ICT-gebruik in de kleuterklas

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ICT-gebruik in de kleuterklas"

Transcriptie

1 ICT-gebruik in de kleuterklas Gino Vanherweghe Regionaal ExpertiseNetwerk West-Vlaanderen Met medewerking van Germain Dekimpe, Chantal Vincke en Jo Bultheel. ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 1

2 1. ICT in het onderwijs: drie invalshoeken De snelle opgang van ICT stelt elke school van elk niveau voor drie uitdagingen die min of meer gelijktijdig dienen aangepakt. 1.1 ICT-basiscompetentie voor iedereen Het medium computer neemt een steeds belangrijker plaats in en dit in diverse aspecten van het dagelijks leven. Voldoende ICTbasiscompetentie is dan ook een must voor elke jongere. Dit betekent ondermeer - kennis: (on)mogelijkheden, functie en belang van het medium kennen; - vaardigheden: technische basisvaardigheden beheersen; - attitudes: een kritische, lerende houding aannemen tegenover ICTapplicaties. Een eerste uitdaging voor de school bestaat erin zorg te dragen dat ALLE leerlingen de nodige ICT- competentie veroveren. De kleuterschool heeft hier een heel belangrijke opdracht. Het is de plaats waar de meeste kinderen voor het eerst met het medium computer zullen geconfronteerd worden. Er dient voor gezorgd dat dit in een goede sfeer en op een verantwoorde manier gebeurt! Daarbij zijn kennis en attitude op zijn minst even belangrijk als het aanleren van bedieningsvaardigheden. 1.2 Computer als leermiddel: een meerwaarde De computer creëert faciliteiten die een meerwaarde kunnen bieden aan het leerproces. Computer als hulpleraar Met behulp van aangepaste educatieve-software is het mogelijk om bepaalde leerstofonderdelen op een nieuwe (efficiëntere ) manier te benaderen. b.v. in het lager onderwijs: aanvankelijk rekenen, inoefenen vocabulaire in het kleuter: functietraining, oriëntatie in de ruimte Computer als creatief tool De computer is uiteraard ook een krachtig werktuig. Via aangepaste software kunnen we tekeningen/teksten aanmaken of bewerken, dynamische presentaties maken, publicaties ontwerpen Het is beslist zinvol om ook kinderen van de basisschool op hun niveau - met de computer als werktuig te laten werken. Bij gebruik van een dergelijk pakket worden immers heel wat leerplandoelen geactiveerd (b.v. lager: werkstuk maken met powerpoint: schrijfstrategische vaardigheden). Ook kleuters kan men reeds de kans geven om met dergelijke software te werken (een tekenprogramma bijvoorbeeld). Het is zelfs mogelijk en interessant om kleuters actief te betrekken bij het ontwikkelen van een eigen multimediaal werkstuk over een uitgewerkt BC of een levend boekje. ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 2

3 Computer als informatiebron en communicatiemiddel (internet) Internet biedt de gelegenheid om over de meest diverse onderwerpen up to date en gevarieerde informatie in de klas binnen te halen. Die informatie is makkelijk toegankelijk en beschikbaar. Bovendien kan ze eenvoudig verder verwerkt worden. Internet biedt m.a.w. nieuwe mogelijkheden om leerlingen (zelfs kleuters) actief te betrekken bij het verzamelen van informatie rond een thema in de klas. Bovendien biedt het medium ook nieuwe communicatiemogelijkheden. Via kunnen we snel en op een nieuwe manier in contact treden met personen waar ook ter wereld. En dan is er nog de mogelijkheid om via een eigen webstek zichzelf present te stellen voor de hele wereld. Tot slot: het is belangrijk dat de internetgebruiker kritisch nadenkt over het eigen taalgebruik en het taalgebruik van anderen. De leerplannen vragen uitdrukkelijk dat kinderen leren nadenken over het communicatieproces (o.m. via de negen vragen: wie is de zender, wat is de bedoeling ). Surfen en mailen biedt hiervoor een realistische context. De tweede uitdaging bestaat erin dat ELKE leraar in staat is ICTtoepassingen functioneel te integreren binnen de eigen onderwijsleersituatie met het oog op meerwaarde ervan. Specifiek voor het kleuter betekent dit dat de leidster bijvoorbeeld uit de veelheid van toepassingen deze kiest die toelaten om ontwikkelingsgericht te werken. 1.3 Hefboom voor onderwijsvernieuwing De computer is bij uitstek een instrument om ZELFSTANDIG mee te werken (informatie opzoeken en verwerken, communiceren ). Het medium biedt dan ook extra mogelijkheden om waardevolle leervormen - zoals die naar voor worden geschoven in recente onderwijstheorieën - te activeren. We noemen er enkele op: - meer actieve rol van de leerling in het leerproces, - zelfgereguleerd en zelfgestuurd leren, - contextgebonden leren, - coöperatief leren, - web-ondersteund leren, - projectgestuurd onderwijs. Uit ervaring op niveau hoger onderwijs blijkt duidelijk dat deze nieuwe vormen van leren andere (hogere?) eisen stellen aan de leerlingen. Zelfsturing, gericht samenwerken, probleemoplossende vaardigheden komen meestal niet spontaan tot ontwikkeling. Ze moeten aangeleerd worden. Dit vergt een eigen aanpak en wellicht een aanpassing van de organisatie. De rol van de leraar verschuift: van wandelende encyclopedie naar ervaren gids. De derde uitdaging bestaat erin dat leerkrachten en het schoolteam erin slagen om de onderwijsomgeving dermate aan te passen dat de leerlingen maximaal verantwoordelijkheid krijgen in het leerproces en de nodige vaardigheden veroveren om het eigen leren te sturen. Wij zijn ervan overtuigd dat voor de derde uitdaging de kleuterschool reeds heel ver staat. ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 3

4 2. Ontwikkelingsgericht werken met ICT in de kleuterschool: tien accenten! In dit tweede deeltje belichten we een aantal accenten die belangrijk zijn indien we in de kleuterschool de drievoudige ICT-uitdaging willen realiseren. We vertrekken vanuit het eigene van het werken op de computer in de kleuterschool en zoeken verbanden met ontwikkelingsdoelen en ontwikkelingsgericht werken. Eerste contact moet positief zijn. Het contact met de computer in de klas zal voor heel wat kleuters de eerste vorm zijn van contact met het medium. Het is van het grootste belang dit eerste contact leidt tot een positieve ingesteldheid. Uit het ontwikkelingsplan weten we dat positieve ingesteldheid de basis is van ontwikkelingsgericht werken. Bij het werken op de computer bij jonge kleuters zal men dus in de eerste plaats letten op het feit dat zij zich emotioneel goed voelen, gemotiveerd zijn, plezier beleven, nieuwsgierig zijn, initiatief durven nemen We zorgen dus best voor software die de kleuter herkent (bijvoorbeeld met een tvfiguurtje), software met leuke effecten en herkenbare situaties. Aanvankelijk vermijden we best programma s die erg prestatiegericht zijn of waarbij te sterk gefocust wordt op goed/fout. Correcte houding en muisgebruik. Het is belangrijk om van bij het eerste gebruik te letten op een correcte houding en het juist hanteren van de muis. We vestigen regelmatig de aandacht van de kinderen op het belang van een goede zithouding. We zorgen dat de computer goed opgesteld is: scherm op ooghoogte. Een aan kleuterhandjes aangepaste muis laat toe om vlotter te werken. Bij oudere kleuters kan het wenselijk zijn om eens een thema uit te werken waarbij het belang van goede houding geduid wordt. ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 4

5 Leren communiceren met dit interactief medium. De computer onderscheidt zich van andere media door het feit dat hij interactief is. Kleuters zullen in de eerste plaats moeten leren communiceren met de computer. De computer communiceert vooral via VISUELE elementen: belangrijk is o.m. de vorm van de cursor die zich voortdurend wijzigt, pictogrammen die bepaalde functies activeren, de verborgen klikpunten in programma s, Ook AUDITITEVE elementen zijn belangrijk: als aanduiding van goed of fout, bijkomende uitleg door een hulpfiguur, Hier worden heel wat ontwikkelingsaspecten aangesproken: auditieve en visuele boodschappen interpreteren en er gepast op reageren, kennismaken met geschreven taal, het kleinmotorisch bewegen (muishandeling vlot kunnen uitvoeren) en zeker het nauwkeurig waarnemen. Geef kleuters voldoende tijd om te experimenteren, liefst in een niet al te drukke interface. Navigatiesysteem hanteren. Tot vlot communiceren behoort ook het begrijpen en kunnen hanteren van het navigatiesysteem eigen aan het pakket en de wijze waarop de moeilijkheidsgraad kan worden ingesteld. In de meeste software wordt gestart vanuit een menu. De kleuter krijgt een aantal keuzen waaruit hij kan kiezen. Deze keuzes worden niet altijd op dezelfde manier voorgesteld. Vaak wordt er ook tekst gebruikt. Ook voor het instellen van de moeilijkheidsgraad zijn er verschillende mogelijkheden. Het is duidelijk dat naargelang het navigatiesysteem en de wijze van instellen van moeilijkheidsgraad andere ontwikkelingsaspecten worden geactiveerd. Feedback. De meeste spelletjes op de computer houden een opdracht, een taak in voor de kleuter. De kleuter krijgt feedback over het al dan niet goed uitvoeren van de taak. Ook kan hij soms hulp vragen. Naast een aantal vaardigheden eigen aan de aard van de opdracht (b.v. puzzelen, geheugenspelletjes ) worden ook ontwikkelingsaspecten i.v.m. zelfsturing aangesproken (zelfredzaamheid, keuzes maken, een taak begrijpen, aanvatten, volhouden en afwerken, problemen oplossingsgericht aanpakken, aandachtig en geconcentreerd bezig zijn). Heel belangrijk hierbij is de (rustige!) sfeer in de klas wanneer kleuters een dergelijke taak uitvoeren (rust!) en de moeilijkheidsgraad van het programma. ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 5

6 Maak een onderscheid tussen werken onder begeleiding en het zelfstandig werken. Hou vooral rekening met de emotionele ingesteldheid van de kleuter, voorkom dat hij of zij faalangstig wordt of een minderwaardigheidsgevoel krijgt! Een onmisbaar instrument in het dagelijks leven. De computer is voor veel mensen een onmisbaar werktuig. Daardoor neemt hij een belangrijke plaats in hun leven in. Het is belangrijk dat kleuters hiermee bij gelegenheid worden geconfronteerd. Let erop dat bij de uitwerking van een BC bij gelegenheid ook eens de functie van de computer ervaren wordt, laat eens een papa, getuigen en demonstreren wat de computer voor hem of haar betekent. Ook verhaaltjes kunnen hier helpen. Een creatief werktuig. Sommige softwarepakketten bieden kleuters de kans om zelf een tekening aan te vullen, wijzigen (kleuren, figuren verplaatsen ). Het is zelfs mogelijk om ze met een tekenprogramma als Paint te laten experimenteren. Daarbij doen kleuters heel wat ervaringen op! Zeker loont het de moeite om kleuters te betrekken bij het aanmaken van een eigen computerwerkstuk, zoals een multimediaal naslagboek over een uitgewerkt thema, een dagboek, een eigen beeldenboek, een levend boekje Een presentatiepakket biedt hier schitterende mogelijkheden! Informatie en communicatie. De computer hanteren als informatie- en communicatie-instrument en vooral het kennismaken met internet mag ook in de kleuterklas aan bod komen. Naar aanleiding van actualiteit samen met de kleuters enkele websites bezoeken die foto s en eventueel geluiden en videofragmenten bevatten. Waarom zou de juf ook niet eens een foto of een tekening zoeken op het internet en afhalen voor gebruik in de klas? En een tje sturen naar de ouders van een kleuter uit de klas of naar de directeur, of naar een andere kleuter ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 6

7 Software met een meerwaarde. Softwarepakketten bevatten oefenvormen die rechtstreeks appeleren aan leerplandoelen. Sommige werkvormen zijn analoog aan het werken met materiaal of op papier (b.v. memory spelletjes, verschillen herkennen in figuren, puzzelen, mozaïek ). Maar er zijn ook werkvormen die enkel op de computer kunnen en ons beoogde doel op een nieuwe manier benaderen. Vooral bij deze laatste is het mogelijk te komen tot een duidelijke meerwaarde. Overaanbod software. Het overgrote deel van het software-aanbod richt zich tot thuisgebruik. Dit maakt dat ze niet altijd geschikt is om gericht te werken aan ontwikkelingsdoelen. We kunnen verwachten dat er in de toekomst ook gespecialiseerde eigentijdse software zal komen, gericht op klasgebruik en specifieke ontwikkelingsdoelen. Als gebruiker is het belangrijk dat we zicht hebben op de faciliteiten die een pakket kan bieden voor klasgebruik. De vele edutainment-programma s hebben vele mogelijkheden, maar ook beperkingen: ze zijn vervaardigd voor een grote doelgroep, zijn multi-functioneel, het multimediale is van hoge kwaliteit want het accent ligt op plezier beleven. Meestal zijn dit internationale producten, vertaal naar het Nederlands. Een voorbeeld van een eigentijds schoolpakket is Schatkist met de muis. Dit programma biedt enorme mogelijkheden voor klasgebruik: afgebakend aantal doelen (woordenschat verrrijken..), steunt op een eigentijdse didactische visie op taalleren, geschikt voor een kleine doelgroep: vijf-zesjaren die taalvertraging hebben, een fijnmazige instelling van de moeilijkheidsgraad, het programma is adaptief, de leerkracht kan precies instellen welke kleuter welke oefening maakt, er kan een gedetailleerde informatie over het oefenproces gevraagd worden en de vormgeving is eigentijds. Jammer van de Hollandse uitspraak 3. Een KIJKWIJZER ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 7

8 KIJKWIJZER: Algemene info Pc-vereisten Prijs Installatie extra s schools verhalend speels explorerend 2. Ontwikkelingsaspecten 3. Doelgroep 1 ste kleuter 2 de kleuter 3 de kleuter 4. Meerwaarde 5. Beeld en geluid 6. ICT-vaardigheden 7. Integratie 8. Dialoog leerling-computer 9. Instelmogelijkheid 10. Informatie ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 8

9 4. Op het WEB Heel veel bruikbaar materiaal voor gebruik in de kleuterklas is op het wereldwijde web te vinden. Van lesvoorbereidingen over knutseloefeningen tot volledig uitgewerkte belangstellingscentra. Op de website van het Regionaal ExpertiseNetwerk West-Vlaanderen hebben we een aantal interessante websites verzameld. Surf naar en klik op Nazorg Basisonderwijs. Ken je zelf nog interessante websites voor de kleuterklas? Mail ze door, zodat we onze lijst kunnen aanvullen! ICT-gebruik in de kleuterklas REN West-Vlaanderen - 9

Doelenlijst G-start voor VVKBaO

Doelenlijst G-start voor VVKBaO 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten.

Nadere informatie

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten Cijfers en letters Zelfstandig spelen Schrijfhoekje: ( MO ) 45 kleinmotorisch bewegen Met allerlei schrijfmaterialen experimenteren op verschillende soorten papier < een juiste pengreep nadoen bij het

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat het programma in het eerste leerjaar te zwaar is We raken

Nadere informatie

Typ ovsg smarties in het google zoekvak. Of typ het adres rechtstreeks in internet explorer.

Typ ovsg smarties in het google zoekvak. Of typ het adres rechtstreeks in internet explorer. 'ico' (inventarisatie ICT-competenties) is een instrument om de implementatie van het ontwikkelingsplan ICT te ondersteunen. Door middel van een inventarisatie van de ICT- activiteiten binnen de school

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

LEERLIJN Basisvaardigheden ICT

LEERLIJN Basisvaardigheden ICT LEERLIJN Basisvaardigheden ICT KLEUTERS VVKaBO september 2001 Bewerking: Bert Verbeke ict-coördinator Kleuters Pagina 1 van 1 LEERLIJN ICT AANZETTEN IN DE KLEUTERSCHOOL 1 De computer bedienen CB1 Deelgebied

Nadere informatie

HOEKVERRIJKING IN DE KLEUTERSCHOOL Lesideeën voor de computerhoek

HOEKVERRIJKING IN DE KLEUTERSCHOOL Lesideeën voor de computerhoek HOEKVERRIJKING IN DE KLEUTERSCHOOL Lesideeën voor de computerhoek 1. Syllabus www.digitips.be www.ictheek.be http://nieuws.ictheek.be http://ictkleuter.yurls.net p. 2 ICT Ontwikkelingsdoelen in de kleuterschool?

Nadere informatie

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan 1. (17) Wegwijzers voor goed kleuteronderwijs In het eerste deel worden de wegwijzers naar goed kleuteronderwijs beschreven. Het zijn de sleutelbegrippen uit

Nadere informatie

Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding

Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding Ronde 1 Geert Kraeye en Barbara Linsen Arteveldehogeschool, Gent Contact: geert.kraeye@arteveldehs.be barbara.linsen@arteveldehs.be Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding

Nadere informatie

1. Mindmap ICT-leerlijn. - Eenvoudig overzicht ICT in onze school (regelmatig bijwerken) 2. Kleuters

1. Mindmap ICT-leerlijn. - Eenvoudig overzicht ICT in onze school (regelmatig bijwerken) 2. Kleuters 1. Mindmap ICT-leerlijn - Eenvoudig overzicht ICT in onze school (regelmatig bijwerken) 2. Kleuters - Volglijst per kleuter: 10 moetjes voor de 5-jarige kleuters - Andere mogelijkheid: observatielijst

Nadere informatie

LEERLIJN Basisvaardigheden ICT

LEERLIJN Basisvaardigheden ICT LEERLIJN Basisvaardigheden ICT EERSTE KLAS VVKaBO september 2001 Eerste klas Pagina 1 van 6 AANZETTEN IN DE EERSTE KLAS 1 De computer bedienen CB 5 Dubbelklikken. In één beweging twee keer klikken op de

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

LEERLIJN BASISVAARDIGHEDEN ICT

LEERLIJN BASISVAARDIGHEDEN ICT Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs Guimardstraat 1, 1040 BRUSSEL LEERLIJN BASISVAARDIGHEDEN ICT Dit is geen leerplan maar eerder als richtdocument te gebruiken bij de implementatie van de

Nadere informatie

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde!

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde! Ines Vandoorne (Beeldopvoeding) - Bernadette De Geest (Muzikale Opvoeding) Kathleen Pisman (Dramatisch Spel - Bewegingsexpressie) - Liliane Steppe (Muzisch taalgebruik) Muzo - Workshops voor scholengemeenschappen

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

ICT en geschiedenis 1 ste graad

ICT en geschiedenis 1 ste graad ICT en geschiedenis 1 ste graad In de Vroege Middeleeuwen was een gedegen intellectuele ontwikkeling het voorrecht van de clerus die de Latijnse taal beheerste. Later werd deze geprivilegieerde situatie

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

- ict leerlijnen Springplank Heusden-Zolder -

- ict leerlijnen Springplank Heusden-Zolder - Elementaire leerstof Aanvullende leerstof 1. Een positieve houding tegenover ict aannemen 1.1 Beseffen dat ict mogelijkheden en beperkingen heeft. 1.2 Apparatuur met zorg behandelen. De bedieningsvoorschriften

Nadere informatie

Touchscreens in de kleuterklas. Ilse Baetslé 2013 Ilse.baetsle@hogent.be .1. Wat zijn Touchscreens?

Touchscreens in de kleuterklas. Ilse Baetslé 2013 Ilse.baetsle@hogent.be .1. Wat zijn Touchscreens? Touchscreens in de kleuterklas Ilse Baetslé 2013 Ilse.baetsle@hogent.be.1. Wat zijn Touchscreens? Touch + Screen Een beeldscherm dat ook dient als invoerapparaat van de computer Voordelen: Geen aanwijsapparaat

Nadere informatie

Het heden is zwanger van de toekomst (Denis Diderot Frans Filosoof 1713-1784)

Het heden is zwanger van de toekomst (Denis Diderot Frans Filosoof 1713-1784) 1. Inleiding Het heden is zwanger van de toekomst (Denis Diderot Frans Filosoof 1713-1784) Kinderen zijn de toekomst Later zullen ze leren, werken en leven in een andere maatschappij. Een samenleving waarvan

Nadere informatie

Een elektronische klasagenda met WORD

Een elektronische klasagenda met WORD Een elektronische klasagenda met WORD eenvoudig goedkoop functioneel OnderWijsTechnologie Geert Kraeye pagina 1 1. Waarom een elektronisch agenda? Het schrijven van een klasagenda behoort tot de dagdagelijkse

Nadere informatie

Leerlijn basisvaardigheden ICT SCHOLENGEMEENSCHAP KOBRA BRASSCHAAT

Leerlijn basisvaardigheden ICT SCHOLENGEMEENSCHAP KOBRA BRASSCHAAT Leerlijn basisvaardigheden ICT SCHOLENGEMEENSCHAP KOBRA BRASSCHAAT Deze leerlijn is geen leerplan. Het is een leidraad waarin de ICT basisvaardigheden in een aantal leerdoelen zijn omgezet. De school streeft

Nadere informatie

MEDIA WIJSHEID G E BRUIK COMMUNI CATI E. kri t i s c h Be g rip W I JSHEID

MEDIA WIJSHEID G E BRUIK COMMUNI CATI E. kri t i s c h Be g rip W I JSHEID MEDIA WIJSHEID G E BRUIK COMMUNI CATI E kri t i s c h Be g rip W I JSHEID Projectmedewerkers: Wat Wat u nu u in nu handen in handen heeft, heeft, is een is een overzicht overzicht van van de de competenties

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Registratie ICT-doelen

Registratie ICT-doelen Registratie ICT-doelen Zesde leerjaar CB1 CB13 BG3 BG4 BG5 AG6 1. De computer bedienen De benaming van de verschillende randapparaten actief gebruiken Weten dat sommige toetsen (functietoetsen, pijltjestoetsen,

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019

STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019 STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019 MISSIE DE VORDERING Vanuit een traditie van katholieke waarden en voor iedereen toegankelijk, verzorgen wij kwalitatief hoogstaand eigentijds basisonderwijs,

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

1. Positieve houding. 2. Veilig Verantwoord en Doelmatig

1. Positieve houding. 2. Veilig Verantwoord en Doelmatig 1. Positieve houding Open staan voor de PC ICT gebruiken bij tal van uiteenlopende opdrachten Elke kind krijgt evenveel kansen. Zowel een kind met veel PC - ervaring als een kind met minder PC kennis krijgt

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

Hilde Demeester. Brugge, V.B.S. Hemelsdaele

Hilde Demeester. Brugge, V.B.S. Hemelsdaele 03 Spinnen Lesscenario Digitale Borden moeilijkheidsgraad Hilde Demeester Brugge, V.B.S. Hemelsdaele LEERGEBIED/VAK LEEFTIJD 2,5-6 jaar ONDERWIJSVORM Kleuter Basis ASO TSO BSO VO L.Opl. Leerzorg LESMATERIAAL

Nadere informatie

Schrift 3290 SCHRIFT 1

Schrift 3290 SCHRIFT 1 Schrift Kinderen een leesbaar en verzorgd handschrift helpen verwerven behoort tot de opdrachten van de basisschool. Deze opdracht is echter niet eenvoudig. We merken dat de ontwikkeling tot een vloeiend

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

Registratie ICT-doelen

Registratie ICT-doelen Registratie ICT-doelen Vierde leerjaar 1. De computer bedienen CB1 De benaming van de verschillende randapparaten CB9 CB10 actief gebruiken Het alfanumeriek klavier hanteren. Toetsen die gebruikt worden

Nadere informatie

Informeren. Audiovisuele media. Publieke hoorzitting. Schriftelijke informatie. Tentoonstelling. Website

Informeren. Audiovisuele media. Publieke hoorzitting. Schriftelijke informatie. Tentoonstelling. Website Informeren Audiovisuele media Publieke hoorzitting Schriftelijke informatie Tentoonstelling Website Audiovisuele media Via radio en televisie verspreiden van informatie aan een heel breed publiek. Wat

Nadere informatie

Online puzzels als middel tot ontwikkelen en leren

Online puzzels als middel tot ontwikkelen en leren Online puzzels als middel tot ontwikkelen en leren http://www.jigsawplanet.com Lucien Hermans november 2015 Online puzzelen Het 'online puzzelen' heeft weinig gemeen met een echte puzzeldoos, die je op

Nadere informatie

Dit aanbod is niet bindend, we kunnen ook een mix op maat maken, indien nodig!

Dit aanbod is niet bindend, we kunnen ook een mix op maat maken, indien nodig! Beste, in deze brochure vind je een overzicht van navormingsinitiatieven voor het onderwijs die ik geef. Alle sessies zijn sterk ICT-gericht, maar de nadruk ligt op het toepassen in de klaspraktijk en

Nadere informatie

LEREN LEREN WAT? HOE?

LEREN LEREN WAT? HOE? LEREN LEREN Bij leren leren ondersteunt de school je schoolse leren en biedt de school je methodieken om toe te passen in leersituaties buiten de school. Als school hebben we gekozen voor het VELOO-programma,

Nadere informatie

Leerlijn basisvaardigheden ICT

Leerlijn basisvaardigheden ICT Leerlijn basisvaardigheden ICT Deze leerlijn is geen leerplan. Het is een leidraad waarin de ICT basisvaardigheden in een aantal leerdoelen zijn omgezet. De school streeft ernaar dat basisvaardigheden

Nadere informatie

3KA Toegepaste informatica

3KA Toegepaste informatica 3KA Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2008 WOORD VOORAF Alle leerlingen verwerven de basisvaardigheden van ICT in het eerste jaar van de eerste graad

Nadere informatie

website beknopte uitleg wie?

website beknopte uitleg wie? 1. Positieve houding Open staan voor de PC ICT gebruiken bij tal van uiteenlopende opdrachten Elke kind krijgt evenveel kansen. Zowel een kind met veel PC - ervaring als een kind met minder PC kennis krijgt

Nadere informatie

INFOBROCHURE OPLEIDING WEBDESIGN

INFOBROCHURE OPLEIDING WEBDESIGN INFOBROCHURE OPLEIDING WEBDESIGN Onze opleiding Webdesign wordt gegeven in totaal vernieuwde lokalen. Met recente computers en recente software. Onze opleiding is heel praktisch opgevat, zeer eigentijds

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding SLO Module Didactische competentie stage 3 Code E6 DCS3 Lestijden 40 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 150 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

2013 -. IC T Beleidsplan

2013 -. IC T Beleidsplan 2013 -. IC T Beleidsplan 0 Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep... 2 Visie op onderwijs... 2 Basisvisie... 2 Inleiding... 3 Doelstellingen... 3... 3 Plan van aanpak... 3... 3 Schooljaar 2014-2015... 5

Nadere informatie

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5 ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 2.1 ICT-VISIE...3 2.2 AMBITIE VAN DE RSG...3 3. DOELEN...4 3.1 LEREN OVER COMPUTER...4 3.2 WERKEN MET COMPUTER...4 3.3 LEREN DOOR MIDDEL VAN COMPUTER...4

Nadere informatie

Systeemdenken in de klas

Systeemdenken in de klas Systeemdenken in de klas Systeemdenken en denkgewoonten Jan Jutten www.natuurlijkleren.org 1 1. Inleiding Het onderwijs in onze tijd houdt onvoldoende gelijke tred met wat er nodig is aan kennis, vaardigheden

Nadere informatie

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN - Situering - Lkr over binnenklasdifferentiatie - Binnenklasdifferentiatie? - Leerplannen - Binnenklasdifferentiatie in wiskunde Hilde De Maesschalck 8 oktober

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

ICT-onderwijsmonitor. Ict-gebruik in les Hans van Gennip Huub Braam Ed Smeets. ORD mei 2005

ICT-onderwijsmonitor. Ict-gebruik in les Hans van Gennip Huub Braam Ed Smeets. ORD mei 2005 ICT-onderwijsmonitor Ict-gebruik in les Hans van Gennip Huub Braam Ed Smeets ICT-onderwijsmonitor Longitudinaal: 1998-2005 Onderwijssectoren Steekproef / populatie Coördinatoren, leraren, (leerlingen)

Nadere informatie

Kijkwijzer Digitale Schoolborden

Kijkwijzer Digitale Schoolborden kennisnet.nl Kijkwijzer Digitale Schoolborden A. Algemene informatie Naam van de school Type onderwijs (bv. Dalton, Jenaplan, Montessori) Naam van de leerkracht Groep Aantal leerlingen Vak Lesmethode Opstelling

Nadere informatie

Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs. enkele klemtonen. Elementen van visie

Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs. enkele klemtonen. Elementen van visie Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs enkele klemtonen Elementen van visie In juli 1996 als basis voor leerplannen door de bisschoppen aanvaard De context: een geseculariseerde

Nadere informatie

Onderwerp. VVKBaO. Kinderen leren blokjes slepen en plakken.

Onderwerp. VVKBaO. Kinderen leren blokjes slepen en plakken. Onderwerp Kinderen leren blokjes slepen en plakken. ICT 1 Hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken om hen te ondersteunen bij het leren. ICT 2 Gebruiken ICT op een veilige,

Nadere informatie

Voorwoord. Graag bedanken we iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan dit document:

Voorwoord. Graag bedanken we iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan dit document: leerlijnen Voorwoord Mondomijn is een innovatieve samenwerking tussen Qliq primair onderwijs en Korein Kinderplein. Samen bieden we een eigentijdse vorm van onderwijs en kinderopvang. Ons uitgangspunt?

Nadere informatie

3. Zelfstandig oefenen

3. Zelfstandig oefenen 1. Positieve houding Open staan voor de PC ICT gebruiken bij tal van uiteenlopende opdrachten Elke kind krijgt evenveel kansen. Zowel een kind met veel PC - ervaring als een kind met minder PC kennis krijgt

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Onderwerp. VVKBaO. Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma.

Onderwerp. VVKBaO. Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma. Onderwerp Leerlingen maken een account, krijgen een rondleiding door Scratch en verkennen het programma. WO 2.13 een eenvoudige werktekening of handleiding stap voor stap uitvoeren; ICT 1 Hebben een positieve

Nadere informatie

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring:

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Docentenvragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Ik ben een:

Nadere informatie

Praktijktoepassingen ICT. LeesTip. NIEUWSBRIEF ICT november 2013. Lucien Hermans

Praktijktoepassingen ICT. LeesTip. NIEUWSBRIEF ICT november 2013. Lucien Hermans Praktijktoepassingen ICT LeesTip NIEUWSBRIEF ICT november 2013 Lucien Hermans Overhoor jezelf (online) voor Frans! http://www.wrts.nl/lijst App derde graad basisonderwijs Op deze website kunnen leerlingen

Nadere informatie

Product informatie. Pagina 1 van 5

Product informatie. Pagina 1 van 5 Pagina 1 van 5 Product informatie Pagina 2 van 5 SMARTBoards: Voor een leerkracht is het schoolbord een van zijn belangrijkste gereedschappen. Hoe vaak gebruik je niet even het bord om een aantekening

Nadere informatie

Kennisdomeinen taal & rekenen

Kennisdomeinen taal & rekenen Informatiekaart 05 leren vernieuwen Kennisdomeinen taal & rekenen Taal en rekenen worden in Nederland gezien als kernvakken voor het onderwijs. En hoewel de meningen verschillen over de wijze waarop deze

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF ICT MEI-(2)- 2012. werkwoordspelling oefenen in de bovenbouw met EKBM 21/5/2012

NIEUWSBRIEF ICT MEI-(2)- 2012. werkwoordspelling oefenen in de bovenbouw met EKBM 21/5/2012 21/5/2012 EKBM NIEUWSBRIEF ICT MEI-(2)- 2012 werkwoordspelling oefenen in de bovenbouw met ICT-coördinatie Eycker Katholieke Basisscholen Maasland Hermans Lucien stam stam+t stam stam+t stam stam+t stam

Nadere informatie

Informatica WORD. ICT-competenties: van kleuter tot student

Informatica WORD. ICT-competenties: van kleuter tot student Informatica WORD ICT-competenties: van kleuter tot student In het curriculum van een leerling zijn er twee scharniermomenten waarbij het belangrijk is de ICT-competenties van de lerende te kennen namelijk

Nadere informatie

Voor alle leraren Nederlands. 'Vergelijkend schema', eindtermen vaardigheden van de 3 graden: tekstsoorten, procedures/strategieën en attitudes.

Voor alle leraren Nederlands. 'Vergelijkend schema', eindtermen vaardigheden van de 3 graden: tekstsoorten, procedures/strategieën en attitudes. Voor alle leraren Nederlands 'Vergelijkend schema', eindtermen vaardigheden van de 3 graden:, procedures/strategieën en attitudes. 1 Luisteren 1e graad 2e graad 3e graad uiteenzetting leerstofonderdeel

Nadere informatie

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig Peuters - 1K 2K 3K puzzelhoek Materialen Insteekblokken: meetkundige lichamen, kubus, cilinder, Inlegplank met en zonder knoppen - Per inlegruimte één persoon, dier of voorwerp - Per inlegruimte enkele

Nadere informatie

PrOmotie, Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs

PrOmotie, Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs De leeromgeving biedt het praktijkonderwijs, zijn leerlingen en docenten een volwaardig en betaalbaar

Nadere informatie

Hét centrale startportaal voor het onderwijs!

Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Mijn Omgeving Online (kortweg MOO) is een complete, persoonlijke digitale leer- en werkomgeving met sociale functionaliteiten. Door de modulaire opbouw kan

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

H u i s w e r k b e l e i d

H u i s w e r k b e l e i d H u i s w e r k b e l e i d Voor maken. sommige een Voor kinderen aantal anderen kinderen een is complexe het levert huiswerk huiswerk taak echter waarbij geen een zij problemen bron een beroep van op,

Nadere informatie

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota 2012 Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota Carolien Popken SAB Schoolvereniging Aerdenhout- Bentveld 14-6-2012 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Onderzoek... 4 Voorwoord... 4 Antwoord op de deelvragen

Nadere informatie

Verkeerseducatie op maat van elke doelgroep. Congres Verkeer op School 28 januari 2016

Verkeerseducatie op maat van elke doelgroep. Congres Verkeer op School 28 januari 2016 Verkeerseducatie op maat van elke doelgroep Congres Verkeer op School 28 januari 2016 1 Op het programma Situering 10op10-project Praktijklessen verkeer op maat van je leerling Belang van een leerlijn

Nadere informatie

Naar een mediawijs competentieprofiel voor begeleiders van openbare computerruimtes 14/11/13 1

Naar een mediawijs competentieprofiel voor begeleiders van openbare computerruimtes 14/11/13 1 Naar een mediawijs competentieprofiel voor begeleiders van openbare computerruimtes 14/11/13 1 Kennismaking 14/11/13 2 Mediawijsheid in relatie tot andere begrippen Mediageletterdheid en mediawijsheid

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Voorwoord. Wij wensen u veel plezier en inzicht in het gebruik van de leerlijnen! Team Mondomijn. Bedankt!

Voorwoord. Wij wensen u veel plezier en inzicht in het gebruik van de leerlijnen! Team Mondomijn. Bedankt! leerlijnen Engels Voorwoord Mondomijn is een innovatieve, integrale samenwerking tussen Qliq primair onderwijs en Korein Kinderplein. Samen bieden we een eigentijdse vorm van onderwijs en kinderopvang.

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT Wat is diversiteit? Diversiteit betekent verscheidenheid. Mensen kunnen op heel veel vlakken van elkaar verschillen. Het is die veelheid die we in het begrip

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen

Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen Zinvol realiseren van competenties in de derde graad Visie en werkvormen T 3 Symposium, Oostende Onze-Lieve-Vrouwecollege Brugge dinsdag 19 augustus 2014 Voorwoord What is teaching? http:/vimeo.com/48768091

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Visie en accenten leerplan Frans BaO 1 De eerste stappen zetten - Basiswoordenschat

Nadere informatie

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be 1 inspectie-begeleiding RK godsdienst basisonderwijs Tulpinstraat 75 3500 Kiewit-Hasselt 011 264408 godsdienstbao@dodhasselt.be Collegiale consultatie Godsdienst Lager onderwijs Rijkhoven Kleine Spouwen

Nadere informatie

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Bij het ontwerpen van een leeractiviteit is het belangrijk dat je vertrekt vanuit het doel dat je ermee hebt. Het overzicht leeractiviteit organiseren geeft een aantal

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013,

ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013, ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013, Projectcontext & voorstelling De sneltrein van technologische evolutie, 21 STE EEUW! Een totaalaanpak

Nadere informatie

VME in kleuteronderwijs Verkeersborden. David Van Fraechem

VME in kleuteronderwijs Verkeersborden. David Van Fraechem VME in kleuteronderwijs Verkeersborden David Van Fraechem Kleuteronderwijs en VME (verkeersborden): 1. Ontwikkelingsdoelen (Departement Onderwijs Vlaanderen) Ontwikkelingsdoelen WO Domein Verkeer en Mobiliteit

Nadere informatie

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq ICT PLAN wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui Gemeentelijke basisschool

Nadere informatie

Attitudes. Stage tweede programmajaar. Naam student: School: Datum stage: Mentor(en): Leeftijd kleuters:

Attitudes. Stage tweede programmajaar. Naam student: School: Datum stage: Mentor(en): Leeftijd kleuters: Naam student: School: Mentor(en): Leeftijd kleuters: Stage tweede programmajaar Datum stage: Attitudes Gelieve per attitude (relationele gerichtheid, kritische ingesteldheid, leergierigheid, organisatievermogen,

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 02. Algemene projectinfo 03. Hulpmiddelen en programma s 05. Doelstellingen en eindtermen 07. Planning 08. Contactgegevens 10

Inhoud. Voorwoord 02. Algemene projectinfo 03. Hulpmiddelen en programma s 05. Doelstellingen en eindtermen 07. Planning 08. Contactgegevens 10 etwinning is out there! infobrochure Kristof De Loose GBS De Waterleest Eppegem Inhoud Voorwoord 02 Algemene projectinfo 03 Hulpmiddelen en programma s 05 Doelstellingen en eindtermen 07 Planning 08 Contactgegevens

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

Reken zeker Quickstart Installatiehandleiding leerlingensoftware

Reken zeker Quickstart Installatiehandleiding leerlingensoftware met de software van Reken zeker Quickstart Installatiehandleiding leerlingensoftware Gefeliciteerd! Geachte Reken Zeker-gebruiker, In dit pakket vindt u motiverende en afwisselende spelletjes om de onderwerpen

Nadere informatie

LEERLIJN Basisvaardigheden ICT

LEERLIJN Basisvaardigheden ICT LEERLIJN Basisvaardigheden ICT TWEEDE KLAS VVKaBO september 2001 Bewerking: Bert Verbeke ict-coördinator Tweede klas Pagina 1 van 1 AANZET IN DE TWEEDE KLAS 1 De computer bedienen CB 5 Dubbelklikken. In

Nadere informatie

APPLE VIDEO BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? Video met Apple in het onderwijs

APPLE VIDEO BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? Video met Apple in het onderwijs BESCHRIJVING APPLE VIDEO Wat is het? Een ipod nano is een muziekspeler (mp3) met daarin ook een videocamera. De filmpjes die hiermee gemaakt worden, kunnen op allerlei computers bewerkt worden. In dit

Nadere informatie

2.3 Literatuur. 1.4.2 Schriftelijke vaardigheden 1.4.2.1 Lezen LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL LEERPLAN ALGEMEEN:

2.3 Literatuur. 1.4.2 Schriftelijke vaardigheden 1.4.2.1 Lezen LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL LEERPLAN ALGEMEEN: LES GODVERDOMSE DAGEN OP EEN GODVERDOMSE BOL ALGEMEEN: p.8 2.3 Literatuur In onze leerplannen is literatuur telkens als een aparte component beschouwd, meer dan een vorm van leesvaardigheid. Na de aanloop

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie