Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna"

Transcriptie

1 Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna W.J. Willems (PBL) & J.J. Schröder (PRI Wageningen UR) november 2013 Sinds 2010 is de gebruiksnorm voor fosfaat afhankelijk van de fosfaattoestand van de landbouwgrond. Er zijn drie klassen Laag, Neutraal en Hoog. Naarmate de fosfaattoestand hoger is, kan er minder fosfaat gegeven worden. Hiermee wordt beoogd om op termijn overal de fosfaattoestand Neutraal te bereiken. De beoordeling van de fosfaattoestand is gebaseerd op bodembemonstering op perceelniveau. In geval er geen bemonsteringsresultaten bekend gemaakt worden, wordt aangenomen dat een perceel de toestand Hoog heeft en geldt de lage fosfaatgebruiksnorm. De gebruiksnormen voor fosfaat (Tabel 1) zijn tot en met 2013 gefaseerd aangescherpt. De gebruiksnormen voor 2014 en 2015 zullen nog verder worden aangescherpt zoals Tabel 1 aangeeft. Dit is afgesproken met de Europese Commissie in het kader van het 5 e Actieprogramma in het kader van de Nitraatrichtlijn (2014 t/m 2017; Tweede Kamer, 2013). Na 2015 wordt er geen verdere aanscherping voorzien. Tabel 1a Fosfaatgebruiksnormen voor bouwland (in kilogram per hectare/jaar; Bron vierde Actieprogramma Nitraatrichtlijn) P-toestand Laag Neutraal Hoog Tabel 1b Fosfaatgebruiksnormen voor grasland (in kilogram per hectare/jaar) (Bron 4e AP Nitraatrichtlijn) P-toestand Laag Neutraal Hoog Uit cijfers van de Dienst Regelingen blijkt dat in 2013 tussen 54 en 88 procent van de bouwlandpercelen een onbekende fosfaattoestand had ( Geen opgave ) (Tabel 2). Het hoogste percentage betreft de regio Zuid gevolgd door de regio Oost. Voor grasland zijn deze percentages lager (42-70 procent). Ook voor grasland in de regio Zuid is het percentage Geen opgave het hoogst (zie Figuur 1 voor grafische weergave van arealen). 1

2 Tabel 2 Fosfaattoestand van landbouwgrond in 2013 (bron: DR, 2013) Zuid Oost Overig NL Hectare Percentage Hectare Percentage Hectare Percentage Bouwland Laag Neutraal Hoog Geen opgave totaal Grasland Laag Neutraal Hoog Geen opgave totaal Figuur 1 Verdeling van de fosfaatklasse van landbouwgrond in de verschillende regio s in Nederland volgens opgave van de boeren (jaar 2013; bron: Dienst Regelingen, 2013). 2

3 Voor de bepaling van de maximale plaatsingsruimte in de toekomst moeten de gewasarealen vermenigvuldigd worden met gebruiksnormen, rekening houdend met de fosfaattoestand. Probleem hierbij is hoe om te gaan met het areaal waarvoor geen opgave is gedaan. Het is opvallend dat er in alle regio s zo n groot areaal niet is (landelijk: bouwland 60%; grasland 45%). Blijkbaar is er nog geen groot belang om dit te doen of zal bemonstering geen hogere fosfaatnorm opleveren. In 2015 en later kan er een groter areaal zijn dan in Dat geldt voor alle regio s maar vooral voor de regio overig Nederland. Het is onzeker welke fosfaattoestand de vooralsnog niet-e percelen hebben. Het feit dat het relatieve aandeel niet-e percelen het hoogst is regio s waar de mestproductie per hectare het hoogst is, sluit de mogelijkheid niet uit dat veel niet-e percelen in de klasse Hoog vallen. Anderzijds kan ook niet worden uitgesloten dat de populatie niet-e percelen ongeveer dezelfde verdeling over de fosfaattoestand-klassen heeft als de huidige populatie wel-e percelen. Met beide uitersten wordt rekening gehouden door een bandbreedte te hanteren. Varianten voor berekening fosfaatplaatsing dierlijke mest Factoren die relevant zijn voor de berekening van de plaatsing van fosfaat uit dierlijke mest zijn de wijze waarop het areaal niet-e percelen wordt toegedeeld, de benutting van de fosfaatplaatsingsruimte voor dierlijke mest en de ontwikkeling van het landbouwareaal. Ook kan nog worden gekeken naar verschuivingen tussen de categorieën bouwland en grasland. Dit laatste is hier niet beschouwd. De volgende plaatsingsvarianten zijn onderscheiden waarbij is uitgegaan van de gebruiksnormen van 2015: 1 = De fosfaatplaatsingsruimte op het areaal niet opgegeven wordt geschat volgens de wettelijke procedure (areaal niet opgegeven wordt volledig toegerekend aan het areaal met P-toestand Hoog ); Fosfaatgebruiksnormen worden voor 100% benut door dierlijke mest; areaal landbouwgrond blijft gelijk aan het areaal van = De fosfaatplaatsingsruimte op het areaal niet opgegeven wordt geschat door aan te nemen dat de procentuele verdeling over klassen gelijk is aan die op het wel-e areaal; Fosfaatgebruiksnormen worden voor 100% benut door dierlijke mest; areaal landbouwgrond blijft gelijk aan het areaal van = De fosfaatplaatsingsruimte op het areaal niet opgegeven wordt geschat door aan te nemen dat de procentuele verdeling over de klassen Hoog, Neutraal en Laag respectievelijk 60%, 30% en 10% bedraagt; Fosfaatgebruiksnormen worden voor 100% benut door dierlijke mest; areaal landbouwgrond blijft gelijk aan het areaal van = Fosfaatplaatsingsruimte als in variant 1; Benutting van de fosfaatgebruiksnormen voor 2015 iets hoger dan in 2011 (Tabel 4); areaal landbouwgrond blijft gelijk aan areaal van = Fosfaatplaatsingsruimte als in variant 4. Benutting van de fosfaatgebruiksnormen voor 2013 iets hoger dan in 2011 (Tabel 4); areaal landbouwgrond blijft gelijk aan areaal van =Fosfaatplaatsingsruimte als in variant 5 maar het areaal landbouwgrond neemt af met 3% (Berkhout et al., 2011). De hoeveelheid dierlijke mest die geplaatst kan worden varieert volgens deze varianten tussen 115 en 138 miljoen kilogram fosfaat (Tabel 3). 3

4 Tabel 3. Afzet van dierlijke mest op landbouwgrond in 2015 volgens de zes onderscheiden varianten (miljoen kilogram fosfaat) Variant Benutting 100% 100% 100% % % % Niet areaal Wettelijke procedure 60/30/10 Wettelijke procedure Areaal Als 2013 Als 2013 Als 2013 Als 2013 Als % lager Afzet dierlijke mest Bij 100% benutting van de gebruiksnormen volgens de wettelijke procedure is de ruimte voor fosfaat uit dierlijke mest 130 miljoen kilogram volgens de fosfaatgebruiksnormen van 2015 (variant 1: niet e landbouwgrond heeft een P-toestand Hoog ). Bij herverdeling van het areaal landbouwgrond dat niet is (variant 2 en variant 3) neemt bij de verschillende varianten de afzetruimte toe met 2 respectievelijk 8 miljoen kilogram fosfaat. In variant 2 is het niet-e areaal verdeeld over de drie fosfaatklassen naar rato van de wel e arealen. In variant 3 is een iets minder ruime herverdeling toegepast (verschil 6 miljoen kilogram fosfaat). Uit Tabel 3 blijkt dat de mate waarin de gebruiksnormen met dierlijke mest worden opgevuld een groot effect heeft op de plaatsing van dierlijke mest (vergelijk variant 1,2 en 3 met de varianten 4,5 en 6). De varianten 1 t/m 3 gelden bij 100% benutting van de plaatsingsruimte voor dierlijke mest. In de praktijk worden de fosfaatgebruiksnormen niet voor alle gewassen volledig opgevuld (met name niet bij overig bouwland waaronder tuinbouw en grasland) en deze worden daarnaast ook niet alleen met dierlijke mest bemest (kunstmest en overige meststoffen worden ook nog gebruikt). Hierdoor is de benutting in de praktijk voor overig bouwland en grasland lager dan 100% (Tabel 4). In de varianten 4, 5 en 6 is een benutting aangenomen die overigens gelijk of iets hoger ligt dan in 2011 werd gerealiseerd. Tabel 4. Benutting van de fosfaatgebruiksnormen 2011 en 2015 door dierlijke mest (in procent) Benutting in 2011 overig bouwland snijmaïs* gras* Zuid (100) 84 (87) Oost (100) 88 (91) Overig NL (100) 78 (78) 2015: variant 1, 2 en 3 overig bouwland snijmaïs gras Zuid Oost Overig NL : variant 4, 5 en 6 overig bouwland snijmaïs gras Zuid Oost Overig NL *) de benutting van 2011 is gebaseerd op LEI berekeningen (Mestmarkt 2011; ) De waarden voor snijmaïs die hoger zijn dan 100% zijn toegerekend aan grasland volgens de normverhouding en de areaalverhouding gras en snijmaïs (aangepaste waarden tussen haakjes). Bij toepassing van de wettelijke procedure voor niet-e percelen ( plaatsing in klasse Hoog ) en bij een benutting die iets hoger is dan in 2011 werd gerealiseerd (Tabel 4), daalt de hoeveelheid fosfaat uit dierlijke mest die wordt toegediend met 18 miljoen kilogram ten opzichte van variant 1. De afzet varieert van 110 tot 120 miljoen kilogram (variant 4 en variant 5). Bij een afname van het areaal landbouwgrond tussen 2011 en 2020 van circa 3% (Berkhout et al., 2011) daalt de afzetruimte nog eens met circa 5 miljoen kilogram fosfaat. 4

5 Bij alle varianten is ook nog rekening gehouden met een hoeveelheid fosfaat die mag worden toegepast in verband met reparatiebemesting (schatting: 1 miljoen kilogram fosfaat extra gebruik via dierlijke mest). Discussie De gedachte achter fosfaattoestand-afhankelijke gebruiksnormen (Tabel 1) is dat percelen met de toestand 'Laag' of Hoog gaandeweg in de toestand Neutraal terechtkomen. Die dynamiek rechtvaardigt op het eerste gezicht niet dat de plaatsingsruimte voor fosfaat uit dierlijke mest in alle jaren tussen 2013 en 2020 constant mag worden gehouden. Toch is hier wel van uitgegaan. De reden hiervoor is dat tegenover de groei aan plaatsingsruimte door de overgang van het areaal Hoog naar het areaal Neutraal, een krimp aan plaatsingsruimte staat door de overgang van het areaal Laag naar Neutraal. Belangrijker nog is het feit dat het verschil in gebruiksnorm tussen klassen niet meer dan kilogram fosfaat per hectare per jaar bedraagt. Dat betekent dat ook het verschil in fosfaatoverschot tussen percelen uit verschillende klassen niet meer dan die kilogram fosfaat per hectare per jaar zal bedragen. De verandering van de fosfaattoestand die het gevolg zal zijn van dergelijk geringe verschillen in overschot, zijn klein genoeg om aan te kunnen nemen dat de fosfaattoestand van een perceel in 2013 min of meer gelijk zal aan die in In de sectorrapportage (Koersvast richting 2020) wordt aangenomen dat de plaatsingsruimte voor fosfaat uit dierlijke mest vanaf 2015 circa 124 miljoen kilogram zal zijn (nog zonder herverdeling van de hectaren waarvan geen opgave is). Verder veronderstelt men dat de ondernemers (vooral akkerbouwers) meer hectaren zullen laten bemonsteren waardoor de totale fosfaatgebruiksruimte op 135 miljoen kilogram uit zal komen. In het CLM rapport (Rougoor et al., 2013) wordt hierbij de kanttekening gemaakt dat niet alle akkerbouwers hun percelen zullen laten bemonsteren (aftrek van maximaal 5 miljoen kilogram fosfaat) en dat de plaatsingsruimte ook niet volledig zal worden benut (aftrek niet aangegeven). Deze kortingen worden echter niet in mindering gebracht op de genoemde 135 miljoen kilogram. De sector acht een afzetruimte van 135 miljoen kilogram in 2015 en daarna realistisch. Dat is duidelijk meer dan de range van plaatsingsvarianten die hierboven is berekend ( miljoen kilogram). Niet duidelijk is hoe in het sectorrapport de hectaren waar geen opgave van is wordt verdeeld over de drie fosfaatklassen. Gesteld wordt dat naar verwachting hoogstens 40 procent van het landbouwareaal een toestand Hoog heeft. Wat de bron hiervan is wordt niet aangegeven. Alle landelijke overzichten van de fosfaattoestand die tot heden zijn gepubliceerd (zie o.a. vierde Actieprogramma Nitraatrichtlijn) hebben te maken met een systematische onderschatting van het areaal Hoog. Bij de raming van de sector is het verder onduidelijk welke mate van normopvulling voor fosfaat uit dierlijke mest men aanneemt. Men gaat uit van het volledig opvullen van de gebruiksnorm voor grasland. Maar dat is nu niet bij alle grasland het geval met name niet bij extensiever gebruikt grasland. Volledig opvullen van de fosfaatgebruiksnormen is ook in de toekomst niet realistisch. Tenslotte gaat de sector uit van een onveranderd areaal landbouwgrond. Conclusie Voor de onderhavige ex ante wordt uitgegaan van benuttingspercentages kleiner dan 100%, maar gelijk of hoger dan in 2011 werden gerealiseerd. De plaatsing van dierlijke mest varieert van 110 (plaatsing beperkt ) tot 120 miljoen kilogram fosfaat (plaatsing ruim ). Literatuur Huijbers H. et al. (2013) Koersvast richting 2020, Voortvarendheid in verantwoordelijkheid; Plan Bedrijfsleven Agroketen Veehouderij en Milieu, juli Rougoor, C., E. Elferink & L. Terryn (2013) Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij. CLM rapport met bijdrage van LEI (C. Daatselaar & A. Beldman). Tweede Kamer (2013), Opgave voor het vijfde Actieprogramma Nitraatrichtlijn, Brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 10 september 2013, , 33037, nr 74. 5

De voorwaarden voor een derogatie (periode ) zijn als volgt gewijzigd:

De voorwaarden voor een derogatie (periode ) zijn als volgt gewijzigd: Onderwerp: Wat is het effect van gewijzigde derogatievoorwaarden op het mestoverschot? Naar: Harm Smit, Min EZ Van: Jaap Schröder, WUR-PRI Datum: 31 maart 2014 Inleiding De ruimte voor de plaatsing van

Nadere informatie

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Carin Rougoor en Frits van der Schans CLM Onderzoek en Advies Achtergrond Begin juli 2014 heeft staatssecretaris Dijksma het voorstel voor de

Nadere informatie

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Eventuele Aart Evers Michel de Haan subtitel Op 29 maart heeft staatsecretaris Sharon Dijksma voorstellen voor de Algemene Maatregel van

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en mestwetgeving

Mest, mestverwerking en mestwetgeving Mest, mestverwerking en mestwetgeving Frits Vink Ketenmanager grondgebonden veehouderij Ministerie van Economische Zaken Inhoud Feiten en cijfers (3 sheets) Huidig mestbeleid (2 sheets) Mestbeleid: koers

Nadere informatie

Mestbeleid. Stelsel van verplichte mestverwerking. 13 januari 2014. Joke Noordsij. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Mestbeleid. Stelsel van verplichte mestverwerking. 13 januari 2014. Joke Noordsij. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Mestbeleid Stelsel van verplichte mestverwerking 13 januari 2014 Joke Noordsij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland 1 Inhoud Wat hebben we nu aan mestbeleid Wat gaat er veranderen Stelsel verplichte

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland Terminologie Onderwerpen Achtergronden mestverwerkingsplicht Achtergronden Melkveewet AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij

Nadere informatie

Erratum Report LEI

Erratum Report LEI Erratum Report LEI 14-128 19 januari 2015 Koeijer, T.J. de, P.W. Blokland, C.H.G. Daatselaar, J.F.M. Helming, H.H. Luesink, 2015. Scenario s voor grondgebondenheid: Een verkenning van de varianten binnen

Nadere informatie

14-1-2014. Welkom. Voorlichting Verplichte mestverwerking. Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie

14-1-2014. Welkom. Voorlichting Verplichte mestverwerking. Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie Welkom Voorlichting Verplichte mestverwerking Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie 1 Inhoud Bibob toetsing op registratie intermediair Verwerkingsplicht: basis uitzonderingen overeenkomsten praktijksituaties

Nadere informatie

Fosfaatoverschot in de melkveehouderij

Fosfaatoverschot in de melkveehouderij LEI Wageningen UR LEI Wageningen UR is een onafhankelijk, internationaal toonaangevend, Postbus 29703 sociaaleconomisch onderzoeksinstituut. De unieke data, modellen en kennis van het 2502 LS Den Haag

Nadere informatie

Grondgebonden melkveehouderij

Grondgebonden melkveehouderij Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Grondgebonden melkveehouderij Frits van der Schans Eric Hees Carin Rougoor Nadere informatie: 06 5380 5381 / fvanderschans@clm.nl Vragen mbt grondgebondenheid

Nadere informatie

Mestbeleid 2014 begint nu

Mestbeleid 2014 begint nu Mestbeleid 2014 begint nu Kees van Ham DLV Intensief Advies BV 06 26 54 80 10 k.van.ham@dlv.nl Mestbeleid 2014 Programma: Nieuwe beleid Productie Nederland Gebruiksnormen fosfaat en stikstof Verwerkingsplicht

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

Kansen voor de zuivelketen na 2015. Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden

Kansen voor de zuivelketen na 2015. Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden Kansen voor de zuivelketen na 2015 Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden Plan van aanpak voor de zuivelsector d.d. 1 juli 2013 1 Voorwoord Voor u ligt het plan van aanpak

Nadere informatie

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij 1. Inleiding Met de Wet verantwoorde groei melkveehouderij (in werking getreden op 1 januari 2015) is het begrip melkveefosfaatoverschot

Nadere informatie

Samenwerking tussen melkveehouderij en akkerbouw

Samenwerking tussen melkveehouderij en akkerbouw Samenwerking tussen melkveehouderij en akkerbouw In het kader van nieuw mestbeleid en toeslagrechten, lust of last? door ing. A.N. (Arno) Vroegindeweij ab Directeur ComponentAgro B.V. Agenda Toeslagrechten

Nadere informatie

Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen. Oene Oenema Wageningen University, Alterra

Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen. Oene Oenema Wageningen University, Alterra Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen Oene Oenema Wageningen University, Alterra Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen Oene Oenema Wageningen University Alterra Nationaal Mestcongres

Nadere informatie

Pagina 1 van 21 NOTA VAN TOELICHTING

Pagina 1 van 21 NOTA VAN TOELICHTING NOTA VAN TOELICHTING Hoofdstuk 1 Doel en aanleiding Met ingang van 1 januari 2015 is het stelsel van verantwoorde groei melkveehouderij van kracht geworden. Dit stelsel geeft bedrijven met melkvee de mogelijkheid

Nadere informatie

Melkveehouderij Lelystad. Frits van der Schans, Lien Terryn

Melkveehouderij Lelystad. Frits van der Schans, Lien Terryn Frits van der Schans, Lien Terryn Analyse van de gebruiksruimte Bij gemeente Lelystad zijn aanvragen gedaan voor omgevingsvergunningen voor zeer grote melkveebedrijven. Daarop wil de gemeente weten of

Nadere informatie

Mest Mineralen Kringloopwijzer

Mest Mineralen Kringloopwijzer Mest Mineralen Kringloopwijzer 24 november 2015 Studieclub Rundveehouderij Beers-Haps Toon van der Putten Optimus advies 0412-622005 www.optimus-advies.nl even voorstellen Beroepsmatige achtergrond: Landbouwkundig

Nadere informatie

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer

Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergronden Koeien & Kansen - KringloopWijzer Achtergrond BEX (Koeien &Kansen) Samenwerking binnen K&K Voorgesteld mestbeleid NL- EU Samen inspelen op ontwikkelingen uit markt en maatschappij Kringloop

Nadere informatie

Veehouders positief over oplossen mestoverschot

Veehouders positief over oplossen mestoverschot ///PERSBERICHT/// Veehouders positief over oplossen mestoverschot Alfa Accountants en Adviseurs houdt onderzoek over het nieuwe mestbeleid onder 750 boeren WAGENINGEN, 8 mei 2012 Veehouders vertrouwen

Nadere informatie

Mestbeleid. Verplichte mestverwerking

Mestbeleid. Verplichte mestverwerking Mestbeleid Verplichte mestverwerking Eind december 2013 zijn de details van de verplichte mestverwerking bekend geworden. Dit betekent onder andere dat de verwerkingspercentages en de definitie van verwerken

Nadere informatie

Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland. C. Rougoor, F. van der Schans (CLM)

Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland. C. Rougoor, F. van der Schans (CLM) 882 Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland C. Rougoor, F. van der Schans (CLM) Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland Auteurs: Publicatienummer: Carin Rougoor, Frits van der Schans

Nadere informatie

van wedloop naar kringloop

van wedloop naar kringloop Trajecten Mineralen: van wedloop naar kringloop Uitwerking stelsel verantwoorde mestafzet en verplichte mestverwerking & Invulling 5 e AP Nitraatrichtlijn LTO April 2012 Mark Heijmans Concept Opzet Aftrap

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

ALGEMEEN. 1. Projecttitel Strategieën voor optimale inzet van mest, mestproducten en kunstmesttypen. 2. Programmatitel -

ALGEMEEN. 1. Projecttitel Strategieën voor optimale inzet van mest, mestproducten en kunstmesttypen. 2. Programmatitel - ALGEMEEN 1. Projecttitel Strategieën voor optimale inzet van mest, mestproducten en kunstmesttypen 2. Programmatitel - 3. Onderzoeks-/projectleider en trekker instituut Wageningen UR Livestock Research:

Nadere informatie

Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015

Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015 Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015 Bijeenkomst 26 januari P.G. Kusters land- en tuinbouwbenodigdheden B.V, Dreumel Optimus advies Gestart in 2014 als samenwerkingsverband

Nadere informatie

Programma 10 november 2015

Programma 10 november 2015 Programma 10 november 2015 Opening voorzitter Groene Uitweg Subsidie (Maike van der Maat) Presentatie 1 (PPP-Agro, Dick Jan Koster) Wat brengt grond op? Wat kan grond kosten? Korte pauze Presentatie 2

Nadere informatie

Leidt Europese mestbeleid tot knelpunten voor de bodem?

Leidt Europese mestbeleid tot knelpunten voor de bodem? Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Leidt Europese mestbeleid tot knelpunten voor de bodem? Kennisdag Mest & 1 december

Nadere informatie

Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij

Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij Effecten van maatregelen 2020 Carin Rougoor, Emiel Elferink & Lien Terryn (CLM) m.m.v. Co Daatselaar en Alfons Beldman (LEI) (Hoofdstuk 1) Fosfaat,

Nadere informatie

Bijeenkomst Studieclub Geitenhouderij & LTO vakgroep Melkgeitenhouderij. Januari 2014

Bijeenkomst Studieclub Geitenhouderij & LTO vakgroep Melkgeitenhouderij. Januari 2014 Bijeenkomst Studieclub Geitenhouderij & LTO vakgroep Melkgeitenhouderij Januari 2014 Opening Actualiteiten GLB Diergezondheid Q koorts claim Productschap Zuivel Melkprijsvergelijking BZV Bokkenproject

Nadere informatie

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu?

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Kennisdag emissies, vergroening en verduurzaming in de landbouw Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Mark Heijmans 2 december 2014 Het speelveld: schaken op meerdere borden Opzet

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36002 16 december 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 11 december 2014, nr. WJZ/14129109,

Nadere informatie

Nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Wat betekent GLB voor U? Gemeenschappelijk Landbouwbeleid! Nieuwe betalingsrechten! Huur verhuur in 2014 en 2015 Historisch wordt regionaal Directe betalingen per

Nadere informatie

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen MTS vd Lageweg Hendrikus van de Lageweg 1 Inhoud MTS vd Lageweg Mestplaatsing veehouderij sectoren / sector belang Doelen Wat

Nadere informatie

Historie van melkvee en mineralen. aart.vandenham@wur.nl

Historie van melkvee en mineralen. aart.vandenham@wur.nl Historie van melkvee en mineralen Aart van den Ham aart.vandenham@wur.nl Duurzame ontwikkelingsstrategieën Nederland in Europees mineralenperspectief Nederland in Europees mineralenperspectief Nederland

Nadere informatie

Fosfaatproblematiek en mestverwerking

Fosfaatproblematiek en mestverwerking Fosfaatproblematiek en mestverwerking Jaap Uenk DOFCO BV, Twello www.dofco.nl 19 januari 2016, Lettele Inhoud presentatie 1. Introductie 2. Binnenlandse mestmarkt 3. Mestverwerkingsplicht 4. Export 5.

Nadere informatie

Welke mineralen passen bij de akkerbouw?

Welke mineralen passen bij de akkerbouw? Welke mineralen passen bij de akkerbouw? Tonnis A. van Dijk, Nutriënten Management Instituut NMI Inleiding Het project BioNPK streeft ernaar zoveel mogelijk mineralen terug te winnen uit digestaat (het

Nadere informatie

CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten. Samenvatting

CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten. Samenvatting CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten Samenvatting Per 1 januari 2018 zal het stelsel van fosfaatrechten voor melkvee in Nederland in werking treden. Bedrijven krijgen per 1 januari 2018 fosfaatrechten

Nadere informatie

Effecten van derogatie op de kosten van mestafzet

Effecten van derogatie op de kosten van mestafzet Effecten van op de kosten van mestafzet Tanja de Koeijer, Harry Luesink en Pieter Willem Blokland Effecten van op de kosten van mestafzet Tanja de Koeijer, Harry Luesink en Pieter Willem Blokland Dit

Nadere informatie

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Presentatie Ing. Jaap Uenk MAB LTO Noord afdeling De Liemers, 3 november 2010 Inhoud presentatie Ontwikkeling mestsituatie in Nederland Ontwikkeling

Nadere informatie

Kennisbijeenkomst Agrarisch recht

Kennisbijeenkomst Agrarisch recht 1 Kennisbijeenkomst Agrarisch recht Veehouderij & Fosfaat/Mest 26 januari 2016 Door: mr. S. (Stefan) Jansen Programma Waarom is er mestwetgeving? Het systeem van de mestwetgeving ( twee sporen ). De gebruiksnormen.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Teelthandleiding wettelijke regels

Teelthandleiding wettelijke regels Teelthandleiding 4.14 wettelijke regels 4.14 Wettelijke regels... 1 2 4.14 Wettelijke regels Versie: april 2016 De belangrijkste wettelijke regels over het gebruik van meststoffen staan in de Meststoffenwet,

Nadere informatie

Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij

Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij juli 2008 rapport 1211.06 Bewerken rundveemest tot kunstmestvervangers; perspectieven voor de melkveehouderij D.J. den Boer T.A. van Dijk H. van der Draai nutriënten management instituut nmi bv postbus

Nadere informatie

Review voorgestelde N-gebruiksnorm bij de teelt van industriegras

Review voorgestelde N-gebruiksnorm bij de teelt van industriegras Bijlage 1 bij de WOT-brief met kenmerk 16/N&M0118 van 11 juli 2016 Review voorgestelde N-gebruiksnorm bij de teelt van industriegras J.J. Schröder, G.L. Velthof en J.C. van Middelkoop Wageningen Universiteit

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : plomp 2014 feb15 Naam veehouder : Plomp Agro Vof Straat + huisnummer : Geerkade 10 Postcode

Nadere informatie

Bodemkwaliteit, bemesting en teelt van maïs. Jaap Schröder

Bodemkwaliteit, bemesting en teelt van maïs. Jaap Schröder Bodemkwaliteit, bemesting en teelt van maïs Jaap Schröder Inhoud Bodemkwaliteit NP-Verliezen, gebruiksnormen, isokwanten Wijzigingen a.g.v. 5e NL Actieprogramma Nitraatrichtlijn Schadebeperking Equivalente

Nadere informatie

EX ANTE EVALUATIE MESTBELEID 2013

EX ANTE EVALUATIE MESTBELEID 2013 EX ANTE EVALUATIE MESTBELEID 2013 Gevolgen van de invoering van verplichte mestverwerking en het afschaffen van productierechten in de veehouderij BELEIDSSTUDIE Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Gevolgen

Nadere informatie

Agrarische grondprijzen in soorten en maten

Agrarische grondprijzen in soorten en maten Agrarische grondprijzen in soorten en maten Oktober 2015 Wietse Dol, Paul Peter Kuiper 1 en Martien Voskuilen De gemiddelde grondprijs geeft een goed beeld van de grondprijsontwikkeling, mits rekening

Nadere informatie

Indicatoren voor de effectiviteit van het mestbeleid

Indicatoren voor de effectiviteit van het mestbeleid Bijlage bij brief met kenmerk 13/N&M0017 van 9 maart 2013 Indicatoren voor de effectiviteit van het mestbeleid Commissie van Deskundigen Meststoffenwet, Maart 2013 Achtergrond De begroting van het Ministerie

Nadere informatie

Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij

Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij Tanja de Koeijer, Pieter Willem Blokland, John Helming en Harry Luesink Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Slimme mestverwerking voor rundveehouderij. Al dan niet met mestlevering

Slimme mestverwerking voor rundveehouderij. Al dan niet met mestlevering Slimme mestverwerking voor rundveehouderij Al dan niet met mestlevering Even Mestac voorstellen Mestac, een mestproducenten coöperatie Mestafzet in boerenhanden Structureren van mestmarkt (300.000 ton)

Nadere informatie

Notitie Bemestingswaarde van digestaten

Notitie Bemestingswaarde van digestaten 1 Notitie Bemestingswaarde van digestaten J.J. Schröder (lid LTO-Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen) Wageningen, 25 oktober 2016 Digestaat is een algemene benaming voor meststoffen afkomstig

Nadere informatie

Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006

Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006 Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006 Aantal geregistreerde bedrijven Aantal bedrijven (koepels) Aantal bedrijven (relaties) Aantal exploitaties Aantal entiteiten Aantal verminderde relaties

Nadere informatie

Actualisering methodiek en protocol om de fosfaattoestand van de bodem vast te stellen

Actualisering methodiek en protocol om de fosfaattoestand van de bodem vast te stellen Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu Actualisering methodiek en protocol om de fosfaattoestand van de bodem vast te stellen Commissie Deskundigen Meststoffenwet WOt-technical report 39 Actualisering

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Liquiditeitsbeheer: onmisbaar in deze tijd. Ruimte mestaanvoer akkerbouwer. Van der Woude Adviesbureau. ALGEMEEN vervolg ALGEMEEN

Nieuwsbrief. Liquiditeitsbeheer: onmisbaar in deze tijd. Ruimte mestaanvoer akkerbouwer. Van der Woude Adviesbureau. ALGEMEEN vervolg ALGEMEEN Pagina 2 ALGEMEEN vervolg Augustus 2015 Jaargang 16, nummer 4 ALGEMEEN Liquiditeitsbeheer: onmisbaar in deze tijd De prijzen van uw producten fluctueren de laatste jaren sterk. Of u nu melkveehouder, varkenshouder

Nadere informatie

Waarde van bodemvruchtbaarheid. Oene Oenema. Wageningen University & Research

Waarde van bodemvruchtbaarheid. Oene Oenema. Wageningen University & Research Waarde van bodemvruchtbaarheid Oene Oenema Wageningen University & Research NBV-bijeenkomst Wageningen, 21-04-2017 Wat is bodemvruchtbaarheid? Twee definities: Productiecapaciteit van de bodem Vermogen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 037 Mestbeleid Nr. 80 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Agrariërs op de grondmarkt

Agrariërs op de grondmarkt Agrariërs op de grondmarkt Augustus 2016 Huib Silvis en Martien Voskuilen Het samenspel van vraag en aanbod van landbouwgrond de agrarische grondmarkt mondt uit in een bepaalde hoeveelheid verhandelde

Nadere informatie

Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland

Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland Variatie in milieu-indicatoren tussen bedrijven in opdracht van Greenlincs Juni 2015, Co Daatselaar, Henri Prins en Tanja de Koeijer LEI Report 2015-087

Nadere informatie

Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid. Harry Kager LTO Nederland

Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid. Harry Kager LTO Nederland Van generiek mestbeleid naar individuele verantwoordelijkheid Harry Kager LTO Nederland Mestbeleid: schaken op vele borden Mestbeleid Nitraatrichtlijn leidend, daarnaast Kaderrichtlijn Water, Periodieke

Nadere informatie

Duurzame bemesting: omgeving

Duurzame bemesting: omgeving Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Duurzame bemesting Visie NMI Duurzame bemesting: omgeving Beperking milieubelasting

Nadere informatie

Nieuwe betalingsregeling GLB. Remie Fiscaal Juridisch Bedrijfseconomisch Adviesbureau

Nieuwe betalingsregeling GLB. Remie Fiscaal Juridisch Bedrijfseconomisch Adviesbureau Nieuwe betalingsregeling GLB Remie Fiscaal Juridisch Bedrijfseconomisch Adviesbureau www.remie.nl Nieuwe betalingsregeling GLB-periode 2014-2020 2014: Huidige stelsel - waardevermindering 10-12% t.o.v.

Nadere informatie

Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer. John Baars

Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer. John Baars Meer eigen ruwvoer = betere kringloopwijzer John Baars Dirksen Management Support Hans Dirksen eigenaar/oprichter Vanaf 1986 melkveehouder (parbme) en DMS (parbme) Vanaf 2000; Begeleiden en ondersteunen

Nadere informatie

Effect derogatie op melkveehouderij, zuivelindustrie en zuivelcomplex

Effect derogatie op melkveehouderij, zuivelindustrie en zuivelcomplex Effect derogatie op melkveehouderij, zuivelindustrie en zuivelcomplex Tanja de Koeijer, John Helming, Harry Luesink en David Verhoog Effect derogatie op melkveehouderij, zuivelindustrie en zuivelcomplex

Nadere informatie

2014 en 2015 bepalend voor 2016

2014 en 2015 bepalend voor 2016 Editie oktober 2015 Beste ondernemer, Vooral in de melkveehouderij is er momenteel veel onrust over de gevolgen van de grondgebondenheid en de invoering van de fosfaatrechten. Naast de melkveehouderij

Nadere informatie

QUICK SCAN GEVOLGEN VAN AFSCHAFFING MELKQUOTUM

QUICK SCAN GEVOLGEN VAN AFSCHAFFING MELKQUOTUM QUICK SCAN GEVOLGEN VAN AFSCHAFFING MELKQUOTUM Achtergronddocument bij nieuwsbericht 1 april 2015 Hans van Grinsven 1 april 2015 Inhoud 1 Achtergrond 4 2 Gevolgen voor economie 4 3 Gevolgen voor mestproblematiek

Nadere informatie

Kosten koper Onderzoek naar de verdeling van de kosten van diverse partijen bij de koop en levering van een bestaande woning

Kosten koper Onderzoek naar de verdeling van de kosten van diverse partijen bij de koop en levering van een bestaande woning Kosten koper Onderzoek naar de verdeling van de kosten van diverse partijen bij de koop en levering van een bestaande woning Den Haag, 20 augustus 2012 - 2 - Aanleiding In het kader van de evaluatie Wet

Nadere informatie

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders

Kringloopmanagement KRINGLOOPMANAGEMENT. Waarom Kringloopmanagement Ontwikkelingsperspectief melkveehouders Kringloopmanagement Waarom! KRINGLOOPMANAGEMENT VAB-expeditie: Aan de slag met de 16 oktober 2014 Jaap Gielen Management informatie - Benchmark Rekenmodel Balansen Achtergronden Kabinetsreactie op toekomstig

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Programma Uitleg waarom deze bijeenkomst JC Vogelaar en stukje historie Geesje Rotgers normstellingen in naam van de ecologie aan KRW-wateren Vragen A

Programma Uitleg waarom deze bijeenkomst JC Vogelaar en stukje historie Geesje Rotgers normstellingen in naam van de ecologie aan KRW-wateren Vragen A Welkom Programma Uitleg waarom deze bijeenkomst JC Vogelaar en stukje historie Geesje Rotgers normstellingen in naam van de ecologie aan KRW-wateren Vragen Aanbeveling Mesdagfonds Mestbeleid 33 jaar 1984

Nadere informatie

Mestmarkt en mestverwerking

Mestmarkt en mestverwerking Mestmarkt en mestverwerking Jaap Uenk DOFCO BV, Twello VAB, 22 september 2015 Inhoud Introductie Stand van zaken mestverwerking (Technieken, producten, markten en capaciteit) (8) Waarom is verwerking nog

Nadere informatie

Equivalente maatregelen bemesting open teelten Voorstel ingediend door LTO en NAV bij het Ministerie van Economische Zaken

Equivalente maatregelen bemesting open teelten Voorstel ingediend door LTO en NAV bij het Ministerie van Economische Zaken Equivalente maatregelen bemesting open teelten Voorstel ingediend door LTO en NAV bij het Ministerie van Economische Zaken De voorgestelde equivalente maatregelen open teelten zijn: A. Opbrengstafhankelijke

Nadere informatie

3.3 Maïs: Fosfaat Advies voor optimale gewasproductie

3.3 Maïs: Fosfaat Advies voor optimale gewasproductie 3.3 Maïs: Fosfaat De adviesgift voor fosfaat is afhankelijk van de grondsoort, de fosfaattoestand en de gewasbehoefte. Het advies bestaat uit een gewasgericht en een bodemgericht advies. Aan beide adviezen

Nadere informatie

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303 Paardenhouderij in het nieuwe mestbeleid Oosterwolde, 13 januari 2006 Vanaf 1 januari 2006 vallen paarden en pony s onder de Meststoffenwet. Dit levert veel (nieuwe) problemen op. In dit bericht worden

Nadere informatie

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Jaap Uenk DOFCO Beheer BV, Ruurlo, 27 februari 2014, Barneveld j.uenk@dofco.nl INHOUD Introductie Mest- en mineralensituatie

Nadere informatie

Aan De Staatssecretaris van Economische Zaken Mevrouw SAM. Dijksnia Postbus EX Den Haag. TCB A106(2015) Den Haag, 23 juli 2015

Aan De Staatssecretaris van Economische Zaken Mevrouw SAM. Dijksnia Postbus EX Den Haag. TCB A106(2015) Den Haag, 23 juli 2015 Technische commissie bodem Postbus 30947 T 070 456 65 96 E info@tcbodem.nl 2500 GX Den Haag W www.tcbodem.nl Aan De Staatssecretaris van Economische Zaken Mevrouw SAM. Dijksnia Postbus 20401 2500 EX Den

Nadere informatie

- Concept voor internetconsultatie -

- Concept voor internetconsultatie - - Concept voor internetconsultatie - Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken van, nr. WJZ/15162748, tot wijziging van de Regeling dierlijke producten in verband met de aanpassing van de

Nadere informatie

Effecten van het mestbeleid op landbouw en milieu

Effecten van het mestbeleid op landbouw en milieu Wageningen Environmental Research De missie van Wageningen University & Research is To explore the potential of Postbus 47 nature to improve the quality of life. Binnen Wageningen University & Research

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage. Datum 12 december 2014 Betreft Mestverwerking

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage. Datum 12 december 2014 Betreft Mestverwerking > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

Opgave Gewaspercelen

Opgave Gewaspercelen Naam: BSN/KvK-nummer: Relatienummer: Aanvraagnummer Gecombineerde opgave: Grond in gebruik of beheer op 15 mei 2013 Invulinstructie Vul in met blauwe of zwarte pen. Schrijf binnen de vakken. Invulrondjes

Nadere informatie

Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV

Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV CONSULT aan Rijkswaterstaat MOGELIJKE VERMINDERING VAN HET BENZINEVERBRUIK DOOR DE INSTELLING VAN SNELHEIDSBEPERKINGEN R-7~-3 Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

Nadere informatie

Visie Netwerk GRONDig

Visie Netwerk GRONDig Visie Netwerk GRONDig Binnen de melkveehouderij zijn twee bedrijfstypen te onderscheiden: grondgebonden (extensieve) bedrijven met een fosfaatreferentie van 0 en niet-grondgebonden (intensieve) bedrijven

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016

Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016 Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016 Op 1 april 2015 is de productiebeperking van de melkveehouderij (melkquotum) afgeschaft. Milieudefensie is geïnteresseerd

Nadere informatie

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting Credits for Carbon Care CLM Onderzoek en Advies Alterra Wageningen UR Louis Bolk Instituut Bijlage: bodemanalyses als nulmeting In het project Carbon Credits hadden we oorspronkelijk het idee dat we bij

Nadere informatie

Gebruik van de dunne en dikke fractie van rundmest getest op Koeien & Kansen-melkveebedrijven

Gebruik van de dunne en dikke fractie van rundmest getest op Koeien & Kansen-melkveebedrijven Gebruik van de dunne en dikke fractie van rundmest getest op Koeien & Kansen-melkveebedrijven Vooronderzoek December 2011 Rapport nr. 62 Rapport Plant Research International nr. 422 Koeien & Kansen werkt

Nadere informatie

2.2 Grasland met klaver

2.2 Grasland met klaver 2.2 Grasland met klaver Tot grasland met klaver wordt gerekend grasland met gemiddeld op jaarbasis meer dan 10 15 procent klaver. 2.2-1 2.2.1 Grasland met klaver: Kalk In deze paragraaf wordt alleen de

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 1 Aanleiding en samenvatting In 2015 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van EZ fosfaatrechten voor de melkveehouderij

Nadere informatie

Mestbeleid en mestmarkt. Een kwalitatieve analyse van de ex-ante Evaluatie Meststoffenwet 2016

Mestbeleid en mestmarkt. Een kwalitatieve analyse van de ex-ante Evaluatie Meststoffenwet 2016 Mestbeleid en mestmarkt Een kwalitatieve analyse van de ex-ante Evaluatie Meststoffenwet 2016 Tanja de Koeijer, John Helming, Harry Luesink, Rogier Schulte Mestbeleid en mestmarkt Een kwalitatieve analyse

Nadere informatie

Hoofdlijnen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Europees Landbouwbeleid en Voedselzekerheid

Hoofdlijnen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Europees Landbouwbeleid en Voedselzekerheid Hoofdlijnen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 2014-2020 Europees Landbouwbeleid en Voedselzekerheid 2 Omvorming + nieuwe opzet directe betalingen Overgangsjaar Toegang tot nglb Basispremie Vergroening en

Nadere informatie

Naar 95% benutting van N uit kunstmest. Herman de Boer Divisie Veehouderij, Animal Sciences Group (Wageningen UR), Lelystad

Naar 95% benutting van N uit kunstmest. Herman de Boer Divisie Veehouderij, Animal Sciences Group (Wageningen UR), Lelystad Naar 95% benutting van N uit kunstmest Herman de Boer Divisie Veehouderij, Animal Sciences Group (Wageningen UR), Lelystad Opbouw presentatie Hoezo 95% benutting? Waarom nieuw onderzoek aan vloeibare kunstmest?

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Analyse waterkwaliteit. Infosessie intermediairs Hasselt 2/12/2013

Analyse waterkwaliteit. Infosessie intermediairs Hasselt 2/12/2013 Analyse waterkwaliteit Infosessie intermediairs Hasselt 2/12/2013 Inhoud Resultaten waterkwaliteit Gebiedsgerichte analyse WATERKWALITEIT OPPERVLAKTEWATER Evolutie van het aantal MAP-meetplaatsen met minstens

Nadere informatie

Nadere beschouwing van stalbalansen en gasvormige stikstofverliezen uit de intensieve veehouderij

Nadere beschouwing van stalbalansen en gasvormige stikstofverliezen uit de intensieve veehouderij Nadere beschouwing van stalbalansen en gasvormige stikstofverliezen uit de intensieve veehouderij Samenvatting advies van de CDM-werkgroep Stalbalansen. Inleiding Sinds 1 januari 2006 heeft de landbouwpraktijk

Nadere informatie

Onderzoek in kader Pilot Mineralenconcentraten (NL)

Onderzoek in kader Pilot Mineralenconcentraten (NL) Onderzoek in kader Pilot Mineralenconcentraten (NL) Gerard Velthof & Oscar Schoumans Betrokken instellingen: Livestock Research, PPO, LEI, PRI, Alterra & DLV ( > 20 onderzoekers) Launch-event Biorefine

Nadere informatie