Rechtmatigheid: Voorkoming Misbruik & Oneigenlijk Gebruik (M&O)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rechtmatigheid: Voorkoming Misbruik & Oneigenlijk Gebruik (M&O)"

Transcriptie

1 Rechtmatigheid: Voorkoming Misbruik & Oneigenlijk Gebruik (M&O) 1. Algemeen Eén van de nieuwe rechtmatigheidcriteria die zijn verankerd in het Besluit Accountantscontrole Provincies en Gemeenten (BAPG) is het beleid ten aanzien van Misbruik en Oneigenlijk gebruik (het zogenaamde M&O-criterium). M&O-beleid maakt een organisatie weerbaar tegen misbruik en oneigenlijk gebruik. M&O-beleid komt terug in het opzetten van de eigen uitvoeringsorganisatie maar ook in het redigeren van de eigen regelgeving, zoals verordeningen en werkinstructies. Ook in externe regelgeving wordt vaak al rekening gehouden met M&O-aspecten, dit zie je ook terug in controleprotocollen. M&O kan zich op vele terreinen én in verschillende vormen voordoen. Als zodanig is dit criterium zeer breed en hangt als het ware als een schil om alle andere rechtmatigheidcriteria heen en uit zich vaak via specifiek geformuleerde voorwaarden. Vanwege de invloed op het voorwaardencriterium is het logisch dat dit M&O-criterium expliciet in het BAPG is opgenomen. Voorts zal het eigen M&O-beleid aansluiten bij de actualiteit en brede maatschappelijke aandacht voor fraudebestrijding, maar ook op de wenselijk geachte integriteithandhaving. Juist tegen deze achtergrond beoogt deze notitie van het Platform Rechtmatigheid Provincies en Gemeenten (PRPG) een handreiking te bieden aan gemeenten en provincies voor de wijze waarop hiermee in de praktijk kan worden omgegaan. Het is naar de mening van het PRPG wenselijk dat gemeenten en provincies het algemene beleid en de afwegingen ten aanzien van M&O uiteenzetten en vastleggen in een afzonderlijke nota, die door de Raad, respectievelijk Provinciale Staten wordt vastgesteld. De uitwerking van dit M&O-beleid dient vervolgens in specifieke regelingen plaats te vinden, c.q. daarin te worden geïntegreerd. In de meeste gevallen is overigens in bestaande regelgeving al wel op adequate wijze rekening gehouden met de relevante maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik. Anders zouden immers via de getrouwheidscontrole terzake ook al problemen zijn gesignaleerd. Een dergelijke nota is dan ook niet verplicht (zie ook de kadernota van het PRPG op dit punt). Wel noodzakelijk is een voortdurende M&O-alertheid zodat wenselijk geachte M&Omaatregelen actueel worden gehouden en de organisatie weerbaar blijft. Deze notitie van het PRPG geeft via suggesties aan hoe het algemene M&O-beleid door de gemeente of provincie kan worden opgebouwd en welke onderwerpen hierbij van belang kunnen zijn voor specifieke risicogebieden c.q. uitvoeringsomgevingen. Na de begripsbepaling in hoofdstuk 2 wordt in hoofdstuk 3 uiteengezet waarom een expliciet M&O-beleid in het algemeen aan te bevelen is. Vervolgens bevat hoofdstuk 4 een analyse van de belangrijkste risicogebieden, uitmondend in een conclusie in welke mate M&O-beleid daar nodig is. Hoofdstuk 5 geeft een opsomming van de mogelijke concrete inhoud van het M&O-beleid, alsmede een aanduiding van de mogelijke maatregelen, i.c. uitwerking terzake. In hoofdstuk 6 van de notitie geeft het PRPG adviezen over de wijze waarop de accountant om gaat in de rechtmatigheidscontrole met het M&O-beleid van de gemeente. Tenslotte wordt de notitie afgesloten met een samenvatting. Pagina 1 van 10

2 2. Begrip M&O Onder misbruik wordt verstaan: Het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van informatie betreft een bewuste misleiding om een onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen. Misbruik kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: Het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Bij oneigenlijk gebruik wordt feitelijk gehandeld in overeenstemming met wet- en regelgeving. Daarmee zijn dergelijke handelingen niet onrechtmatig. Wel is sprake van het in strijd handelen met het doel en de strekking van de wet- en regelgeving. Indien de wet- en regelgeving oneigenlijk gebruik mogelijk maakt ( de mazen van de wet ) is het blijkbaar noodzakelijk dat de wet- en regelgeving wordt aangepast en/of wordt duidelijker moet worden toegelicht. Misbruik is dus onrechtmatig, oneigenlijk gebruik niet. 3. Ratio M&O-beleid De rechtmatigheid van financiële mutaties is in belangrijke mate afhankelijk van de betrouwbaarheid van verstrekte gegevens, alsmede van de integriteit van het handelen van personen. Dit geldt zowel ten aanzien van derden als voor interne functionarissen. Daarom ook is de Ambtenarenwet op dit punt per 1 maart 2006 aangepast. Door derden verstrekte gegevens kunnen een natuurlijke tendentie hebben niet betrouwbaar te zijn, vanwege het financiële belang om door onjuiste, onvolledige en/of niet tijdige informatie meer middelen te kunnen ontvangen of minder middelen te hoeven betalen. Maar ook eigen functionarissen van een organisatie kunnen in de verleiding en/of positie komen om handelingen te verrichten of juist na te laten om daarmee persoonlijk gewin te behalen. Hierbij kan sprake zijn van fraude of tenminste van doorbreking van de gewenste integriteit. De integriteit van interne en/of externe personen is echter in het kader van de jaarrekeningcontrole geen object van accountantsonderzoek, tenzij terzake specifieke risico s worden gesignaleerd. Het is derhalve alleszins van belang dat de overheid door middel van maatregelen zoveel mogelijk ziet te voorkómen dat misbruik en oneigenlijk gebruik plaatsvindt, respectievelijk dat dit tijdig wordt ontdekt. De op grond van het M&O-beleid getroffen specifieke maatregelen zijn vervolgens, voor zover deze betrekking hebben op het financieel beheer, in het kader van de jaarrekeningcontrole veelal wel object van accountantsonderzoek. Het M&O-beleid kan en zal normaliter onderdeel uitmaken van individuele subsidieverordeningen, heffingsverordeningen, beheersmaatregelen, etc. Niettemin is afzonderlijke aandacht in een nota M&Obeleid gewenst, omdat: a. De betrouwbaarheid van door derden verstrekte gegevens lang niet in alle gevallen kan worden ondervangen met de normale interne controle-instrumenten. Interne controle maatregelen reiken Pagina 2 van 10

3 immers in veel gevallen niet verder dan de grenzen van de eigen organisatie. Met andere woorden: voor de controle op gegevens van derden komt meer kijken. b. De praktische werking van AO/IC- en overige beheersmaatregelen staat of valt uiteindelijk in belangrijke mate met de integriteit van functionarissen. Bij niet integer handelen kunnen bestaande procedures en interne controles veelal uiteindelijk wel in meer of mindere mate worden omzeild of zelfs buiten werking worden gesteld. Dat geldt zeker bij contacten tussen individuele functionarissen en de buitenwereld, zoals bij aanbestedingsprocedures. Alertheid op risicogebieden en zwakke plekken terzake is dus geboden, in aanvulling op de reguliere AO/ICmaatregelen. c. Omdat controlemaatregelen ter voorkoming, i.c. ter beheersing van bovenstaande risico s verder gaan dan in een normale beheersomgeving gebruikelijk is, is het nodig een afweging te maken tussen nut en offers, tussen baten en lasten. Tot hoever is het nog doelmatig om extra controle uit te oefenen. Provincies en gemeenten zijn niet gehouden om bijvoorbeeld zeer veel energie en geld te steken in de controle op gegevens van derden, indien deze controle bijvoorbeeld niet erg effectief kan zijn of indien deze controle slechts een beperkt financieel nut kan opleveren. Anderzijds zijn provincies en gemeenten in algemene zin wel verplicht iéts te doen. Hoe de mix van beheersmaatregelen eruit ziet wordt bepaald door een beleidsmatige keuze, gebaseerd op een risico-afweging en een kosten-batenanalyse. Door middel van een afzonderlijke nota M&O-beleid kan de provincie of gemeente zich zowel intern als extern (naar toezichthouders) verantwoorden over de terzake gemaakte c.q. te maken keuzes. Overigens bestaat er geen algemene wettelijke verplichting dat de gemeenteraad en provinciale staten de norm ten aanzien van het M&Ocriterium via een afzonderlijke nota M&O-beleid moeten vaststellen. In specifieke wet- en regelgeving, zoals de Wet Werk en Bijstand (WWB), komt een dergelijke verplichting echter soms wel voor met betrekking tot dat specifieke beleidsterrein. Ook kunnen de gemeenteraad en provinciale staten in de eigen verordening op het financieel beheer vastleggen dat de nota M&O-beleid door hen moet worden vastgesteld. De nota M&O-beleid kan dus de door de gemeenteraad of provinciale staten geformuleerde kaders bevatten, waaraan het college zich moet houden en waaraan de accountant de uitvoering door het college kan toetsen. 4. Reikwijdte en intensiteit M&O-beleid Met het BAPG wordt de provincie/gemeente in algemene zin gestimuleerd tot en aangesproken op het verbeteren c.q. het ontwikkelen van een adequaat M&O-beleid. In de toelichting op het BAPG wordt het M&O-criterium specifiek genoemd in verband met inkomensoverdrachten. Misbruik en oneigenlijk gebruik spelen inderdaad vooral bij die activiteiten waarbij de informatie van derden/belanghebbende van groot belang is voor het verlenen c.q. vaststellen van uitkeringen, subsidies, heffingen, belastingen en vergunningen. Maar er is meer. Het M&O-beleid zal ook een zekere interne werking te hebben m.b.t. de uitvoering van de ingestelde M&O-maatregelen. Bij de uitvoering van het M&O-beleid kunnen zich namelijk ook binnen de organisatie op vele plaatsen (integriteits)problemen voordoen die uiteindelijk tot misbruik (i.c. fraude) of oneigenlijk gebruik kunnen leiden. Bijvoorbeeld via samenspanning met de aanbesteder / aanvrager (familie), steekpenningen en dergelijke. Dit kan in financiële zin tenminste dezelfde effecten hebben als bijvoorbeeld een door derden bewust onjuist ingediende subsidie-aanvraag. Hierna zullen de belangrijkste risicogebieden met betrekking tot M&O worden aangeduid. Tevens zullen hierbij overwegingen worden genoteerd ten aanzien van de mate waarin de risico s zouden kunnen worden afgedekt en de intensiteit van het M&O-beleid. In dat kader is een onderscheid gemaakt in: Pagina 3 van 10

4 * streng M&O-beleid: ten opzichte van de reguliere AO/IC zijn specifieke en aanvullende (controle) maatregelen noodzakelijk om het risico van misbruik of eigenlijk gebruik te mitigeren; deze maatregelen strekken zich zowel uit tot de voorwaardenscheppende sfeer als het actieve toezicht daarop (controle, handhaving); * gematigd M&O-beleid: waakzaamheid, in de vorm van (extra) kritische beoordeling van de onderbouwing van informatie, is geboden; maatregelen in de voorwaardenscheppende sfeer zijn aan te bevelen; * geen specifiek M&O-beleid: mits de reguliere AO/IC (bijvoorbeeld inzake functiescheiding) toereikend is, zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk. Omschrijving risicogebieden (niet limitatief): * Verstrekken van subsidies Subsidieverlening is een kritisch proces. Wettelijk gezien kunnen subsidies in beginsel alleen worden verstrekt op basis van een daarvoor geldende verordening, tenzij de subsidies met naam en toenaam in de begroting zijn vermeld. Maar een beroep van instellingen op een subsidieverordening, mits passend binnen de gestelde kaders, kan niet zomaar worden geweigerd. Bovendien is men daarbij afhankelijk van de betrouwbaarheid van de door instellingen verstrekte gegevens. Gezien het aanmerkelijke financiële belang dat veelal met subsidieverlening is gemoeid, is een gematigd tot streng M&O-beleid terzake aan te bevelen. * Inkomensoverdrachten De meeste inkomensoverdrachten (w.o. bijstands verlening) vormen feitelijk een open-einde regeling. Zeker uitkeringen kunnen niet worden geweigerd, indien de cliënt aan de voorwaarden voldoet. Normaliter is hierbij het risico van onbetrouwbare gegevensverstrekking nog (veel) groter dan bij subsidieverlening, gezien de sterke persoonlijke belangen van derden én de omstandigheid dat de betrouwbaarheid van de gegevens van de cliënt allesbepalend zijn voor het proces. Voor inkomensoverdrachten is in het algemeen een streng M&O-beleid wenselijk. * Personeelslasten De interne controle op personeelslasten is in het algemeen behoorlijk goed te organiseren. Belangrijke voorwaarden hierbij zijn: kopie ID-bewijs, formele aanstelling door de leiding, relatie met prestaties/ activiteiten, controle buiten de personeelsadministratie. Indien de organisatie hieromtrent goed is geregeld, zijn geen bijzondere risico s aan de orde. Een nuance terzake geldt wellicht voor kostenvergoedingen. Het financiële belang hiervan is in het algemeen echter beperkt. Alles overwegende wordt met betrekking tot personeelslasten geen specifiek M&O-beleid noodzakelijk geacht. * Inkopen en aanbestedingen Inkopen en aanbestedingen vertegenwoordigen in de praktijk een aanzienlijk financieel belang. De interne controle op de uitvoering van de transactie en de (financiële) afwikkeling daarvan kan in het algemeen via budgetten en functiescheiding echter wel zodanig vorm worden gegeven dat de juistheid en volledigheid daarvan voldoende is gewaarborgd. Door de wettelijke aanbestedingsprocedures is de afhankelijkheid van de informatieverstrekking van bedrijven tamelijk beperkt. In het Pagina 4 van 10

5 aanbestedingsbeleid van gemeenten en provincies is bovendien al vaak aandacht besteed aan specifieke M&O-aspecten, zoals criteria voor het uitsluiten van (malafide) bedrijven. Op basis hiervan lijkt een specifiek M&O-beleid ten aanzien van inkopen en aanbestedingen als zodanig niet van belang. Kritische punten blijven echter wel de totstandkoming van de transactie en de objectieve controle op de aanvaardbaarheid (vooral kwaliteit) van de geleverde prestatie. Het sluiten van de transactie (overeenkomst) is uiteindelijk vaak terug te voeren tot een persoonlijke afspraak tussen twee mensen, die elk grote belangen vertegenwoordigen. Subjectieve overwegingen en invloeden zijn hier bijna per definitie aan de orde. Dit geldt, zij het in mindere mate, ook voor de beoordeling van de verrichte prestaties. Maar dit aspect raakt meer het integriteitbeleid binnen de organisatie, met name voor wat betreft het omgaan met relaties (geschenken, samenwerking, e.d.). * Integriteit inzake relaties De integriteit met betrekking tot het omgaan met relaties is ook een punt van aandacht. Talrijke ervaringen uit het verleden hebben dit wel aangetoond. Het is dus van belang dat overheden terzake gedrags- en omgangscodes ontwikkelen, bijvoorbeeld ten aanzien van: relatiegeschenken, invitaties voor evenementen ed., protocollen voor het opvragen en openen van offertes, het afsluiten van omvangrijke contracten, protocollen voor oplevering van werken, etc. De ambtenarenwet is daar per 1 maart 2006 ook op aangepast. Met andere woorden: tenminste een gematigd M&O-beleid is gewenst. * Belastinginkomsten De belangrijkste belastinginkomsten bij gemeenten zijn de OZB, afvalstoffen en rioolrechten. De belastingheffing is grotendeels gebaseerd op redelijk objectieve gegevens (bevolkingsregister, woningcartotheek, kadaster) of gegevens van niet-betrokken derden (taxateurs). Bovendien kan de interne controle op deze belastinginkomsten, zeker in de grotere organisaties, tamelijk goed worden georganiseerd. Voldoende functiescheidingen zijn hierbij uiteraard van groot belang. Op onderdelen (bijvoorbeeld waarde eigen woning) zijn uiteraard wel bewuste beïnvloedingen mogelijk, maar het financiële effect hiervan zal beperkt zijn. Om deze reden lijkt M&O-beleid voor deze belastingen niet urgent. Er zijn echter ook belastingen waarbij door de overheid (rechtstreeks) toetsbare gegevens grotendeels ontbreken en dus de afhankelijkheid van de informatie van derden groter is. Voorbeelden hiervan zijn de toeristenbelasting en precariorechten. In de praktijk kunnen hiermee belangrijke bedragen gemoeid zijn. Voor deze categorie is een gematigd M&O-beleid aan te bevelen. Tenslotte is er een groep overige belastingen, waarbij gemeenten volledig afhankelijk zijn van de informatie van derden. Een voorbeeld hiervan is de hondenbelasting. De M&O-risico s zijn hier uiteraard heel groot, gezien het directe financiële belang van betrokken individuen. Gezien het relatief beperkte belang van deze belastingen lijkt het niet efficiënt om veel energie te steken in een M&O-beleid terzake. Dit geldt temeer, omdat de inspanningen waarschijnlijk hoog moeten zijn om voldoende effect te kunnen sorteren. Pagina 5 van 10

6 * Vergunningverlening en handhaving Vergunningverlening en handhaving vormen uiteraard belangrijke processen. De financiële consequenties hiervan (leges) zullen in het algemeen relatief minder van betekenis zijn. Hoewel in dit kader wellicht een nuance moet worden gemaakt met betrekking tot de leges bouwvergunningen. Daar staat echter tegenover dat vergunningverlening en handhaving wezenlijke overheidstaken betreffen en veelal grote publieke belangen dienen (vergelijk Enschede en Volendam ). Het bestuurlijke en politieke afbreukrisico is derhalve zeer groot en vervolgens kunnen hieruit ook indirect enorme financiële gevolgen voortvloeien. Daaraan kan worden toegevoegd dat de belangen van de vergunningaanvrager in combinatie met de relatief sterke afhankelijkheid van gemeenten en provincies ván die aanvrager v.w.b. de informatievoorziening, alsmede de mogelijke invloeden die de vergunningbeoordelaar kan ondergaan, grote risico s vormen op het gebied van M&O. Ook met betrekking tot vergunningverlening is dus een streng M&O-beleid gewenst. 5. Mogelijke inhoud van het M&O-beleid 5.1. Algemeen Twee aspecten vragen bij voorbaat nadrukkelijke aandacht, te weten: a) De door gemeenten en provincies samen te stellen (kader)nota M&O-beleid betreft de algemene uitgangspunten en de filosofie van de organisatie met betrekking tot het voorkómen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Deze zullen (moeten) uitmonden in de keuzes die de organisatie terzake maakt. De uitwerking daarvan in (een mix van) concrete beheersmaatregelen hoeft naar het oordeel van het platform geen deel uit te maken van een nota M&O-beleid, maar moet uiteraard wel zijn geïntegreerd in de administratieve organisatie/ interne controle van de organisatie. b) De (kader)nota M&O-beleid moet geen statisch, maar dynamisch document zijn. Het M&O-beleid moet voldoende actueel zijn, gelet op de mogelijkheden en tendenties die er bestaan in zowel het misbruik en oneigenlijk gebruik zelf, als in de bestrijding daarvan. Het M&O-beleid moet voldoende zijn afgestemd op de meest recente wetgeving en de praktijk Indeling M&O-beleid Het M&O-beleid kan worden ingedeeld naar de volgende categorieën maatregelen: a. Regelgeving m.b.t. beleid b. Voorlichting c. Controlebeleid d. Sanctioneren e. Evaluatie Ad a) Regelgeving Het is van belang om bij de totstandkoming van nieuw beleid aandacht te besteden aan regelgeving met betrekking tot M&O gevoelige aspecten. Dit uit zich bijvoorbeeld in heldere definities, vermindering van de afhankelijkheid van gegevens afkomstig van derden, een nauwkeurige omschrijving van doel en doelgroep en een slagvaardige reparatiewetgeving. In de regelgeving kunnen ook sancties op misbruik opgenomen zijn. Pagina 6 van 10

7 Vervolgens kan de evaluatie van het M&O-beleid, zoals hierna bedoeld onder punt d, aanleiding zijn om de regelgeving met betrekking tot bestaand beleid te actualiseren. Ad b) Voorlichting Via voorlichting kunnen burgers, bedrijven, instellingen etc. op de hoogte worden gebracht van het bestaan en de inhoud en toepassing door het bestuur van de wet- en regelgeving. Bij de voorlichting kan worden aangegeven dat misbruik en oneigenlijk gebruik en fraude bestuurlijke gevolgen zullen hebben, dan wel zullen worden bestraft. Ad c) Controlebeleid Door middel van controle kan gesignaleerd worden of er sprake is van misbruik en oneigenlijk gebruik. Het is van belang om sommige controlemaatregelen specifiek hierop te richten. Daarnaast dienen ook op de naleving van de uitvoering van het M&O-beleid expliciet (interne) controles plaats te vinden. Dit betreft zeg maar de controle op de controle. Daarbij dient prioriteit te worden gegeven aan de meest risicovolle gebieden. Ad d) Sanctiebeleid Om te kunnen reageren op geconstateerd misbruik is een adequaat sanctiebeleid vereist, dat aansluit op de regelgeving. In gevallen van misdrijven wordt aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie. Opgelegde sancties kunnen een leereffect hebben, daarnaast hebben deze ook een preventieve werking. Ad e) Evaluatie Gebreken kunnen worden ontdekt en hersteld wanneer in de fase van beleidsevaluatie expliciet aandacht wordt besteed aan M&O. Evaluatieprocedures zijn nodig voor zowel bestaande als nieuwe regelgeving. Naar aanleiding van evaluaties kan wellicht een indicatie worden gegeven van de effectiviteit van het M&O beleid. Tevens kan zicht worden verkregen op de toereikendheid van de controlemogelijkheden. In het kader van de cyclusbenadering kan deze evaluatie leiden tot een aanpassing van bijvoorbeeld de regelgeving of het controlebeleid. Ook van de zijde van het Ministerie van BZK wordt gewezen op het terugdringen van misbruik en oneigenlijk gebruik door stelselmatig te toetsen of verordeningen nog van kracht zijn en verordeningen te schonen van regels die geen duidelijke betekenis (meer) hebben, waardoor de kans op misbruik en oneigenlijk gebruik verder wordt tegengegaan Mogelijkheden vormgeving inhoud M&O-beleid (niet limitatief) a) Regelgeving * Screenen van verordeningen op: - duidelijkheid/ ondubbelzinnigheid van bepalingen, respectievelijk mogelijke verbeteringen hierin; - mogelijke tegenstrijdigheden tussen bepalingen; - eventuele overbodige bepalingen; - (on)mogelijkheden voor handhaving en controle, respectievelijk mogelijke verbeteringen hierin. * Regelen in subsidieverordening en verordeningen inzake vergunningen en heffingen: - dat instellingen bij subsidie-aanvraag expliciet dienen te verklaren dat de verstrekte gegevens betrouwbaar zijn; - en/ of dat instellingen zijn verplicht mee te werken aan een validatie (door provincie of gemeente) van verstrekte gegevens; - en/ of dat het college specifieke controlemaatregelen bij de instelling kan doen/ laten uitvoeren. Pagina 7 van 10

8 * In budgethoudersregeling en/ of delegatie-/mandaatbesluit opnemen dat de budgethouder ook verantwoordelijk is (eventueel binnen nader te stellen kaders) voor het voorkómen van M&O-gebruik. b) Voorlichting * Brochures over integriteitsbeleid en M&O-beleid van provincie of gemeente: - wat zijn de risico s - wat verwacht provincie of gemeente van instellingen - wat is het handhavingsbeleid * Idem via internet. * Heldere voorwaarden inzake M&O-beleid opnemen in relevante verordeningen: - korte samenvatting van beleid + verwijzing naar uitvoeriger stuk - zo mogelijk bepalen dat instellingen of personen zich hieraan conformeren als zij een subsidie of vergunning aanvragen * Interne voorlichting en communicatie van regels en gedragscodes (bijvoorbeeld persoonlijk uitreiken onder personeel, rapportage over naleving) c) Controle * In vastgelegde en vastgestelde AO-procedures verankeren van: - inhoud, diepgang en frequentie van controle op gegevens, eventueel getrapt naar financiële omvang; - dubbele bezetting, c.q. verantwoordelijkheid voor kritische externe contacten; - specifieke aandacht voor mogelijk M&O-gebruik in besluitvormingsprocedures. * Integriteitsbeheersende maatregelen: - antecedentenonderzoek - integriteitscodes * Periodieke beoordeling interne beheersing, i.c. succes handhaving M&O-criterium (bijvoorbeeld via een Internal Control Statement). * Periodieke risico-analyse * Uitvoeren auditprogramma, specifiek gericht op M&O. d) Sanctie * Terugvordering/ restitutie van subsidie in geval van achteraf gebleken onjuistheden. * Intrekking van vergunning idem * Ambtshalve verhoging van belasting/ heffing idem * Ontslaggronden e) Evaluatie * Periodieke interne evaluatie-onderzoeken * Periodieke operational audits * Onderzoeken door Rekenkamer 6. Accountant en M&O-beleid In dit hoofdstuk geeft het PRPG een advies over de manier waarop de accountant met het lokale M&O beleid moet omgaan. Zoals hiervoor reeds diverse malen is aangeven bestaat er geen verplichting tot het formuleren van een algemeen M&O-beleid(skader) in de gemeente / provincie. Uiteindelijk is voor de accountantscontrole Pagina 8 van 10

9 de naleving van de feitelijke bepalingen in de specifiekere voorschriften, zoals de uitvoeringsbepalingen in verordeningen, bepalend voor zowel het getrouwheidsoordeel als het oordeel over de rechtmatige totstandkoming van de desbetreffende baten, lasten en balansmutaties. De aanwezigheid van een algemeen M&O-beleidskader kan echter wel dienstbaar zijn voor de accountantscontrole, bijvoorbeeld omdat daarin een norm voor de periodieke actualisatie van de specifieke regelingen is opgenomen. Het BAPG spreekt immers ook nadrukkelijk over de beoordeling door de accountant van de actualiteit van de getroffen M&O-maatregelen. De accountant heeft, alleen al vanuit de getrouwheidscontrole, een eigen verantwoordelijkheid inzake de beoordeling van de deugdelijkheid (actualiteit) van de getroffen M&O-maatregelen. Manco s in de getroffen M&O-maatregelen zullen (tenzij daardoor aantoonbaar misbruik is veroorzaakt en er dus rechtmatigheidsfouten zijn ontstaan) veelal resulteren in een onzekerheid in de controle omdat de van derden ontvangen informatie niet (alsnog) op juistheid en/of volledigheid kan worden getoetst. In sommige gevallen kan het ontbreken van een M&O-maatregel als een uitvoeringsfout worden gerekend. Hiervan is bijvoorbeeld sprake in dien door het ontbreken van de betreffende maatregel de provincie of gemeente niet voldoet aan gestelde eisen in Rijksregelgeving. Die (verplichte) interpretatie ligt dan meestal vast in een sanctiebeleid en/of een specifiek controleprotocol. De actualiteit van het M&O-beleid is een rechtmatigheidsaspect dat met de vaststelling van het BPAG onderdeel is geworden van de jaarlijkse accountantscontrole. Integriteit en M&O zijn begrippen die sterk aan elkaar zijn gerelateerd. Toch is het niet aan de accountant om in het kader van zijn controle de integriteit te beoordelen. Wel zal de accountant in het kader van zijn risicoanalyse (voor zowel getrouwheidsonderzoek als rechtmatigheidonderzoek) nagaan of hij op grond van integriteitsrisico s meer aandacht moet geven aan de getrouwheids-en rechtmatigheidsrisico s die veroorzaakt worden door integriteitsrisico s. Uiteindelijk spreekt de accountant geen oordeel uit over integriteit, maar over de getrouwheid van de jaarrekening en over de rechtmatige totstandkoming van de baten en lasten en de balansmutaties. Wel zal hij indien hij op integriteitsproblemen stuit deze opnemen in zijn verslag van bevindingen. In deze notitie is ook verschillende keren de term fraude gevallen. Fraude en misbruik zijn verwante begrippen. De invoering van de rechtmatigheidscontrole heeft echter niet tot veranderingen voor de accountant geleid, als het gaat om de wijze waarop hij met fraude omgaat. Voor hem geldt net als in het verleden en net als bij het bedrijfsleven de frauderichtlijn (RAC 240). De beoordeling van het M&Obeleid heeft uiteraard zijn waarde voor de werkzaamheden die de accountant op grond van de frauderichtlijn moet uitvoeren. 7. Samenvatting Van een gemeente / provincie wordt verwacht dat de M&O-maatregelen in de diverse regelingen op orde zijn. De minimumnorm hiervoor ligt vast in de wettelijke eisen die specifieke regelingen voorschrijven dan wel vloeit eventueel voort uit de eigen verordening op het financiële beleid en beheer en de inrichting van de financiële organisatie. De gemeenteraad mag uiteraard een uitbreiding van die (minimum-) norm vaststellen, zeker ook voor de eigen gemeentelijke regelingen waarvoor geen algemene wettelijke M&O eisen gelden, maar is dat niet verplicht. Dat geldt ook voor een Pagina 9 van 10

10 overkoepelend M&O beleid. Het mag, het wordt ook door het PRPG wenselijk geacht, maar het is niet verplicht! Gemeenten en provincies doen er wijs aan om zich af te vragen hoe ver ze willen gaan in het vastleggen van M&O beleid. Aan de basis hiervan zal impliciet of expliciet een risicoanalyse staan. Aan te bevelen is dat gemeenten en provincies een nota M&O-beleid ontwikkelen en laten vaststellen door de Raad, respectievelijk Provinciale Staten. Deze nota kan de kaders bevatten voor de reikwijdte, diepgang en inhoud van het M&O-beleid. De feitelijke uitwerking kan in de diverse verordeningen en de beheersorganisatie worden opgenomen. Het PRPG doet derhalve de suggestie dat in de nota M&O beleid de risicogebieden expliciet worden aangeduid en dat een expliciete en gemotiveerde keuze wordt gemaakt in hoeverre de M&O-risico s door (extra) maatregelen worden afgedekt, respectievelijk gemitigeerd. Afhankelijk hiervan dienen per risicogebied de soort maatregelen op hoog abstractieniveau te worden gedefinieerd. Mogelijke risicogebieden, mogelijke afwegingen ten aanzien van nut en noodzaak van M&Omaatregelen, alsmede mogelijke vormen van maatregelen zijn in de vorige hoofdstukken uiteengezet. Het is echter nadrukkelijk de verantwoordelijkheid van de gemeente of provincie om eigen keuzes en afwegingen te maken ten aanzien van de mix van maatregelen ter beteugeling van misbruik en oneigenlijk gebruik. De hiervóór gegeven uiteenzettingen betreffen slechts handreikingen terzake. Pagina 10 van 10

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast)

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Inleiding Met ingang van 2004 moeten alle provinciale jaarrekeningen worden voorzien van een accountantsverklaring met betrekking tot de financiële

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER 1 Inleiding Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet dient er een accountantscontrole plaats te

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole van de jaarrekeningen 2007 en 2008 van de gemeente Sluis

Controleprotocol voor de accountantscontrole van de jaarrekeningen 2007 en 2008 van de gemeente Sluis Controleprotocol voor de accountantscontrole van de jaarrekeningen 2007 en 2008 van de gemeente Sluis Inhoud 1. Inleiding 2. Rechtmatigheid in het kader van de accountantscontrole 3. Normenkader 4. Operationaliseren

Nadere informatie

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 VAN DE GEMEENTE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 1. Inleiding Bij besluit van 06 november 2003 heeft de gemeenteraad Deloitte Accountants aangewezen

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de gemeente Amersfoort gesubsidieerde organisaties November 2014 # 4174019 Algemeen Op grond van de

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Plan van Aanpak Interne controle 2012 Gemeente Zaltbommel Mei 2012

Plan van Aanpak Interne controle 2012 Gemeente Zaltbommel Mei 2012 Plan van Aanpak Interne controle 2012 Gemeente Zaltbommel Mei 2012 12-6-2012 1 Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid Het voorliggende Interne Controleplan is grotendeels

Nadere informatie

De accountant, een bondgenoot?

De accountant, een bondgenoot? De accountant, een bondgenoot? Inkoop en aanbesteding Rotterdam 27 mei 2010 Drs. R.M.J. van Vugt RA Agenda stellingen 1. Rechtmatigheid 2. Wat toetst de accountant? 3. Hoe wegen omissies mee? 4. In de

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL 2010 2013 VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE NIEUWKOOP

CONTROLEPROTOCOL 2010 2013 VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE NIEUWKOOP CONTROLEPROTOCOL 2010 2013 VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE NIEUWKOOP 1. Inleiding Bij besluit van 23 september 2010 heeft de gemeenteraad Ernst & Young aangewezen als gemeentelijke

Nadere informatie

Voorstel aan de Raad. Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 14 november 2007 / 218/2007. Fatale termijn: besluitvorming vóór: N.v.t.

Voorstel aan de Raad. Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 14 november 2007 / 218/2007. Fatale termijn: besluitvorming vóór: N.v.t. Voorstel aan de Raad Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 14 november 2007 / 218/2007 Fatale termijn: besluitvorming vóór: N.v.t. Onderwerp Rechtmatigheidscontrole accountant 2007 en 2008 Programma

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

HANDHAVINGSVERORDENING WWB en WIJ gemeente Lelystad

HANDHAVINGSVERORDENING WWB en WIJ gemeente Lelystad HANDHAVINGSVERORDENING WWB en WIJ Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Besloten door Deze versie is geldig tot (als de vervaldatum is vastgesteld)

Nadere informatie

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Mede op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de commissie BBV een onderzoek

Nadere informatie

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei voor de accountantscontrole op de jaarrekening Opgesteld door: Lando Welters, adviseur planning en control, Waterschap Peel en Maasvallei Versie: Algemeen

Nadere informatie

d. Het controleprotocol is geen werkprogramma, maarde geeft een aantal minimale eisen ten aanzien van de verplicht uit te voeren controlepunten.

d. Het controleprotocol is geen werkprogramma, maarde geeft een aantal minimale eisen ten aanzien van de verplicht uit te voeren controlepunten. CONTROLEPROTOCOL AANGAANDE HET GEVEN VAN AANWIJZINGEN OVER DE REIKWIJDTE EN INTENSITEIT VAN DE ACCOUNTANTSCONTROLE IN HET KADER VAN INVESTERINGPROGRAMMA S AGENDA VAN TWENTE EN INNOVATIE PROGRAMMA TWENTE

Nadere informatie

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard.

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard. 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader regelen. In dit controleprotocol vindt dat

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

Controleprotocol 2013 gemeente Geertruidenberg

Controleprotocol 2013 gemeente Geertruidenberg Controleprotocol 2013 gemeente Geertruidenberg 1. Inleiding Met de inwerkingtreding van het Besluit Accountantscontrole Provincies en Gemeenten(BAPG), thans herbenoemd als Besluit accountantscontrole decentrale

Nadere informatie

Kadernota voorkoming Misbruik en Oneigenlijk gebruik waterschap Noorderzijlvest 2016 1

Kadernota voorkoming Misbruik en Oneigenlijk gebruik waterschap Noorderzijlvest 2016 1 Kadernota Voorkoming Misbruik en Oneigenlijk gebruik Waterschap Noorderzijlvest - 2016 1. Inleiding 1.1 Doel kadernota De voorliggende kadernota beschrijft op hoofdlijnen het beleid ten aanzien van het

Nadere informatie

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW.

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW. A.B. 14/65 Controleprotocol boekjaren 2014-2018 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Pagina 1 van 5 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Artikel 1 Te hanteren goedkeuringstolerantie De in het hierna opgenomen schema

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 48 20 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum MI/2005/754

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van de Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek van.;

Gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van de Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek van.; De raad van de gemeente.; Gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van de Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek van.; Gelet op de Gemeenschappelijke Regeling van de Intergemeentelijke Sociale

Nadere informatie

Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v.

Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v. AB Jeugdhulp Rijnmond 23 april 2015 bijlage 1 bij agp 11 Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v. 1 1. Inleiding ln het Besluit Accountantscontrole

Nadere informatie

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers Controleprotocol Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers April 2010 Dit rapport heeft 9 pagina s controleprotocol Inhoudsopgave 1 Algemeen 1 1.1 Inleiding 1 1.2 Uitgangspunten 2 1.3 Doel en

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân.

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân besluit, gelet op artikel 109 van de

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Papendrecht Inhoudsopgave Controleverordening

Nadere informatie

Rechtmatigheidsonderzoek gemeenten en provincies en de implicaties daarvan voor de accountantsverklaring

Rechtmatigheidsonderzoek gemeenten en provincies en de implicaties daarvan voor de accountantsverklaring Audit Alert 15 Rechtmatigheidsonderzoek gemeenten en provincies en de implicaties daarvan voor de accountantsverklaring Aandachtspunten accountant in het kader van de per 1 januari 2004 gewijzigde reikwijdte

Nadere informatie

Het college van B&W stelt de raad voor het protocol accountantscontrole vast te stellen.

Het college van B&W stelt de raad voor het protocol accountantscontrole vast te stellen. RAADSVOORSTEL Doel: besluitvormend voorstelnummer 2009/127 registratienummer 144086 behandelend ambtenaar Koos van Asten vergadering 17 december 2009 portefeuillehouder L. van der Zon doorkiesnummer 0252-783

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de. inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Weert 2015

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de. inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Weert 2015 Zoek regelingen op overheid.nl Gemeente Weert Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op regelgeving@overheid.nl! Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de

Nadere informatie

Rechtmatigheid in het onderwijs

Rechtmatigheid in het onderwijs Rechtmatigheid in het onderwijs In navolging van gemeenten en provincies wordt het begrip rechtmatigheid in toenemende mate betrokken bij de accountantscontrole van onderwijsinstellingen. Maar wie is verantwoordelijk

Nadere informatie

VERORDENING HANDHAVING WWB/WIJ

VERORDENING HANDHAVING WWB/WIJ VERORDENING HANDHAVING WWB/WIJ Artikel 1. Begripsbepalingen 1. Deze verordening verstaat onder: a. de wet: de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet investeren in jongeren (WIJ), de Wet inkomensvoorziening

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN DB 3 DECEMBER 2015 RM 2015-535832881 VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Onderwerp : Normenkader Rechtmatigheid 2015 Kenmerk : RM 2015-535832881 Bijlagen : -1- Besluitdatum : 24 september

Nadere informatie

Controleverordening Gemeenschappelijke Regeling Waddenfonds 2012.

Controleverordening Gemeenschappelijke Regeling Waddenfonds 2012. Controleverordening Gemeenschappelijke Regeling Waddenfonds 2012. Voor de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 28 maart 2013 1 Verordening van.2012, betreffende de uitgangspunten voor de controle

Nadere informatie

WIJZE VAN VERANTWOORDING Regiocontract Achterhoek 2012-2015 Versie april 2012 Voortgangsrapportage De subsidievrager dient jaarlijks uiterlijk 1 maart een voortgangsrapportage over het project in bij de

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden.

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden. februari 2012 Verbonden partijen en aanbesteding 1. Algemeen Het takenpakket van gemeenten en provincies is groot. Deze taken worden niet altijd door de eigen ambtelijke organisatie van de gemeenten en

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede 2006 Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie: Officiële naam regeling: Citeertitel: Vastgesteld door: Onderwerp: Deze versie is geldig tot(als de vervaldatum

Nadere informatie

Controleprotocol accountantscontrole HEFPUNT

Controleprotocol accountantscontrole HEFPUNT Controleprotocol accountantscontrole HEFPUNT INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 ALGEMENE UITGANGSPUNTEN VOOR DE CONTROLE (GETROUWHEID EN RECHTMATIGHEID)... 3 3 TE HANTEREN GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES...

Nadere informatie

Administratieve Organisatie en Interne Controle AWBZ-zorgaanbieders 2011

Administratieve Organisatie en Interne Controle AWBZ-zorgaanbieders 2011 REGELING Administratieve Organisatie en Interne Controle AWBZ-zorgaanbieders 2011 Gelet op de artikelen 36, derde lid, 61 en 68, eerste lid, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Controleprotocol voor subsidies verleend op grond van regelingen bij of krachtens de Monumentenwet 1988.

Controleprotocol voor subsidies verleend op grond van regelingen bij of krachtens de Monumentenwet 1988. Copro 13126 Controleprotocol voor subsidies verleend op grond van regelingen bij of krachtens de Monumentenwet 1988. 1 Inhoud 1. Algemene uitgangspunten... 3 1.1. Doelstelling... 3 1.2. Wettelijk kader...

Nadere informatie

Toelichting. Algemeen. 1 Kader en opbouw van het algemeen deel van deze toelichting

Toelichting. Algemeen. 1 Kader en opbouw van het algemeen deel van deze toelichting Toelichting Algemeen 1 Kader en opbouw van het algemeen deel van deze toelichting Op grond van artikel 109 van de Waterschapswet moet ieder algemeen bestuur een controleverordening vaststellen die voldoet

Nadere informatie

Controleprotocol. van de RUD Zuid-Limburg

Controleprotocol. van de RUD Zuid-Limburg Controleprotocol van de RUD Zuid-Limburg 1 Controleprotocol voor de accountantscontrole op de Jaarrekening van de RUD Zuid- Limburg 1. Inleiding Bij besluit van 17 juni 2013 heeft het algemeen bestuur

Nadere informatie

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Raadsvoorstel jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Controleverordening gemeente Emmen Aan de raad De Wet dualisering gemeentebestuur heeft de functie

Nadere informatie

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en Accountantsprotocol declaratieproces revalidatiecentra fase 2 : bestaan en werking Versie 29 september 2015 Inhoud 1. Inleiding en uitgangspunten 3 2. Onderzoeksaanpak accountant 4 2.1 Doel en reikwijdte

Nadere informatie

De Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo vast te stellen

De Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo vast te stellen Raadsbesluit nr. 22 Betreft: Vaststellen Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo De raad van de gemeente Tynaarlo;

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL SUWI. Inhoudsopgave. 1 Inleiding. 2 Definities

CONTROLEPROTOCOL SUWI. Inhoudsopgave. 1 Inleiding. 2 Definities CONTROLEPROTOCOL SUWI Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Definities 3 Onderwerp en reikwijdte van het accountantsonderzoek en -verklaring 3.1 Kaders gesteld in SUWI 3.2 Uitgangspunten voor het controleprotocol

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR

CONTROLEPROTOCOL PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR CONTROLEPROTOCOL PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE 2013 2016 2013-2016 Aangepaste versie februari 2015,

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Algemene subsidieverordening Texel 2016

Algemene subsidieverordening Texel 2016 Algemene subsidieverordening Texel 2016 ASV Texel 2016 Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 maart 2016 onder nummer 019 Gemeenteblad Texel 2016 nr 35 datum 24-03-2016 Algemene subsidieverordening

Nadere informatie

Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology. Versie d.d. 2 september 2015

Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology. Versie d.d. 2 september 2015 Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology Versie d.d. 2 september 2015 1 UITGANGSPUNTEN 3 2 ONDERZOEKSAANPAK 4 3 ACCOUNTANTSPRODUCT 6 2 1 UITGANGSPUNTEN Achtergrond STW en

Nadere informatie

Controleprotocol 2015-2019 A.B. 15/18. SVHW Rijksstraatweg 3b Postbus 7059 3286 ZH Klaaswaal www.svhw.nl (0186) 57 72 00

Controleprotocol 2015-2019 A.B. 15/18. SVHW Rijksstraatweg 3b Postbus 7059 3286 ZH Klaaswaal www.svhw.nl (0186) 57 72 00 A.B. 15/18 Controleprotocol 2015-2019 SVHW Rijksstraatweg 3b Postbus 7059 3286 ZH Klaaswaal www.svhw.nl (0186) 57 72 00 Datum 27 mei 2015 Pagina 1 van 9 Versie historie Versie Datum Status Auteur Controle

Nadere informatie

Registratienr.: 1804/620 Handhavingverordening WWB, IOAW/Z 2012

Registratienr.: 1804/620 Handhavingverordening WWB, IOAW/Z 2012 Registratienr.: 1804/620 Handhavingverordening WWB, IOAW/Z 2012 Handhaving verordening Gemeente Culemborg ex artikel 18 WWB en artikel 35 IOAW/Z Handhavingverordening Wet werk en bijstand (WWB), Inkomensvoorziening

Nadere informatie

Aan de raad. Status: ter besluitvorming. Voorgesteld besluit Vaststellen van het Controleprotocol 2013 voor een periode van twee jaren.

Aan de raad. Status: ter besluitvorming. Voorgesteld besluit Vaststellen van het Controleprotocol 2013 voor een periode van twee jaren. No. 214439-1 Emmeloord, 7 januari 2013. Onderwerp Controleprotocol 2013 Advies raadscommissie De auditcommissie adviseert het voorstel als hamerstuk te beschouwen Aan de raad. Status: ter besluitvorming

Nadere informatie

VERORDENING voor de controle op het financieel beheer en op de. beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Lelystad

VERORDENING voor de controle op het financieel beheer en op de. beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Lelystad VERORDENING voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Lelystad Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie

Nadere informatie

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële Organisatie van de Omgevingsdienst Veluwe IJssel

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële Organisatie van de Omgevingsdienst Veluwe IJssel k ~1"le, 4? Controleverordening Omgevingsdienst Veluwe IJssel Het algemeen bestuur van de Omgevingsdienst Veluwe IJssel, gelet op artikel 213 Gemeentewet; gelet op artikel 217 van de Provinciewet; gelet

Nadere informatie

Ontwerp-Controleverordening VRU Vastgesteld door het algemeen bestuur d.d.

Ontwerp-Controleverordening VRU Vastgesteld door het algemeen bestuur d.d. Bijlage B bij agendapunt 2013.12.13/06a Ontwerp-Controleverordening VRU Vastgesteld door het algemeen bestuur d.d. Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht, gelet

Nadere informatie

Notitie 2012/76367 Vaststellen Programma van eisen ten behoeve van de aanbesteding van de accountantsdienst

Notitie 2012/76367 Vaststellen Programma van eisen ten behoeve van de aanbesteding van de accountantsdienst Portefeuillehouder Steller Auditcommissie Raadssessie/vergadering Wettelijke bevoegdheid Notitie 2012/76367 Vaststellen Programma van eisen ten behoeve van de aanbesteding van de accountantsdienst Auditcommissie

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Pagina 1 Bijlage 1 Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2007 en 2008 van de gemeente papendrecht 1 Inleiding Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet wijst de gemeenteraad

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Burgemeester en wethouder van de gemeente Houten hebben op 21 juli het Controleprotocol jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning Lekstroom vastgesteld. Het protocol is bestemd voor de zorgaanbieders,waarmee

Nadere informatie

Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014

Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 DCMR Milieudienst Rijnmond Parallelweg 1 3112 NA Schiedam telefoon: (010) 2468 000 telefax : (010) 2468 283 Web: http://www.dcmr.nl/ Pagina 1 van 8 Het

Nadere informatie

Afdeling: Beleid & Projecten Leiderdorp, 3-11-2009. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 november 2009;

Afdeling: Beleid & Projecten Leiderdorp, 3-11-2009. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 november 2009; Pagina 1 van 5 Versie 2 Afdeling: Beleid & Projecten Leiderdorp, 3-11-2009 Onderwerp: vaststellen Handhavingsverordening WWB en WIJ 2010 De raad der gemeente Leiderdorp: gelezen het voorstel van burgemeester

Nadere informatie

Controleverordening artikel 212/213 Gemeentewet en artikel 216/217 Provinciewet. van de RUD Zuid-Limburg

Controleverordening artikel 212/213 Gemeentewet en artikel 216/217 Provinciewet. van de RUD Zuid-Limburg Controleverordening artikel 212/213 Gemeentewet en artikel 216/217 Provinciewet van de RUD Zuid-Limburg Voorwoord Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling RUD Zuid-Limburg (GR) dient volgens

Nadere informatie

Controle verordening Regio Twente

Controle verordening Regio Twente Controle verordening Regio Twente Gegevens van de regeling Officiële naam regeling Citeertitel De verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL Technologische Milieu Innovatie-regeling 2008-2013 (TMI) In het kader van het EFRO programma KANSEN VOOR WEST 2007-2013

CONTROLEPROTOCOL Technologische Milieu Innovatie-regeling 2008-2013 (TMI) In het kader van het EFRO programma KANSEN VOOR WEST 2007-2013 CONTROLEPROTOCOL Technologische Milieu Innovatie-regeling 2008-2013 (TMI) In het kader van het EFRO programma KANSEN VOOR WEST 2007-2013 VERSIE 1.0 MEI 2009 HOOFDSTUK 1 ALGEMENE INFORMATIE Dit controleprotocol

Nadere informatie

Handhavingsverordening WWB, IOAW en IOAZ 2013. gemeente Heerenveen

Handhavingsverordening WWB, IOAW en IOAZ 2013. gemeente Heerenveen Handhavingsverordening WWB, IOAW en IOAZ 2013 gemeente Heerenveen De raad van de gemeente Heerenveen; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van , nr. ; Gelet op artikel 8a van de Wet

Nadere informatie

Controleprotocol gesubsidieerde instellingen

Controleprotocol gesubsidieerde instellingen Controleprotocol voor de accountantscontrole bij de door de Gemeente gesubsidieerde instellingen Juni 2016 1. Algemeen In het kader van de jaarrekening dient het college zich aan de gemeenteraad te verantwoorden

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Toelichting. Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen. I. Algemene toelichting. II Artikelgewijze toelichting. Artikel 1 Begripsomschrijvingen

Toelichting. Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen. I. Algemene toelichting. II Artikelgewijze toelichting. Artikel 1 Begripsomschrijvingen Toelichting I. Algemene toelichting De gemeente verleent op vele terreinen subsidies aan instellingen en bewoners van Veenendaal. In de in 2007 vastgestelde Algemene subsidieverordening gemeente Veenendaal

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de stadsregio Rotterdam

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de stadsregio Rotterdam Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de stadsregio Rotterdam 1. Inleiding, wettelijk kader en doelstelling 1.1 Inleiding Bij besluit van het dagelijks bestuur op 19 januari

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

: 23 augustus 2011 : 5 september 2011. : J.L.M. Vlaar : E.M. de Rijke

: 23 augustus 2011 : 5 september 2011. : J.L.M. Vlaar : E.M. de Rijke RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Datum Forum vergadering Datum Raad vergadering : 23 augustus 2011 : 5 september 2011 Documentnr. Zaaknummer : 598 : Portefeuillehouder Verantwoordelijk MT-lid

Nadere informatie

Uitgegeven: 23 december 2011. 2011, no. 71 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN

Uitgegeven: 23 december 2011. 2011, no. 71 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN 1 Uitgegeven: 23 december 2011 2011, no. 71 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de Provincie Fryslân

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Heemstede, 21 oktober 2003 Aan de raad, Samenvatting In de Wet dualisering gemeentebestuur is opgenomen dat gemeenteraden drie verordeningen vaststellen

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet)

Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet) Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet) De raad van de gemeente Heusden besluit; gelet op artikel 213 Gemeentewet en het Besluit accountantscontrole gemeenten; vast te stellen:

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 0710660 Ag nr. : Datum :20-12-07

Raadsvoorstel Reg. nr : 0710660 Ag nr. : Datum :20-12-07 Raadsvoorstel Reg. nr : 0710660 Ag nr. : Datum :20-12-07 Onderwerp Fraudeverordening Boxtel 2008 Status Besluitvormend Voorstel Vast te stellen de Fraudeverordening Boxtel 2008, onder gelijktijdige intrekking

Nadere informatie

Controleprotocol Het Gegevenshuis

Controleprotocol Het Gegevenshuis Controleprotocol Het Gegevenshuis Vastgesteld in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Het Gegevenshuis d.d. 25 februari 2016. Controleprotocol voor de accountantscontrole

Nadere informatie

Controleprotocol accountantscontrole jaarrekening gemeente Oostzaan, Wormerland, GR OVER-gemeenten

Controleprotocol accountantscontrole jaarrekening gemeente Oostzaan, Wormerland, GR OVER-gemeenten Controleprotocol accountantscontrole jaarrekening gemeente Oostzaan, Wormerland, GR OVER-gemeenten 1. Inleiding Bij besluit van 06 oktober 2014 (Oostzaan), 21 oktober 2014 (Wormerland), 11 november 2014

Nadere informatie

Recreatieschap Utrechtse Heuvelrug, Vallei- en Kromme Rijngebied

Recreatieschap Utrechtse Heuvelrug, Vallei- en Kromme Rijngebied Recreatieschap Utrechtse Heuvelrug, Vallei- en Kromme Rijngebied Controleprotocol Accountantscontrole jaarrekening 2015 van het recreatieschap Utrechtse Heuvelrug, Vallei- en Kromme Rijngebied Inleiding

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA).

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA). Controleprotocol eindverantwoording overeenkomsten en subsidies jeugdhulp en overeenkomsten maatwerkvoorziening begeleiding samenwerkende gemeenten Lekstroom 2015 (aangepast 20-4-2015) 1. Inleiding Met

Nadere informatie

MARZ/2005000729 Lbr. 05/20

MARZ/2005000729 Lbr. 05/20 Brief aan de leden T.a.v. het college frontoffice tel. (070) 3738021 onderwerp accountantsverklaring jaarrekeningen 2004 uw kenmerk ons kenmerk MARZ/2005000729 Lbr. 05/20 bijlage(n) Datum 24 maart 2005

Nadere informatie

Subsidieregeling milieumaatregel SCR-katalysatoren binnenvaart Zuid Holland 2014

Subsidieregeling milieumaatregel SCR-katalysatoren binnenvaart Zuid Holland 2014 Hier wordt geïnvesteerd in uw toekomst. Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Unie. Subsidieregeling milieumaatregel

Nadere informatie