenvatting. Ervaring. Ambitieuze en passievolle docent geschiedenis zoekt onderwijsgerelateerde uitdaging mikehoffmann@live.

Mike Hoffmann. Samenvatting. Ervaring. Ambitieuze en passievolle docent geschiedenis zoekt onderwijsgerelateerde uitdaging mikehoffmann@live. Mike Hoffmann Ambitieuze en passievolle docent geschiedenis zoekt onderwijsgerelateerde uitdaging mikehoffmann@live.nl Samenvatting Ik ben een creatieve, leuke en gedreven docent met een sterke drive en

Nadere informatie

Onderzoek naar een verband tussen de houding van leerlingen ten opzichte van natuurkunde en het interpersoonlijk gedrag van hun docent.

Onderzoek naar een verband tussen de houding van leerlingen ten opzichte van natuurkunde en het interpersoonlijk gedrag van hun docent. TOPRA&VIL Onderzoeknaareenverbandtussende houdingvanleerlingentenopzichtevan natuurkundeenhetinterpersoonlijkgedrag vanhundocent. RonTheunissen November2009 TechnischeUniversiteitEindhoven EindhovenSchoolofEducation(ESoE)

Nadere informatie

Het belang van leren programmeren

Het belang van leren programmeren Het belang van leren programmeren Han van der Maas HL Psychologie UvA CSO Oefenweb.nl opzet Pleidooi voor programmeeronderwijs Ontwikkelingspsychologisch perspectief Non-formeel leren (examen) Program

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Bezoekers Open Dagen maart

Bezoekers Open Dagen maart Resultaten open dagen maart 2014 Hieronder volgt een analyse van de open dagen van 8 maart in Leeuwarden en 22 maart in en in Wageningen. Aantal van bezoekers: In totaal hebben 2.685 bezoekers (waarvan

Nadere informatie

VillaElektra. Docentenhandleiding

VillaElektra. Docentenhandleiding VillaElektra Docentenhandleiding ALGEMEEN VillaElektra is digitaal lesmateriaal gerelateerd aan het onderwerp elektrotechniek. VillaElektra bestaat uit drie onderdelen: - deel 1 : de meterkast - deel 2:

Nadere informatie

Mike Hoffmann. Samenvatting. Interesses. Docent Geschiedenis bij Scholengroep Spinoza

Mike Hoffmann. Samenvatting. Interesses. Docent Geschiedenis bij Scholengroep Spinoza Mike Hoffmann Docent Geschiedenis bij Scholengroep Spinoza mikehoffmann@live.nl Samenvatting Ik ben een creatieve, leuke en gedreven docent met een sterke drive en passie voor het leraarschap en mijn vakgebied.

Nadere informatie

Wat is er met motivatie aan de hand?

Wat is er met motivatie aan de hand? Wat is er met motivatie aan de hand? Hans Kuyper GION, mei 2011 Een op veel middelbare scholen voorkomend verschijnsel is dat de leerlingen aan het begin van de eerste klas behoorlijk gemotiveerd zijn

Nadere informatie

werken voor talent! MET DE IPAD! over de Groene Hart topmavo

werken voor talent! MET DE IPAD! over de Groene Hart topmavo 2017/2018 over de Groene Hart topmavo Bij ons komen leerlingen met een mavo (vmbo-tl) of mavo/havo-advies. We hebben in klas 1 zowel tl-klassen als tl/havo- klassen. Op onze school kunnen leerlingen Meer

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s

PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s Grootste populariteitsonderzoek naar schoolvakken ooit onder 25. scholieren. De bètavakken natuurkunde, scheikunde, techniek, wiskunde

Nadere informatie

Kajmunk Science klas. Een VWO klas met een + voor natuurtalenten. Gestart schooljaar 2007/2008

Kajmunk Science klas. Een VWO klas met een + voor natuurtalenten. Gestart schooljaar 2007/2008 Kajmunk Science klas Een VWO klas met een + voor natuurtalenten Gestart schooljaar 2007/2008 Wat is VWO science? Een brugklas met een stevige + met meer aandacht voor bèta en techniek meer doen en meer

Nadere informatie

8 keer genoemd: Praktische opdrachten (meer dan gebruikelijk en/of over andere onderwerpen dan gebruikelijk)

8 keer genoemd: Praktische opdrachten (meer dan gebruikelijk en/of over andere onderwerpen dan gebruikelijk) Uitkomsten van de enquête naar het schoolexamenprogramma Natuurkunde Als u aan de slag gaat met de checklist schoolexamens voor het vak natuurkunde, kan het voor u en uw sectie interessant zijn kennis

Nadere informatie

werken voor talent! MET DE IPAD!

werken voor talent! MET DE IPAD! Groene Hart Rijnwoude is kleinschalig met een breed onderwijsaanbod op het gebied van vmbo-b/k, tl en havo. Op onze school staat Leren met uitzicht centraal. We geven onze leerlingen uitzicht op een goede

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

HAVO. HAVO op Lariks. op Lariks. csvincentvangogh.nl

HAVO. HAVO op Lariks. op Lariks. csvincentvangogh.nl HAVO HAVO op Lariks op Lariks csvincentvangogh.nl INHOudsopgave Welkom! Welkom! 3 Onderbouw 4 Bovenbouw 4 Internationalisering 6 Tweetalig havo 6 Ontwerpen 7 Informatie & aanmelding Colofon Havo is gezellig!

Nadere informatie

Ontwikkeling van (bèta)beroepsbeelden bij leerlingen. Cathy van Tuijl c.vantuijl@saxion.nl

Ontwikkeling van (bèta)beroepsbeelden bij leerlingen. Cathy van Tuijl c.vantuijl@saxion.nl Ontwikkeling van (bèta)beroepsbeelden bij leerlingen Cathy van Tuijl c.vantuijl@saxion.nl Probleemverkenning: tekort aan interesse in bèta en techniek (1) Choice of study is determined by a range of objective

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 1 dinsdag 19 mei 13.30-16.30 uur

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 1 dinsdag 19 mei 13.30-16.30 uur Examen HAVO 2009 tijdvak 1 dinsdag 19 mei 13.30-16.30 uur wiskunde A Dit examen bestaat uit 22 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 85 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met

Nadere informatie

Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH

Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH Januari 2015 INFORMATIEBOEKJE KLAS 2 OP WEG NAAR KLAS 3 VMBO 2 TH Inhoudsopgave 1. Inleiding... blz. 1 2. Hoeveel jaar heb je nog voor de boeg op de SGL?... blz. 2 3. Het schooladvies... blz. 3 4. Revisie...

Nadere informatie

Lichamelijke Opvoeding Niveau mavo. Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar 10 handelingsdeel 1 handelingsdeel

Lichamelijke Opvoeding Niveau mavo. Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar 10 handelingsdeel 1 handelingsdeel Opvoeding Niveau mavo 1) Leerlingen die hun absentie niet op orde hebben dienen dit in te halen door lessen te volgen van andere klassen. Dit gaat in samenspraak met de betreffende docent. medische redenen,

Nadere informatie

NaSk 1 Elektrische Energie

NaSk 1 Elektrische Energie NaSk 1 Elektrische Energie Algemeen Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Tijd Open vragen Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee

Nadere informatie

Verdeling aantal docentvragenlijsten per school (in %)

Verdeling aantal docentvragenlijsten per school (in %) Aantal vragenlijsten Hoofdstuk 2 Responsbeschrijving In dit hoofdstuk beschrijven we de achtergrondinformatie van de scholen, de docenten en de leerlingen die deel hebben genomen aan dit vragenlijstonderzoek.

Nadere informatie

Dierenlessen, het verschil?

Dierenlessen, het verschil? Dierenlessen, het verschil? Auteurs: V. Boomer en S.H.A. Pluijmaekers HAS Hogeschool (2013) Ooit aan de leerlingen op een basisschool gevraagd wat wij eten dat van een kip komt? Welke soorten vis wij kunnen

Nadere informatie

Beste leerling van Het Nieuwe Lyceum!

Beste leerling van Het Nieuwe Lyceum! Beste leerling van Het Nieuwe Lyceum! Het feit dat je dit boekje leest betekent dat je geïnteresseerd bent om je op het gebied van de bètavakken verder te ontwikkelen dan het normale curriculum toelaat.

Nadere informatie

Bijlage. Behoeftepeilingen Haven- en Transportdagen Maasbracht en Nijmegen

Bijlage. Behoeftepeilingen Haven- en Transportdagen Maasbracht en Nijmegen Bijlage Behoeftepeilingen Haven- en Transportdagen Maasbracht en Nijmegen Behorend bij het rapport VMBO-opleiding Rijn- en binnenvaart in Nijmegen ; Onderzoek naar de behoefte aan een VMBO-opleiding Rijn-

Nadere informatie

Geschiedenis van de Wiskunde voor de lerarenopleiding

Geschiedenis van de Wiskunde voor de lerarenopleiding Geschiedenis van de Wiskunde voor de lerarenopleiding Even voorstellen Desiree van den Bogaart Hogeschool van Amsterdam d.a.van.den.bogaart@hva.nl @dvandenbogaart Jeanine Daems Hogeschool Utrecht jeanine.daems@hu.nl

Nadere informatie

NaSk 1 Elektrische Energie

NaSk 1 Elektrische Energie NaSk 1 Elektrische Energie Algemeen Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Tijd Open vragen Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee

Nadere informatie

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Studienamiddag Informaticawetenschappen in het leerplichtonderwijs Paleis der Academiën, Brussel, 2015-04-29 Bern Martens Lerarenopleiding Sec. Onderwijs

Nadere informatie

DAS Conferentie Applied Science

DAS Conferentie Applied Science DAS Conferentie Applied Science SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Emiel de Kleijn Curriculumontwikkelaar natuurwetenschappen Nieuwe Scheikunde /NiNa/CVBO Plannen voor een vernieuwd, vernieuwend

Nadere informatie

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht:

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht: Audit Beta-beleid Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop Opdracht: We willen inzicht krijgen in de voor de school tegenvallende resultaten t.a.v. keuze voor het N-profiel. Inzicht krijgen in de voor

Nadere informatie

Bevorderingsnormen 2015-2016

Bevorderingsnormen 2015-2016 Visser t Hooft Lyceum Bevorderingsnormen 2015-2016 Leiden, Leiderdorp, Rijnsburg september 2015 INHOUD BEVORDERINGSNORMEN 2015-2016...3 Termen en begrippen...3 Rapportcijfers en bevordering...3 BEVORDERING

Nadere informatie

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V ONDERZOEK Heterogene en homogene klassen 3 H/V In opdracht van: Montessori Lyceum Amsterdam Joram Levison Jeroen Röttgering Lisanne Steemers Wendelin van Overmeir Esther Lap Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Insight Entree Baanbrekend. Sectorkeuze advies. Baanbrekend college. Datum 03 juni 2014 Naam Judith Baak Status Getest

Insight Entree Baanbrekend. Sectorkeuze advies. Baanbrekend college. Datum 03 juni 2014 Naam Judith Baak Status Getest college Datum 03 juni 2014 Naam Status Getest pagina 1 Samenvatting De resultaten in deze rapportage zijn berekend voor regio Zoetermeer. In deze grafiek combineren we jouw interesses met de kansen op

Nadere informatie

Statistische analyses. Statistische analyse (1) Persoons achtergrond kenmerken

Statistische analyses. Statistische analyse (1) Persoons achtergrond kenmerken Statistische analyses Statistische analyse (1) Persoons achtergrond kenmerken Statistische analyse (2) Vergelijking gemiddelde scores ontwerpcriteria per OGP De scores worden als volgt geïnterpreteerd

Nadere informatie

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing:

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Deze lessenserie is niet helemaal door ons gemaakt maar gedeeltelijk afkomstig van www.webquests.nl Lesdoelen: kerndoelen leerdoelen 4,34,39 Leerlingen

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Sanne Beukers HET ASSINK LYCEUM 4T1

Sectorwerkstuk. Sanne Beukers HET ASSINK LYCEUM 4T1 Sectorwerkstuk HET ASSINK LYCEUM 1 Inhoud Inleiding... 3 Waarom heb je voor deze opleiding gekozen? Waarom zou je voor deze opleiding kiezen?... 3 Waarom spreekt deze opleiding jou zo aan?... 3 Wat denk

Nadere informatie

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo Betaonderwijs 'Als je doet wat je altijd gedaan hebt, krijg je wat je altijd kreeg' Albert Einstein Wat is betaonderwijs? De bètarichting

Nadere informatie

Een les scheikunde: de stof water geeft een venster op de hemel (voorbeeldles voortgezet onderwijs)

Een les scheikunde: de stof water geeft een venster op de hemel (voorbeeldles voortgezet onderwijs) Een les scheikunde: de stof water geeft een venster op de hemel (voorbeeldles voortgezet onderwijs) Han Vuik Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door

Nadere informatie

Vragenlijst met scores in procenten

Vragenlijst met scores in procenten Vragenlijst met scores in procenten Het percentage tussen haakjes is het aandeel respondenten dat de vraag heeft beantwoord. De gemeente Amersfoort wil als stad in 2030 CO2-neutraal te zijn. Dit betekent

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee?

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee? Technische rapportage Leesmotivatie scholen van schoolbestuur Surplus Noord-Holland Afstudeerkring Begrijpend lezen 2011-2012, Inholland, Pabo-Alkmaar Marianne Boogaard en Yvonne van Rijk (Lectoraat Ontwikkelingsgericht

Nadere informatie

Pulsar Natuurkunde 3e editie voor leerjaar 3 havo en vwo

Pulsar Natuurkunde 3e editie voor leerjaar 3 havo en vwo Pulsar Natuurkunde 3e editie voor leerjaar 3 havo en vwo Pulsar is in 2013 niet alleen met een compleet nieuwe Tweede Fase editie verschenen maar ook de delen voor leerjaar 3 zijn volledig herzien. Deze

Nadere informatie

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren Voor vmbo, havo en vwo 3 Student als Persoonlijk Assistent van Leraren voor vmbo, havo en vwo is een initiatief van Platform Bèta Techniek, Sectorbestuur

Nadere informatie

Hollands Zelfonderzoek

Hollands Zelfonderzoek HZO - Hollands Zelfonderzoek voor beroeps- en loopbaankeuzes - (Standaard) Totale duur [min]: 8:24 Nederlandse bevolking, totaal - Percentielen HZO Bast M - 33;3 Jaren Hollands Zelfonderzoek voor beroeps-

Nadere informatie

Hoofdsponsors Technische Universiteit Eindhoven Transtrend BV ORTEC Centraal Bureau voor de Statistiek All Options

Hoofdsponsors Technische Universiteit Eindhoven Transtrend BV ORTEC Centraal Bureau voor de Statistiek All Options Voorbeelden Voorbeelden van opgaven uit de eerste ronde 1 Als je 6 5 4 3 2 1 uitrekent kom je uit op 720. Hoeveel delers heeft het getal 720? (Een deler van een getal n is een positief geheel getal waardoor

Nadere informatie

TOELICHTING bij PTA havo/vwo. (klas 12hv) Maastricht, 1 oktober 2016

TOELICHTING bij PTA havo/vwo. (klas 12hv) Maastricht, 1 oktober 2016 TOELICHTING bij PTA havo/vwo (klas 12hv) 2016-2017 Maastricht, 1 oktober 2016 Bernard Lievegoed School Toelichting PTA 2016-2017 Opleiding 12 havo/vwo 1 Toelichting bij PTA 2015 2016 opleiding h/v Inleiding

Nadere informatie

Beroepssectoren- en activiteiteninteresse-analyse

Beroepssectoren- en activiteiteninteresse-analyse Beroepssectoren- en activiteiteninteresse-analyse Kandidaat-rapportage Mathilde Voorbeeld 28 januari 2015 T I E Inhoudsopgave: 1. Inleiding 1.1 Beroepssectoren en Activiteiten Interesse Analyse 3 1.2 Achtergrond

Nadere informatie

In de meeste gevallen moet uw kind een taaltest afleggen. Een vrijstelling hiervan is in sommige gevallen mogelijk, wanneer:

In de meeste gevallen moet uw kind een taaltest afleggen. Een vrijstelling hiervan is in sommige gevallen mogelijk, wanneer: Diplomawaardering Met een diploma dat niet-nederlands is, krijgt uw kind soms moeilijk toegang tot het hoger onderwijs in Nederland. Daarvoor verschillen de onderwijssystemen van de diverse landen te veel.

Nadere informatie

Nulmeting ouderbetrokkenheid. Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid

Nulmeting ouderbetrokkenheid. Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid Nulmeting ouderbetrokkenheid Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid 1 Ouderbetrokkenheid in beeld Met behulp van deze vragenlijst ouderbetrokkenheid kunnen Rotterdamse scholen voor basis- en

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Tally, B., Goldenberg, L.B. (2005). Fostering historical thinking with digitized primary sources. Journal of Research on Technology in Education

Tally, B., Goldenberg, L.B. (2005). Fostering historical thinking with digitized primary sources. Journal of Research on Technology in Education Tally, B., Goldenberg, L.B. (2005). Fostering historical thinking with digitized primary sources. Journal of Research on Technology in Education 38 (1), 1-21. [René Vos, 2012] De auteurs Bill Tally en

Nadere informatie

Bevorderingsnormen H.N. Werkman College Topsport Talent School Groningen

Bevorderingsnormen H.N. Werkman College Topsport Talent School Groningen H.N. Werkman College - bevorderingsnormen TTS 4-5 Bevorderingsnormen H.N. Werkman College Topsport Talent School Groningen 4-5 leerjaar, leerjaar en havo/atheneum 3 Algemeen. Aan het eind van het schooljaar

Nadere informatie

User Centered Design. Personas ontwikkelen

User Centered Design. Personas ontwikkelen User Centered Design Personas ontwikkelen Persona: Wat is een persona? Een model gebaseerd op realistisch gedrag, motivatie, houding, vaardigheden en behoeften Gefilterd uit het observeren van echte mensen.

Nadere informatie

Sociale leeromgeving. Wie zit er in jouw netwerk? Leeromgeving sociale leeromgeving

Sociale leeromgeving. Wie zit er in jouw netwerk? Leeromgeving sociale leeromgeving Sociale leeromgeving Bij sociale leeromgeving gaat het om de mensen die jij kent en hoe je je bij hen voelt. Hoe voel je je in de klas?, kun je goed omgaan met je klasgenoten?, hoe zijn de docenten op

Nadere informatie

Bevorderingsnormen H.N. Werkman College VMBO Onderbouw 2015-2016

Bevorderingsnormen H.N. Werkman College VMBO Onderbouw 2015-2016 H.N. Werkman College - bevorderingsnormen VMBO Onderbouw 5-6 Bevorderingsnormen H.N. Werkman College VMBO Onderbouw 5-6 leerjaar, leerjaar Algemeen. Aan het eind van het schooljaar beslist het docententeam

Nadere informatie

De besturen van de faculteiten Technische Natuurkunde, Scheikundige Technologie en Wiskunde en Informatica:

De besturen van de faculteiten Technische Natuurkunde, Scheikundige Technologie en Wiskunde en Informatica: GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING ex art. 9.15 lid I WHW ten behoeve van de universitaire lerarenopleidingen TUE De besturen van de faculteiten Technische Natuurkunde, Scheikundige Technologie en Wiskunde en

Nadere informatie

Opdracht CORF Hoe constructivistisch is mijn stijl? Gerard Elbers

Opdracht CORF Hoe constructivistisch is mijn stijl? Gerard Elbers Opdracht CORF Hoe constructivistisch is mijn stijl? Gerard Elbers Inleiding Klassieke cultuur versus constructivisme In onze moderne tijd lijkt het steeds moeilijker om leerlingen van de middelbare te

Nadere informatie

Junior FIRST LEGO League

Junior FIRST LEGO League Junior FIRST LEGO League Elke dag maken wij keuzes op het gebied van energie. We verwarmen onze huizen, voorzien auto s van brandstof, laden onze mobiele telefoon op, computers worden van stroom voorzien,

Nadere informatie

Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF

Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF. Welke werkvormen gebruik je in je lessen?(plaats een vinkje in de rechterkolom indien je die werkvorm vaker in wilt zetten) Instructie door de docent

Nadere informatie

OVERGANGSNORMEN HAVO VWO

OVERGANGSNORMEN HAVO VWO OVERGANGSNORMEN HAVO VWO Onze overgangsprocedure is nauwkeurig vastgelegd. In het algemeen geldt dat voor toelating tot een hogere klas de leerling niet meer dan een bepaald aantal tekorten mag hebben

Nadere informatie

leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website

leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website leerlingen open Dag 18 februari Open lesmiddag 15 februari Aanmelden Open Lesmiddag kan vanaf januari via onze website Welkomstwoord Gerwald: Ik heb het gevoel dat ik serieus word genomen. Docenten helpen

Nadere informatie

3 december 2015 Cambridge Engels. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw

3 december 2015 Cambridge Engels. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw 3 december 2015 Cambridge Engels Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw Hoe het begon onze pioniers nu 6 jaar geleden 12/7/2015 Oostvaarders College

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

We wensen jullie veel succes en een leuke en leerzame Eureka Cup!

We wensen jullie veel succes en een leuke en leerzame Eureka Cup! Space exploration gaat over ruimtevaart. Nergens is techniek zo belangrijk als in de ruimtevaart. De allernieuwste technieken worden gebruikt in spaceshuttles en marslandertjes. Nieuwe materialen worden

Nadere informatie

Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs. Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014

Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs. Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014 Leuk, praktisch en inspirerend W&T onderwijs Professionaliseringstrajecten voor het primair onderwijs Mei 2014 Professionalisering wetenschap en techniek in de klas Workshops Nascholingen Lezingen & Congressen

Nadere informatie

Gastles ARBO en Veiligheid Lorentz Casimir Lyceum 21 en 22 oktober 2009 HAVO/VWO-3

Gastles ARBO en Veiligheid Lorentz Casimir Lyceum 21 en 22 oktober 2009 HAVO/VWO-3 Gastles ARBO en Veiligheid Lorentz Casimir Lyceum 21 en 22 oktober 2009 HAVO/VWO-3 EVENEMENT Op een vraag van het Lorentz Casimir Lyceum (C.Nijman - Vrolijk, docente scheikunde, ANW, natuurkunde) zijn

Nadere informatie

TIMSS-2011: Nederland in TIMSS-2011: Rekenprestaties van leerlingen in groep 6 van het basisonderwijs in de afgelopen 16 jaar

TIMSS-2011: Nederland in TIMSS-2011: Rekenprestaties van leerlingen in groep 6 van het basisonderwijs in de afgelopen 16 jaar TIMSS-2011: Nederland in TIMSS-2011: Rekenprestaties van leerlingen in groep 6 van het basisonderwijs in de afgelopen 16 jaar Martina R.M. Meelissen Marjolein Drent Annemiek Punter Vakgroep Onderwijskunde

Nadere informatie

T e v r e d e n h e i d s p e i l i n g L e e r l i n g e n B s D e D o r e n h a g e n 2015

T e v r e d e n h e i d s p e i l i n g L e e r l i n g e n B s D e D o r e n h a g e n 2015 T e v r e d e n h e i d s p e i l i n g L e e r l i n g e n B s D e D o r e n h a g e n 2015 V e r k l a r i n g t e r m e n e n b e g r i p p e n Referentiegroep De resultaten van PC BS De Dorenhagen

Nadere informatie

VERPLICHT LEZEN VERSUS VOOR DE LOL LEZEN

VERPLICHT LEZEN VERSUS VOOR DE LOL LEZEN VERPLICHT LEZEN VERSUS VOOR DE LOL LEZEN Naam: Klas: School: INHOUD 3 Verplicht lezen versus voor de lol lezen 5 Onderzoeksstappen Deel 1: vragenlijst Deel 2: stellingen Deel 3: maakt het uit of je een

Nadere informatie

Een batterij is een spanningsbron die chemische energie omzet in elektrische (zie paragraaf 3).

Een batterij is een spanningsbron die chemische energie omzet in elektrische (zie paragraaf 3). 5. Opwekken van spanning: Spanningsbronnen Om een lamp te laten branden, een rekenmachine te laten rekenen, een walkman muziek te laten weergeven heb je een bron van elektrische energie nodig. Een spanningsbron

Nadere informatie

Stoeien met Statistiek

Stoeien met Statistiek Stoeien met Statistiek Havo 4: Statistiek op grote datasets 2 Inhoudsopgave Achtergrondinformatie... 4 Docentenhandleiding... 5 Inleiding voor leerlingen... 6 Opdracht 1... 7 Opdracht 2... 8 Opdracht 3...

Nadere informatie

Mobiliteit & Ruimte. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mobiliteit & Ruimte. In deze les.

Mobiliteit & Ruimte. Future4U. Reflectieformulier. Future4U. Experimentlessen voor havo en vwo. Mobiliteit & Ruimte. In deze les. Future4U Experimentlessen voor havo en vwo Reflectieformulier In deze les De les sluit aan bij de subdomeinen Meten en regelen (na), Natuurwetenschappelijk instrumentarium (na) en Elektrische en magnetische

Nadere informatie

Voor de klassen 1, 2 (vwo, havo en mavo) en 3 vwo en 3 havo geldt:

Voor de klassen 1, 2 (vwo, havo en mavo) en 3 vwo en 3 havo geldt: Bevorderingsnormen Lyceum Ypenburg 2015 2016 Onderbouw vwo: Klas 1, 2, 3 gymnasium Klas 1, 2, 3 atheneum Klas 1 atheneum/havo Onderbouw havo: Klas 1 en 2 havo Onderbouw mavo: Klas 1 en 2 mavo Klas 1 havo/mavo

Nadere informatie

Groep 6 Basisles Energie

Groep 6 Basisles Energie Leerkrachtinformatie Lesduur: 25 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten dat je energie nodig hebt om te kunnen spelen en werken. De leerlingen weten dat je energie uit eten haalt. De leerlingen

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Inleiding In het kader van de Monitor en evaluatie Tweede Fase HAVO / VWO heeft het ITS voor het Ministerie van OCenW, directie voortgezet onderwijs, onderzoek gedaan in het

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

STATISTIEK OEFENOPGAVEN

STATISTIEK OEFENOPGAVEN STATISTIEK OEFENOPGAVEN 1. Bereken van elke serie getallen steeds de modus, het gemiddelde, de mediaan en de spreidingsbreedte. A. 3, 3, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 8, 10. B. 2, 3, 3, 4, 4, 5, 8, 9, 11. C. 9, 3,

Nadere informatie

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang:

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang: wiskunde B Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 0 06 Tijdvak Het correctievoorschrift bestaat uit: Regels voor de beoordeling Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel

Nadere informatie

2. bij vier of meer onvoldoendes op de hele lijst; 2. bij vier of meer onvoldoendes op de hele lijst;

2. bij vier of meer onvoldoendes op de hele lijst; 2. bij vier of meer onvoldoendes op de hele lijst; OVERGANGSREGELS HAVO/VWO Leerjaar 1 naar 2 van 1 havo naar 2 havo van 1 vwo naar 2 vwo A1. Bevorderd A1. Bevorderd Een leerling wordt bevorderd als het gemiddelde cijfer van de op 1 decimaal afgeronde

Nadere informatie

Beroepssectoren- en activiteiteninteresse-analyse

Beroepssectoren- en activiteiteninteresse-analyse Beroepssectoren- en activiteiteninteresse-analyse Kandidaat-rapportage Paul van der Voorbeeld 5 februari 2015 Parkstraat 4 4818 SJ Breda T +31(0)76-5657286 I www.humanmobilitygroup.nl E info@humanmobility.nl

Nadere informatie

A. Wat is een dynamisch model? CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/45406

A. Wat is een dynamisch model? CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/45406 Auteur Its Academy Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 mei 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/45406 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

BEVORDERINGSNORMEN

BEVORDERINGSNORMEN BEVORDERINGSNORMEN 2015 2016 1 Bevorderingsnormen 2015-2016 Inleiding Dit boekje is bedoeld voor ouders, verzorgers en leerlingen van het Einstein Lyceum. Het beschrijft de gang van zaken rond de bevordering.

Nadere informatie

Ontwikkel je specialiteit! TOPklas leerjaar 1 Cultuur, Sport, ICT en Science

Ontwikkel je specialiteit! TOPklas leerjaar 1 Cultuur, Sport, ICT en Science Ontwikkel je specialiteit! TOPklas leerjaar 1 Cultuur, Sport, ICT en Science Op het Picasso Lyceum sta jij centraal. En de leraren doen er alles aan om jouw talenten verder te ontwikkelen. Daar staat natuurlijk

Nadere informatie

Input leveren aan school voor een verbeterslag van het huiswerk- en toetsenbeleid binnen TBL

Input leveren aan school voor een verbeterslag van het huiswerk- en toetsenbeleid binnen TBL DOEL VAN DE ENQUÊTE Input leveren aan school voor een verbeterslag van het huiswerk- en toetsenbeleid binnen TBL Vragen over: de vindbaarheid van het huiswerk en data toetsen/examens; de hoeveelheid huiswerk/toetsen;

Nadere informatie

In opdracht van Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen

In opdracht van Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen In opdracht van Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen maart 2016 Dit rapport is opgesteld door DUO Onderwijsonderzoek in opdracht van Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen. DUO

Nadere informatie