VoIP is een oorzaak. Deel 1: geluid en het menselijk gehoor

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VoIP is een oorzaak. Deel 1: geluid en het menselijk gehoor"

Transcriptie

1 VoIP is een oorzaak Deel 1: geluid en het menselijk gehoor Er is en wordt binnen de IT-wereld veel geschreven over VoIP, want de potentie van deze technologie voor het bedrijfsleven is enorm. Migratiestrategieën, implementatiemethodes, business cases en redundantie- en capaciteitsberekeningen voor netwerkverbindingen komen daarbij veelvuldig aan bod. Helaas wordt er meestal aan voorbij gegaan dat het transporteren van geluid via een IP-netwerk een uitgesproken delicaat karwei is. In een serie van vier artikelen zoom ik daarom in op de aspecten die vanuit geluid en audio bekeken belangrijk zijn als je met VoIP aan de slag gaat. Er komen hierbij vijf hoofdonderwerpen aan bod: geluid, het menselijk oor, analoge audio, digitale audio en tenslotte VoIP. Over deze onderwerpen zijn boeken of zelfs bibliotheken volgeschreven door kundige wetenschappers. Ik zal dan ook niet te gedetailleerd op alle aspecten in gaan, want dan worden de artikelen wel erg lang. Ik streef er vooral naar om te zorgen dat je na het lezen van de artikelen beschikt over een goede basis die van pas komt om VoIP (nog) beter te begrijpen. Mijn overtuiging hierbij? VoIP is een oorzaak!

2 Wat is geluid? Simpel gezegd is geluid een trilling. In het dagelijks leven meestal een trilling die zich via de lucht voortplant. De trilling zorgt in de lucht voor variatie in druk die, mits de snelheid waarmee de druk wisselt en het verschil in druk groot genoeg zijn, door het menselijk oor kan worden waargenomen. Dr. Daniel Russel heeft een serie mooie animaties gemaakt van hoe voortplanting van de trilling eruit ziet. Zoals te zien is komt het medium (de lucht) daarbij weer terug in startpositie. Geluid verplaatst dus geen lucht (zoals wind dat wel doet), maar beweegt het heen en weer. Een belangrijke eigenschap van geluid is dat het een continue signaal betreft. Het is niet op een of andere manier in tijdsintervallen opgeknipt. Je kunt een geluidsgolf op ieder willekeurig moment bekijken en er zal daarbij altijd een bepaalde luchtdruk meetbaar zijn. Een andere eigenschap is dat voortplanting van geluid door de lucht of ander medium tijd kost. Als je op een voetbalveld van 100m lengte een startpistool afvuurt aan de ene kant dan duurt het rond de 0,29s voordat de knal aan de andere kant hoorbaar is. Geluid reist namelijk door de lucht met een snelheid van ongeveer 344m/s (±1240km/u). De exacte snelheid is afhankelijk van factoren als temperatuur, exacte scheikundige samenstelling van het medium en luchtdruk, maar op zeeniveau zijn de verschillen die in de lucht optreden verwaarloosbaar. Geluid is een continue signaal en doet er ongeveer 0,29s over om een voetbalveld over te steken Geluid kan worden verdeeld in drie categorieën. Het kan een periodiek geluid zijn, waarbij een duidelijk repeterend patroon van drukwisselingen te herkennen is. Het kan non-periodiek zijn, waarbij er wel constant geluid is, maar zonder (duidelijk) repeterend patroon. Ruis is een typisch non-periodiek geluid. Als laatste er kan sprake zijn van een impuls. Dat is een kort eenmalig geluid, zoals bijvoorbeeld de knal van het eerder afgevuurde startpistool. Ieder geluid kan worden ontleed tot een combinatie van deze drie vormen.! Afbeelding1.1

3 De meest eenvoudige vorm van periodiek geluid is een sinusgolf. Hoe een sinusgolf klinkt weten we allemaal, want de kiestoon die je hoort voor een telefoongesprek is een sinusgolf. Zoals in de afbeelding hierboven te zien valt, heeft de sinusgolf een duidelijk repeterend karakter. Alle drukverschillen volgen elkaar zeer gelijkmatig op. Hoe sneller de drukverschillen elkaar in de tijd opvolgen, hoe korter één periode van de sinusgolf duurt. Het aantal perioden dat in een seconde past, wordt de frequentie genoemd. De frequentie wordt uitgedrukt in Hertz (Hz), waarbij 1Hz dus gelijk is aan één periode per seconde. Afhankelijk van de frequentie, heeft de sinusgolf een bepaalde golflengte die wordt uitgedrukt in Lambda (λ). De golflengte is gelijk aan de afstand die geluid aflegt in één periode. Bij 344m/s heeft een sinusgolf met een frequentie van 1Hz dus een golflengte van 344m. De frequentie en de golflengte zijn hierbij onlosmakelijk met elkaar verbonden: hoe hoger de frequentie, hoe kleiner de golflengte en vice versa. Frequentie en golflengte zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: hoe hoger de frequentie, hoe kleiner de golflengte en vice versa. de decibel (db) Het drukverschil dat een geluid veroorzaakt wordt de amplitude genoemd en uitgedrukt in Pascal. De eenheid Pascal is gedefinieerd als de druk die een kracht van 1Newton uitoefent op 1m². In de praktijk is dit geen handige eenheid om mee te werken bij geluid. Dat heeft alles te maken met ons gehoor. Het zachtste geluid dat het menselijk oor kan waarnemen heeft een druk van ongeveer 20µPa. Geluid dat zo hard is dat we het als pijnlijk ervaren, is ongeveer 20Pa. Dat is keer zoveel. Beroemde wetenschappers van weleer hebben voor dit probleem twee slimme dingen bedacht. Allereerst bedachten ze om de drukverschillen te plotten op een logaritmische schaal die de verhoudingen tussen geluidsdrukniveaus weergeeft. Dit maakt het enorme bereik al beter behapbaar. De eenheid voor logaritmische verhoudingen is de Bel. Omdat de Bel te grof bleek om prettig mee te werken, besloten ze de decibel (db) te gebruiken. Ééntiende Bel dus. Voor geluidsdruk wordt als standaard de gehoordrempel van 20µPa als referentiepunt gebruikt: 20µPa is gelijk aan 0dB SPL (Sound Pressure Level, geluidsdrukniveau). Omdat de schaal logaritmisch is, is de pijndrempel van 20Pa gelijk aan 120dB SPL. Hierbij geldt dat iedere verdubbeling van de geluidsdruk resulteert in een toename van 6dB. Dat maakt het leven een heel stuk makkelijker! Belangrijkste om te onthouden is dat de decibel altijd een verhouding aangeeft. Je kunt dus niet zeggen dat een geluid 40dB is. Je moet specificeren wat je referentie is, dus bijvoorbeeld 40dB SPL als je refereert naar geluidsdruk. En zo zijn er zeker nog enkele tientallen andere vormen van de decibel als het over geluid of audio gaat. Omdat de decibel een verhouding aangeeft, kun je wel zeggen dat een bepaald signaal of geluid 40dB harder is dan een ander: 80db SPL is 40dB harder dan 40dB SPL.

4 Het menselijk gehoor De kop is eraf. We weten nu op hoofdlijnen wat geluid is en hoe we de frequentie en amplitude kunnen uitdrukken. Ook is een klein tipje van de sluier opgelicht over de eigenschappen van het menselijk gehoor. Ons gehoor werkt erg ingewikkeld. Zo ingewikkeld dat de moderne wetenschap nog niet volledig ontrafeld heeft hoe het precies werkt. Moeder natuur heeft er echt wat speciaals van gemaakt! Allereerst bestaat het menselijk oor uit drie delen: het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Een groot deel van het buitenoor is voor iedereen zichtbaar: de oorschelp. De vorm en ribbels van de oorschelp helpen bij het lokaliseren van geluid en versterkt of verzwakt bepaalde frequentiegebieden. Ook de gehoorgang en het trommelvlies maken deel uit van het buitenoor. De gehoorgang is ongeveer 25 tot 35mm lang vanaf de ingang tot het trommelvlies. Het trommelvlies bevindt zich op het koppelvlak met het middenoor. Het vlies is elastisch en zet de drukverschillen die het oor bereiken om in mechanische trillingen. Deze trillingen worden in het binnenoor opgevangen door drie kleine botjes: hamer, aanbeeld en stijgbeugel geheten. Deze botjes werken samen om de trilling van het trommelvlies door te geven aan het ovale venster, waar het binnenoor begint. Het middenoor heeft meerdere functies, waarvan ik de twee belangrijkste uitlicht. Allereerst zorgt het middenoor voor het versterken van de mechanische trilling van het trommelvlies. Het binnenoor is gevuld met vloeistof en de trilling van het trommelvlies is te zwak om hier voldoende beweging in te brengen. Daarnaast biedt het middenoor enige bescherming tegen gehoorschade. Door samentrekking van in het middenoor aanwezige spieren bij hard geluid (>75dB SPL) worden de trillingen enigszins gedempt. Het ovale venster is een stug membraan dat samen met de stijgbeugel het slakkenhuis afsluit. Het slakkenhuis bevat vloeistof die door de trillingen in beweging wordt gebracht. Net zoals zeewier in de oceaan, wuiven ongeveer microscopisch kleine haartjes in het slakkenhuis heen en

5 weer door de trillingen. Deze haartjes vormen het basilaire membraan. Dit membraan geeft prikkels door aan de gehoorzenuw. Via de gehoorzenuw komen we bij de hersenen, waar de zenuwprikkels er in de auditieve cortex voor zorgen dat er sprake is van perceptie en we geluid dus daadwerkelijk kunnen horen. Het menselijk oor kan frequenties waarnemen van 20Hz tot 20kHz. Dat is op jonge leeftijd en zonder gehoorbeschadigingen. In de hoofdstukken over geluid en de decibel is al naar voren gekomen dat het oor beperkingen heeft voor het hardste en zachtste geluid dat kan worden waargenomen. Ook de minimale en maximale frequentie die het oor kan verwerken kent grenzen. De laagst hoorbare frequentie voor de mens is ongeveer 20Hz en 20kHz de hoogste. Zowel de waarneming van frequentie als amplitude kan door diverse factoren beïnvloed worden. Zo zal een persoon van 60 jaar frequenties van boven de 10kHz doorgaans niet meer kunnen horen. En kan iemand die gehoorschade heeft geluiden van 70db SPL al als pijnlijk ervaren. Ook is het gehoor niet lineair. Een geluid dat bij gelijke amplitude veranderd in frequentie, zal niet over het hele frequentiebereik als even luid worden ervaren. Onder 300Hz en boven 6kHz verliest het oor aan gevoeligheid. Het meest gevoelige gebied ligt rond de 4kHz. Reden hiervoor is dat veel geluiden in de wereld om ons heen in dit frequentiegebied essentiële informatie bevatten. Denk aan spraakverstaanbaarheid (medeklinkers als de s, t, g, k) en struikgeritsel (van een naderend roofdier). Ons gehoor is extreem gevoelig in het tijdsdomein. Als een geluid uit een bepaalde richting komt, dan bereikt dit onze oren niet op hetzelfde moment. Simpelweg omdat onze oren precies één hoofd van elkaar verwijderd zijn. Ondanks de wetenschap dat geluid een snelheid van 344m/s heeft en ons hoofd dus in een fractie van een seconde gepasseerd wordt, weten we dit minieme tijdsverschil feilloos waar te nemen. Er zijn onderzoeken gedaan waarbij de proefpersonen in staat waren om tijdsverschillen van 10µs waar te nemen! Hier aan gekoppeld is ons gehoor ook extreem goed in staat om onderbrekingen van geluid op te vangen. Onderbrekingen van 1ms kunnen al hoorbaar zijn en 5ms wordt vaak al als storend ervaren. Dit komt mede omdat abrupte onderbrekingen van geluid in de natuur vrijwel niet voorkomen en dus is het een signaal dat er iets vreemds aan de hand is. Misschien dreigt er wel levensgevaar. Herhaaldelijke, abrupte onderbrekingen van geluid leiden de aandacht af, gaan ten kosten van de spraakverstaanbaarheid en zorgen bovenal voor een negatieve beleving bij de luisteraar. In deel drie en vier van deze reeks zal duidelijk worden dat het voorkomen van abrupte onderbrekingen één van de belangrijkste succesfactoren voor VoIP is. Het zal echter ook duidelijk worden dat dit één van de meest complexe uitdagingen is Lees ook Deel 2: analoge audio geschreven door Marcel Kornegoor

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Horen, zo gewoon, wat is het precies? onder andere: Detectie van geluid Discriminatie tussen verschillende

Nadere informatie

6.1. Het buitenoor. In figuur zien we een schets van het buitenoor

6.1. Het buitenoor. In figuur zien we een schets van het buitenoor Na het vrij technische hoofdstuk over decibels en aanverwante berekeningen zullen we het deze maand hebben over het orgaan waarmee we allemaal geluid herkennen en onderscheiden, namelijk het oor. 6. Het

Nadere informatie

C.V.I. 9.5 Geluid in de vleeswarenindustrie

C.V.I. 9.5 Geluid in de vleeswarenindustrie 9 ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN 9.5 GELUID IN DE VLEESWARENINDUSTRIE Auteur : Ir. S.P. van Duin februari 1998 blad 1 van 7 INHOUDSOPGAVE 1 WAT IS GELUID................................................... 3 2 HOE

Nadere informatie

Glas en akoestische isolatie Decibels berekenen

Glas en akoestische isolatie Decibels berekenen Geluid Algemeen Geluid wordt veroorzaakt door trillingen of golven die zich voortplanten in de lucht, een vloeistof of vaste materie zoals een muur. Het gaat om minieme veranderingen in de luchtdruk die

Nadere informatie

Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2)

Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2) Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2) Geluidsbron, tussenstof en ontvanger Een geluidsbron is een voorwerp dat trilt. Dat kan in principe ieder voorwerp zijn. Of je een geluid kan horen

Nadere informatie

Voorbeelden van geluid die voor mensen erg belangrijk zijn: - voor onderlinge communicatie (spraak en gehoor) - als waarschuwingssignaal (claxon van

Voorbeelden van geluid die voor mensen erg belangrijk zijn: - voor onderlinge communicatie (spraak en gehoor) - als waarschuwingssignaal (claxon van Wat is GELUID Voorbeelden van geluid die voor mensen erg belangrijk zijn: - voor onderlinge communicatie (spraak en gehoor) - als waarschuwingssignaal (claxon van een auto, een overweg, een brandalarm)

Nadere informatie

1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35

1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35 1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35 1.2.1 Wat is geluid? Geluid: trillingen veroorzaakt door een geluidsbron Middenstof: stof die de trillingen geleidt. Resonantie: het overdragen van een trilling

Nadere informatie

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk.

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk. Audio Introductie Geluid is een trilling van deeltjes, die zich voortplant in lucht of in een ander medium, zoals water. Een andere definitie: geluid is een voortschrijdende verandering van luchtdruk.

Nadere informatie

Golven. 4.1 Lopende golven

Golven. 4.1 Lopende golven Golven 4.1 Lopende golven Samenvatting bladzijde 158: Lopende golf Transversale golf http://www.pontes.nl/~natuurkunde/vwogolf164/transversale_golfsimulation.html Longitudinale golf http://www.pontes.nl/~natuurkunde/vwogolf164/longitudinale_golfsimulation.html

Nadere informatie

Tabellenboek. Gitaar

Tabellenboek. Gitaar 4T versie 1 Natuur- en scheikunde 1, Geluid Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Slj en Zan Tabellenboek 1. Neem de volgende tabel netjes over

Nadere informatie

Horen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Horen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 07 April 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63355 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

4VMBO H5 LES.notebook January 27, Geluid. BINAStabellen: 6, 7, 8, 27, 28, 29 en 30. Luidspreker. Drukverschillen

4VMBO H5 LES.notebook January 27, Geluid. BINAStabellen: 6, 7, 8, 27, 28, 29 en 30. Luidspreker. Drukverschillen Geluid BINAStabellen: 6, 7, 8, 27, 28, 29 en 30 Luidspreker Drukverschillen Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Oor Trommelvlies met daarachter hamer aambeeld, stijgbeugel trilhaartjes met

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid 10/6/2014. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid 10/6/2014. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Geluid 10/6/2014 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm), Leen

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid. 4 november Brenda Casteleyn, PhD

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid. 4 november Brenda Casteleyn, PhD Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Geluid 4 november 2017 Brenda Casteleyn, PhD Met dank aan: Atheneum van Veurne, Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) 1. Inleiding Dit oefeningenoverzicht

Nadere informatie

Geluid : hoe en wat? 1. Wat is Geluid

Geluid : hoe en wat? 1. Wat is Geluid Geluid : hoe en wat? Het moet zowat eind jaren 70 geweest zijn dat ik mij, mede door de opkomst van de Tascam en Fostex portastudio s en multitrackers, begon bezig te houden met het opnemen van instrumenten

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten. Informatie voor familie en naasten

Libra R&A locatie Leijpark. Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten. Informatie voor familie en naasten Libra R&A locatie Leijpark Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten Informatie voor familie en naasten Uw kind/partner/naaste volgt het programma Vroege Intensieve Neurorevalidatie (VIN) van Libra

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 GEHOORSTOORNISSEN. Inleiding. Gehoorstoornissen. Soorten gehoorverlies

Hoofdstuk 2 GEHOORSTOORNISSEN. Inleiding. Gehoorstoornissen. Soorten gehoorverlies Hoofdstuk 2 GEHOORSTOORNISSEN Inleiding Een kan verschillende oorzaken hebben. De gevolgen en de behandeling van de stoornis hangen af van de oorzaak. Dit hoofdstuk beschrijft kort de soorten, de graden

Nadere informatie

Als de lijn een sinusvorm heeft spreek je van een harmonische trilling of een zuivere toon.

Als de lijn een sinusvorm heeft spreek je van een harmonische trilling of een zuivere toon. muziek; trillingen en golven Geluidsbron: alles dat geluid maakt. Een geluidsbron maakt geluid door te trillen. Periodieke beweging: een heen en weer beweging van een geluidsbron. Een zo een heen en weer

Nadere informatie

Een mooi voorbeeld om de drie manieren waarop een trilling zich voortplant te illustreren is de volgende:

Een mooi voorbeeld om de drie manieren waarop een trilling zich voortplant te illustreren is de volgende: Over db s gesproken Inleiding Geluid is een trilling, die ontstaat doordat een geluidsbron trilt in een akoestisch midden. Onder akoestisch midden verstaan we een stof in gasvormige, vaste of vloeibare

Nadere informatie

Videoclub Bedum. Geluid in video

Videoclub Bedum. Geluid in video Videoclub Bedum Geluid in video Videoclub Bedum Geluid in video Wat is geluid en hoe versterkt geluid het beeld. Voorbeeldfilmpje Let op de microfoon. Vragen: 1. Wat vind je van het geluid? 2. Hoe zou

Nadere informatie

WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT

WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT Hoe weet u of u gehoorverlies heeft? De kans is groot dat u de laatste bent die dat weet. De meeste gehoorverliezen ontwikkelen zich namelijk zo geleidelijk dat u het

Nadere informatie

Lawaai & occasionele blootstelling

Lawaai & occasionele blootstelling Lawaai & occasionele blootstelling Lawaai & occasionele blootstelling - Versie: 01/08/2012 Pagina 1 / 8 LAWAAI & OCCASIONELE BLOOTSTELLING Inleiding : In de wereld van de luchtvaart worden heel wat werknemers

Nadere informatie

Functioneren van het oor / buisjes

Functioneren van het oor / buisjes Afdeling: Onderwerp: KNO 1 Buisjes Functioneren van het oor Aan het oor onderscheidt men drie delen: uitwendig oor, middenoor en binnenoor. Het uitwendig oor bestaat uit de oorschelp en de uitwendige gehoorgang,

Nadere informatie

NaSk overal en extra opgaven

NaSk overal en extra opgaven NaSk overal en extra opgaven Opg. 1. Extra opgaven Deel 1: Opgave 1: In de les heeft je docent een experiment uitgevoerd, waarbij een metalen liniaal in trilling gebracht werd. Bij het eerste experiment

Nadere informatie

TINNITUS. Leren omgaan met tinnitus

TINNITUS. Leren omgaan met tinnitus TINNITUS Leren omgaan met tinnitus TINNITUS AURIUM Tinnitus aurium is de medische term voor oorsuizen. Het Latijnse tinnire betekent bellen of rinkelen, auris betekent oor. Iemand met tinnitus neemt geluiden

Nadere informatie

Thema: Multimedia/IT. Audio

Thema: Multimedia/IT. Audio Audio OPDRACHTKAART MM-02-07-01 Wat is geluid? Voorkennis: Je hebt Multimedia-opdrachten 1 tot en met 4 (MM-02-03 t/m MM-02-06) afgerond. Intro: Een multimediaproductie zonder geluid is bijna niet voor

Nadere informatie

Toets Communicatie (eindtoets) 1

Toets Communicatie (eindtoets) 1 Toets Communicatie (eindtoets) 1 De toets bij het hoofdstuk communicatie. Maak in elk geval de toets passend bij de route die je hebt gedaan. Maak ook nog een toets voor een andere route. Probeer zo goed

Nadere informatie

hoort bij activiteiten: praten, muziek informatiedrager: bel, telefoon, sirene Effecten van geluid op een mens:

hoort bij activiteiten: praten, muziek informatiedrager: bel, telefoon, sirene Effecten van geluid op een mens: Geluid; functies Positief: hoort bij activiteiten: praten, muziek informatiedrager: bel, telefoon, sirene Negatief: als geen verband met of storing eigen activiteiten bevat ongewenste informatie Geluid;

Nadere informatie

Keel-, neus en oorheelkunde. Slechthorendheid en Hoortoestellen

Keel-, neus en oorheelkunde. Slechthorendheid en Hoortoestellen Keel-, neus en oorheelkunde Slechthorendheid en Hoortoestellen 1 Deze folder geeft u informatie over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar iets aan te doen. Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor

Nadere informatie

Inleiding. Hoe werkt het oor?

Inleiding. Hoe werkt het oor? Otosclerose Inleiding Samen met uw KNO- arts heeft u besloten om vanwege uw gehoor en/of oorklachten een onderzoek te laten verrichten naar eventuele otosclerose. Deze folder geeft u informatie over wat

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes bij kinderen

Trommelvliesbuisjes bij kinderen Trommelvliesbuisjes bij kinderen Inhoudsopgave Het oor en hoe het werkt... 1 Wat zijn de klachten... 2 Behandeling... 2 Operatie... 2 De voorbereiding... 3 Advies... 3 Tot slot... 4 Het oor en hoe het

Nadere informatie

Acoustics. The perfect acoustics of a car. Jan Hoekstra

Acoustics. The perfect acoustics of a car. Jan Hoekstra Acoustics The perfect acoustics of a car. Jan Hoekstra Onderwerpen: Wat is geluid? Een stukje theorie. Acoustics. Toepassingen. Vragen? Bedankt. Wat is geluid? Geluid is een verstoring van de atmosfeer

Nadere informatie

innovation in insulation

innovation in insulation warmte vocht geluid 2.000 / BG / 12-2004 Bergman Grafimedia Deze uitgave is met de meeste zorg samengesteld. Eventuele wijzigingen en zetfouten ten alle tijde voorbehouden. Geluid Inleiding Aan geluid

Nadere informatie

Keel-, neus- en oorheelkunde. Operaties aan het oor

Keel-, neus- en oorheelkunde. Operaties aan het oor Keel-, neus- en oorheelkunde Operaties aan het oor 1 Inleiding Deze folder geeft u informatie over verschillende operaties aan het oor. 2 Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor het horen van geluid.

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes voor volwassenen

Trommelvliesbuisjes voor volwassenen Trommelvliesbuisjes voor volwassenen Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over het plaatsen van trommelvliesbuisjes. Het plaatsen van trommelvliesbuisjes vindt plaats wanneer de buis

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes. volwassenen KNO. alle aandacht

Trommelvliesbuisjes. volwassenen KNO. alle aandacht Trommelvliesbuisjes bij volwassenen KNO alle aandacht Trommelvliesbuisjes bij volwassenen Algemeen Er is in overleg met u besloten tot het plaatsen van een trommelvliesbuisje. Gemakshalve wordt in de rest

Nadere informatie

Informatie bij operaties aan het oor

Informatie bij operaties aan het oor Informatie bij operaties aan het oor Dr. G. Claes Prof. Dr. J. Claes Dr. M. De Cock Dr. J. Van Haesendonck Inleiding Deze informatie heeft tot doel U in te lichten over het verloop van deze ingreep, wij

Nadere informatie

Operatie a an het oor

Operatie a an het oor Operatie aan het oor Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over operaties aan het oor. Alvorens nader om te gaan op het hoe en waarom is het zinvol in kort de werking van het menselijk

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen. Afdeling KNO

Slechthorendheid en hoortoestellen. Afdeling KNO Slechthorendheid en hoortoestellen Afdeling KNO Dit boekje heeft tot doel u informatie te geven over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar wat aan te doen. Als u recent bij een keel-, neus- en oorarts

Nadere informatie

Gehooronderzoek. Audiologisch Centrum. Afdeling KNO

Gehooronderzoek. Audiologisch Centrum. Afdeling KNO Gehooronderzoek Audiologisch Centrum Afdeling KNO Een Audiologisch Centrum is gespecialiseerd in onderzoek en advies voor mensen met gehoorproblemen. U komt bij het Audiologisch Centrum omdat een huisarts

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor Operaties aan het oor Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over operaties aan het oor. Als u recent bij de KNO-arts bent geweest, die u zo'n operatie heeft voorgesteld, dan kunt u

Nadere informatie

FAQ Lawaai Prof. J. Malchaire

FAQ Lawaai Prof. J. Malchaire FAQ Lawaai Prof. J. Malchaire BASISPRINCIPES 1. Wat is een risico?...1 2. Wanneer is er sprake van hinder ten gevolge van lawaai?...1 3. Welke risico s worden voornamelijk met lawaai geassocieerd?...1

Nadere informatie

7-8. Fietsbel. Waarvoor worden geluiden gebruikt?

7-8. Fietsbel. Waarvoor worden geluiden gebruikt? Waar vind je geluid? Geluid wordt veroorzaakt door trillingen. Deze trillingen zijn een vorm van beweging die je kunt horen. Dit kan je terug vinden in verschillende toonhoogtes. Voorbeelden zijn: vogels

Nadere informatie

Samenvatting project natuur zintuigen

Samenvatting project natuur zintuigen Samenvatting project natuur zintuigen Let op: De plaatjes hoef je niet te leren! Samenvatting van de huid Hoe voel je? In je huid zitten drukreceptoren die gestimuleerd worden door jouw vinger. Ze sturen

Nadere informatie

Gehooronderzoek. Audiometrie

Gehooronderzoek. Audiometrie Gehooronderzoek Audiometrie Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding U heeft een afspraak voor een gehooronderzoek (audiometrie). op: dag om uur. Het onderzoek vindt

Nadere informatie

Oren om te horen. 1. Leesopdracht

Oren om te horen. 1. Leesopdracht 1. Leesopdracht Lees de onderstaande tekst goed door. De tekst gaat over de werking van het gehoor en is erg handig voor maken van de overige opdrachten in dit boekje. Oren om te horen Je oren zijn er

Nadere informatie

Opgave 2 Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand.

Opgave 2 Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand. Uitwerkingen 1 Als dit heen en weer beweegt om de evenwichtsstand. Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand. Een trilling = de beweging van een voorwerp tussen twee opeenvolgende

Nadere informatie

Nederlandstalige samenvatting

Nederlandstalige samenvatting Nederlandstalige samenvatting In moderne hoortoestellen gebruikt men geavanceerde signaalbewerking om het inkomende geluid te bewerken en te versterken. Het hoortoestel is meer dan een eenvoudige geluidversterker:

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Stijgbeugel- of stapesoperatie

Stijgbeugel- of stapesoperatie Stijgbeugel- of stapesoperatie Deze brochure biedt u informatie over operaties aan de stijgbeugel (stapes), een van de gehoorbeentjes in het middenoor. Werking van het oor Het oor is globaal onder te verdelen

Nadere informatie

Geluid en wind. Erik Salomons TNO TPD Delft. Door de wind klinkt geluid soms harder dan anders. Deze website legt uit hoe dit komt.

Geluid en wind. Erik Salomons TNO TPD Delft. Door de wind klinkt geluid soms harder dan anders. Deze website legt uit hoe dit komt. Geluid en wind Erik Salomons TNO TPD Delft Door de wind klinkt geluid soms harder dan anders. Deze website legt uit hoe dit komt. 1. Modellen Als je geluid wilt begrijpen en berekenen, dan kun je niet

Nadere informatie

Plaatsen van trommelvliesbuisjes bij volwassenen

Plaatsen van trommelvliesbuisjes bij volwassenen Plaatsen van trommelvliesbuisjes bij volwassenen U komt binnenkort in ons ziekenhuis voor het plaatsen van trommelvliesbuisjes. De KNO-arts heeft u mondeling geïnformeerd over de behandeling. In deze folder

Nadere informatie

1. Gehoor 1.1. De fysische prikkel. 1.2. de sensor : het orgaan van corti 3 halfcirkelvormige organen, dynamisch evenwicht

1. Gehoor 1.1. De fysische prikkel. 1.2. de sensor : het orgaan van corti 3 halfcirkelvormige organen, dynamisch evenwicht 1. Gehoor 1.1. De fysische prikkel Geluid is een periodische verdichting van materie. Luidheid wordt bepaald door de amplitude van de druk (hoe sterk is de samendrukking) Toon wordt bepaald door de frequentie,

Nadere informatie

SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN

SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN 359 Inleiding Het verschijnsel slechthorendheid is bij u vastgesteld. In deze folder leest u meer over dit verschijnsel en de behandelmogelijkheden. Werking van het oor

Nadere informatie

Het oor. Wetenschappelijke naam: Auris is een orgaan waarmee geluids-golven worden opgevangen om door de hersenen om te worden gezet in geluid.

Het oor. Wetenschappelijke naam: Auris is een orgaan waarmee geluids-golven worden opgevangen om door de hersenen om te worden gezet in geluid. Het oor Wetenschappelijke naam: Auris is een orgaan waarmee geluids-golven worden opgevangen om door de hersenen om te worden gezet in geluid. Functie binnenoor Voor gehoor en ook een rol bij het evenwichtsgevoel.

Nadere informatie

INFOAVOND 13.11.2013 MEETCAMPAGNE WINDTURBINES MALDEGEM EEKLO

INFOAVOND 13.11.2013 MEETCAMPAGNE WINDTURBINES MALDEGEM EEKLO INFOAVOND 13.11.2013 MEETCAMPAGNE WINDTURBINES MALDEGEM EEKLO VERWELKOMING Annelies Lammertyn Schepen van Milieu Gemeente Maldegem VERWELKOMING Annelies Lammertyn Schepen van Milieu Gemeente Maldegem

Nadere informatie

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten Otosclerose Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor G437-S CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend

Nadere informatie

BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene. Bert van Zanten UMC-Utrecht

BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene. Bert van Zanten UMC-Utrecht BERA, Tymp en OAE bij de pasgeborene Bert van Zanten UMC-Utrecht Overzicht Wat meet je bij BERA/Tymp/cEOAE/DPOAE? Normaal en afwijkend? Resultaat neonataal en later? BERA: Wat meet je? Het tijdsverloop

Nadere informatie

slechthorendheid en hoortoestellen

slechthorendheid en hoortoestellen patiënteninformatie slechthorendheid en hoortoestellen U bent bij de KNO-arts geweest omdat u niet goed hoort. Mogelijk kunt u door een hoortoestel beter gaan horen. Wat kunnen de klachten zijn? Welke

Nadere informatie

Keel- Neus- Oorheelkunde Operaties aan het oor

Keel- Neus- Oorheelkunde Operaties aan het oor Keel- Neus- Oorheelkunde Operaties aan het oor 2 Inleiding Uw KNO-arts heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. Deze folder heeft tot doel u te informeren zo n operatie. Hoe

Nadere informatie

Operatie aan het oor. Keel-Neus- en Oorheelkunde

Operatie aan het oor. Keel-Neus- en Oorheelkunde Operatie aan het oor Keel-Neus- en Oorheelkunde Uw Keel-Neus-Oorarts (KNO-arts) heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. Deze folder geeft u informatie over zo n operatie. U

Nadere informatie

Versterking Principe van de versterking

Versterking Principe van de versterking 6. 6.1.a Versterking Principe van de versterking Signalen worden versterkt door lampen of halfgeleiders. Halfgeleiders worden gemaakt van halfgeleidende materialen ( bv. silicium of germanium ) waar onzuiverheden

Nadere informatie

Het gehoor van mijn kind. Informatiebrochure

Het gehoor van mijn kind. Informatiebrochure Het gehoor van mijn kind Informatiebrochure Inhoud 1 Werking van het oor 4 2 Soorten gehoorverlies en behandeling 5 3 Hoe onderzoekt de arts het gehoor? 7 3.1 Oto-akoestische emissies (OAE) 7 3.2 BERA

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose Inleiding In overleg

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Student leraar secundair onderwijs groep 1

Lesvoorbereiding. Student leraar secundair onderwijs groep 1 Lesvoorbereiding Student leraar secundair onderwijs groep 1 Naam Eeckhout Andreas Cluster Bi-Fy-Aa-Ch Groep 2 OSO 2 Academiejaar 2005-2006 Campus Kattenberg Kattenberg 9, B-9000 Gent Tel. (09) 269 98 06

Nadere informatie

1. Anatomie en fysiologie van het oor

1. Anatomie en fysiologie van het oor 1. Anatomie en fysiologie van het oor Oor: - Buitenoor: vangt geluiden op - Middenoor: luchttrillingen worden doorgegeven aan de vloeistof in het oor, versterkt en doorgegeven - Binnenoor: met het slakkenhuis

Nadere informatie

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes)

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes) Samenvatting Thema 7: Zintuiglijke waarneming Basisstof 1 Prikkel: invloed van buitenaf (milieu) op een organisme Adequate prikkel: de prikkel die geschikt is voor een bepaald zintuig: - Lichtprikkels

Nadere informatie

Als we bv 2 db-waardes hebben: -31db en -52db dan kunnen we zeggen dat het verschil 21dB is. Maar klopt dit wel? Daarom controleren we even:

Als we bv 2 db-waardes hebben: -31db en -52db dan kunnen we zeggen dat het verschil 21dB is. Maar klopt dit wel? Daarom controleren we even: Db en afgeleiden 1 Inleiding Door de jaren heen zijn er veel verschillende Decibel afgeleiden ontstaan en ook veel verwarring. Volgend artikel is gebaseerd op een artikel door Lionel dumond en is vertaald

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose

Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose info voor patiënten Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose 01. Inleiding In overleg met uw behandelende arts heeft u besloten om een ooroperatie te ondergaan op de afdeling Neus-, keel- en oorheelkunde

Nadere informatie

Die moeilijke decibels.

Die moeilijke decibels. Die moeilijke decibels. Hoe werkt het en hoe moet ik er mee rekenen? PA FWN Met potlood en papier Er wordt zoveel mogelijk een rekenmethode toegepast, welke door zijn eenvoud met een simpele rekenmachine

Nadere informatie

Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin?

Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin? Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin? Tuinprofessionaldagen 2017 Inhoudsopgave Inleiding Introductie Wat is geluid Basisbegrippen: frequentie en golflengte Verandering geluidsspectrum

Nadere informatie

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s.

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s. Inhoud... 2 Opgave: Golf in koord... 3 Interferentie... 4 Antigeluid... 5 Staande golven... 5 Snaarinstrumenten... 6 Blaasinstrumenten... 7 Opgaven... 8 Opgave: Gitaar... 8 Opgave: Kerkorgel... 9 1/10

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw :

Opleiding Duurzaam Gebouw : Opleiding Duurzaam Gebouw : Akoestiek : ontwerp en realisatie Leefmilieu Brussel Definities en grootheden Manuel Van Damme Acoustical Expert VK Group Doelstelling(en) van de presentatie Evalueren en Definiëren

Nadere informatie

Revalidatie van het gehoor bij volwassenen

Revalidatie van het gehoor bij volwassenen Revalidatie van het gehoor bij volwassenen Gehoor en communicatie zijn van groot belang voor de mens. Wanneer er een beperking van gehoor, spraak of taal optreedt, heeft dat vaak grote gevolgen voor het

Nadere informatie

Psychoakoestiek. Universität Göttingen, 1979. armin.kohlrausch@philips.com

Psychoakoestiek. Universität Göttingen, 1979. armin.kohlrausch@philips.com Psychoakoestiek Armin Kohlrausch Philips Research Europe Eindhoven en Technische Universiteit Eindhoven Universität Göttingen, 1979 armin.kohlrausch@philips.com Inleiding Psychoakoestiek: Wetenschap, die

Nadere informatie

Oorgasme. Geluid in je oor

Oorgasme. Geluid in je oor Oorgasme Oorgasme Muziek is intens genieten. Kun jij je een leven inbeelden zonder muziek? Als je ouder wordt, is het normaal dat je de volumeknop al eens wat verder moet draaien. Je gehoor vermindert

Nadere informatie

Quiz. Golven en trillingen. Staande golven, dopplereffect, interferentie, frequentie, golflengte,

Quiz. Golven en trillingen. Staande golven, dopplereffect, interferentie, frequentie, golflengte, Quiz Golven en trillingen Staande golven, dopplereffect, interferentie, frequentie, golflengte, Golven en Trillingen SOORTEN GOLVEN EN HUN EIGENSCHAPPEN Wat is het verband tussen trillingen en golven?

Nadere informatie

College Spreken en Verstaan 9. De verwerving van spraakklanken Hoofdstuk 10 De waarneming van spraak

College Spreken en Verstaan 9. De verwerving van spraakklanken Hoofdstuk 10 De waarneming van spraak College Spreken en Verstaan 9 De verwerving van spraakklanken Hoofdstuk 10 De waarneming van spraak Informatie college via Hugo Quené http://www.hugoquene.nl/sv De verwerving van spraakklanken Anniek van

Nadere informatie

Ooroperatie: botverankerd hoortoestel

Ooroperatie: botverankerd hoortoestel Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Ooroperatie: botverankerd hoortoestel (baha) Jessa Ziekenhuis

Nadere informatie

Staatsexamen HAVO 2016

Staatsexamen HAVO 2016 Staatsexamen HAVO 2016 l Natuur, leven en technologie Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei 09.00 11.00 uur College-examen schriftelijk Opgavenboekje Voor dit examen zijn maximaal 59 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Gehoorverbeterende ooroperaties

Gehoorverbeterende ooroperaties Gehoorverbeterende ooroperaties Gehoorverbeterende ooroperaties Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over gehoorverbeterende (reconstructieve) ooroperaties. Deze operaties zijn er op gericht

Nadere informatie

Trommelvliessluiting. Afdeling KNO

Trommelvliessluiting. Afdeling KNO Trommelvliessluiting Afdeling KNO Trommelvliessluiting Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie aan uw oor in het Diaconessenhuis in Meppel, onderdeel van Zorgcombinatie Noorderboog. In deze folder

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor KNO-HEELKUNDE Operaties aan het oor Informatie voor jongeren Binnenkort word je opgenomen op de kinderafdeling voor een operatie aan je oor. Voor deze operatie moet je een dag en soms een nacht in het

Nadere informatie

Hou het lawaai buiten!

Hou het lawaai buiten! SGG STADIP SILENCE Hou het lawaai buiten! SAINT-GOBAIN GLASS SILENCE The future of habitat. Since 1665. SAINT-GOBAIN GLASS SILENCE Begrippen in geluid en akoestiek Geluid Geluid is een auditieve waarneming

Nadere informatie

Hou het lawaai buiten!

Hou het lawaai buiten! SGG STADIP SILENCE Hou het lawaai buiten! SAINT-GOBAIN GLASS SILENCE The future of habitat. Since 1665. SAINT-GOBAIN GLASS SILENCE Begrippen in geluid en akoestiek Geluid Geluid is een auditieve waarneming

Nadere informatie

Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen

Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen

Nadere informatie

Elektro-akoestiek voor technici. GSM uit of in trilstand a.u.b.

Elektro-akoestiek voor technici. GSM uit of in trilstand a.u.b. Elektro-akoestiek voor technici GSM uit of in trilstand a.u.b. 1 1.1. Geluid - geluidsgolven Geluid is de verstoring van de evenwichtsituatie van luchtmoleculen die waarneembaar is voor het menselijk gehoor

Nadere informatie

Gehoorverbeterende operatie in het middenoor. Tympanoplastiek

Gehoorverbeterende operatie in het middenoor. Tympanoplastiek Gehoorverbeterende operatie in het middenoor Tympanoplastiek Uw KNO-arts heeft een afwijking aan uw middenoor vastgesteld. Er kan een beschadiging zijn aan zowel het trommelvlies als de gehoorbeenketen.

Nadere informatie

Vervangen van de stijgbeugel. Stapedotomie

Vervangen van de stijgbeugel. Stapedotomie Vervangen van de stijgbeugel Stapedotomie Uw KNO-arts heeft een afwijking aan uw middenoor vastgesteld veroorzaakt door otosclorose op en rondom stijgbeugel. Deze afwijking kan de oorzaak zijn van uw slechthorendheid.

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor Operaties aan het oor Inleiding De keel-, neus-, en oorarts (KNO-arts) heeft bij u een operatie aan een van uw oren voorgesteld. In deze brochure wordt informatie gegeven over de werking van het oor en

Nadere informatie

Beroepsziekte nr.1: Gehoorschade. Stop de stijging. Paper (3 delen) over lawaaidoofheid & adequate gehoorbescherming

Beroepsziekte nr.1: Gehoorschade. Stop de stijging. Paper (3 delen) over lawaaidoofheid & adequate gehoorbescherming Beroepsziekte nr.1: Gehoorschade. Stop de stijging. Paper (3 delen) over lawaaidoofheid & adequate gehoorbescherming Deel 1: Te veel geluid. Lawaai. Wat kan er misgaan? Deel 2: Gehoorbescherming in de

Nadere informatie

neus-keel-oor informatiebrochure Trommelvliesoperatie

neus-keel-oor informatiebrochure Trommelvliesoperatie neus-keel-oor informatiebrochure Trommelvliesoperatie Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is het trommelvlies 4 3. Het oor 5 4. De operatie 5 5. Pijnmedicatie 6 6. Mogelijke verwikkelingen 7 7. Na de operatie

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor KNO Operaties aan het oor Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Uw KNO-arts heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. Deze

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen

Slechthorendheid en hoortoestellen Slechthorendheid en hoortoestellen Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar wat aan te doen. Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor het horen

Nadere informatie

VOLUME I VADEMECUM VOOR WEGVERKEERSLAWAAI IN DE STAD. Basisbegrippen van de akoestiek

VOLUME I VADEMECUM VOOR WEGVERKEERSLAWAAI IN DE STAD. Basisbegrippen van de akoestiek 1 VOLUME I VADEMECUM VOOR WEGVERKEERSLAWAAI IN DE STAD Basisbegrippen van de akoestiek RICHTLIJN VOOR DE LEZER Op de rechter pagina vindt de lezer een geordende en doorlopende tekst. Op de linker pagina

Nadere informatie

6.3. Het binnenoor. 6.3.1. De Cochlea. Deze maand gaan we verder met de beschrijving van het oor, met name het binnenoor.

6.3. Het binnenoor. 6.3.1. De Cochlea. Deze maand gaan we verder met de beschrijving van het oor, met name het binnenoor. Deze maand gaan we verder met de beschrijving van het oor, met name het binnenoor. 6.3. Het binnenoor. Het vestibulair orgaan en de cochlea, of slakkenhuis, zijn de twee organen die het geheel uitmaken

Nadere informatie

Hoeveel db? Wanneer gehoorschade? Waar?

Hoeveel db? Wanneer gehoorschade? Waar? Bescherm je gehoor! Bescherm je gehoor! Als werknemer in de Sector Drankverstrekkende bedrijven (o.a. cafés, discotheken) willen we je graag informeren waar je op moet letten als je werkt bij hoge geluidsniveaus

Nadere informatie

MENSELIJK LICHAAM HAVO

MENSELIJK LICHAAM HAVO MENSELIJK LICHAAM HAVO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is gratis te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven staan

Nadere informatie

KNO bij kinderen. Keel-, neusamandelen en trommelvliesbuisjes. Functie van de amandelen. In de neus-keelholte. In de keel

KNO bij kinderen. Keel-, neusamandelen en trommelvliesbuisjes. Functie van de amandelen. In de neus-keelholte. In de keel KNO bij kinderen Keel-, neusamandelen en trommelvliesbuisjes Deze pagina bevat informatie voor ouders van kinderen die poliklinisch behandeld worden door de K.N.O.-arts, zoals voor de verwijdering van

Nadere informatie