Privacybescherming helpt vertrouwen van klanten te (her)winnen en te behouden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Privacybescherming helpt vertrouwen van klanten te (her)winnen en te behouden"

Transcriptie

1 Privacybescherming helpt vertrouwen van klanten te (her)winnen en te behouden Persoonsgegevens van klanten zijn waardevol voor organisaties. Aandacht voor de bescherming van deze gegevens is nodig; privacyincidenten kunnen ten koste gaan van het vertrouwen. Wat kunnen organisaties doen aan privacybescherming om het vertrouwen van hun klanten te winnen en te behouden? Daniëlla Goudswaard, Technology - Advisory Bart Witteman, Technology - Advisory 1. Het gebruik van persoonsgegevens neemt explosief toe Door allerlei nieuwe technologische mogelijkheden is het gebruik van persoonsgegevens in de afgelopen decennia explosief toegenomen. Het vermogen en de capaciteit van dataverwerkende media blijven toenemen. Hierdoor kunnen organisaties steeds sneller en efficiënter grotere hoeveelheden gegevens verzamelen en verwerken. Telkens worden nieuwe technologieën ontwikkeld waardoor persoonsgegevens op een geavanceerdere manier kunnen worden verzameld en verwerkt. Denk aan RFID, biometrie, smart cards, gezichtsherkenning enzovoort. Hierdoor ontstaan nieuwe gegevensverzamelingen en daarmee nieuwe informatie over mensen. Het wordt ook steeds eenvoudiger om gegevensbestanden aan elkaar te koppelen. Op zichzelf staand (ogenschijnlijk) niet interessante (dan wel niet gevoelige) gegevensverzamelingen kunnen leiden tot uitgebreide gegevensbestanden waarin gevoelige informatie kan staan. Uit deze verzamelingen kunnen met behulp van geavanceerde instrumenten voorkeuren, gedragingen en patronen worden gedestilleerd. Organisaties kunnen hiermee potentiële kanten gerichter aanspreken. Denk hierbij aan klantenkaarten waarmee aankopen geanalyseerd kunnen worden of de veelbesproken cookies die online gedrag vastleggen. Organisaties zijn dus meer en nieuwe (typen) persoonsgegevens gaan verzamelen en verwerken, op efficiëntere, snellere dan wel nieuwe en slimmere manieren. Door de voordelen die de technologie biedt, zien organisaties hun omzet stijgen, de winst toenemen of kunnen kostenbesparingen worden gerealiseerd. Risico s voor de klant Ook voor de klant bieden de technologische ontwikkelingen allerlei voordelen, zoals gemak, informatie en financieel voordeel. Tegelijkertijd nemen de risico s voor klanten toe, vooral op het gebied van online activiteiten waar vaak helemaal niet duidelijk is wat er nu precies aan gegevens verzameld wordt. Aan de hand van een IP-adres kan veel online gedrag worden afgeleid, ook zonder dat de klant daarvan op de hoogte is. Vaak is volstrekt onduidelijk waar persoonsgegevens vervolgens worden opgeslagen, hoe lang deze worden bewaard, wie er bij kunnen dan wel wie van de persoonsgegevens gebruik maken. Recent is veel aandacht voor het verschijnsel cloud computing waarbij persoonsgegevens zich niet meer op één plek bevinden, maar zweven door allerlei datacentra. 34 Spotlight Jaargang uitgave 3

2 2. Vertrouwen dat organisaties goed met persoonsgegevens omgaan is essentieel De klant geeft niet zomaar zijn of haar gegevens af. Gegevens worden ingeruild en de controle erover wordt opgegeven omdat er iets tegenoverstaat, namelijk gemak, informatie, (financieel) voordeel. Klanten zullen eerder bereid zijn persoonsgegevens te verstrekken als zij de tegenpartij vertrouwen. In feite handelen klanten met hun persoonsgegevens, waarbij de afweging wordt gemaakt tussen de gevolgen van het delen van de gegevens (het vertrouwen) en wat ze er voor terugkrijgen (de toegevoegde waarde). Betrokkenen hebben niet altijd een keuze: soms is men verplicht om gegevens te verstrekken. Mensen zijn zich vaak ook niet bewust dat allerlei sporen worden achterlaten en dat er ongemerkt allerlei persoonsgegevens worden verzameld. Soms lijkt men niet geïnteresseerd en denkt men dat er niets te verbergen valt, maar als blijkt dat persoonsgegevens worden misbruikt of op straat liggen dan is de onverschilligheid verdwenen. De reputatie van een organisatie staat of valt met het vertrouwen van klanten en relaties. Dit vertrouwen wordt op de proef gesteld als organisaties onzorgvuldig met de gegevens omgaan en de persoonsgegevens foutief blijken of op straat blijken te liggen. Ook als persoonsgegevens tegen de verwachtingen in voor bepaalde doeleinden worden gebruikt of bij bepaalde partijen terecht zijn gekomen, kan dit afbreuk doen aan het vertrouwen. Als gevolg van bijvoorbeeld negatieve berichtgeving in de media kan reputatieschade of imagoschending ontstaan. Het gezegde luidt: Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Ofwel, verlies, diefstal, verkeerd gebruik of misbruik van persoonsgegevens of zelfs heimelijk gebruik kan de zorgvuldig opgebouwde reputatie van een organisatie ineens om zeep helpen. Herstel van de schade kost tijd en geld. Naast kosten voor eventuele boetes, kan er sprake zijn van bijvoorbeeld omzetderving vanwege verloren klanten, kosten verbonden aan het terugwinnen van klanten, het invoeren van (strengere) incident response- en beschermingsmaatregelen, en het afhandelen van klachten en claims van klanten. 3. Klanten (mogen) verwachten dat hun persoonsgegevens goed worden beschermd Klanten dienen erop te kunnen vertrouwen dat hun persoonsgegevens goed beschermd worden, ongeacht de plaats waar die gegevens verwerkt worden. Op grond van wet- en regelgeving hebben consumenten rechten en organisaties plichten. Bijvoorbeeld: op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) hebben klanten het recht op inzage, correctie en verzet; daartegenover staat dat organisaties een informatieplicht hebben en bijvoorbeeld de verplichting om persoonsgegevens goed te beveiligen. Uiteraard beschermen organisaties persoonsgegevens niet (alleen) omdat zij hiertoe wettelijk verplicht zijn, maar (ook en vooral) omdat relaties nu eenmaal gebaseerd zijn op vertrouwen. Vertrouwen kan worden geschaad als verwachtingen niet worden waargemaakt. Zie het kader op pagina 36. Overigens geldt dit niet alleen voor de consument, maar ook voor de burger, patiënt, cliënt, reiziger, abonnee, internet gebruiker, sollicitant, medewerker, verenigingslid, uitkeringsgerechtigde, huurder, leerling, student, debiteur, crediteur, belastingplichtige, verzekerde enzovoort. Geschaad vertrouwen is vooral vervelend als de gegevens vrijwillig zijn verstrekt op basis van toestemming. Klanten kunnen dan massaal het vertrouwen opzeggen en hun toestemming voor de verwerking intrekken. Samenvatting De mogelijkheden om persoonsgegevens te verzamelen, te bewerken en te koppelen zijn enorm toegenomen door technologische ontwikkelingen. Organisaties zien daardoor hun omzet stijgen of zij realiseren kostenbesparingen. Voor klanten zijn er ook voordelen. Tegelijkertijd is het niet meer doorzichtig waar hun persoonsgegevens zich bevinden, wie er over kunnen beschikken, laat staan wat ermee wordt gedaan. Dit artikel geeft aan dat van belang is dat het vertrouwen van de persoon van wie de gegevens worden verwerkt, behouden blijft. Het is belangrijk om de consument geïnformeerd te houden en zijn gegevens te beschermen. Door transparant te communiceren en grondige maatregelen te nemen om gegevens te beschermen kan optimaal gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden. Ook in andere situaties waarin gegevens niet worden verwerkt op basis van toestemming (maar bijvoorbeeld op basis van wettelijke verplichtingen) kan de impact groot zijn. Klagers kloppen aan bij een van de talloze privacymeldpunten, vragen om een onderzoek door de toezichthouder, schakelen een advocaat in of zoeken de publiciteit. Fora, twitter en andere social media hebben een erg lage drempel en de klant kan er een enorm publiek mee bereiken. De (traditionele en de nieuwe) media speelt slim in op de aandacht voor privacy en is er vooral bij maatschappelijk belangrijke onderwerpen snel bij om grote koppen te printen en afkeurende tv-specials uit te zenden. Spotlight Jaargang uitgave 3 35

3 De verwachtingen van de klant De klant mag informatie verwachten Heimelijk gegevens verzamelen is in beginsel verboden. Organisaties moeten transparant zijn; klanten hebben dan ook recht op informatie. Informatie is nodig om een geïnformeerde keuze te kunnen maken: geef ik wel of geen toestemming voor het gebruik van mijn gegevens. Ook als de betrokkene geen keuze heeft, dient deze te worden geïnformeerd. Informatie is nodig om rechten uit te kunnen oefenen. De klant mag verwachten dat hij zij rechten kan uitoefenen Klanten hebben recht op inzage in hun gegevens, correctie en aanvulling als deze onjuist of incompleet zijn en verzet tegen verwerking van hun gegevens. De klant mag verwachten dat er zorgvuldig met diens persoonsgegevens wordt omgegaan en dat deze worden beveiligd Naast dat organisaties de plicht hebben om informatie te verstrekken, dienen zij op grond van bijvoorbeeld de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), maar ook andere wetten zorgvuldig met persoonsgegevens om te gaan en de persoonsgegevens goed te beveiligen. De klant mag verwachten dat organisaties zich houden aan hun verplichtingen en dat zij de rechten van de klant respecteren. De klant mag verwachten dat organisaties beloften nakomen Ook mag de klant verwachten dat organisaties doen wat ze beloven in algemene voorwaarden en/of in privacystatements. 4. Vertrouwen (her)winnen en behouden Organisaties kunnen verschillende acties ondernemen om het vertrouwen van de klant te (her)winnen en te behouden. Ga na of persoonsgegevens wel echt nodig zijn om doelstellingen te bereiken Voor organisaties is het allereerst belangrijk om na te gaan of zij al die persoonsgegevens wel nodig hebben dan wel of het zelfde doel bereikt kan worden op een andere manier. Bijvoorbeeld met geanonimiseerde of gepseudonimiseerde gegevens. Het essentiële verschil tussen beide termen is dat gepseudonimiseerde gegevens later nog kunnen worden aangevuld omdat unieke identificerende gegevens zijn vervangen door unieke pseudoniemen, bij geanonimiseerde persoonsgegevens is dat niet het geval. Bedrijfsmatig bekeken zijn gepseudonimiseerde persoonsgegevens daarom veelal waardevoller dan geanonimiseerde. Omdat geen sprake meer is van persoonsgegevens in de zin van de Wbp, zijn de verwerkingseisen, zoals doelbinding niet meer van toepassing. Voorwaarde is wel dat wordt voldaan aan de eisen die het College bescherming persoonsgegevens (CBP) stelt aan pseudonimisering (zie bijvoorbeeld downloads_med/med_ _cvz. pdf). Indien persoonsgegevens nodig zijn: tref maatregelen zodat vertrouwen wordt gewonnen en behouden Organisaties moeten de persoonsgegevens van hun klanten, medewerkers en andere personen waarmee zij banden hebben, beschermen en beveiligen. Dit is ook belangrijk: relaties zijn immers gebaseerd op vertrouwen. Wat kunnen organisaties doen om het vertrouwen van hun klanten te winnen en te behouden? Vertrouwen winnen door actief te informeren Organisaties dienen transparant te zijn over wat zij met persoonsgegevens doen. Veel organisaties werken met privacystatements waarin zij beloven zorgvuldig met de toevertrouwde gegevens om te gaan. Van belang is dat organisaties deze belofte waar (kunnen) maken. Vertrouwen verstevigen door aantoonbaar te voldoen aan eisen en verwachtingen Het vertrouwen in de zorgvuldige omgang met en beveiliging van de gegevens kan worden verstevigd door aantoonbaar te voldoen aan wet- en regelgeving en gewekte verwachtingen met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens. Bijvoorbeeld door het voeren van een waarborg of keurmerk, zoals het keurmerk Privacy Audit Proof (zie Dit keurmerk is bedoeld voor organisaties die persoonsgegevens verwerken. Wanneer in opdracht persoonsgegevens worden verwerkt kan een Third Party Mededeling (TPM) kenbaar maken dat aan bepaalde eisen en verwachtingen omtrent de zorgvuldige omgang met en de beveiliging van persoonsgegevens wordt voldaan. Weten wat de rechten zijn van klanten en hier ook uitvoering aan geven Klanten hebben verschillende rechten waar organisaties rekening mee moeten houden (zie het kader op pagina 38). Rekening houden met verwachtingen van klanten bij ontwikkeling van nieuwe diensten en producten Organisaties die nieuwe diensten of producten ontwikkelen waarbij persoonsgegevens zullen worden verwerkt, doen er goed aan na te denken over de privacyimpact, de risico s voor degene wiens gegevens worden verwerkt en wat het betekent voor de organisatie als deze risico s optreden. Voorkomen moet worden dat oplossingen worden bedacht die onvoldoende rekening 36 Spotlight Jaargang uitgave 3

4 houden met de impact op de privacy of die niet in lijn zijn met wet- en regelgeving, bijvoorbeeld door een Privacy Impact Assessment. Hiermee kan aan stakeholders kenbaar worden gemaakt welke privacy- en securityaspecten van een product of dienst zijn onderzocht. Ook kunnen technische maatregelen worden ontworpen om privacyrisico s zoveel mogelijk te vermijden ( Privacy by Design ) of te mitigeren ( Privacy Enhancing Technologies, zoals pseudonimisering). Vertrouwen behouden door te blijven voldoen aan de verwachtingen van klanten Wanneer klanten eenmaal een organisatie vertrouwen is het belangrijk dit vertrouwen te behouden. Hiervoor ligt een aantal voorwaarden voor de hand. Voorwaarde 1: Houd woord In het privacystatement zeg je wat je doet; doe ook wat je zegt. Ofwel gebruik de persoonsgegevens in overeenstemming met datgene wat is beloofd in het privacystatement. Voorwaarde 2: Ken de regels én de verwachtingen van klanten Zorg dat je de regels kent en nakomt. Om te weten of wordt voldaan aan de wet- en regelgeving en of het stelsel van maatregelen en procedures adequaat zijn voor de bescherming en beveiliging van de gegevens, kunnen organisaties een zelfevaluatie uitvoeren of een privacy-onderzoek (laten) uitvoeren. Voorwaarde 3: Zorg voor een effectief stelsel van waarborgen Instrueer medewerkers over verplichtingen, klachtenprocedure, overweeg het aanstellen van een privacycoördinator, zorg voor mechanismen die waarborgen dat wordt voldaan aan criteria zoals: Voor de betrokkene is duidelijk wat er met zijn persoonsgegevens gebeurt. Er worden niet meer persoonsgegevens verwerkt dan nodig. De verwerking van de persoonsgegevens is noodzakelijk (vergelijk anonieme en gepseudonimiseerde gegevens). Persoonsgegevens worden verwerkt met een duidelijk en legitiem doel. Persoonsgegevens zijn voldoende beveiligd. Op dit moment is het juridisch stelsel voor bescherming van persoonsgegevens in beweging, zowel op Europees als Nederlands niveau. In de toekomst zullen toezichthouders meer nadruk leggen op de eigen verantwoordelijkheid van organisaties en harder kunnen ingrijpen als er niet aan wet- en regelgeving wordt voldaan. Hieronder kan ook het verplicht melden van incidenten als het verlies van gegevens vallen ( meldplicht datalekken ). 5. Conclusie Elke organisatie heeft persoonsgegevens nodig, hetzij voor de uitvoering van kernactiviteiten dan wel voor werkzaamheden die hieraan bijdragen. Voor veel commerciële en charitatieve organisaties geldt daarnaast dat persoonsgegevens waardevolle handelswaar zijn. De bescherming van deze persoonsgegevens verdient aandacht. Niet alleen omdat dit nu eenmaal een wettelijke verplichting is, maar vooral omdat relaties gebaseerd zijn op vertrouwen. Organisaties dienen bij de bescherming van persoonsgegevens uit te gaan van de verwachtingen van de klant binnen de kaders van wet- en regelgeving. Cruciaal voor het winnen en behouden van vertrouwen is heldere en toegankelijke informatie over de verwerking van gegevens. Uiteraard is het van belang dat beloften ook daadwerkelijk worden nagekomen. Organisaties die persoonsgegevens verwerken doen er verder goed aan om zelf hun verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen dat gegevens voldoende beschermd en beveiligd worden. Dit houdt ook in dat bij de start van de verwerking al rekening wordt gehouden met het feit dat persoonsgegevens worden verwerkt. Hier kunnen dan alvast specifieke maatregelen voor worden genomen ( Privacy by Design ). Organisaties die willen aantonen dat zij zich houden aan de van toepassing zijnde wet- en regelgeving met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens, kunnen dit duidelijk maken door een privacy-onderzoek uit te laten voeren (bijvoorbeeld een privacy-audit) en een TPM op te laten stellen of een keurmerk aan te vragen. De bescherming van privacy van betrokkenen zal met de toenemende technische mogelijkheden en het begrip van de klant in de toekomst een nog grotere rol gaan spelen. Het is verstandig om dit niet af te wachten maar om nu stappen te zetten om verwerkingen op orde te brengen. Spotlight Jaargang uitgave 3 37

5 Recht op informatie Klanten moeten kunnen nagaan wat er met hun gegevens wordt gedaan. Organisaties moeten hun klanten dan ook informeren voor welk doel persoonsgegevens worden verwerkt en wie de verantwoordelijke is. In sommige gevallen moet aanvullende informatie worden gegeven (zie het informatieblad Informatieplicht op de website van de toezichthouder, het College bescherming persoonsgegevens CBP (www.cbpweb.nl)). De informatie moet worden gegeven voordat de gegevens worden verzameld dan wel op het moment dat deze worden vastgelegd. Op verzoek van betrokkenen moet ook informatie worden gegeven over de logica die ten grondslag ligt aan de geautomatiseerde verwerking van hem betreffende gegevens. Een klant heeft er dus recht op om te horen dat bijvoorbeeld zijn besteedbaar inkomen wordt berekend uit zijn salaris, of dat aan de hand van zijn postcode een risicoprofiel voor zijn verzekering wordt bepaald. Recht op inzage Mensen mogen organisaties vragen of zij gegevens over hen gebruiken (standaard brieven zijn hiervoor te downloaden vanaf de website van het CBP en te genereren met de Privacy Inzage Machine PIM van Bits of Freedom (pim.bof.nl)). Organisaties dienen binnen vier weken aan te geven of gegevens worden verwerkt. Indien dit het geval is moet een overzicht van de gegevens en informatie over het doel waarvoor de gegevens worden gebruikt worden verstrekt. Daarnaast moeten eventuele ontvangers van de gegevens en waar relevant de herkomst van deze gegevens worden gemeld. Uiteraard dienen organisaties wel vast te stellen dat degene die om inzage verzoekt, ook is wie hij of zij zegt dat hij is, bijvoorbeeld door te vragen naar een (kopie) identiteitsbewijs. Recht op aanvulling en correctie Als blijkt dat gegevens onjuist, onvolledig of niet relevant zijn voor het doel of de doeleinden van de verwerking, dan kan een klant het organisatie vragen om gegevens te verbeteren, aan te vullen, af te schermen of te verwijderen. Ook dit verzoek moet een organisatie binnen 4 weken afhandelen en een eventuele weigering motiveren. Deze weigering moet uiteraard redelijk zijn en een goede afweging tussen de kosten van het voldoen aan het verzoek en de privacyschending van de klant maken. Recht op verzet Het kan voorkomen dat iemand bezwaar maakt tegen het gebruik van zijn gegevens. Als iemand bezwaar maakt tegen het gebruik voor direct marketingdoeleinden, dan moet een organisatie dit verzoek direct inwilligen. Naast dit zogenaamde absolute recht van verzet, geeft de Wbp betrokkenen ook een relatief recht van verzet. Een betrokkene kan dan in verband met bijzondere persoonlijke omstandigheden bezwaar aantekenen. Ook nu geldt de termijn van 4 weken. Binnen deze termijn moet beslist worden of wordt voldaan aan het verzoek dan wel of door wordt gegaan met de verwerking. Ook hier moet een redelijke afweging worden gemaakt. 38 Spotlight Jaargang uitgave 3

Beveiliging van persoonsgegevens

Beveiliging van persoonsgegevens R e g i s t r a t i e k a m e r G.W. van Blarkom drs. J.J. Borking VOORWOORD Beveiliging van Achtergrondstudies en Verkenningen 23 G.W. van Blarkom drs. J.J. Borking Beveiliging van Achtergrondstudies

Nadere informatie

Het verzamelen en gebruiken van persoonsgegevens online en offline neemt explosief toe. Overheden gebruiken

Het verzamelen en gebruiken van persoonsgegevens online en offline neemt explosief toe. Overheden gebruiken CBP Agenda 2015 Het verzamelen en gebruiken van persoonsgegevens online en offline neemt explosief toe. Overheden gebruiken deze gegevens bijvoorbeeld om belastingfraude tegen te gaan en om voorspellingen

Nadere informatie

Leidraad zorgvuldig adviseren over vermogensopbouw. De klant centraal bij financieel dienstverleners

Leidraad zorgvuldig adviseren over vermogensopbouw. De klant centraal bij financieel dienstverleners Leidraad zorgvuldig adviseren over vermogensopbouw De klant centraal bij financieel dienstverleners Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn

Nadere informatie

Privacy: checklist voor. de ondernemingsraad. Juliana van Stolberglaan -10 Postbus 93374 2509 AJ Den Haag INHOUD

Privacy: checklist voor. de ondernemingsraad. Juliana van Stolberglaan -10 Postbus 93374 2509 AJ Den Haag INHOUD COLLEGE BESCHERMIN G PERSOONSGEGEVENS Juliana van Stolberglaan -10 Postbus 93374 2509 AJ Den Haag TELEFOON 070 888 85 00 X 070 888 85 01 MAIL info@cbpweb.nl INTERNE T www.cbpweb.nl Privacy: checklist voor

Nadere informatie

Camera s in het publieke domein. Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde INHOUD. A.H.C.M. Smeets

Camera s in het publieke domein. Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde INHOUD. A.H.C.M. Smeets ACHTERGRONDSTUDIES EN VERKENNINGEN 28 A.H.C.M. Smeets Camera s in het publieke domein INHOUD Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde A.H.C.M. Smeets Camera s in het publieke domein INHOUD

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over de cookieregels

Veelgestelde vragen over de cookieregels Vragen over de wet Hoe luidt de bepaling die het zogenaamde cookieverbod vormt? De cookiebepaling, opgenomen in de Telecommunicatiewet (hierna: Tw), is op 5 juni 2012 in werking getreden en luidt als volgt:

Nadere informatie

Beleidsregel. gegevensverwerking in het sociale domein

Beleidsregel. gegevensverwerking in het sociale domein Beleidsregel gegevensverwerking in het sociale domein 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Ontwikkelingen in het sociale domein 2.1 Wijknetwerk en wijkteams 2.2 Werk en Inkomen 3. Uitgangspunten voor beleid

Nadere informatie

Goed werken in netwerken

Goed werken in netwerken ACHTERGRONDSTUDIES EN VERKENNINGEN 21 START J.H.J. Terstegge Regels voor controle op e-mail en internetgebruik van werknemers Goed werken in netwerken COLLEGE BESCHERMING PERSOONSGEGEVENS ACHTERGRONDSTUDIES

Nadere informatie

huiselijk geweld en kindermishandeling

huiselijk geweld en kindermishandeling Basismodel meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stappenplan voor het handelen bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Basismodel meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

Bij twijfel niet gebruiken?

Bij twijfel niet gebruiken? Bij twijfel niet gebruiken? Een verkenning naar oplossingen voor belemmeringen bij het gebruik van persoonsgegevens uit basisregistraties inup, Programma Stelsel van Basisregistraties, cluster STOUT Koen

Nadere informatie

Hoe? Zo! Bring Your Own Device (BYOD)

Hoe? Zo! Bring Your Own Device (BYOD) Hoe? Zo! Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Wat is BYOD? 4 3 Hoe kun je BYOD zinvol inzetten? 7 4 Wat zijn de consequenties van de invoering van BYOD? 10 5 Hoe werkt BYOD voor medewerkers? 14 6 Hoe kan ik BYOD

Nadere informatie

HOE VERHOOG JE DE MELDINGSBEREIDHEID?

HOE VERHOOG JE DE MELDINGSBEREIDHEID? BUREAU INTEGRITEITSBEVORDERING OPENBARE SECTOR HOE VERHOOG JE DE MELDINGSBEREIDHEID? BIOS over het onderzoek naar interne meldsystemen EMPATHIE VERTROUWELIJK GIDS LAAGDREMPELIG INTERN MELDPUNT LUISTEREND

Nadere informatie

L276_14_Bewaren en Bewijzen:L276_14_Bewaren en bewijzen 20-03-2007 14:31 Pagina A Bewaren en Bewijzen

L276_14_Bewaren en Bewijzen:L276_14_Bewaren en bewijzen 20-03-2007 14:31 Pagina A Bewaren en Bewijzen Bewaren en Bewijzen Bewaren en Bewijzen Een productie van: Colofon Dit is een uitgave van ECP.NL. Deze uitgave is een volledige herziening van de uitgave Bewaren en bewijzen (1998) van ECP.NL en het Nederlands

Nadere informatie

Gegevensuitwisseling in de bemoeizorg

Gegevensuitwisseling in de bemoeizorg Handreiking Gegevensuitwisseling in de bemoeizorg GGD GHOR Nederland GGZ Nederland KNMG September 2014 a Inhoudsopgave Inhoudsopgave...1 Aanleiding...2 Uitgangspunten voor gegevensuitwisseling bij bemoeizorg...5

Nadere informatie

Privacy statement. Vodafone Libertel B.V. Januari 2015. Vodafone.nl

Privacy statement. Vodafone Libertel B.V. Januari 2015. Vodafone.nl Privacy statement Vodafone Libertel B.V. Januari 2015 Vodafone.nl 0 Privacy Statement 1. Introductie privacy statement Vodafone biedt veel verschillende soorten diensten aan. Om die diensten goed te laten

Nadere informatie

Regionale toetsingscommissies euthanasie code of PRactice

Regionale toetsingscommissies euthanasie code of PRactice R egionale toe tsingscommissie s e u thanasie CODE OF PRACTICE R egionale toe tsingscommissie s e u thanasie CODE OF PRACTICE Den Haag, april 2015 Inhoud Voorwoord 1. Doel en opzet van deze Code of Practice

Nadere informatie

Wisselen van school 1. Toelating

Wisselen van school 1. Toelating Wisselen van school Er kunnen verschillende redenen zijn om met uw kind van school te veranderen: een verhuizing, een andere visie op het beleid of de gang van zaken op school of zelfs een conflict. Waar

Nadere informatie

Kindermishandeling en huiselijk geweld. KNMG-meldcode

Kindermishandeling en huiselijk geweld. KNMG-meldcode Kindermishandeling en huiselijk geweld KNMG-meldcode Colofon KNMG-meldcode Kindermishandeling en huiselijk geweld is een uitgave van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst

Nadere informatie

De Verordening Gedragscode (VGC) in het kort voor de AA-Accountant. Internetversie

De Verordening Gedragscode (VGC) in het kort voor de AA-Accountant. Internetversie De Verordening Gedragscode (VGC) in het kort voor de AA-Accountant Internetversie De Verordening Gedragscode (VGC) in het kort voor de AA-Accountant Internetversie 2007 NOvAA Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

ambtsdragers en waterschappen bij gemeenten, provincies en waterschappen

ambtsdragers en waterschappen bij gemeenten, provincies en waterschappen Handreiking integriteit van politiek Handreiking ambtsdragers integriteit bij gemeenten, van politieke provincies ambtsdragers en waterschappen bij gemeenten, provincies en waterschappen Met modelgedragscode

Nadere informatie

Goed doel, goed verhaal. Publieke managementletter voor de Goededoelensector

Goed doel, goed verhaal. Publieke managementletter voor de Goededoelensector Goed doel, goed verhaal Publieke managementletter voor de Goededoelensector December 2012 Het NIVRA en de NOvAA gaan fuseren en worden samen de NBA: Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. De leden

Nadere informatie

Zwerfjongeren op weg naar werk

Zwerfjongeren op weg naar werk Zwerfjongeren op weg naar werk Mogelijkheden om (ex- )zwerfjongeren te begeleiden naar en op werk Branko Hagen Afdeling Participatie en Support/Werk en Handicap Postbus 19152, 3501 DD Utrecht Telefoon:

Nadere informatie

Rekenschap en transparantie moet je omarmen. Sneller Beter - Rekenschap en transparantie in de zorg

Rekenschap en transparantie moet je omarmen. Sneller Beter - Rekenschap en transparantie in de zorg Rekenschap en transparantie moet je omarmen Sneller Beter - Rekenschap en transparantie in de zorg Eindrapportage AEGON mei 2005 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Managementsamenvatting 5 Ontwikkelingen in de

Nadere informatie

Een integere Belastingdienst

Een integere Belastingdienst Belastingdienst Een integere Belastingdienst Onze basiswaarden en gedragscode Inhoudsopgave Voorwoord 1. De Basiswaarden 4 2. Integriteit hoog in het vaandel 5 3. De eed of belofte 7 4. Onze verantwoordelijkheden

Nadere informatie

De jeugdzorg, langdurige zorg en ondersteuning over meded inging en samenwerking

De jeugdzorg, langdurige zorg en ondersteuning over meded inging en samenwerking De jeugdzorg, langdurige zorg en ondersteuning over meded inging en samenwerking mede Samenwerken: hoe doe je dat? De jeugdzorg, langdurige zorg en ondersteuning over mededinging en samenwerking Een verslag

Nadere informatie

DE BURGER OP ZOEK ANALYSE VAN DE INFORMATIEBEHOEFTE VAN DE BURGER IN HET SOCIAAL DOMEIN

DE BURGER OP ZOEK ANALYSE VAN DE INFORMATIEBEHOEFTE VAN DE BURGER IN HET SOCIAAL DOMEIN DE BURGER OP ZOEK ANALYSE VAN DE INFORMATIEBEHOEFTE VAN DE BURGER IN HET SOCIAAL DOMEIN 1 Colofon Titel De burger op zoek: analyse van de informatiebehoefte van de burger in het sociaal domein Datum 13

Nadere informatie

Zin en onzin over PRISM, Patriot Act en de Wet bescherming persoonsgegevens

Zin en onzin over PRISM, Patriot Act en de Wet bescherming persoonsgegevens Zin en onzin over PRISM, Patriot Act en de Wet bescherming persoonsgegevens Wet-en regelgeving met betrekking tot het verwerken van gegevens bij gebruik van IT-diensten Samengesteld door Schuberg Philis

Nadere informatie

Wet We - t - en e n re r g e e g l e g l e g v e i v n i g voo vo r or spo sp r ortve v r e e r nigi enig nge ing n

Wet We - t - en e n re r g e e g l e g l e g v e i v n i g voo vo r or spo sp r ortve v r e e r nigi enig nge ing n Wet- en regelgeving voor sportverenigingen Colofon Deze uitgave is ontwikkeld vanuit de samenwerking van NOC*NSF en Ernst & Young als partners in sport. Verantwoordelijk voor de inhoud zijn NOC*NSF, Ernst

Nadere informatie

Klachtenreglement. De Friese Wouden

Klachtenreglement. De Friese Wouden Klachtenreglement De Friese Wouden Klachtenregeling Voorwoord Cliënten dienen niet snel een klacht in. Als een cliënt de stap zet om een klacht in te dienen, is het daarom des te belangrijker, dat zorgaanbieders

Nadere informatie

Hoe de Privacywet toepassen in historisch onderzoek?

Hoe de Privacywet toepassen in historisch onderzoek? Hoe de Privacywet toepassen in historisch onderzoek? Adres van de Commissie: Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer Espace Jacqmotte Hoogstraat 139 1000 Brussel T: +32 (0)2 213 85

Nadere informatie