Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas"

Transcriptie

1 Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas Inleidende module Wmo Welzijn Nieuwe Stijl voor studenten en professionals sociale studies. Versie 2, september 2014 Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas UITVOEREN / FACILITEREN 1

2 Colofon Auteurs: Dr. Martha van Biene Mld Lector Lokale dienstverlening vanuit Klantperspectief Programmamanager Wmo werkplaats Nijmegen, i.o.v. VWS Jan Joore Mmi Procesmanager Schakelplein Lestijd 60 minuten Bestemd voor: studenten Sociale en Paramedische Studies (en andere studies) en professionals wonen,welzijn en zorg. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas 2

3 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 4 2. UITVOEREN WAAR MOET, FACILITEREN WAAR KAN Schakelteam Open leerontwerp Kennisbronnen Instrumenten 8 3. ACTIEF AAN DE SLAG MET MEERWAARDE VAN EIGEN KRACHT EERST 9 KENNISBRONNEN 13 ONDERSTEUNEND LESMATERIAAL 26 LITERATUURLIJST EN DOWNLOADS/INFORMATIE 27

4 INLEIDING In deze les wordt het Business Model Canvas toegepast op de uitvoering van de Wmo aan de hand van de casus gemeente Peel en Maas. Vanzelfsprekend kan er ook een andere casus worden gebruikt. Het Business Model Canvas daagt de gemeente, voorzieningen en instanties uit om niet alleen te denken in waardecreatie voor de burger, maar ook in financiële termen het plaatje van zelfredzaamheid en eigen regie rond te krijgen. Het canvas is een eenvoudige en krachtige tool met negen bouwstenen om te zien welke onderdelen in een businessmodel een rol spelen. Met het canvas brengt de groep in beeld hoe de negen bouwstenen zich tot elkaar verhouden. Door de elementen van een organisatie, netwerk, individu en klantengroep op een visuele manier in kaart te brengen zien we snel waar eventuele bijsturing nodig is, wat we moeten laten en wat we moeten gaan doen. Het canvas biedt de gelegenheid het businessmodel van een afstandje te bekijken en bijvoorbeeld de klant centraal te stellen in de keuzes die gemaakt worden. Het kan confronterend zijn om jezelf kritische vragen te stellen, maar aan de andere kant zorgt het er misschien wel voor dat je de passie om echt van betekenis te zijn voor je klanten(groep) gerichter gaat gebruiken. Hierna brengen we het canvas in beeld. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas UITVOEREN / FACILITEREN 4

5 Het Business Model Canvas kern activiteiten waarde propositie relatie netwerk partners burger segmenten kosten structuur kern bronnen distributie kanalen inkomsten stromen images by JAM Deze module biedt leerstof en handvatten voor studenten en professionals uit het sociale domein die vanuit de Wmo (gaan) werken aan participatie van burgers in kwestbare situaties (Penninx en Sprinkhuizen, 2011). Kenmerkend voor de module is eigen kracht eerst. Ofwel een persoon ervaart zijn eigen kracht, zijn talenten en mogelijkheden als hij ervaring opdoet in situaties waarin hij in de gelegenheid is zelf initiatieven te ontplooien (Freire, 1972). Het actief opdoen van ervaring in het dagelijkse sociale verkeer zien we als belangrijk leerproces om daadwerkelijk tot participatie en inclusie te komen (Van Biene, 2005). De gemeente nodigt kwetsbare burgers steeds meer uit initiatieven te ontwikkelen waarmee zij zowel de eigen positie versterken als die van andere burgers in de gemeente. De gemeente heeft de regie en geeft frontlijnsturing aan deze aanpak. Dit betekent dat de burgers EN de professionals die meedoen samen verantwoordelijk zijn voor het eindresultaat (Verwey-Jonker, 2009). Het idee is dat de deelnemende burgers zich ontwikkelen van kwetsbare burger naar hulpverlenende burger. Door hen actief te betrekken en in te zetten bij sociaal culturele initiatieven ontstaan er voor henzelf nieuwe waardeproposities. We denken dan aan economisch nuttig bijdragen, zelfwaardering voor inzet van eigen kracht en talenten, eigen inbreng hebben en actief meedoen. De initiatieven die zij ondernemen en ondersteunen hebben waarde voor

6 individuele en groepen burgers. Bijvoorbeeld een burger met psychische kwetsbaarheid kan steun ervaren als hij samen met een groep andere burgers werkt aan oplossingen voor zichzelf en het algemeen belang van de burgers van een gemeente, wijk of buurt. Er ontstaan nieuwe vormen van maatschappelijke steunsysteem die uitgaan van zo gewoon mogelijk. Blijft onverlet dat dit type aanpakken samenwerken aan maatschappelijke steunsystemen (Movisie, 2010) - van gemeenten en aanbieders een gezamenlijke visie op ondersteuning aan kwetsbare mensen vraagt. Het is hierbij vooral zaak initiatieven met burgers niet meer te stapelen in projectencarrousels maar uit te gaan van recombineren ofwel het versterken, vernieuwen en verbreden van wat er al is. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas ACTIEF AAN DE SLAG 6

7 UITVOEREN WAAR MOET, FACILITEREN WAAR KAN 2.1 Schakelteam We vormen een Schakelteam1 met verschillende professionals die een individuele burger of de groep burgers faciliteert. De professional is een facilitator en schept voorwaarden dat de persoon of de groep burgers actief aan de slag gaat en blijft, checkt of de burgers voortgang ervaren. Het Schakelteam denkt mee hoe de eigen netwerken te benutten en hoe de inbedding van een initiatief vorm kan krijgen (consolideren). De professional helpt daar waar nodig en doet dit vanuit het beginsel: niet invullen, maar aanvullen waar moet. De Bakens Welzijn Nieuwe Stijl zijn uitgangspunt van denken en doen (zie Kennisbron 3). 2.2 Open leerontwerp Naar wens kan deze module omgebouwd worden naar een andere gemeente en een ander professioneel domein. In deze module betreft het social workers met expertise op het gebied van maatschappelijke dienstverlening en/of cultureel maatschappelijke vorming. Wij hebben de casus peel en Maas beschreven als lesmateriaal, maar er kan ook een eigen casus ingebracht worden vanuit een stage/onderzoek/werkervaring. 1 Schakelteam: gemeenten hanteren diverse namen voor teams die als groep professionals werken in de gemeente, de wijk, het dorp, etc. Namen die in omloop zijn - met doorgaans eigen onderliggende visies - sociale wijkteams, frontlijnteams, schakelteams, kernteams, etc. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas UITVOEREN / FACILITEREN 7

8 2.3 Kennisbronnen Er zijn kennisbronnen toegevoegd ter raadpleging voor nadere verdieping. De module kan verrijkt worden met aanvullende en vernieuwde kennisbronnen. Kennisbronnen kunnen theoretische informatie en gestandaardiseerde ervaringskennis bevatten. 2.4 Instrumenten Het Business Model Canvas wordt gebruikt als hefboom voor ideevorming en ten behoeve van de waardebepaling van een idee of voornemen. We verkrijgen inzicht in: de netwerkpartners en hun mogelijke bijdragen, de kosten en baten, de relaties en de kernactiviteiten, etc. Vanzelfsprekend ontstaat er een totaal inzicht over een idee of initiatief als alle bouwstenen (9) worden besproken. Het model kan gebruikt worden bij nog te ontwikkelen initiatieven en als toets van een al lopend initiatief (doen we de dingen goed, werken we conform onze uitgangspunten, eigen kracht burgers eerst), gaat het om een niche of meer van hetzelfde? Zie Kennisbron 3, Business Model Canvas. In deze module staat de dialoog centraal. De dialoog is hefboom voor anders denken en doen. Aan een ieder wordt gevraagd ideeën op post-its te schrijven (zelfreflectie). De facilitator nodigt uit in dialoog te gaan over de opbrengst Het gaat er vooral om de verschillen boven tafel te krijgen, elkaars ideeën te horen en het beste naar boven te halen. Neem de eerste de beste oplossing niet als vertrekpunt. We hebben met name oog en oor voor de afwijkende verhalen, wellicht gaat het om een uniek idee. Zie Kennisbron 1, Dialoog. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas ACTIEF AAN DE SLAG 8

9 ACTIEF AAN DE SLAG MET MEERWAARDE VAN EIGEN KRACHT EERST Uitleg opdracht: De docent/trainer geeft een korte toelichting op het doel en het nut van het werkmodel Business Model Canvas (zie Kennisbron 2). Rolverdeling: Er zijn 2 studenten die de bijeenkomst (leren) faciliteren De overige deelnemers zijn burgers (met ieder hun eigen verhaal) Materiaal: Business Model Canvas Post-its Doel van de opdracht: Als we alle bouwstenen bespreken duurt de sessie 90 minuten. Ook kunnen er andere combinaties gelegd worden zoals hieronder (60 minuten). Vanuit de bouwstenen burgersegment, waarde propositie, netwerkpartners gaat de groep op zoek naar ideeën in het kader van: Leven in het Dorp.

10 Casus: Het Schakelteam werkt met burgers aan waardebepaling van nieuwe ideeën of voornemens. De gemeente geeft aan het Schakelteam van Peel en Maas de opdracht met burgers - die een lange afstand tot de arbeidsmarkt hebben - actief aan de slag te gaan met: Leven in het Dorp verrijken met sociaal culturele activiteiten waaraan alle burgers (inclusief kwetsbare burgers) kunnen meedoen. Met een lange afstand tot de arbeidsmarkt wordt bedoeld, dat er door omstandigheden in de persoon gelegen inschakeling op de arbeidsmarkt niet direct haalbaar is. Dat houdt in dat voor deze burgers bijzondere aandacht nodig is, gericht op sociale activering waarmee de afstand tot de arbeidsmarkt mogelijk wordt verkleind. Hierbij is het uitgangspunt niet altijd betaalde arbeid. Ook vrijwilligerswerk en werken met behoud van uitkering behoren tot de mogelijkheden. De doelstelling van sociale activering is o.a. het opheffen van een sociaal isolement waarin iemand kan verkeren en ervoor zorgen dat iemand gaat participeren in de maatschappij. Bij het Schakelplein komen tal van vragen binnen voor ondersteuning bij wonen, welzijn en zorg en andere sociale zaken. Professionals uit het Schakelplein krijgen nieuwe rollen en taken vanuit de vragen van kwetsbare burgers. Ze werken als team rondom de vrager, in plaats dat ze werken vanuit b.v. de afdeling maatschappelijk werk. Het Schakelteam is dan ook geen team met vaste professionals. De vragen die het Schakelteam krijgt bepalen welke professionals worden gevraagd bij te dragen. Er zijn nu twee CMV ers van de welzijnsorganisatie gevraagd die voor de gemeente de opdracht met de burgers gaan uitvoeren. Als er voor een kwetsbare burger een ondersteuningsarrangement nodig is, omdat de persoon anders niet mee kan doen, faciliteert het Schakelplein. Bij matching van vraag en aanbod wordt uit gegaan van: eerst inzetten op eigen kracht, het eigen sociale netwerk en waar nodig het professionele netwerk. De gemeente nodigt kwetsbare burgers uit Leven in het Dorp te verrijken met culturele activiteiten. De gemeente wil meer tegemoet komen aan wat zij nodig hebben, wat zij willen, wat zij eisen en bovenal wat zij willen bijdragen (behoeftenlogica s). De gemeente is sterk voorstander van frontlijn sturing, ofwel burgers en professionals zijn samen verantwoordelijk voor het resultaat en uiteindelijke effect. Het Schakelteam faciliteert (schept voorwaarden). Het is de bedoeling dat initiatieven waar mogelijk na een jaar zelforganiserend voortbestaan (zonder ondersteuning van het Schakelteam). Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas ACTIEF AAN DE SLAG 10

11 De vragen waarop de groep antwoorden zoekt zijn: - welke ideeën heeft de groep burgers voor Leven in het Dorp (burgersegment); - wat is de meerwaarde van de ideeën voor henzelf en andere burgers (waarde propositie); - en hoe kunnen deze burgers, de netwerkpartners en andere burgers actief bijdragen aan de realisatie en het borgen van de initiatieven (netwerkpartners). We gaan in gesprek over: Stap 1: het burgersegment (Ieder voor zich eerst opschrijven op post-its) Wat heb ik nodig als burger? Wat vind ik als burger belangrijk voor de toekomst van Peel en Maas? Welke ideeën heb ik zoal? Wat kan ik/kunnen wij zelf bijdragen? Deze vraag in ieder geval beantwoorden. Kies een van de ideeën uit en door met het idee naar stap 2 en 3 Stap 2: de waardepropositie (Ieder voor zich eerst opschrijven op post-its) Welke toegevoegde waarde bied ik met mijn idee aan de burgers (en recreanten, etc.) Welke vormen van maatschappelijke ondersteuning herken ik vanuit het burgersegment (stap 1)? Deze vraag in ieder geval beantwoorden. In welke behoefte voorziet mijn/ons idee? Andere vragen.. Stap 3: de netwerkpartners (Ieder voor zich eerst opschrijven op post-its) Welke netwerkpartners zijn essentieel? Wie kunnen er bijdragen aan maatschappelijke ondersteuning? Deze vraag in ieder geval beantwoorden. Welke partner voert welke activiteit uit? Waarover organiseren we een samenspraak over mogelijke cocreaties? Stap 4: maak een samenvatting (reflexieve integratie) van jullie opbrengst en kijk of jullie antwoorden hebben gevonden op: Welke ideeën heeft deze groep burgers voor de gemeente (burgersegment);

12 Wat is de meerwaarde van de ideeën voor henzelf en andere burgers (waarde propositie); En hoe gaan de deelnemers uit de groep zelf bijdragen aan de realisatie en het borgen van de initiatieven (zij zijn ook netwerkpartners). Sleutelwoorden zijn: Liefde voor Limburg begint hier in Peel en Maas De gemeente Peel en Maas is het resultaat van een fusie tussen vier (voormalige) gemeentes met ieder haar eigen wijken en kernen. De onderstaande tabel geeft een overzicht van deze dorpen en kernen. Helden (Beringe, Egchel, Grashoek, Panningen, Helden), Kessel (Kessel en Kessel-Eik), Maasbree (Baarlo en Maasbree), Meijel. Peel en Maas is een gemeente in Limburg met een oppervlakte van 159,41 vierkante kilometer. Peel en Maas (provincie Limburg) in inwoners (CBS, 2011). Unieke recreatie- en natuurgebieden Vele attracties tussen de Peel en de Maas! Landschapsbeheer Veel inzet van vrijwilligers Volop vrijetijdsactiviteiten Vergrijzing en ontgroening Krimp door ontgroening en vergrijzing Wmo-beleid: ontwikkelen ondersteuningsarrangementen met en voor kwetsbare burgers (ouderen, mensen met lichamelijke en verstandelijke beperkingen, mensen met psychiatrische en psychosociale problemen, e.a.) Iedere dorpskern heeft een eigen identiteit. Rijk verenigingsleven Actieve parochies Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas ACTIEF AAN DE SLAG 12

13 Kennisbronnen KENNISBRON 1 KENNISBRON 2 KENNISBRON 3 Dialoog Bakens Welzijn Nieuwe Stijl Volledige Business Canvas Model met 9 bouwstenen Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas KENNISBRONNEN 13

14 Kennisbron 1 Dialoog Een dialoog is volgens Nixon (2000) een gesprek dat uitgaat van wederkerigheid en gezamenlijkheid. Dialoog heeft de potentie verandering te brengen in de betekenis van wat wordt gezegd en gedacht en kan daardoor in de groep, de organisatie en de samenleving een transformatie teweeg brengen. De relatie tussen het individu en het collectief is wederkerig en komt via praten tot stand. Waartoe dient de dialoog, visies Het is de moeite waard na te denken over de vraag waar dialoog voor kan dienen. Argyris (1992) definieerde het doel van de dialoog als het ontdekken van de onopzettelijke persoonlijke organisatiefouten die het leren beperken. Mezirow (1990) geeft als doel aan: mensen te verlossen van hun eigen ongetoetste veronderstellingen die hun ontwikkeling beperken. Bohm (1985) stond een gemeenschappelijke betekenis voor ogen, iets wat mensen zijn inziens konden bereiken door af te rekenen met oude programma s en denkwijzen. Freire (1984) ten slotte zag als doel, de wereld te transformeren door haar te doorgronden en te herscheppen. Al deze visies behelzen de intentie het onbewuste naar boven te halen. Deelnemers aan de dialoog worden zich bewust van het paradigma dat zij inbrengen ofwel waarin zij zijn ingebed. De deelnemers aan de dialoog worden in de gelegenheid gesteld veronderstellingen tegen het licht te houden en er een nieuwe gemeenschappelijke betekenis mee te construeren die getoetst is aan hun redeneringen. Waardering voor de inhoud van de dialoog De dialoog is niet nieuw. We kennen allemaal situaties waarin we een fijn gesprek hadden met een bepaalde persoon. Tijdens dit soort gesprekken spant elk van beide personen zich in om het gezichtspunt van de ander te vatten, omdat hij of zij voelt dat de ander er niet zozeer op uit is een oordeel te vellen, maar meer probeert de wereld te zien door de ogen van de ander. Elk van beide ervaart dat zijn denken serieus wordt gesteund. Mensen waarderen doorgaans de inhoud van de dialoog, omdat zij inzien dat zij erdoor zijn gegroeid en veranderd. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas KENNISBRONNEN 14

15 Verschil tussen dialoog en discussie Dat maakt dat dialoog een waardevolle gespreksmethode is. In tegenstelling tot discussie dat heel andere vaardigheden vraagt en andere emoties te weeg brengt. Het verschil brengen tussen dialoog en discussie brengen we hierna in beeld. Aan de hand van de verschillen kun je bij jezelf nagaan of je en dialoog of discussie type bent. Ben je het type van ja, het kan wel als, dan is de dialoog jouw favoriet. Zeg jij vaak ja, maar of het kan niet want of ik vind dat dan ben je een discussie type. In de relatie cliënt professional komen beide personen het meest tot hun recht in de dialoog. Dialoog Het kan wel als. Tweegesprek Onderzoeken van de vraag achter de vraag Vragen en doorvragen Van de ander iets willen weten Aanvullen i.p.v. invullen Nieuwe kennis opdoen De kwaliteit/kennis van je collega wordt zichtbaar Discussie Het kan niet want. Ja maar.. Ik vind dat.. Eigen mening opdringen Deponeren van je mening Gelijk willen hebben Vasthouden aan eigen visies (patronen) Bestaande kennis handhaven In de verdediging schieten, er komt geen kennis vrij Bron: Van Biene (2005).

16 Kennisbron 2 Bakens Welzijn Nieuwe Stijl Baken 1: Gericht op de vraag achter de vraag Welzijnswerk in Nederland probeert al enige tijd een omslag te maken van aanbod- naar vraaggerichtheid. Hoewel het vanzelfsprekend lijkt, blijkt de praktijk nogal weerbarstig. Het vraagt een wezenlijke omslag, zowel bij de vragende als de aanbiedende partij. Vraaggericht werken is niet zonder meer de vraag van de burger als uitgangspunt nemen bij de organisatie van het aanbod. Het is geen kwestie van u vraagt en wij draaien. Dat zou juist leiden tot claimgedrag, waarbij de eigen kracht van de burger en zijn netwerk onvoldoende worden aangesproken en de achterliggende problemen niet worden aangepakt. Bijna altijd is de vraag van burgers in eerste instantie een vraag naar het bekende aanbod. Maar met een hulp bij het huishouden zijn de eenzaamheidsproblemen niet op te lossen. Het is nodig om breder te kijken naar de mensen die om ondersteuning vragen: breder kijken om problemen bij mensen écht op te lossen. Baken 2: Gebaseerd op de eigen kracht van de burger Als de vraag van de burger eenmaal helder is, moet de vraag beantwoord worden wie wat doet. Wat kunnen de burgers zelf, of met hulp uit de directe sociale omgeving doen? Wat kan de rol zijn van de sociale verbanden in de wijk of buurt? Hoe kunnen vrijwilligers worden ingezet? Wat kunnen buren, en familieleden betekenen? Met andere woorden: wat doen de professionals en wat doen de burgers? Maar ook, wat kan de professional doen om de zelfredzaamheid van de burger (in en met zijn eigen omgeving) te versterken. Te snel wordt nu nog voorbij gegaan aan de eigen kracht van de burger, zijn netwerk, de straat of wijk. Het uit handen nemen van problemen werkt meestal averechts op het zelfoplossend vermogen. De eigenkracht benadering of een andere, vergelijkbare methode, vraagt om een cultuuromslag bij de burger en de professional. Die omslag is niet eenvoudig. Burgers hebben geleerd toch vooral tijdig een beroep op de overheid of de hulpverlenende instanties te doen. Maar nog ingewikkelder ligt de cultuuromslag wellicht bij de hulpverlener. Het is toch immers zijn of haar vak de problemen van anderen op te lossen en om die kwetsbare mensen' te ondersteunen. Baken 3: Direct er op af Er zijn mensen die ondersteuning claimen en er zijn mensen die zorg mijden. Het gaat bij de zogenoemde zorgmijders om mensen die niet om Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas KENNISBRONNEN 16

17 ondersteuning durven of willen vragen, terwijl ze al langer vereenzamen, zich verwaarlozen, met onoplosbare schulden kampen, of verslavingsgedrag vertonen. Deze burgers weten de weg niet te vinden naar ondersteuning. Ze zijn op basis van eerdere ervaringen teleurgesteld in de hulpverlening, of vastgelopen in de bureaucratie. Deze mensen worden niet bereikt door ze op te roepen om op kantoor te verschijnen ten einde daar een goed gesprek te voeren. Daar moet de professional op af, en het liefst zo snel mogelijk, om erger te voorkomen. Dat gebeurt te vaak nog niet, omdat andere legitieme - uitgangspunten een direct ingrijpen in de weg staan, of lijken te staan. Het gaat dan om privacy, zelfbeschikking en eigen verantwoordelijkheid. Baken 4: Formeel en informeel in optimale verhouding Het kenmerk van de Wmo is dat de participatie wordt bevorderd niet alleen door een beroep te doen op de eigen mogelijkheden van de burger of de inzet van professionals, maar ook op de inzet van sociale netwerken, vrijwilligersinitiatieven en wijkverbanden. In Welzijn Nieuwe Stijl wordt gezocht naar de optimale verhouding tussen wat burger (onderling) zelf kunnen en wat professionals moeten. Ook dit baken betekent voor burgers, professionals en gemeenten een forse verandering van houding en aanpak, die breekt met de traditie van recht, of vanzelfsprekend een beroep kunnen doen op professionele ondersteuning. Het past bij Welzijn Nieuwe Stijl dat de professional zich terughoudend opstelt. Zijn of haar kracht ligt er juist in om samen met burgers te bezien op welke wijze de burgers zelf de problemen of klachten kunnen oplossen. Het probleemoplossend vermogen, zowel van individuen als groepen moet geactiveerd worden. Het voorkomt daarnaast structurele afhankelijkheid van de professional. Eenzaamheid kan mogelijk beter bestreden worden door het herstellen van sociale netwerken. Baken 5: Doordachte balans van collectief en individueel De verzorgingsstaat is doorgeschoten met individuele oplossingen voor problemen van burgers. Mensen zijn daaraan gewend geraakt. De financiering ervan komt echter steeds meer onder druk te staan en de negatieve gevolgen van de individualisering van de samenleving worden steeds meer zichtbaar. Ook daarom is het ontwikkelen van meer collectieve aanpakken onvermijdelijk. De sector die hier vanouds de meeste ervaring mee heeft is de welzijnssector. Collectieve aanpakken zijn niet alleen goedkoper, maar bieden ook vaak een betere oplossing. De buurtmaaltijd is niet zelden effectiever (want biedt bijvoorbeeld mogelijkheden tot contact) dan de individuele bezorging aan huis. Ook voor dit baken geldt dat het er niet om gaat dat professionals te allen tijde automatisch voor collectieve

18 oplossingen kiezen. Het gaat om het vinden van de juiste balans tegen de achtergrond van het probleem dat moet worden aangepakt. Baken 6: Integraal werken De vraag centraal stellen vraagt om een integrale en samenhangende aanpak van professionals. De burgers die bij bijvoorbeeld het Wmo-loket, of het maatschappelijk werk aankloppen, hebben meestal problemen die niet door één instelling of één voorziening kunnen worden opgelost. Het gaat vaak om meerdere problemen tegelijk. Problemen die met elkaar samenhangen en dus ook in samenhang moeten worden aangepakt. Als een burger geen werk en daardoor te weinig geld heeft, in een slecht huis woont en spanningen in zijn gezin heeft, ziet hij dat als een ongedeeld vraagstuk. Dienst- en hulpverleners komen niet ver als ze opereren alsof ze op een eiland zitten. Goed met elkaar samenwerken is belangrijk. Nadrukkelijk is hier de invulling van de regierol van de gemeente aan de orde. Het is de gemeente als opdrachtgever én regisseur die bij uitstek geschikt is om partijen bij elkaar te brengen. Op cliëntniveau moeten de aanbieders van ondersteuning zelf de verantwoordelijkheid voor ketenregie oppakken. Baken 7: Niet vrijblijvend, maar resultaatgericht Welzijn Nieuwe Stijl is niet vrijblijvend. Waar organisaties ondersteuning bieden aan burgers, worden concrete afspraken gemaakt over de vraag op welke ondersteuning van professionals en vrijwilligers men kan rekenen, wat daarbij de eigen inzet is (met en in de eigen omgeving) en naar welke resultaten wordt toegewerkt. De doelen in een ondersteuningstraject moeten voor de burger duidelijk, concreet en haalbaar zijn en zij moeten niet alleen perspectief bieden op de langere termijn, maar zich ook richten op praktische, snelle resultaten. Dat wil zeggen dat doelen voor de cliënten in concrete, meetbare termen moeten worden geformuleerd. Er moet sprake zijn van een gezonde mix van korte en lange termijn. Baken 8: Gebaseerd op ruimte voor de professional Centraal thema in Welzijn Nieuwe Stijl is de relatie tussen de burger en zijn netwerk enerzijds en de welzijnsprofessional anderzijds. Niet alleen de regels van de organisatie of de wensen van de gemeente zijn bepalend, maar ook de professionele bagage van de beroepskracht. Deze moet voldoende aan bod kunnen komen. Daarvoor heeft de professional de ruimte nodig om zelfstandig te handelen op basis van een ruime vrije beslissingsruimte. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas KENNISBRONNEN 18

19 Professionals Welzijn Nieuwe Stijl moeten midden in de samenleving staan. Tegelijkertijd moeten zij ook adequaat kunnen communiceren met collega's van de eigen organisatie, met cliënten en hun naaste omgeving, vrijwilligers en met de partners in de keten. Ook wordt van hen verwacht dat ze ondernemend zijn, outreachend werken, in ketens kunnen samenwerken en hier soms de regie in nemen. Samenwerking tussen informele zorg en professionele dienstverlening vraagt om fine-tuning wie wat precies doet. Kortom, je weet wanneer je op je handen moet zitten en wanneer de handen uit de mouwen moeten. Deze professionals moeten dan wel ruimte krijgen om zelf te beslissen hoe zij die kennis en ervaring inzetten. Ruimte voor de professional kan alleen bestaan wanneer er vooraf goede afspraken zijn gemaakt over de te behalen resultaten en daarover achteraf verantwoording wordt afgelegd. Bron. VWS, Internet, augustus 2014.

20 Kennisbron 3 Volledige Business Model Canvas met 9 bouwstenen In deze module wordt het Business Model Canvas toegepast op uitvoeringsvragen van de Wmo. Het Business Model Canvas daagt de gemeente, voorzieningen en instanties uit om niet alleen te denken in waardecreatie voor de burger, maar ook in financiële termen het plaatje van zelfredzaamheid en eigen regie rond te krijgen. Het canvas is een eenvoudige en krachtige tool met negen bouwstenen om te zien welke onderdelen in een businessmodel een rol spelen. Met het canvas brengt de groep in beeld hoe de negen bouwstenen zich tot elkaar verhouden. Door de elementen van een organisatie, netwerk, individu en klantengroep op een visuele manier in kaart te brengen zien we snel waar eventuele bijsturing nodig is, wat we moeten laten en wat we moeten gaan doen. Het canvas biedt de gelegenheid het businessmodel van een afstandje te bekijken en bijvoorbeeld de klant eens centraal te stellen in de keuzes die gemaakt worden. Het kan confronterend zijn om jezelf kritische vragen te stellen, maar aan de andere kant zorgt het er misschien wel voor dat je de passie gerichter kunt gaan gebruiken. Hierna brengen we het canvas in beeld. Het Business Model Canvas kern activiteiten waarde propositie relatie netwerk partners burger segmenten kosten structuur kern bronnen distributie kanalen inkomsten stromen images by JAM Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas KENNISBRONNEN 20

21 De negen bouwstenen zijn onder te verdelen in drie dimensies: De waardepropositie (rechterkant van het business model) Vertegenwoordigt de waarde die het product of dienst biedt aan de burger. Het beschrijft de burgersegmenten waarop de propositie is gericht. Het geeft ook de verbinding aan tussen de burger en de propositie: het distributiekanaal en de relatie die met de burger wordt opgebouwd. Het realisatiemodel of bedrijfsarchitectuur (linkerkant van het business model) Omvat de benodigde bronnen en de keten van activiteiten die moeten worden uitgevoerd om de waardepropositie aan de burger te kunnen leveren. Om in de bronnen te kunnen voorzien en de activiteiten uit te kunnen voeren worden partnerschappen aangegaan met partijen die hierin een substantiële bijdrage kunnen leveren. Het financieel model (de basis van het business model) Beschrijft de inkomstenstroom en de kosten die gekoppeld zijn aan het leveren van de dienst. De inkomsten en kosten moeten in evenwicht zijn, wil het business model in balans zijn. Instructie: Facilitering vooraf: wat heeft de groep nodig om met het Business Model Canvas te werken?: B.v.: stel vast wie de facilitator is. Deze coacht de groep. Deel post-its uit aan de deelnemers. Verzoek ieder aspect op een post- it te plaatsen (i.p.v. al je ideeën op één briefje). Je kunt zo een post-it verplaatsen of wegdoen. Stel samen het onderwerp van het te maken het business model vast. Het kan gaan om: een thema, een individuele zorg- of ondersteuningsvraag, een beleidsvoornemen, een innovatief idee, etc. Hieronder is een voorbeeld ingebracht over ondersteuning wonen,welzijn en zorg in dorpen/kleine kernen. Ook kun je zoeken op internet naar andere afbeeldingen van het Business Model Canvas met de negen bouwstenen. Download: Canvasleuk-.png.

22 Volg de negen bouwstenen: De onderstreepte vragen zijn leidend. Ter voorbereiding kunnen ze worden gewijzigd en kan context worden toegevoegd. Bijvoorbeeld: Welke specifieke groepen burgers willen wij ondersteunen in de dorpen/kleine kernen? We voegen context toe: dorpen/kleine kernen. Van daaruit denken en redeneren de deelnemers. 1 Het burgersegment Welke specifieke groepen burgers willen wij ondersteunen? Wat is het profiel en wat zijn de behoeften van deze groepen burgers? 2 Waardepropositie Welke toegevoegde waarde bieden wij aan de hulpvragende burger? Welke problemen helpt u oplossen en in welke behoefte voorziet u? Welke (samenhangende) vorm(en) van maatschappelijke ondersteuning biedt u aan? Een waarde kan kwalitatief (eigen regie, onafhankelijkheid) of kwantitatief (prijs, snelheid van levering, kwaliteit van de dienstverlening) zijn. Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas KENNISBRONNEN 22

Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas

Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas Meerwaarde van Eigen Kracht Eerst met het Business Model Canvas Inleidende module Wmo Welzijn Nieuwe Stijl voor studenten en professionals sociale studies. Versie 2, september 2014 - geüpdatet april 2017

Nadere informatie

Module Samen met jongeren nadenken over werken en leren voor Sociale Wijkteams

Module Samen met jongeren nadenken over werken en leren voor Sociale Wijkteams Module Samen met jongeren nadenken over werken en leren voor Sociale Wijkteams Tijd: 2 ½ uur Sociale Wijkteam leden Een collectieve leerbijeenkomst staat in het teken van participatie van jongeren die

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Gerry Broersma Opbouwwerker Miks Welzijn, Joure www.miks-welzijn.nl

Gerry Broersma Opbouwwerker Miks Welzijn, Joure www.miks-welzijn.nl Assen, 19 april 2011 Gerry Broersma Opbouwwerker Miks Welzijn, Joure www.miks-welzijn.nl en Sjoerd IJdema Adviseur Partoer Centrum Maatschappelijke ontwikkelingen Fryslân. www.partoer.nl Inhoud Welzijn

Nadere informatie

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 Aanleiding Met ingang van 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de cliëntondersteuning voor alle inwoners, voorheen was dit een verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Nieuwe arrangementen in (zorg)vastgoed. Workshop 3 van 4

Nieuwe arrangementen in (zorg)vastgoed. Workshop 3 van 4 Nieuwe arrangementen in (zorg)vastgoed Workshop 3 van 4 7 november 2013 Programma Presentatie: Draaiknoppen t.b.v. een gezonde zorgexploitatie - Inclusief inkomen cliënten en gevolgen voor zorg-/diensten

Nadere informatie

Deze tijd vraagt om creativiteit

Deze tijd vraagt om creativiteit 12 april 2012 Werkplaats Onderneem met zin! Deze tijd vraagt om creativiteit Participeren/ Meedoen naar vermogen Schakelen en verbinden Wim Roelofs Integrale aanpak en noodzaak om te schakelen en te verbinden

Nadere informatie

meerjarenbeleid Iedereen doet mee in deze samenleving

meerjarenbeleid Iedereen doet mee in deze samenleving meerjarenbeleid 2015 2017 Iedereen doet mee in deze samenleving april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1. Meerjarenbeleid 3 1.2. Missie 3 1.3. Visie 3 2. Doelen 2.1. Creëren van stevige basisvoorziening

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers Wmo-werkplaats Twente Scholingshandleiding voor cursist en trainer Samenwerken met vrijwilligers De vrijwilliger als vanzelfsprekende partner in zorg en welzijnswerk juli 2011 Saxion. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Praktijk Groeikracht voor individuele en relatietherapie

Praktijk Groeikracht voor individuele en relatietherapie Praktijk Groeikracht voor individuele en relatietherapie www.praktijkgroeikracht.nl De kracht van EPH voor Welzijn Nieuwe Stijl dat werkt! Edward Bruijn, 2015 Scriptie, groep 36B Opleiding Ervaringsgerichte

Nadere informatie

Welzijn nieuwe stijl. Thema-avond gemeenteraad Geldermalsen. 19 oktober 2010 Marjon Breed

Welzijn nieuwe stijl. Thema-avond gemeenteraad Geldermalsen. 19 oktober 2010 Marjon Breed Welzijn nieuwe stijl Thema-avond gemeenteraad Geldermalsen 19 oktober 2010 Marjon Breed Presentatie Welzijn nieuwe stijl Welzijn in Geldermalsen De Wmo Welzijn Actuele ontwikkelingen Welzijn nieuwe stijl

Nadere informatie

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen Workshop Introductie Wmo Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 28 juni 2012 Lies Korevaar Lesprogramma Kennismaking en uitleg programma Wat is de Wmo? Doelen en uitgangspunten van de Wmo Uitwerking Wmo in de

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014 Zienn gaat verder Jaarplan 2014 Een verhaal heeft altijd meer kanten. Zeker de verhalen van de mensen voor wie Zienn er is. Wij kijken naar ál die kanten. Kijken verder. Vragen verder. Gaan verder. Zo

Nadere informatie

Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving. Breed Welzijn s-hertogenbosch. Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd

Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving. Breed Welzijn s-hertogenbosch. Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving Breed Welzijn s-hertogenbosch Juvans Maatschappelijk Werk en Dienst verlening // Welzijn Divers //

Nadere informatie

Workshop Krimpcafe XL Maatwerk op lokaal niveau. Jaap Ikink. 12 juni 2014

Workshop Krimpcafe XL Maatwerk op lokaal niveau. Jaap Ikink. 12 juni 2014 Workshop Krimpcafe XL Maatwerk op lokaal niveau Jaap Ikink 12 juni 2014 Maatwerk voor Sociale Wijkteams Waarom sociale wijkteams? Uitdaging op lokaal niveau! Adviezen voor beleid?! Maatwerk voor Sociale

Nadere informatie

Een open gesprek met de cliënt en het netwerk maakt de samenwerking duurzaam

Een open gesprek met de cliënt en het netwerk maakt de samenwerking duurzaam Inspiratie voor hbo zorg en welzijn Informele zorg & Social Work aan de Christelijke Hogeschool Ede Een open gesprek met de cliënt en het netwerk maakt de samenwerking duurzaam Een open gesprek met de

Nadere informatie

E-learning-module Interculturele Sensitiviteit. Intercultureel Vakmanschap en Welzijn Nieuwe Stijl I

E-learning-module Interculturele Sensitiviteit. Intercultureel Vakmanschap en Welzijn Nieuwe Stijl I E-learning-module Interculturele Sensitiviteit Intercultureel Vakmanschap en Welzijn Nieuwe Stijl I Dr. Meike Heessels & Dr. Martha van Biene Mld. 22-10-2012 Inhoudsopgave De Wmo werkplaatsen 3 Inleiding

Nadere informatie

De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad

De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad September 2010 Doel van de Wmo: Participatie Iedereen moet op eigen wijze mee kunnen doen aan de samenleving 2 Kenmerken van de Wmo - De Wmo is gericht

Nadere informatie

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten)

Ontwikkelingen. Cliënten van de AWBZ naar de Wmo. Mensen met beperkingen participeren in de wijk (en daar buiten) Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional in relatie tot de participatie van burgers met ernstige en langdurige beperkingen Welzijn nieuwe stijl vraagt om onderwijs nieuwe stijl Ontwikkelingen

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012. Overzicht. Aanleiding Wmo-werkplaatsen. Opzet, bevindingen en resultaten. Aanleiding Wmo-werkplaatsen

Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012. Overzicht. Aanleiding Wmo-werkplaatsen. Opzet, bevindingen en resultaten. Aanleiding Wmo-werkplaatsen Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 2009-2012 Opzet, bevindingen en resultaten Lies Korevaar, lector Rehabilitatie Overzicht Aanleiding Wmo-werkplaatsen Opzet Wmo-werkplaats Groningen- Drenthe Activiteiten

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving?

Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving? Leer- en ontwikkeltraject Sociale wijkteams de sleutel in de participatiesamenleving? Centrum voor Samenlevingsvraagstukken Marja Jager-Vreugdenhil & Eelke Pruim @SamenViaa Deze workshop: - Over Wmo-werkplaats

Nadere informatie

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Versie: 31 maart 2014 1. Inleiding: Wij kunnen ons in Nederland gelukkig prijzen met een van de sterkste sociale stelsels ter wereld.

Nadere informatie

Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht?

Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht? NVTZ Lokaliteit en toezicht houden Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht? Rian van de Schoot -Vilans Programma Hervorming Langdurende Zorg en de opkomst van wijkteams Wat weten

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

Business Model Analyse met het Canvas André Miedema

Business Model Analyse met het Canvas André Miedema klantwaarde financieel rendement geluk Business Model Analyse met het Canvas André Miedema www.hetzuiderlicht.nl Kennismaking Canvas http://www.businessmodelgeneration.com/canvas Business Model Canvas:

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Bijlage Overzicht onderwerpen en thema s

Bijlage Overzicht onderwerpen en thema s Bijlage Overzicht onderwerpen en thema s Op basis van de werkplannen en voortgangsrapportages zijn de 133 onderwerpen thematisch te rangschikken onder de volgende 18 thema s: - Actief Burgerschap - Armoede

Nadere informatie

Kwaliteit. 1 Inleiding. 2 De wettelijke voorwaarden. 2.1 Jeugdwet

Kwaliteit. 1 Inleiding. 2 De wettelijke voorwaarden. 2.1 Jeugdwet Kwaliteit 1 Inleiding Wat is kwaliteit van zorg en wat willen we als gemeenten samen met onze zorgaanbieders ten aanzien van kwaliteit afspreken? Om deze vraag te beantwoorden vinden twee bijeenkomsten

Nadere informatie

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Bouwstenen voor Burgerkracht Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Even voorstellen: Platform 31 Wie zijn we? Een kennis- en netwerkorganisatie voor stedelijke en regionale

Nadere informatie

Opleidingsprogramma De Wmo-professional

Opleidingsprogramma De Wmo-professional Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma De Wmo-professional Gekanteld werken Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet helpen

Nadere informatie

Het belang van anders

Het belang van anders Het belang van anders 1 Perspectief Zutphen Zutphen Ontstaan Perspectief Zutphen Kengetallen Maatschappelijke opgaven Welzijn nieuwe stijl Aanpak Waar staan we nu Leren leren 2 Compact stadje aan de IJssel

Nadere informatie

leercoach van Sociale wijkteams

leercoach van Sociale wijkteams Leer en ontwikkeltraject leercoach van Sociale wijkteams Wmo werkplaats Zwolle drs. Christel Teekman en dr. Marja Jager Vreugdenhil Wijkteams krijgen steun Viaa ZWOLLE - De gereformeerde hogeschool Viaa

Nadere informatie

Kwaliteitsbeleid in de Wmo

Kwaliteitsbeleid in de Wmo Kwaliteitsbeleid in de Wmo vijf redenen om nu aan de slag te gaan! Concrete outcome, gedragen indicatoren Aanpak voor gemeenten Gemeenten willen resultaten boeken als het gaat om het versterken van eigen

Nadere informatie

Buurtsportcoaches en de grote transformaties van het sociale domein. Robby Aldenkamp.

Buurtsportcoaches en de grote transformaties van het sociale domein. Robby Aldenkamp. Buurtsportcoaches en de grote transformaties van het sociale domein Robby Aldenkamp. Drie decentralisaties in het sociale domein: 1. AWBZ WMO 2. Participatiewet 3. Jeugdwet Wat verandert er met ingang

Nadere informatie

Interdisciplinaire samenwerking in de wijk: de T-shaped professional

Interdisciplinaire samenwerking in de wijk: de T-shaped professional Interdisciplinaire samenwerking in de wijk: de T-shaped professional Groningen, 11 november 2013 Lies Korevaar, lector Rehabilitatie e.l.korevaar@pl.hanze.nl Overzicht Inleiding Interdisciplinaire samenwerking

Nadere informatie

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven

Onderwerp: Subgroep 1: Datum: Contact: Onderwerp Kwaliteit van leven Onderwerp: Kwaliteit van leven van burgers die veel zorg en ondersteuning nodig hebben Subgroep 1: Wim Gort (Synthese), Jan Joore (Unik), Ellen van Gennip (Leger des Heils), Ron Genders (gemeente Peel

Nadere informatie

Werken aan de nieuwe sociaal werker

Werken aan de nieuwe sociaal werker Werken aan de nieuwe sociaal werker Bijeenkomst OPOF, 17 november 2011, Utrecht Margot Scholte, lector maatschappelijk werk INHolland / senior medewerker beroepsontwikkeling MOVISIE De kracht van Maatschappelijk

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven. Eric Lagendijk december 2011

Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven. Eric Lagendijk december 2011 Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven Eric Lagendijk december 2011 Programma Wat is Welzijn Nieuwe Stijl (WNS)? Traject Schoonhoven Verkenning welzijnsbeleid Burgerkracht/ Eigen kracht: how to do? Regionale

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

Integraal en ontschot werken; kan het? Divosacongres 17 november 2016

Integraal en ontschot werken; kan het? Divosacongres 17 november 2016 Integraal en ontschot werken; kan het? Divosacongres 17 november 2016 11/21/2016 Programma Voorstellen, wie zijn wij? Schaalwandelen Landelijk beeld, hoe ontschot zijn we werkelijk? Eindhoven vertelt Samen

Nadere informatie

De toekomst van de Wmo. De visie van Participe op zorg en welzijn in de wijk

De toekomst van de Wmo. De visie van Participe op zorg en welzijn in de wijk De toekomst van de Wmo De visie van Participe op zorg en welzijn in de wijk Nieuw Wmo beleidsplan De gemeente Alphen aan den Rijn staat aan de vooravond van een nieuw Wmo Beleidsplan 2012-2015. Het is

Nadere informatie

Handleiding Cultuur Canvas

Handleiding Cultuur Canvas Handleiding Cultuur Canvas Je hebt een idee voor Tilburg, voor cultuur in het publieke domein en je weet waarschijnlijk ook wat je het wilt realiseren. Weet je ook of je plan kansrijk is? En wat je kunt

Nadere informatie

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren Notitie versie 1.0 September 2016 Door Frea Haker (Gezond in ) Eveline Koks (Jongeren Op Gezond Gewicht) Anneke Meijer (Coördinatie Gezond Gewicht Fryslân

Nadere informatie

Sociale wijkteams. Wensen en ervaringen van bewoners en zorgvragers centraal

Sociale wijkteams. Wensen en ervaringen van bewoners en zorgvragers centraal Sociale wijkteams Wensen en ervaringen van bewoners en zorgvragers centraal Sociale wijkteams Wensen en ervaringen van bewoners en zorgvragers centraal 2 Taakuitbreiding gemeenten Gemeenten krijgen een

Nadere informatie

MEE DOEN /26012012 Pagina 1

MEE DOEN /26012012 Pagina 1 MEE DOEN Buytenwegh Inleiding De gemeente Zoetermeer streeft er naar om op het niveau van de wijken, in samenspraak met maatschappelijke organisaties en inwoners, een op maat gesneden aanpak voor de betreffende

Nadere informatie

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging 13-0010/mh/rs/ph Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging Gevraagde actie: - Deelt u de filosofie van Regie in eigen hand? - Bent u bereid

Nadere informatie

Overzicht. VAK-mensen. Samenwerken in de Wijk. Competenties van de professional. Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) in het sociaal team

Overzicht. VAK-mensen. Samenwerken in de Wijk. Competenties van de professional. Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) in het sociaal team Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) in het sociaal team Inleiding Overzicht Conferentie Wmo-werkplaatsen 'Transformeren doe je met elkaar Utrecht, 16 oktober 2015 Interdisciplinaire samenwerking

Nadere informatie

TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS

TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS MODULES: EIGEN KRACHT VAN DE CLIËNT EN ZIJN SYSTEEM INTEGRAAL WERKEN MET MULTI PROBLEEMGEZINNEN COMBINEREN VAN FORMELE

Nadere informatie

Notitie. GGZ Rivierduinen. GGZ Rivierduinen Samen kiezen voor kwaliteit Zorgvisie 2015

Notitie. GGZ Rivierduinen. GGZ Rivierduinen Samen kiezen voor kwaliteit Zorgvisie 2015 Notitie GGZ Rivierduinen GGZ Rivierduinen Zorgvisie 2015 Blad 1 Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Missie... 2 3. Visie... 2 3.1. Herstel als leidend principe... 2 3.2. Passende Zorg... 3 3.3 Hoge professionele

Nadere informatie

Gluren bij de 3D buren Een kijkje in het huis van sociaal werk

Gluren bij de 3D buren Een kijkje in het huis van sociaal werk Gluren bij de 3D buren Een kijkje in het huis van sociaal werk 5/13/2016 Wie ben ik? Wat was ook al weer de bedoeling van 3D? Het echte gluren: wie, wat en hoe doen ze het? Aantal dilemma s Discussie Wie

Nadere informatie

Betekenis voor beroepsonderwijs

Betekenis voor beroepsonderwijs Betekenis voor beroepsonderwijs Paul Vlaar Landelijk overleg Wmo-werkplaatsen Opbouw inleiding Transities sociale domein Wat zijn Wmo-werkplaatsen? Waar zitten werkplaatsen en wat doen zij? Urgentie van

Nadere informatie

Visie op de vernieuwing van het sociaal domein in de gemeente Nijkerk. Iedereen telt en doet mee

Visie op de vernieuwing van het sociaal domein in de gemeente Nijkerk. Iedereen telt en doet mee Visie op de vernieuwing van het sociaal domein in de gemeente Nijkerk Iedereen telt en doet mee Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De opgave voor het sociaal domein 3. Waar staat Nijkerk nu? 4. Principes voor

Nadere informatie

Leerkring Samen werken en samen leren in wijkteams. Erik Sterk, 5 maart 2015

Leerkring Samen werken en samen leren in wijkteams. Erik Sterk, 5 maart 2015 Leerkring Samen werken en samen leren in wijkteams Erik Sterk, 5 maart 2015 Wmo werkplaats Rotterdam Leerkring Samen werken en samen leren in wijknetwerken Wijkteams en wijknetwerken Wmo implementatietraject

Nadere informatie

Presentatie d.d. 23/4/2013 Huis van de Buurt Huis van.

Presentatie d.d. 23/4/2013 Huis van de Buurt Huis van. Presentatie d.d. 23/4/2013 Huis van de Buurt Huis van. Logo Huis van de Buurt Caroline van Gessel, coördinator Huis van de Buurt St. Zorgcentra de Betuwe Stel U wordt nu geboren, hoe zou u de zorg en welzijn

Nadere informatie

Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen

Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen De Wmo heeft de afgelopen jaren een flinke ontwikkeling doorgemaakt. De eerste jaren bestonden uit het neerzetten van goede structuren voor hulp en ondersteuning. De

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Wmo monitor 2011 - uw organisatie Vraag 1 Welk type organisatie vertegenwoordigt u? (meerdere antwoorden mogelijk) Professionele organisaties Welzijnsorganisatie Vrijwilligerscentrale

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie en in elk netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Evoluon 4 februari 2014

Evoluon 4 februari 2014 Evoluon 4 februari 2014 wie? René Kerkwijk, kwartiermaker WIJeindhoven storytelling casus overlast kleine casus boos! politieke besluitvorming Twee werelden (2009) Eindhoven de sociaalste (2012) nagenoeg

Nadere informatie

Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk. Mythen en feiten rond de informele steunstructuren

Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk. Mythen en feiten rond de informele steunstructuren Wiens verantwoordelijkheid is het eigenlijk Mythen en feiten rond de informele steunstructuren Tot slot: Meer doelmatigheid van het professionele aanbod valt te verkrijgen door het kritisch doorlichten

Nadere informatie

28-8-2013. Een betere buurt met. mijnbuurtje. www.mijnbuurtje.nl. Vroeger

28-8-2013. Een betere buurt met. mijnbuurtje. www.mijnbuurtje.nl. Vroeger Een betere buurt met mijnbuurtje www.mijnbuurtje.nl Vroeger 1 Nu 1 op de 3 huishoudens bezit een tablet 2 Nu Nu 3 In alle Nederlandse gemeentes: Bezuinigingen Zelfredzaamheid Stimuleren bewoners Meer verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Effectmeting Zelf, Eigen Kracht En Regie (ZEKER)

Effectmeting Zelf, Eigen Kracht En Regie (ZEKER) Effectmeting Zelf, Eigen Kracht En Regie (ZEKER) In (bijna) alle gemeentelijke visie- en beleidsplannen over de decentralisaties komen de principes eigen kracht en een integrale aanpak over de verschillende

Nadere informatie

Business Model Canvas

Business Model Canvas Business Model Canvas Vivian Vleeshouwers Lekko B.V. Mariëlle Meuffels Philips Industry Consulting 10 Oktober 2013 Agenda - tijdschema 13:30 Welkom en voorstellen Vivian en Mariëlle Korte uitleg Business

Nadere informatie

In dialoog met elkaar

In dialoog met elkaar In dialoog met elkaar Grondhouding van Zozijn Bestaansrecht van Zozijn In dialoog Zozijn ziet het als opdracht om mensen tot bloei te laten komen. Wij zorgen voor een positief klimaat, waarin liefdevolle

Nadere informatie

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Onderzoek naar de wensen, behoeften en bijdragen van inwoners uit Padbroek, Cuijk Alex de Veld, Daniëlle Damoiseaux MSc., dr. Martha

Nadere informatie

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Zorg voor Zorgen dat! Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet

Nadere informatie

Alle diensten hebben tot doel te stimuleren dat gebruikers meedoen aan de samenleving en het opruimen van eventuele participatieblokkades.

Alle diensten hebben tot doel te stimuleren dat gebruikers meedoen aan de samenleving en het opruimen van eventuele participatieblokkades. Welzijn is meedoen. Alle diensten hebben tot doel te stimuleren dat gebruikers meedoen aan de samenleving en het opruimen van eventuele participatieblokkades. Kwetsbare inwoners worden gedefinieerd als:

Nadere informatie

Doel. 1 Gemeenten kunnen met de voorziening beschut werken mensen in een dienstbetrekking laten werken. Het

Doel. 1 Gemeenten kunnen met de voorziening beschut werken mensen in een dienstbetrekking laten werken. Het Naam De ontwikkeling van arbeidsmatige dagbesteding Opdrachtgever Raad/college Trekker Sanne Bloemen Datum 13 januari 2015 Inleiding Vanuit de Wmo 2015 is de opdracht voor de gemeente het bieden van ondersteuning

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie

Voor onze opleiding geldt: samenwerken met informele zorg hoort erbij

Voor onze opleiding geldt: samenwerken met informele zorg hoort erbij Inspiratie voor hbo zorg en welzijn Informele zorg & Social Work aan de hogeschool Inholland Voor onze opleiding geldt: samenwerken met informele zorg hoort erbij Voor onze opleiding geldt: samenwerken

Nadere informatie

GENERALISTISCH WERKER VAN DE TOEKOMST

GENERALISTISCH WERKER VAN DE TOEKOMST GENERALISTISCH WERKER VAN DE TOEKOMST HD4 VOORSTELLEN Saskia Mudde Docent/trainer Hogeschool Windesheim te Zwolle Domein Gezondheid en Welzijn Sociaal Pedagoog en voorheen 16 jaar werkzaam geweest binnen

Nadere informatie

Overzicht. Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) in het sociaal domein. Inleiding. Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional

Overzicht. Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) in het sociaal domein. Inleiding. Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional Interdisciplinaire samenwerking (T-shaped) in het sociaal domein Inleiding Overzicht Bijeenkomst Klantmanagers Groningen, 21 juni 2016 Interdisciplinaire samenwerking: de T-shaped professional Lies Korevaar,

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

Huis van Renkum. Doelen waaraan wordt bijgedragen

Huis van Renkum. Doelen waaraan wordt bijgedragen Huis van Renkum Doelen waaraan wordt bijgedragen Het Huis van Renkum draagt in de meest brede zin bij aan het hoofddoel van de gemeente Renkum: het vergroten van de zelfredzaamheid, het sociaal functioneren

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

Specialistische begeleiding (Vroeg)dove burgers met bijkomende complexe problematiek

Specialistische begeleiding (Vroeg)dove burgers met bijkomende complexe problematiek Specialistische begeleiding (Vroeg)dove burgers met bijkomende complexe problematiek Informatie voor gemeenten Zelf en samen redzaam Als gemeente wilt u de zorg en ondersteuning van uw burgers zo goed

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

Verbeteren door vernieuwen en verbinden

Verbeteren door vernieuwen en verbinden Verbeteren door vernieuwen en verbinden Visie op het sociaal domein Hoeksche Waard tot stand gekomen met medewerking van professionele organisaties, vrijwilligersorganisaties en organisaties van zorgvragers

Nadere informatie

achtergrond hoofdstuk 1 Structuurvisie 2020 keuzes van visie naar uitvoering inbreng samenleving achtergrond ruimtelijk en sociaal kader bijlagen

achtergrond hoofdstuk 1 Structuurvisie 2020 keuzes van visie naar uitvoering inbreng samenleving achtergrond ruimtelijk en sociaal kader bijlagen 28 hoofdstuk 1 achtergrond Structuurvisie 2020 keuzes samenvatting achtergrond ruimtelijk en sociaal kader inbreng samenleving thematisch van visie naar uitvoering bijlagen zones 1 2 3 4 5 6 7 29 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid De kracht van Ben ik tevreden? ligt in het hier en nu. Wensen van cliënten zetten direct aan tot actie. Meten is dus niet alleen weten, maar de start

Nadere informatie

Wmo-kanteling. Raadpleging Inwonerpanel Dongen

Wmo-kanteling. Raadpleging Inwonerpanel Dongen Wmo-kanteling Raadpleging Inwonerpanel Dongen Even voorstellen 2 Stephan Dijcks GfK onderzoekt gedrag consumenten en burgers Beheer en onderzoek Inwonerpanel Dongen Uitvoerder landelijke Wmo-evaluatie

Nadere informatie

De gekantelde Wmo-verordening

De gekantelde Wmo-verordening De gekantelde Wmo-verordening De VNG heeft een Wmo-modelverordening gepubliceerd. Gemeenten kunnen deze tekst gebruiken als voorbeeld om lokaal een eigen Wmo-verordening op te stellen. Voor belangenorganisaties

Nadere informatie

Het Pi-manifest Kracht door persoonlijke groei & eigenheid

Het Pi-manifest Kracht door persoonlijke groei & eigenheid Inleiding Pi-groep is opgericht op 17 maart 2004. De visie die ten grondslag ligt aan het ontstaan van Pi-groep is in dit document vastgelegd. Met het vastleggen van de visie, missie en doelstellingen

Nadere informatie

Ambtenaren / managers Ambtenaren die werken met moeilijk bereikbare groepen

Ambtenaren / managers Ambtenaren die werken met moeilijk bereikbare groepen Bijlage Overzicht Doelgroepen Overzicht Doelgroepen participerend in Wmo-werkplaatsen Wmo werkplaats Participerende doelgroepen praktijken Actieve burgers Actieve burgers Actieve buurtbewoners / managers

Nadere informatie

Mienskip als basis voor een vitaal Friesland een beschouwing vanuit demografische ontwikkelingen met een verbinding naar het sociale domein

Mienskip als basis voor een vitaal Friesland een beschouwing vanuit demografische ontwikkelingen met een verbinding naar het sociale domein Mienskip als basis voor een vitaal Friesland een beschouwing vanuit demografische ontwikkelingen met een verbinding naar het sociale domein Dr. Evelyn Finnema, 12 mei 2016 Werkconferentie samen werken

Nadere informatie

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht)

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) Aanvrager Organisatie Overige initiatiefnemers Naam Contactpersoon Telefoon E-mail 1 Naam business case Klantsegment DAGBESTEDING CATEGORIE LICHT Cliënten

Nadere informatie

Samen Sterk Voor Uw Belang

Samen Sterk Voor Uw Belang Samen Sterk Voor Uw Belang Verkiezingsprogramma GemeenteBelangen 2014 2018 Speerpunten www.gemeentebelangen-aalten.nl Samen sterk voor uw belang Verkiezingsprogramma 2014 2018 GemeenteBelangen werkt actief

Nadere informatie

PASSENDE MEDEZEGGENSCHAP:

PASSENDE MEDEZEGGENSCHAP: PASSENDE MEDEZEGGENSCHAP: Hoe maak je die? 1 Passende medezeggenschap: Hoe maak je die? 2012 Colofon Passende medezeggenschap: Hoe maak je die? is een uitgave van LOC Zeggenschap in zorg. LOC komt op voor

Nadere informatie

Het keukentafelgesprek

Het keukentafelgesprek Het keukentafelgesprek Informatie over het keukentafelgesprek Waarom een keukentafelgesprek? De Wmo heeft andere uitgangspunten dan de AWBZ. De AWBZ kent een recht op zorg. Er zijn landelijke richtlijnen

Nadere informatie