Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek"

Transcriptie

1 Verschenen in Nieuw Meesterschap, 2011 Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek Frank Cornelissen Vaak begin je in de opleiding je onderzoek met allerlei vragen: Waarom moet je eigenlijk onderzoek doen? Is het de bedoeling dat ik nu een onderzoeker wordt? Kan ik er iets mee na mijn afstuderen? Belandt het onderzoeksverslag straks slechts in een bureaula van mijn begeleider of in de bibliotheek op school? Wat heb ik aan het onderzoek voor mijn eigen onderwijspraktijk? De vraag naar wat onderzoek je nu eigenlijk oplevert, is heel terecht. Je doet immers praktijkgericht onderzoek en mag dus aannemen dat het, naast een mooi diploma, ook iets zal bijdragen aan jouw eigen onderwijspraktijk. Verrassend genoeg wordt deze vraag door allerlei mensen heel anders beantwoord. Waar je begeleider in de opleiding het wellicht vooral belangrijk zal vinden dat je een goed verantwoord onderzoeksverslag zult schrijven en een reflectief-onderzoekende houding ontwikkelt, zal je directeur of collega op school het misschien interessanter vinden om te zien wat er verbetert in je onderwijspraktijk. Het kunnen allemaal uitkomsten zijn van de kennis die je tijdens je praktijkgericht onderzoek ontwikkelt. In dit stuk wordt een instrument beschreven om individueel of (liever) samen met je collega s na te denken over wat voor soort kennis onderzoek nu eigenlijk op kan leveren en wat we daarin belangrijk vinden. Het gezamenlijk reflecteren op deze vraag, tijdens of na een onderzoek, kan helpen om een gedeelde visie op onderzoek te ontwikkelen. Daarnaast kan het ook een aanzet zijn om gezamenlijk na te denken over de manier waarop deze kennis verder kan worden gedeeld en gebruikt in de praktijk. Drie benaderingen van kennis ontwikkelen. In de literatuur worden verschillende benaderingen beschreven ten aanzien van de aard van kennis alsmede de processen van het ontwikkelen, delen en gebruiken van deze kennis (Paavola, Lipponen, & Hakkarainen, 2004). Paavola et al. (2004) beschrijven drie manieren waarop er over deze kennisprocessen wordt gedacht. Als eerste beschrijven ze kennisprocessen vanuit de acquisitie metafoor. In deze regelmatig gebruikte benadering, wordt het hoofd van een individu als een soort container gezien, waar kennis in kan worden gegoten of geconstrueerd gedurende een proces van overdracht en toepassing. Deze acquisitie benadering is vele jaren dominant geweest in het bestuderen van leren en kennisontwikkeling en is kenmerkend geweest voor het formele onderwijs (Tynjälä, 2008). Ten tweede beschrijven ze een tegengestelde benadering van de participatie metafoor, die zich richt op de gesitueerde context waarin kennisprocessen plaatsvinden. Hier bestaat kennis niet alleen in het hoofd van het individu, maar is de kennis verspreid over individuen en gesitueerd in hun relaties en de activiteiten waarin ze participeren. In deze benadering gaat men ervan uit dat kennis en kennen niet kunnen worden gescheiden van de context van de gebeurtenissen waarin ze plaatsvinden. In de laatste twee decennia heeft deze participatie benadering veel aandacht gekregen en is gebruikt om het informele werkplekleren te beschrijven (Tynjälä, 2008). Ten derde beschrijven Paavola et al. (2004) een benadering van de kenniscreatie metafoor, die zich richt op het proces van het ontwikkelen van iets nieuws. Hier ontwikkelen mensen gezamenlijk hun praktijk, kennis, ideeën, materialen en concepten. In deze benadering ligt de focus op het proces van het gezamenlijk ontwikkelen van kennis. Er wordt hierbij benadrukt dat gedurende dit samenwerkingsproces er een wisselwerking is tussen verschillende vormen van kennis en activiteiten. Deze modellen hebben verschillende aspecten gemeen (Paavola et al., 2004): (1) ze veronderstellen dat de ontwikkeling van nieuwe kennis een niet-lineair proces is; (2) ze vermijden de tweedeling tussen kennis en de persoon die de kennis bezit; (3) ze zien kennisontwikkeling als een sociaal proces; (4) ze benadrukken de rol van het individu in kennisontwikkeling; (5) ze houden rekening met verschillende soorten kennis; (6) ze erkennen het belang van conceptualisatie en het expliciet maken van kennis; (7) ze laten een wisselwerking zien door en rond gedeelde objecten (bijv. concrete producten, kennis, ideeën, concepten). Deze kenniscreatie benadering wordt gezien als een beloftevolle manier om kennis te ontwikkelen en te bestuderen in het formele onderwijs en in settings van informeel werkplekleren (Paavola et al., 2004), zoals we die beide tegenkomen in de context van een Masteropleiding. Er is 1

2 veel over deze benadering te zeggen, maar in dit artikel wordt er gefocust op de verschillende soorten kennis die worden ontwikkeld tijdens het praktijkgericht onderzoek van Masterstudenten. Met deze kenniscreatie benadering in het achterhoofd is een reflectie-instrument voor kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek ontworpen. Kennis ontwikkelen tijdens praktijkgericht onderzoek: wat willen we en wat doen we? Er zijn in de loop der tijd veel verschillende manieren geformuleerd om naar kennis te kijken. Hieronder worden kort twee mogelijke dimensies van kennisontwikkeling geïntroduceerd (Cornelissen, 2009). Deze twee dimensies worden gebruikt als basis voor een reflectie-instrument voor kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek. - Een veelgebruikt onderscheid in de organisatieliteratuur is dat tussen expliciete en impliciete kennis. Kennis die in een praktijkgericht onderzoek wordt ontwikkeld, kan een expliciete vorm hebben. Dit wordt vaak zichtbaar in (nieuwe) inzichten die je hebt opgedaan en goed kunt verwoorden naar anderen. Je ziet dit bijvoorbeeld terug in het onderzoeksverslag, een presentatie, een product of een gesprek met een collega op de gang. Deze expliciete kennis blijkt vooral belangrijke informatie over wat je tijdens het onderzoek te weten bent gekomen. Als gevolg daarvan kun je een ander vertellen over wat je hebt geleerd tijdens je onderzoek; dat is natuurlijk belangrijk en daar is onderzoek heel behulpzaam bij. Echter, tijdens praktijkgericht onderzoek kan er ook kennis worden ontwikkeld, die niet zo expliciet is. De ontwikkeling van deze impliciete kennis is weliswaar belangrijk, maar kun je niet zo gemakkelijk op papier zetten of aan een ander vertellen. Door tijdens onderzoek (bijv. actieonderzoek) zelf dingen te gaan doen en uit te gaan proberen in je (les)praktijk, kun je bijvoorbeeld gaandeweg steeds bekwamer worden in het lesgeven. Je kunt anderen vervolgens tot op zekere hoogte wel vertellen over wat je hebt geleerd over het lesgeven, maar daarmee vang je niet alle kennis; een deel van je kennis hoort bij jou als persoon/leraar. Mensen weten en leren immers meer dan ze kunnen zeggen (Polanyi, 1967). Voorgaande paragraaf liet zien dat er diverse theorieën, opvattingen en bewoordingen zijn voor deze verschillende soorten kennis en de ontwikkeling daarvan, maar misschien dat de transfermarkt uit de voetbalwereld de beschrijving hier nog wat kan verduidelijken. Op deze transfermarkt worden spelers voor (grote) geldbedragen tussen voetbalclubs uitgewisseld. Deze voetballers worden echter zelden gevraagd om gastpresentaties te geven bij andere clubs en aan anderen uit te leggen hoe ze net zo goed kunnen leren voetballen. Een topvoetballer kan weliswaar tips geven, maar kan de ander niet vertellen hoe hij op het juiste moment die geniale actie moet maken in een wedstrijd. Dat is onmogelijk, die impliciete kennis ontwikkel je alleen door het zelf uit te gaan proberen. Voetbalclubs weten dit maar al te goed. Ooit al eens gehoord van een topvoetballer die een paar miljoen kreeg om de geheimen van zijn voetbaltalent te komen onthullen? Nee, voetbalclubs willen de voetballer zèlf, met al zijn impliciete kennis en bekwaamheden; daar betalen ze goud voor! De vraag is wat wij als professionals in het onderwijs goud waard vinden in het doen van onderzoek: expliciete of impliciete kennis? Of een combinatie van allebei? Door praktijkgericht onderzoek - Over praktijkgericht onderzoek Er kan ook een verschil worden gemaakt in de kennis die door praktijkgericht onderzoek en over praktijkgericht onderzoek wordt ontwikkeld (Cornelissen & Van den Berg, 2008; van Swet et al., 2007). Door praktijkgericht onderzoek wordt er een heleboel kennis ontwikkeld voor de praktijk waarin het onderzoek wordt uitgevoerd. Zoals hiervoor werd beschreven kan deze kennis een expliciete vorm (bijv. nieuwe inzichten of lesmateriaal) of een impliciete vorm (bekwamer handelende leraar) aannemen. Aan de andere kant kan er ook kennis worden ontwikkeld over praktijkgericht onderzoek. Tijdens het zelf uitvoeren van praktijkgericht onderzoek leer je namelijk veel meer over de methodiek en het proces van praktijkgericht onderzoek. Je ervaart wat het is om zelf je praktijk te onderzoeken. Ook hier kan de kennisontwikkeling over het onderzoek weer een expliciete of impliciete vorm aannemen. Zo kan je bijvoorbeeld een procedure ontwikkelen om jonge kinderen te interviewen of een prachtig onderzoeksverslag schrijven (expliciete vorm), maar je kan bijvoorbeeld ook persoonlijk bekwamer worden in het omgaan met weerstanden tijdens het afnemen van een vragenlijst (impliciete vorm). 2

3 Kwadrant kennisontwikkeling praktijkgericht onderzoek Wanneer de bovenstaande dimensies van kennisontwikkeling tegenover elkaar worden gezet dan krijgen we het onderstaande kwadrant van kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek. Kwadrant kennisontwikkeling praktijkgericht onderzoek (Cornelissen, 2009, p.138) Kennis Door praktijkgericht onderzoek Over praktijkgericht onderzoek Informatie over wat er geleerd is ten aanzien van het onderwerp van het praktijkgericht onderzoek. (bijv. boek met gebundelde lessen over techniekonderwijs) Informatie over wat er geleerd is ten aanzien van het proces en de methodiek van het praktijkgericht onderzoek. (bijv. beschreven procedure om jonge kinderen te interviewen) Het kwadrant als reflectie-instrument Vul na de bovenstaande toelichting alleen of (liever) samen met collega s twee lege versies van het kwadrant in. De onderstaande twee vragen staan respectievelijk centraal bij het invullen van de twee kwadranten. In deze vraagstellingen is gekozen voor de context van de school, maar de vragen kunnen desgewenst worden aangepast aan andere contexten. I. In het eerste kwadrant staat de vraag centraal: Welke soort kennisontwikkeling vindt u het belangrijkste om na te streven bij het doen van onderzoek? (Kies er één) Wat willen we? Bekwaamheid ten aanzien van het onderwerp van het praktijkgericht onderzoek. (bijv. om kunnen gaan met hoogbegaafde leerlingen in de klas) Bekwaamheid ten aanzien van het proces en de methodiek van het praktijkgericht onderzoek. (bijv. weerstanden kunnen overwinnen bij de onderzoeksdeelnemers) Kennis Door praktijkgericht onderzoek Over praktijkgericht actieonderzoek II. In het tweede kwadrant staat de vraag centraal: Welke soort kennisontwikkeling wordt volgens u nu het meest benadrukt bij onderzoek in uw school? (Kies er één) Wat doen we? Kennis Door praktijkgericht onderzoek Over praktijkgericht actieonderzoek 3

4 Vul achtereenvolgens gezamenlijk de twee kwadranten in en vraag iedereen om in beide kwadranten één keer een kruis te zetten in het vak van hun voorkeur. Bij een grote groep kunt u de twee kwadranten natekenen op een flap-over en vragen of mensen in allebei de kwadranten één post-it plakken bij hun persoonlijke voorkeur. Gebruik de verschillen met betrekking tot het eerste kwadrant Wat willen we? en het tweede kwadrant Wat doen we? als input voor reflectie, discussie en dialoog. De volgende vragen kunnen daarbij leidend zijn: 1. Waar komen de verschillen binnen kwadrant één en twee vandaan? 2. Waar komen de verschillen tussen kwadrant één en twee vandaan? 3. Wat betekent dit voor het delen en gebruiken van de kennis uit het onderzoek binnen onze school? Voorbeeld Om een idee te geven van de mogelijke inzet van het reflectie-instrument wordt hieronder kort een voorbeeld besproken van de twee kwadranten, zoals ze door de deelnemers aan het jaarlijkse congres van CARN NL in 2009 zijn ingevuld. De deelnemers aan dit nationale congres waren voornamelijk opleiders, leraren en Masterstudenten die betrokken waren bij de uitvoering en begeleiding van praktijkgericht (actie)onderzoek. In Figuur 1 zien we hoe de groep de twee kwadranten invulde. Figuur 1. Voorbeeld gebruik reflectie-instrument (Conferentie CARN NL, 2009) In de discussie over de verschillen binnen de kwadranten kwam naar voren dat het opvallend was dat in het eerste kwadrant (Wat willen we?) mensen onderling blijkbaar heel andere vormen van kennisontwikkeling belangrijk vonden in de opleiding. In het tweede kwadrant (Wat doen we?) viel op dat er meer overeenstemming was; de meeste mensen waren het er hier over eens dat ze in de context van de opleiding en beoordeling zich vooral richtten op de expliciete kennis die studenten ontwikkelen over het doen van onderzoek. Mogelijke opbrengsten Het reflectie-instrument kan worden ingezet in teamverband op een school, een hogeschool of bijvoorbeeld in een setting waarin een onderzoeksbegeleider een groepje studenten begeleidt. In iedere setting is het steeds de bedoeling dat het gesprek op gang komt over de beelden en verwachtingen die men bij praktijkgericht onderzoek en haar opbrengsten heeft. Inzicht in wat onderzoek nu eigenlijk oplevert, kan vervolgens de aanzet zijn om gezamenlijk na te denken over de minstens zo belangrijke vraag hoe deze waardevolle kennis nu verder kan worden gedeeld en gebruikt in de praktijk. 4

5 Literatuur Cornelissen, F. (2009). Laat vernieuwing groeien! Actieonderzoek voor ontwikkeling van mens en organisatie. Driebergen: NVO2. Cornelissen, F., & Berg, E. van den (2008). Kennis-maken met de begeleiding van actieonderzoek: een onderzoek naar de kenmerken van de begeleiding van leraren die actieonderzoek uitvoeren. VELON: tijdschrift voor lerarenopleiders, 29(4), Paavola, S., Lipponen, L., & Hakkarainen, K. (2004). Models of innovative knowledge communities and three metaphors of learning. Review of Educational Research, 74(4), Polanyi, M. (1967). The tacit dimension. New York: Anchor Books. Tynjälä, P. (2008). Perspectives into learning on the workplace. Educational Research Review, 3,

(Samen)werken aan christelijk leraarschap

(Samen)werken aan christelijk leraarschap (Samen)werken aan christelijk leraarschap Laura Boele de Bruin MSc Dit materiaal is onderdeel van het compendium over christelijk leraarschap, van het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar hogeschool.

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen 12 mei 2016

WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen 12 mei 2016 WELKOM! Wil je op je A4 opschrijven wat je nu weet over Lesson Study? Evelien van Geffen e.c.van.geffen@hva.nl 12 mei 2016 1 UITKOMSTEN VORIG ONDERZOEK Een aantal conclusies uit het onderzoek van Amagir,

Nadere informatie

Methodiek Actieonderzoek

Methodiek Actieonderzoek Methodiek Actieonderzoek C O M M U N I T Y D E V E L O P M E N T College 4 17 september 2012 Docent: Elly Hellings Leerdoel college 4 Leerdoel: meer kennis over de verschillende methodieken van actieonderzoek

Nadere informatie

3.1. Susan Beckers, Linda Verheijen: Logboek als middel voor professionalisering

3.1. Susan Beckers, Linda Verheijen: Logboek als middel voor professionalisering 3.1. Susan Beckers, Linda Verheijen: Logboek als middel voor professionalisering Susan Beckers en Linda Verheijen beschreven onderzoek naar het logboek als middel voor professionalisering van instituutsopleiders.

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren?

De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren? De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren? Jan van Driel, POOLL Congres Leren op de werkplek Leuven, 7 januari 2015 Professionele ontwikkeling van docenten Professional development

Nadere informatie

TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN

TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN Dr. Mascha Enthoven, Prof. dr. Ron Oostdam, dr. Bert van Veldhuizen, Kenniscentrum

Nadere informatie

Vertrouwenswerk & Cliëntenparticipatie

Vertrouwenswerk & Cliëntenparticipatie Vertrouwenswerk & Cliëntenparticipatie CLIËNTENPARTICIPATIE JEUGD Hoe je jongeren kunt betrekken bij jeugdhulp 1 Bij de transitie van de jeugdzorg is inspraak van belang. Juist jongeren en hun ouders die

Nadere informatie

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

kinderrechten Aardrijkskunde kinderrechten gehoord? Met welke kinderrechten hebben zij te

kinderrechten Aardrijkskunde kinderrechten gehoord? Met welke kinderrechten hebben zij te Aardrijkskunde kinderrechten Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Kinderrechten In dit thema staat de volgende hogere orde denkvraag centraal: Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen

Nadere informatie

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les.

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. activeren en differentiëren Havo Congres Ede 5 februari 2015 Johan Keijzer j.keijzer@aps.nl Naam Datum Aandacht voor het volgende. De start van de les

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Wat doet deugd in de lerarenopleiding? VELON congres, 27 maart februari 2014 Anja Tertoolen en Jos Castelijns

Wat doet deugd in de lerarenopleiding? VELON congres, 27 maart februari 2014 Anja Tertoolen en Jos Castelijns Wat doet deugd in de lerarenopleiding? VELON congres, 27 maart 2015 12 februari 2014 Anja Tertoolen en Jos Castelijns Even voorstellen.. Center of Expertise PM: samenwerking zeven hogescholen De Kempel,

Nadere informatie

Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan?

Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan? Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan? Dr. Arnoud Evers Overzicht presentatie Wetenschap en praktijk

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Professionalisering van docenten Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Opbouw presentatie Welke docenten hebben we nodig? Professionalisering binnen de HAN Resultaten onderzoek naar vier

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free Trends in onderwijs Interview met Coen Free Welke trends doen er toe? Trends in het onderwijs: welke zijn van belang en welke niet? Waar kan uw onderwijsinstelling haar voordeel mee doen en welke kun je

Nadere informatie

Veloncongres Promotiebeurs voor Leraren Een basis voor de wetenschapper van de toekomst. Over het programma Promotiebeurs - doel

Veloncongres Promotiebeurs voor Leraren Een basis voor de wetenschapper van de toekomst. Over het programma Promotiebeurs - doel Promotiebeurs voor Leraren Een basis voor de wetenschapper van de toekomst. Veloncongres 2015 & Over het programma Promotiebeurs - doel Initiator Ministerie van OCW Loopt sinds 2011, inmiddels structureel

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO)

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Zes tips voor betere feedback Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Doelen Jullie hebben kennis over: Kenmerken van goede feedback De situatie m.b.t. feedback

Nadere informatie

Expertisenetwerk School of Education. Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders. 5-7 september 2012 Leuven

Expertisenetwerk School of Education. Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders. 5-7 september 2012 Leuven Expertisenetwerk School of Education Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders 5-7 september 2012 Leuven Drie stenen in de kikkerpoel Situering, omschrijving en belang van praktijkgericht

Nadere informatie

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding artikel Zone Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding Op de pabo van de Hogeschool van Amsterdam bestaat sinds 2009 de mogelijkheid voor studenten om een OGOspecialisatie te volgen. Het idee achter het

Nadere informatie

Het belang van de relatie. Onderzoek naar werkalliantie bij jongeren met een licht verstandelijke beperking

Het belang van de relatie. Onderzoek naar werkalliantie bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Het belang van de relatie Onderzoek naar werkalliantie bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Hoe zou je in één woord werkalliantie omschrijven bij jongeren met een LVB? Programma en doelen

Nadere informatie

Meedoen Meten. DICHTERBIJ Kenniscentrum voor Dagbesteding en Werk. Angela Prudon. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Master Social Work

Meedoen Meten. DICHTERBIJ Kenniscentrum voor Dagbesteding en Werk. Angela Prudon. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Master Social Work Meedoen Meten DICHTERBIJ Kenniscentrum voor Dagbesteding en Werk Angela Prudon Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Master Social Work Programma Welkom Introductie Dichterbij HAN Master Social Work

Nadere informatie

Professionaliseer als docent beroepsonderwijs: expliciteer je persoonlijke professionele theorie

Professionaliseer als docent beroepsonderwijs: expliciteer je persoonlijke professionele theorie Professionaliseer als docent beroepsonderwijs: expliciteer je persoonlijke professionele theorie Dr. Monique Ridder Opleidingscoördinator MEB mam.ridder@windesheim.nl Drs. Marjanne Hagedoorn Onderwijsadviseur/docent

Nadere informatie

Anders kijken, anders leren, anders doen

Anders kijken, anders leren, anders doen Anders kijken, anders leren, anders doen Grensoverstijgend leren en opleiden in zorg en welzijn in het digitale tijdperk HOOFDLIJN 8 Hoofdlijn 8. Onderzoek, onderwijs, praktijk en beleid verbinden Kernboodschap

Nadere informatie

Het ontwerpen en testen van een methode om een diagnose te maken van kennisproductiviteit en een plan te maken voor verbetering

Het ontwerpen en testen van een methode om een diagnose te maken van kennisproductiviteit en een plan te maken voor verbetering Kennisproductiviteit Het ontwerpen en testen van een methode om een diagnose te maken van kennisproductiviteit en een plan te maken voor verbetering Verslag van een promotieonderzoek 2004-2007 Christiaan

Nadere informatie

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe.

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe. HOUT EN BOUW Activerende werkvormen? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat we na 14 dagen gemiddeld slechts 10 % hebben onthouden van datgene wat we gelezen hebben en 20 % van wat we hebben gehoord.

Nadere informatie

Digitale hulpmiddelen bij het toetsen en beoordelen in de universitaire lerarenopleiding

Digitale hulpmiddelen bij het toetsen en beoordelen in de universitaire lerarenopleiding Digitale hulpmiddelen bij het toetsen en beoordelen in de universitaire lerarenopleiding Vragenlijst voor docenten/opleiders Intro Doel van deze vragenlijst is informatie te verzamelen over het gebruik

Nadere informatie

Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart

Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart Studiedag Expertisenetwerk School of Education Brugge 21 oktober2010 Johan van Braak Johan.vanBraak@UGent.be Conclusies 1. Er is een kloof tussen onderwijsonderzoek

Nadere informatie

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO)

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Deeviet Caelen Inge Landuyt Magda Mommaerts Iris Vansteelandt 1 Actieonderzoek als stimulans 1 Situering

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk april 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De tijdlijn 3. De verschillende fasen 4. Onderwerp zoeken 5. Informatie zoeken 6. Nog 10 tips 7. De beoordeling

Nadere informatie

1. Voorkennis 2. Recente inzichten en dilemma s 3. Begeleiding 4. Uitwisseling in groepjes 5. Slot: visie op ontwerpgericht onderzoek in de eigen

1. Voorkennis 2. Recente inzichten en dilemma s 3. Begeleiding 4. Uitwisseling in groepjes 5. Slot: visie op ontwerpgericht onderzoek in de eigen * 1. Voorkennis 2. Recente inzichten en dilemma s 3. Begeleiding 4. Uitwisseling in groepjes 5. Slot: visie op ontwerpgericht onderzoek in de eigen begeleiding/organisatie * Studentonderzoek? Eigen onderzoek?

Nadere informatie

Opbrengstgericht taalonderwijs

Opbrengstgericht taalonderwijs Opbrengstgericht taalonderwijs De leergang Opbrengstgericht taalonderwijs heeft tot doel leraren en intern begeleiders toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van lees-/taalonderwijs

Nadere informatie

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT Meerwaarde voor onderwijs De Pijlers en de Plus van FLOT De vijf Pijlers: Cruciale factoren voor goed leraarschap Wat maakt een leraar tot een goede leraar? Het antwoord op deze vraag is niet objectief

Nadere informatie

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Leraarschap en leiderschap Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Inhoud De opkomst van de leraar Beelden over leiderschap Shit & assholes Leiderschapskwaliteiten Structuur

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

Leren op en van conferenties in een (academische) opleiding: wat, waarom en hoe

Leren op en van conferenties in een (academische) opleiding: wat, waarom en hoe Leren op en van conferenties in een (academische) opleiding: wat, waarom en hoe Symposium van de Masteropleiding Leren en Innoveren, Inholland dr. Olga Firssova Open Universiteit Overzicht presentatie

Nadere informatie

Handleiding Mijn Pad. Mijn pad, mijn leven, mijn toekomst Een routeplanner voor jongeren. praktijkgericht onderzoek. Rotterdam, maart 2015

Handleiding Mijn Pad. Mijn pad, mijn leven, mijn toekomst Een routeplanner voor jongeren. praktijkgericht onderzoek. Rotterdam, maart 2015 Handleiding Mijn Pad Mijn pad, mijn leven, mijn toekomst Een routeplanner voor jongeren I. Bramsen C.P. Willemse C.H.Z. Kuiper M. Cardol Rotterdam, maart 2015 praktijkgericht onderzoek Kenniscentrum Zorginnovatie

Nadere informatie

1 Leren op de werkplek

1 Leren op de werkplek 1 Leren op de werkplek Wat is leren op de werkplek? Om dit te verduidelijken onderscheiden we in dit hoofdstuk twee vormen van leren: formeel en informeel leren. Ook laten we zien welke vormen van leren

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE VELON Congres, Papendal, Arnhem, 26 & 27 maart 2015 Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Lode Vermeersch, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul LERARENOPLEIDINGEN Leerkracht

Nadere informatie

VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren

VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren VELOV-leergemeenschap Digitaal Leren Welke richting slaan we in met de lerarenopleiding? Hoe is het om in 2020 in de lerarenopleiding te studeren? Hoe ziet de leraar van de toekomst eruit? Zijn mobiele

Nadere informatie

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5 Leerstijlen Leren volgens Kolb Kolb vat leren op als een proces dat, steeds weer, vier stadia doorloopt: fase 1: concreet ervaren fase 2: waarnemen en overdenken (reflecteren) fase 3: abstracte begripsvorming

Nadere informatie

Bijeenkomst 7: Evalueren op schoolniveau (team)

Bijeenkomst 7: Evalueren op schoolniveau (team) Bijeenkomst 7: Evalueren op schoolniveau (team) Passende perspectieven taal Bijeenkomst 7 Doel: Team bijeenkomst Evalueren op schoolniveau Evaluatie van de werkwijze van Passende perspectieven met het

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Ambitie, groei en ontwikkeling

Ambitie, groei en ontwikkeling Duurzaam opleiden Profijt van investeringen YSC ondersteunt organisaties op verschillende manieren bij ontwikkelingsvraagstukken. Wij streven er naar de door u gewenste resultaten te ondersteunen, niet

Nadere informatie

Identity workshops voor beginnende docenten: herkennen en omgaan met identiteitsspanningen. Janine Mommers Gonny Schellings Douwe Beijaard

Identity workshops voor beginnende docenten: herkennen en omgaan met identiteitsspanningen. Janine Mommers Gonny Schellings Douwe Beijaard Identity workshops voor beginnende docenten: herkennen en omgaan met identiteitsspanningen. Janine Mommers Gonny Schellings Douwe Beijaard Ontwikkeling professionele identiteit (in inductiefase). Interactie

Nadere informatie

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal:

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal: Natuur & Techniek het broeikaseffect Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Broeikaseffect In deze les staan de volgende hogere- orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou je het broeikaseffect kunnen

Nadere informatie

SchoolSmaker OPLOSSINGSGERICHT COACHEN IN JOUW SCHOOL. Yves Larock & Saskia Vandeputte OPLOSSINGSGERICHT COACHEN

SchoolSmaker OPLOSSINGSGERICHT COACHEN IN JOUW SCHOOL. Yves Larock & Saskia Vandeputte OPLOSSINGSGERICHT COACHEN i.s.m. SchoolSmaker IN JOUW SCHOOL Yves Larock & Saskia Vandeputte 1 De persoon construeert eigen oplossingen uitgaande van zijn of haar sterke kanten en successen Inso Kim Berg Steve De Shazer Praten

Nadere informatie

Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te stimuleren

Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te stimuleren Inspiratie voor hbo zorg en welzijn Informele zorg & Pedagogiek aan de Hogeschool Utrecht Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te stimuleren Een pedagoog is er altijd op uit de eigen regie te

Nadere informatie

In de volgende onderdelen gaan wij in op deze vragen en daarmee samenhangende thema s.

In de volgende onderdelen gaan wij in op deze vragen en daarmee samenhangende thema s. Rapporteren over PAO In het boek is geen aandacht besteed aan rapporteren over participatief actieonderzoek. Dat is een omissie, die wellicht in de volgende druk recht gezet kan worden. Voor nu is er de

Nadere informatie

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Weblogs 1 Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Iwan Wopereis Open Universiteit Nederland Peter Sloep

Nadere informatie

Vragen voor reflectie en discussie

Vragen voor reflectie en discussie Ik ben ook een mens. Opvoeding en onderwijs aan de hand van Korczak, Dewey en Arendt Auteur: Joop Berding. Een uitgave van Uitgeverij Phronese, Culemborg, 2016. Vragen voor reflectie en discussie Vragen

Nadere informatie

Introduceren thema Natuurgeweld. tsunami s. centraal rondom natuurgeweld: Thema: Natuurgeweld. laten ontstaan?

Introduceren thema Natuurgeweld. tsunami s. centraal rondom natuurgeweld: Thema: Natuurgeweld. laten ontstaan? Aardrijkskunde Natuurgeweld Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Natuurgeweld In dit thema staan de volgende hogere orde denkvragen centraal rondom natuurgeweld: 1. Wat zou er moeten gebeuren

Nadere informatie

Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal!

Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal! Symposium Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal! Congres voor lerarenopleiders, 4 februari 2016 Inleiding Belang van professionalisering

Nadere informatie

Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege. 12 t/m 16 oktober 2015. Naam: Klas 3:

Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege. 12 t/m 16 oktober 2015. Naam: Klas 3: Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege 12 t/m 16 oktober 2015 Naam: Klas 3: DIT STAGEVERSLAG IS VAN Naam Emailadres Telefoon Klas MIJN STAGE DOE IK BIJ Naam organisatie Soort bedrijf Adres Plaats

Nadere informatie

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK VOORBESPREKING Een kinderreglement Kinderen laten nadenken over de rechten van het kind. Verzamel samen met de kinderen materiaal uit de media waarin kinderen betrokken

Nadere informatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie door: Wietse van der Linden Onderzoek??? Waarom moeten studenten leren onderzoek

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

Het volgende interview werd gehouden op de Hogeschool Inholland, gevestigd te Haarlem door Theo Dixon met Dhr. Marvin Brouwer.

Het volgende interview werd gehouden op de Hogeschool Inholland, gevestigd te Haarlem door Theo Dixon met Dhr. Marvin Brouwer. Het volgende interview werd gehouden op de Hogeschool Inholland, gevestigd te Haarlem door Theo Dixon met Dhr. Marvin Brouwer. Inleiding Als eerst hebben we elkaar begroet. Een voorstel ronde gedaan en

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

E-book: over het selecteren van winnende ideeën

E-book: over het selecteren van winnende ideeën E-book: over het selecteren van winnende ideeën Iets voor jou, dit e-book? Op zoek naar vernieuwing & onderscheid van diensten? Vraag jij je ook af hoe je uit een berg ideeën de beste selecteert? Lees

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan oktober 2011 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Schrijven en leren op de pabo en de basisschool Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Onderwerpen Schrijven op de lerarenopleiding en de basisschool De kracht van schrijven voor het leren en

Nadere informatie

3. Trends in het talenttijdperk

3. Trends in het talenttijdperk 3. Trends in het talenttijdperk 25. Doe jij aan levenlang leren? Hoe vaak en op welke wijze leer jij naast of tijdens je werk (p. 77)? 26. In hoeverre is jouw talent helemaal up-to-date en uniek (p. 77)?

Nadere informatie

HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT. Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton

HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT. Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton 1 250 deelnemers waarvan minimaal 150 leraren op een zaterdag in gesprek over bruikbaar

Nadere informatie

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk 36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk DE MASTERLERAAR ALS BRUGGENBOUWER Marco Snoek en Gonny Farley-Reijnen DE LERAAR ALS SLEUTEL Lerarenbeurs, Masterambitie OCW, Initiatieven

Nadere informatie

Kenniskring leiderschap in onderwijs. Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie

Kenniskring leiderschap in onderwijs. Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie Kenniskring leiderschap in onderwijs Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie Onderzoek doen Wie aanwezig? Wat wilt u weten? Beeld / gedachte / ervaring Praktijkonderzoek in de school = Onderzoek dat wordt

Nadere informatie

Interventie voorstel. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 14-2-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO

Interventie voorstel. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 14-2-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO Regio College Interventie voorstel Een spel bij het onderzoek Juf het is school! 2012 Auteur: L.E. Sinnema 14-2-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Tirza Bosma

Nadere informatie

Vragenlijst voor masterstudenten

Vragenlijst voor masterstudenten Vragenlijst voor masterstudenten Digitale toetsing en beoordeling in de universitaire lerarenopleiding Intro Het komende studiejaar besteden opleiders van alle universitaire lerarenopleidingen speciale

Nadere informatie

Kennismanagement en innovatie. Gorinchem, 13 december 2011

Kennismanagement en innovatie. Gorinchem, 13 december 2011 Kennismanagement en innovatie Hans Berends (TU Eindhoven) Gorinchem, 13 december 2011 Innovation, Technology Entrepreneurship & Marketing Group School of Industrial Engineering (TU/e) Research: one of

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment MBO en HBO studenten 3 de en 4 de jaars, HBO studenten verkorte opleiding en cursisten vervolgopleidingen Jeroen Bosch Ziekenhuis 1 Juni 2014, Jeroen

Nadere informatie

De docent als lerende professional

De docent als lerende professional De docent als lerende professional Prof. dr. Jan van Driel Opening PENTA Academie 6 oktober 2011 De rol van de docent Leerlingen weten haarscherp te formuleren wat een goede docent is en welke rol de docent

Nadere informatie

Afhankelijk van het aantal subgroepen waar je mee werkt print je een of meerdere setjes.

Afhankelijk van het aantal subgroepen waar je mee werkt print je een of meerdere setjes. Kaartenspel Lerende Organisatie, in welke fase zit jouw school? Deze werkvorm kan gebruikt worden om een beeld te krijgen van waar scholen staan in hun ontwikkeling naar een lerende organisatie. De aspecten

Nadere informatie

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd Subsidie: Bernard van Leer Foundation Inhoud presentatie Onze Klas Mijn Wereld Ontwikkeling:

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Dialoog, de weg naar goede zorg

Dialoog, de weg naar goede zorg Dialoog, de weg naar goede zorg Inhoud 1. Macro / meso / micro 2. Zorg met aandacht 3. Ethiek ook iets voor ons? 4. Conclusies 2 Macro, meso, micro Macro meso micro Macrosysteem: Wereld Europa Mesosysteem

Nadere informatie

HOE KRIJG IK ARTSEN MEE?

HOE KRIJG IK ARTSEN MEE? Deze WORKSHOP vormt onderdeel van het teamwork curriculum 'TeamSHOPP'. TeamSHOPP is een wetenschappelijk onderbouwd en op-maat toe te passen curriculum dat multidisciplinaire zorgteams ondersteunt in het

Nadere informatie

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN CHRISTEL WOLTERINCK C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL CHRISTEL C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL

Nadere informatie

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Inleiding Voor u ligt de handleiding bij de LOB-scan voor het mbo. De LOB-scan voor het mbo is in opdracht van MBO Diensten ontwikkeld en is te vinden op www.mbodiensten.nl.

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Leeropbrengsten van de videoclub Vervoort (2015) ONDERZOEKSRAPPORT 2 1 : LEEROPBRENGSTEN VAN DE VIDEOCLUB

Leeropbrengsten van de videoclub Vervoort (2015) ONDERZOEKSRAPPORT 2 1 : LEEROPBRENGSTEN VAN DE VIDEOCLUB ONDERZOEKSRAPPORT 2 1 : LEEROPBRENGSTEN VAN DE VIDEOCLUB Maaike Vervoort, november 2015 Saxion, Lectoraat Rich Media & Teacher Learning 1 Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door het project Versterking

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie

perspectief voor professionele ontwikkeling

perspectief voor professionele ontwikkeling Actie-onderzoek als perspectief voor professionele ontwikkeling Workshop ALTHUS-Seminar 6 maart 2012 Geert Kelchtermans (KU Leuven) 1. What s in a name? 1. Term: veelgebruikt; uitgehold? In literatuur:

Nadere informatie

Collectief leren in communities of practice. Kariene Mittendorff

Collectief leren in communities of practice. Kariene Mittendorff Collectief leren in communities of practice Kariene Mittendorff Stoas Onderzoek Wageningen, datum 1 Inhoud 1 Inleiding... 4 1.1 Leren op de werkplek...4 1.2 Sociale context van leren...5 1.3 Collectief

Nadere informatie

Werkplekbezoek Bouwen en Wonen - PTH

Werkplekbezoek Bouwen en Wonen - PTH Werkplekbezoek Bouwen en Wonen - PTH Student : Teus van Toorn BW 4 Fontys contactdocent (FCD) : Theo Dumoulin Datum werkplekbezoek : 25 maart 2015 10:15-11:45 uur Werkplek : ROC Da Vinci SchildersCool

Nadere informatie

Bronnenkaart. Reflectiemethodieken 1

Bronnenkaart. Reflectiemethodieken 1 Bronnenkaart Reflectiemethodieken 1 Onderwijsautobiografie Bron: Verkuyl H. (2002). Lesgeven in pedagogisch perspectief. Een werkboek voor leraren in opleiding. Soest: Nelissen. Een onderwijs(auto)biografie

Nadere informatie